CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မြန်မာရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများ၏ အခွင့်အလမ်းများနှင့် ရသင့်ရထိုက်သည်များကို ထိုင်းအစိုးရမှ ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုကြောင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားအရေး ဆောင်ရွက်ပေးနေသူ များက ပြောသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ကြောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲအလွန် တက်လာမည့် ထိုင်းအစိုးရသည် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားအ‌ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့် အခွင့်အလမ်းများ ဆောင်ရွက် ပေးနိုင်မလဲဆိုသည်ကို ထိုင်းရောက် မြန်မာလုပ်သားများနှင့် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားရေး ဆောင်ရွက်နေသူများက စောင့်ကြည့်နေကြသည်။  

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မည်သည့် အစိုးရတက်သည်ဖြစ်စေ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားအရေး ဆောင်ရွက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပြီး အလုပ်သမားများ ရသင့်ရထိုက်သည့် အခွင့်အရေးများ၊ အလုပ်သမား အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခံနေရသည်များကို ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်ပေး စေချင်သည်ဟု ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားအရေး ဆောင်ရွက်ပေးနေသည့် ဦးမင်းဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ဘယ်အစိုးရပဲ တက်တက်ပေါ့ဗျာ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအစိုးရတွေက ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားရေးကို တောက် လျှောက် လုပ်လာတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပညာရှင်တွေ ဒီအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ အမြဲတမ်း အကြံပေး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး ပြီးတော့ လိုအပ်သလိုပြုပြင် အဲဒါမျိုး လုပ်တယ်ဆိုလို့ရှိရင် ကြားထဲက ပွဲစားတွေ အေဂျင်စီတွေ လျော့နည်းအောင် လုပ်မယ်။ ပြီးရင် အခွင့်‌အရေးကို ချိုးဖောက်တဲ့ အလုပ်‌ရှင်တွေကို ဘယ်လိုမျိုး ကိုင်တွယ်မယ် စသဖြင့်ပေါ့။ နောက်ပြီးတော့ ဥပဒေလမ်းကြောင်းနဲ့ အရေးယူတဲ့ အခါမှာလည်း ထင်သာမြင်သာနဲ့ တကယ်ကို မတရားလုပ်တဲ့ ကျူးလွန်တဲ့ အလုပ်ရှင်တွေကို အရေးယူတဲ့ဟာတွေ။ နောက်ပြီးတော့ အကျိုးခံစားခွင့် အပိုင်းမှာဆိုလို့ရှိရင်လည်း ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားတွေ အနေနဲ့ ရသင့်ရထိုက်တဲ့ဟာကို ထိုင်းအလုပ်သမားတွေ နည်းတူပဲပေါ့နော် အခြေခံ အပိုင်းမှာ လူမှုဖူလုံရေး အခွင့်အရေးတွေကို အဲဒါမျိုးရအောင် လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ မူဝါဒမျိုး အဲဒီဟာတွေ လိုတာပေါ့ နော်။ အဲဒါတွေကိုသာ အစိုးရတွေက ဘယ်အစိုးရပဲတက်တက် ဒီကဏ္ဍတွေကို လုပ်ပေးနိုင်တယ်ဆိုလို့ရှိရင် နှစ်ဦး နှစ်ဖက်ပေါ့ သူတို့နိုင်ငံရဲ့ အကျိုးစီးပွားလည်း အဆင်ပြေမယ်။ အလုပ်သမားတွေ အတွက်လည်း ခုနကပြောတဲ့ အကျိုးခံစားခွင့်နဲ့ လူမှုဖူလုံရေးကဏ္ဍတွေ  အဆင်ပြေတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ 

လတ်တလောတွင် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းမှာ စာရွက်စာတမ်း သက်တမ်းတိုးခွင့် ကိစ္စရပ်သည် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ် သမားများအတွက် အဆိုးရွားဆုံး အခက်အခဲတစ်ခု ဖြစ်နေကြောင်း၊ ထိုကိစ္စရပ်အား ထိုင်းအစိုးရ အနေဖြင့် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားအရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး‌ ဆောင်ရွက်စေချင်သည်ဟု‌ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားအရေး ဆောင်ရွက်သူ ဦးအောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အဲဒါကတော့ လတ်တလောမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ အလုပ်သမားတွေ သောက ဖြစ်နေတာကတော့ အဲဒီ စာရွက်စာတမ်း သက်တမ်းတိုးခွင့် ကိစ္စတွေ။ အဲ့မှာ အုပ်စုတွေကလည်း မတူကြဘူး။ သူတို့နိုင်ငံကနေပြီးမှ အလုပ်လုပ်ခွင့် လက်မှတ်တွေ တစ်ကြိမ်ပြီးတစ်ကြိမ် ဖွင့်ပေးလိုက်တာကြောင့် ပထမအုပ်စုနဲ့ ဒုတိယအုပ်စုနဲ့ တတိယအုပ်စုနဲ့ နောက် MOU အသွင်ပြောင်း အုပ်စုတွေနဲ့ MOU သက်တမ်း ကုန်အုပ်စုတွေနဲ့ အများကြီးရှိနေတဲ့ အတွက်ကြောင့် ဒီဟာတွေက ထိုင်းနိုင်ငံမှာ လတ်တလောမှာ အဆိုးရွားဆုံး အခက်အခဲတွေ ဖြစ်တယ်။ ဒါလည်း ကျ‌နော်တို့က အလျဥ်းသင့်သလို အမြဲတမ်း တင်ပြနေတယ်။ ဒါကတော့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနနဲ့ တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်တာ။ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ဆယ်စုနှစ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ဒီစာရွက်စာတမ်း သက်တမ်းတိုး ကိစ္စတွေကို ဦးဆောင်ပြီး လုပ်ခဲ့ပြီးခါမှ အခု ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီကို အပြီးလွှဲပြောင်းပေးအပ်ပြီးမှ လုပ်ခိုင်းလိုက်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် အစိုးရ ဘာမှမလုပ်ဘဲနဲ့ ပုဂ္ဂလိက လုပ်တဲ့အခါမှာ အွန်လိုင်းစနစ်တွေနဲ့ လုပ်တဲ့အခါမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အခက်အခဲတွေက ပိုမိုဆိုးရွားတွေ့မြင်လာရတဲ့အတွက်ကြောင့် အဲဒါတွေကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် အစိုးရအနေနဲ့ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပုဂ္ဂလိက company နဲ့ ဘယ်လိုမူဝါဒတွေ ချိန်းပြီး လုပ်ပေးမလဲဆိုတာကို ကျနော်တို့က ပြောဆိုဆွေးနွေးဖို့ အကြောင်းအရာတွေ ရှိပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ထို့ပြင် ထိုင်းနှင့် မြန်မာများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခများနှင့်ပတ်သက်၍ ယခုအချိန်ထိ စစ်ဆေးမှုများ များပြားနေကြောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများ တရားဝင် ၆ သန်းရှိသလို တရားမဝင် ၄ သန်းရှိကြောင်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး စာရင်းများနှင့်အလုပ်သမားအရေး ဆောင်ရွက်နေသူများထံမှ သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၉

အစိုးရတစ်ရပ်သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ကဏ္ဍများ၌ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သည့် အခါတွင် စီးပွားရေးသမား တစ်ယောက်ကဲ့သို့ ရှုမြင်သုံးသပ်၍ တိုင်းပြည်အကျိုး၊ ပြည်သူ့အကျိုးကို ရှေးရှုပြီး ပွင်းလင့်မြင်သာစွာ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြ ကြသည်။

လက်ရှိတွင် ပြည်သူများ၊ လုပ်ငန်းရှင်များ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည့် ပြဿာနာသည် လျှပ်စစ်မီး ပြဿနာသာ ဖြစ်ပြီး ရေရှည်ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းတွင် လျှပ်စစ်မီး ပြဿနာသည် များစွာ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း၊ အစိုးရ အနေဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း လုပ်သည့်အခါ စီးပွားရေးသမားကဲ့သို့ ရှုမြင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “လျှပ်စစ်မီးပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့လိုတယ် မဖြစ်ဖြစ်တဲ့နည်းနဲ့ ဖြေရှင်းရမယ်။ မဖြစ်ဖြစ်တဲ့ နည်းဆိုတာက ဘယ်လိုလဲဆိုတော့ အရင်တုန်းကလိုမျိုးပေါ့၊ အိမ်တွေမှာ လုပ်ငန်းတွေမှာဆို ပါဝါမီတာတို့ အိမ်သုံးမီတာတို့ အစရှိ သဖြင့် နှစ်မျိုးလောက်တော့ ခွဲထားတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီထက်ကို  ပိုပြီးတော့ မဖြစ်မနေကွာ မင်းတို့ မီးပျက်ကို မပျက်ရဘူး အဲလိုမပျက်တဲ့အတွက် မင်းတို့ မီတာတစ်ယူနစ်ကို ဘယ်လောက်ယူမယ် အဲဒီကောင်ကို ပေးနိုင်ရင် ပေးကြ။ ပေးနိုင်တဲ့ကောင်တွေ အဲဒီပိုက်ဆံနဲ့ ရမယ်ဆိုတဲ့ဟာမျိုးပေါ့လေ။ ရဲရဲတင်းတင်းပေါ့ မူဝါဒ changes ဆို တာ ဒါမျိုးတွေ လုပ်ရမယ်။ အဲ့လိုဆို ကြိုက်တဲ့သူရှိမယ် မကြိုက်တဲ့သူလဲရှိမယ်။ အဲ့ဒီလိုမျိုးပုံစံတွေ လုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေမျိုးအထိကို အစိုးရက  ဖန်တီးပေးရမယ်။ ပြောချင်တာက ကြိုက်ရောင်းကြိုက်ဝယ်ပေါ့ဗျာ။ အစိုးရကို အစိုးရလို့မမြင်ဘဲနဲ့ အစိုးရတစ်ရပ်က စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အလုပ်လုပ်တဲ့အခါမှာ စီးပွားရေးသမား တစ်ယောက်လို ရှုမြင်သုံးသပ်ပြီးတော့ ငါ့တိုင်းပြည်ရဲ့ စီးပွားရေးမှာ ငါကဘာထုတ်ရောင်းပြီးတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို ဘယ်လိုဖြည့်မလဲ ငါတို့လည်း ဘယ်လောက်ထိ အရှုံးခံမလဲပေါ့နော်။ အရှုံးထဲက ငါတို့ ဘယ်လောက် လုပ်မလဲဆို တဲ့ ဒါမျိုးတွေနဲ့ ညှိညှိနှိုင်းနှိုင်း ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိစွာနဲ့ လုပ်သွားဖို့လိုတယ်” ဟု ပြောသည်။

အခြေခံလူတန်းစားများကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် အစိုးရနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ မည်ကဲ့သို့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သင့် သလဲ ဆိုသည်ကို နည်းလမ်းရှာဖွေရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာ စောင့် ကြည့်သူများက ထောက်ပြကြသည်။ 

အစိုးရနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် အစိုးရအနေဖြင့် စနစ်ကျသည့် မူဝါဒများကို နည်းမှန်လမ်းမှန် ချမှတ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ လုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့်လည်း ထိုချမှတ်ထားသည့် မူဝါဒများကို လိုက်နာမှသာ မိမိတို့လုပ်ငန်း ရှေရှည်တိုးတက်မည်ဆိုသည့် ယုံကြည်မှုမျိုး အစိုးရအပေါ်ရှိရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

စားသောက်ကုန်ဈေးကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကျနော် ခုနကပြောတဲ့ထဲမှာ ပါသွားပြီလေ။ (Tycoon) တွေပေါ့။ ကျနော် ဥပမာပေးသွားတာ သဘောက။ အဓိက,ကဗျာ Tycoon တွေ ပိုက်ဆံရှာတယ်ဆိုတာ နိုင်ငံခြားက ပိုက်ဆံမပါဘူး ရိုးရိုးသားသား ပြောရရင်။ ဗမာ ပြည်ထဲက ပိုက်ဆံတွေချည်းပဲ။ ဒါမျိုးတွေက ရေရှည်မှာ ဖြစ်လို့မရဘူး။ သူတို့လည်း နိုင်ငံတကာ စီမံနိုင်စွမ်း ရှိတဲ့ အဆင့်ကို ရောက်မလာဘူး။ ငါတို့သည် နည်းမှန်လမ်းမှန် စနစ်ကျကျ စမတ်ကျ ကျ ကိုင်တွယ်တာ။  အဲဒီ စမတ်ကျကျ စနစ်ကျကျ နောက်ကို မင်းတို့ လိုက်ခဲ့၊ ရအောင်လိုက်။ အဲဒီတော့ လုပ်ငန်း ရှင်တွေ ဘက်ကလည်း ဘယ်လို စဉ်းစားရမှာလဲဆိုတော့ ငါတို့သည် နည်းမှန်လမ်းမှန် စမတ်ကျကျ သွားတော့မှ (System) ကျကျ သွားတော့မှ ငါတို့သည်လည်း ရေရှည်မှာ တိုးတက်မယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုမျိုး အစိုးရပေါ် ရှိရမှာ ပေါ့။ အဲဒီနှစ်ခု အပြန်အလှန် လိုတာပေါ့။ အစိုးရက (Policy maker) ပေါ့၊ Policy ကို ချတဲ့လူကလည်း စချတဲ့ ဒီ Policy သည် (Professional) ဖြစ်ရမှာပေါ့။ အဲဒီ (professional) သည် ဘယ်သူ့အကျိုးလဲ၊ တိုင်းပြည်အကျိုး တစ်နည်းအားဖြင့်ပြောရင် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးတွေ အကျိုးပါတာပေါ့။ အဲဒီတော့ ငွေရလွယ်တာ။ တစ်ခုရှိတာပေါ့ Business Income နဲ့ Earning နဲ့ ကွဲဖို့လိုတာပေါ့။ ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့ Earning နဲ့ Business Income နဲ့က မကွဲဘူးဖြစ်နေတယ်။ (Business Income) ဆိုတာတော့ Business ကို Business နဲ့ တူအောင်လုပ်မှပဲ အလုပ်က တိုးတက်လာမှာလေ။ တစ်ခုတော့ ရှိတာပေါ့ တစ်ဖက်အပိုင်းက သူတို့ချည်းပဲ အပြစ်တင်လို့မရဘူး။ တစ်ဖက်အပိုင်းကလည်း စီးပွားရေး ပတ်၀န်းကျင် ကောင်းအောင် လုပ်ပေးရမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေး မတည်မငြိမ်မှုကနေ လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အလုံအလောက် မရရှိခြင်း၊ လုပ်သား အရင်းအမြစ် ရှားပါးလာခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံရခြင်း စသည့် အခြေအနေများကြောင့် စီးပွားရေး ကျဆင်းလျက်ရှိနေသည်။

ထို့ကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဖွဲ့စည်းမည့် အစိုးရသစ်နှင့် လွှတ်တော်သည် မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြန်လည် ဦးမော့လာအောင် အပြန်အလှန် ထိန်းကြောင်း၍ မူဝါဒကောင်းများ ချမှတ်ရန် အားလုံးက မျှော်လင့်နေကြသည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၆

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်နှင့် ဒလမြို့နယ်ကို ချိတ်ဆက်ထားသော မြန်မာ-ကိုရီးယား ချစ်ကြည် ရေး(ဒလ)တံတားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်က ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် အသီးသီးတွင်ရှိသည့် တိုင်းရင်း သား ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အခြေခံ အဆောက်အအုံဖြစ်သည့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ် ရေး ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သော လေကြောင်း၊ ရေကြောင်းနှင့် ကုန်းကြောင်းမှ လမ်း၊ တံတားများ ကောင်းမွန်ရေးနှင့် လျှပ်စစ်မီး ရရှိရေးကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က “ မြန်မာ-ကိုရီးယား ချစ်ကြည်ရေး(ဒလ) တံတားကြီး တည်ဆောက် ပြီးစီးသွား ပြီ ဖြစ်သည့်အတွက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့မှ ဒလ၊ တွံတေး၊ ကော့မှူး၊ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့များကို လွယ် ကူ လျင်မြန်စွာ သွားလာနိုင်မည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုမှတဆင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များသို့လည်း လွယ်ကူ လျင်မြန်စွာ သွားလာနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒလမြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် ဝင်ပေါက်မြို့ တစ်မြို့ဖြစ်လာပြီး ဒေသတွင်းက ထုတ်ကုန်များကို ကုန်းလမ်းမှ အချိန်တို အတွင်း သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်မည်”ဟု ပြောသည်။

ထို့ပြင် ဒေးဒရဲတံတားမှ တဆင့် ဒေးဒရဲ၊ ဖျာပုံ၊ ဘိုကလေးမြို့နှင့် ကမ်းခြေ ဒေသများ အပါဝင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသ ကြီးရှိ မြို့များကိုလည်း လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်မည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

မြန်မာ-ကိုရီးယား ချစ်ကြည်ရေး(ဒလ) တံတားကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်က သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်(ငြိမ်း) ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာ-ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးစီမံကိန်း ၁ ခု ဖော်ဆောင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး နောက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ စီမံကိန်းအား စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ စတင်ခဲ့ပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် နှောင့်နှေးခဲ့ရာမှ ယခု ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တွင် ကွန်ကရစ်သွန်းလောင်း တံတားဆက်ခြင်း မဟာမင်္ဂလာ အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုတံတားသည် သံမဏိကြိုးဆိုင်းတံတား Cable-Stayed Bridge အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၄ လမ်းသွား တံတားဖြစ် ကြောင်း၊ ပင်မတံတား အရှည်မှာ ၂၂၆၄ ပေ၊ ရန်ကုန်ဘက် ချဉ်းကပ်တံတား အရှည်မှာ ၁၈၉၁ ပေ၊ ဒလဘက်ကမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည်မှာ ၁၉၇၂ ပေ၊ ရန်ကုန်ဘက်ကမ်းနှင့် ဒလဘက်ကမ်း ချဉ်းကပ်လမ်းအရှည်မှာ ၃၄၅၃ ပေဖြစ်ပြီး တံတားတစ်စင်းလုံး၏ စုစုပေါင်း အရှည်မှာ ၆၁၂၇ ပေဖြစ်သည်။

အဆိုပါ တံတားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် သံမဏိကြိုးဆိုင်းတံတားများအနက် ရေလမ်း ကင်းလွတ်အမြင့်ဆုံး တံတားဖြစ်ပြီး တံတားအောက်မှတန်ချိန် ၁၅၀၀၀ ရှိသည့် နိုင်ငံတကာပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများနှင့် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွား သင်္ဘောကြီးများ ဖြတ်သန်းအသုံးပြုနိုင်ရန် တံတားကင်းလွတ် အမြင့်ပေ ၁၆၀၊ အကျယ် ၉၉၀ ရှိကြောင်း၊ တံတား၏ ခံနိုင်ဝန်မှာ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ၇၅ တန်ဖြစ်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၆

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကြား ကုန်စည်စီးဆင်းလျက်ရှိသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း အမြန် ဆုံး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေး လာမည့် အစိုးရသစ်မှ မည်ကဲ့သို့‌ ဆောင်ရွက်သွားသင့် သလဲဆိုသည့်အ‌ပေါ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာသူများအကြား သုံးသပ်ဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေကြသည်။ 

နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများ၊ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ပိတ်ရခြင်း အဓိက အကြောင်းအရင်းသည် နယ်မြေ တည်ငြိမ်မှု အားနည်းနေခြင်းနှင့် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် လမ်းပန်းဆက်သွယ်‌ရေး ခက်ခဲနေ ခြင်းများကြောင့် ဖြစ်သည်။

အစိုးရအနေဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများ အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန်နှင့် နယ်မြေ တည်ငြိမ်မှု ရှိစေရန်အတွက် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် အမြန်ဆုံး လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။ 

တရုတ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်က ဂိတ်ကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အဲဒီစခန်းတွေက ရပ်တန့်ရတဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းက ကျနော်တို့ဘက်က ပို့တာတွေ ပိတ်တာတွေ သူတို့ဘက်က သွင်းတာတွေကို ပိတ်တာတွေထက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးပြဿနာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုတဲ့အခါကျ တော့ ဒီလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ နယ်မြေလုံခြုံမှုရမှပဲ trader တွေအနေနဲ့ ကုန်သည်တွေ အနေနဲ့လည်း ကုန် သွယ်ရေးကို ပြန်စလို့ရမယ်။ တက်လာမယ့် အစိုးရက ဒီလိုမျိုး နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတွေ အမြန်ဆုံး ပြန်ဖွင့် ဖို့ဆိုရင် ကျနော်တို့က နယ်မြေတည်ငြိမ်မှုနဲ့ဗျာ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွေ ကောင်းအောင်လုပ်ဖို့လိုတယ်။ အဲဒါ က လွှတ်တော်မှာ အဆိုတင်ပြီး ဆွေးနွေးရုံနဲ့တော့ ဖြစ်‌ပေါ်လာနိုင်တဲ့ ကိစ္စမျိုး မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီကောင်ကကျတော့ ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတော့ ဖြစ်နေတဲ့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်စဉ်တွေမှာရှိ‌နေတဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရှိမယ်။ ပြီးတော့ တခြားသော အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးနဲ့ ကျနော်တို့က ညှိနှိုင်းတာတွေ ဆွေးနွေးတာတွေ ကျနော်တို့ လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ် တက်လာတဲ့ အစိုးရအနေနဲ့။ လက်ရှိ အစိုးရကလည်း လုပ်ဆောင်မှုတွေတော့ရှိတယ်။ သို့သော်ငြား လည်းပဲ  ဒီပုံစံကြီးအတိုင်းပဲ အစိုးရသစ်တစ်ရပ်သာ ပြောင်းလဲသွားတယ်။ ကျနော်တို့ ကုန်သွယ်မှုတွေက ပြောင်း လဲမှု မရှိလာဘူး။ ပိုမို ကောင်းမွန်လာခြင်း မရှိလာဘူးဆိုရင် တိုင်းပြည်က ဒုံရင်း ဒုံရင်းပဲ ဖြစ်နေမှာ”ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို အဓိက အားထားနေရသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည့်အတွက် လက်ရှိတွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ရပ်တန့်နေရခြင်းကြောင့် ပြည်သူများသည် ကုန်စျေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်မှု ဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။

ကုန်စျေးနှုန်း အဆမတန် ကြီးမြင့်မှု ပြဿနာသည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ အဆင်မပြေသည်နှင့် များစွာဆက်စပ်နေကြောင်း၊ ကုန်သွယ်ရေး အတားအဆီး ဖြစ်စေသည့် ဥပဒေ၊ စည်းမျဥ်း စည်းကမ်းများကို အစိုးရ အနေဖြင့် ပြန်လည် စဥ်းစားသင့်သည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

တရုတ်နယ်စပ်ဂိတ်နဲ့လက်နက်ကိုင်ကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကျနော့်အမြင်ကတော့ (Normal Trade နဲ့ Border Trade) ရှိတာပေါ့။ Border Trade ရဲ့ volume က တော်တော်များတယ်။ အဲဒီ‌လမ်းကြောင်းကတော့ ကျနော့် အမြင်ကတော့ ကောင်းမှရမှာ။ အဲဒီလမ်းကြောင်းက မကောင်းဘူးဆိုလို့ရှိရင် ကျန်တာတွေက သိပ်အဆင်ပြေမှာ မဟုတ်ဘူးလေ။ Normal Trade ကတော့ ဒါပြဿနာ မရှိဘူး။ Border Trade မှာကျတော့ တစ်ခုရှိတာပေါ့ ကုန်ဈေးနှုန်း ဘာညာ ကြီးမြင့်တာသည် ဒီလမ်းကြောင်းတွေ ရဲ့ အဆင်မပြေမှု အကြောင်းကိစ္စလည်း အများကြီးပါတာကို။ နောက်တစ်ချက်ကကျတော့ လူဆိုတာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း လုပ်ပြီဆို ကိုယ်ရတဲ့ပိုက်ဆံ ကိုယ်ပြည့်ပြည့်ဝဝ လိုချင်တာပေါ့ သဘောက။ Barrier ခေါ်တာပေါ့ (Trade Barrier)ပေါ့ ကုန်သွယ်ရေး အတားအဆီး ဖြစ်စေတဲ့ ဥပဒေတွေ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ ကိစ္စလဲ ပြန်စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ ကျနော်က မြင်တာ”ဟု ပြောသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံများဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို ထူထောင်ထားသည်။

သို့သော် ထိုနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေခြင်းကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ ရပ်တန့်ထားရပြီး ရေလမ်းကြောင်းကိုသာ အဓိက အားကိုးနေရသည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အစိုးရသစ်သည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း အပါအဝင် ပြည်ထောင်စု လမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ နယ်မြေများကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် လိုအပ်သလို လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများ ဖြင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း၍ သဘောတူညီချက် ရရှိနိုင်ရန်လည်း လိုအပ်နေသည်။ 

မြန်မာပြည်သူလူထုသည် ရွေးကောက်ပွဲအလွန် တက်လာမည့် အစိုးရသစ်နှင့် လွှတ်တော်ကနေ ကုန်စျေးနှုန်း ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ရေးနှင့် ကုန်စျေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှု လျှော့ချနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပေးရန် မျှော်လင့်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီ ၆ 

မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု အခြေအနေ မည်ကဲ့သို့ ရှိနေလဲဆိုသည့်အပေါ် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် အွန်လိုင်းရှော့ပင်း လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများက စောင့်ကြည့်နေကြသည်။

လက်ရှိ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် မူဆယ်-လားရှိုးလမ်းပိုင်းကို မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ထားပြီး လားရှိုး-မန္တလေးလမ်းကို မြန်မာ့တပ်မတော်က ထိန်းချုပ်ထားသည့်အတွက် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများမှာ ရပ်တန့်နေ ဆဲဖြစ်သည်။

သို့သော် MNDAA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ချင်းရွှေဟော် နယ်စပ်ဂိတ်တွင် နေ့စဉ် ကုန်တင်ယာဉ် အစီး ၂၀၀ ခန့် ကုန် တင်ကုန်ချ လုပ်လျက်ရှိကြောင်း၊ အဓိက စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်ဖြစ်သည့် ကြံနှင့် ပြောင်း ကုန်တင်ကားများ ဖြစ်ကြောင်း MNDAA ဘက်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။

လတ်တလော မြေပြင်တွင် MNDAA၊ TNLA နှင့် AA အဖွဲ့များသည် မူဆယ် (၁၀၅)မိုင်ဂိတ်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး  မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်း) အပါအဝင် တရုတ်–မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် ကုန်စည်ကန့်သတ်ချက်များကို ဖြေလျှော့ပေးထားကြောင်း ကုန်သည်များထံမှ သိရသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ကုန်စည်စီးဆင်းမှုမှာ ချင်းရွှေဟော်နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ကနေ ကုန်ကားများ အဝင်အထွက် လုပ်နေကြကြောင်း၊ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများမှ ထိန်းချုပ်ထားကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးဇော်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခုတော့ ဟိုချင်းရွှေဟော် ဂိတ်ကနေပဲ လာနေကြတာပဲ ကုန်တွေကလေ။ ဒီမူဆယ် ဘက်ကနေလည်း ဟို တချို့လာနေကြတာပဲ။ ချင်းရွှေဟော် ဂိတ်ကနေတော့ ကားအဝင်အထွက်တွေ၊ ကားကြီး အဝင်အထွက်တွေ တော့ တွေ့ရတယ်။ ဘယ်လိုနည်းနဲ့ ဘယ်လိုတော့ သွားနေကြတယ်တော့ မသိဘူး။ အဝင်အထွက်တွေတော့ ရှိနေပါတယ်၊ သိတာကတော့ အဲ့ဒီ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကနေပဲ လာကြတာပေါ့နော်။ ပြည်ထောင်စုလမ်းမမှာ ဆိုရင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေလည်း လားရှိုးရဲ့ ဟိုဘက်တွေ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေ အကုန်လုံး သူတို့ သူတို့ပဲ ကွပ်ကဲတာပေါ့။ သူတို့ ထိန်းသိမ်းထားတယ်။ ကုန်စည်ကူးသန်းမှုလည်း သူတို့ထိန်းထားတဲ့ နေရာ တွေ ကနေပဲ ဟိုဝင်ထွက်သွားလာတယ်။ ပြည်ထောင်စု လမ်းမကနေပဲ လာတာပါ။ တခြားလမ်းတွေကတော့ လာတာတော့ မတွေ့ရဘူးပေါ့နော်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုလမ်းမတွေကပဲလာတာ တွေ့နေရပါတယ်။ လောလော ဆယ်တော့ ဒီဘက် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အနေနဲ့တော့ ဒီဘက်ကတော့ လုံးဝကတော့ ပိတ်ထားတယ်ပေါ့နော်”ဟု ပြောသည်။

မူဆယ်(၁၀၅)မိုင်ဂိတ်ကို မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့ထိန်းချုပ်ထားစဉ်

လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မူဆယ်ဘက်ကတော့ ကုန်စည်များ ဝင်ရောက်နေကြောင်း၊ ကျင်စန်းကျော့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်နှင့် ချင်းရွှေဟော် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များကနေလည်း ကုန်စည် များ ဝင်ရောက်နေကြောင်း၊ ထိုကုန်စည်များကို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက ငွေကြေးကောက်ခံလျက်ရှိ ကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိတွင် ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကျင်စန်းကျော့ အပါအဝင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်အချို့သည် MNDAA၊ TNLA နှင့် AA တို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့်အတွက် နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုမှ ရရှိငွေများနှင့် အခွန်အခများစွာ နစ်နာလျက်ရှိသည်။

လက်ရှိ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကုန်စည်ကူးသန်းနေသည့်ကိစ္စက မရေရာ မသေချာသော ကုန်စည် ကူးသန်းသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး ကုန်စျေးနှုန်းက ဘယ်တော့မှ ကျမည်မဟုတ်ကြောင်း ကျောက်မဲမြို့ဒေသခံ တစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “လက်ရှိ အနေအထားက မကောင်းတော့ပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် ကျင်စန်းကျော့တို့၊ ဟိုဘာဂိတ်တို့၊ ညာဂိတ်တို့ ကနေပြီးတော့ ကုန်ကားတွေ ဝင်လို့ရတယ်၊ ကုန်တွေ သယ်လို့ရတယ်ဆိုတာ အခုလက်ရှိ အုပ်ချုပ်နေ တဲ့ ဒီဘက်က ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ စစ်ကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့ လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်နိုင်တဲ့ ဒေသမဟုတ်ဘူး။ ဟိုဘက်က ၁၀၂၇ မဟာမိတ်အဖွဲ့ပေါ့နော်၊ AA ပါ,ပါတယ်လေ။ အဲ့ဒီအဖွဲ့တွေက ဒီမူဆယ်တို့ ဘာတို့မှာ လာထိန်းထားတာပေါ့။ ထိန်းထားတဲ့အတွက် ကားတစ်စီး ဝင်လာရင် ဘယ်လောက်ဆိုတာ အခွန်ကောက်ပြီး သူက အညီအမျှ ခွဲယူနေကြ တာ။ အဲ့‌တော့ သူတို့ဘက်ကနေ ပြီးတော့ ကုန်တွေတင်လာပြီးတော့ သူတို့လွှမ်းမိုး အုပ်ချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေ အတွင်း ကနေပြီးတော့ ဖြတ်သန်းပြီးတော့ လာကြတာပေါ့။ လာတဲ့လမ်းတွေကလည်း အခုက ပိုများသွားတယ်။ လမ်းကောင်းတာ မကောင်းတာ ကွာတာပေါ့နော်။ အဲ့ဒီတော့ မူဆယ်ကနေပဲ ငါတို့ကျောက်မဲဆီကိုပဲ တောလမ်း ကနေ လာလို့ ရတယ်လေ။ မူဆယ်ကနေ လာရှိုး ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး အတိုင်းလည်းပဲ ကျောက်မဲဆီ လာလို့ရ တယ်။ အဲ့ဒီတော့ သူတို့ရဲ့ ဧရိယာဖြစ်တဲ့ နေရာပေါ့နော်။ လားရှိုးမှာလည်းပဲ မြို့ပေါ် ၁၂ ရက်ကွက်ပဲ သူတို့ရဲ့ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုရှိတာ။ အဲ့ဒီ ၁၂ ရက်ကွက်နဲ့ ကပ်နေတဲ့နေရာနဲ့ ရွာတွေကျတော့ ကိုးကန့်က သိမ်းထားပြန်ရော မဖယ်ပေးဘူးလေ။ အဲ့ဒီနေရာတွေကနေမှ လာနိုင်သလောက် လာနေကြတော့ သီပေါနယ်ထဲတို့၊ ကျောက်မဲနယ်ထဲတို့၊ တိုင်းရင်းသားနယ်ထဲတို့၊ နမ့်လန်နယ်ထဲတို့ ရောက်လာရင်တော့ သူတို့ဖမ်းတယ်။ အဲ့ဒါ ကြောင့်မို့ ကုန်စည်ကူးသန်းနေတဲ့ ကိစ္စက မရေရာ မသေချာတဲ့ ကုန်စည်ကူးသန်းတဲ့ လမ်းကြောင်းကြီး ဖြစ်ပြီးတော့ ကုန်စျေးနှုန်း ဘယ်တော့မှ ကျမှာမဟုတ်ဘူး”ဟု ပြောသည်။

လက်နက်ကိုင်များကို မူဆယ်-လားရှိုး-မန္တလေးပေါ်မှာ တွေ့ရစဉ်

လက်ရှိ အစိုးရသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းဖြစ်သည့် မူဆယ်-လားရှိုး-မန္တလေး ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကနေ ကုန်စည် ပို့ကုန်/သွင်းကုန် လိုင်စင်များ ချမပေးတော့ပဲ လတ်တလော ပိတ်ပင်ထားကြောင်း ရှမ်းပြည် နယ်မြောက်ပိုင်းမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “၅ နှစ်တာ ကာလဆိုတာထက်ကို ၁၀၂၇ ဆိုတာ ကိစ္စပြီးသွားတာနဲ့ကို ကုန်သွယ်မှုက တရားဝင် ကုန်သွယ်မှုက ရပ်တန့်သွားပြီလေ။ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုက ဘယ်စနစ်လဲဆို တရားမဝင် လမ်းကြောင်းပဲ ရှိတော့တာပေါ့နော်။ သိရ သလောက်ကတော့ ဥပမာ-သိန်းထောင်ချီ ကုန်တယ်ပေါ့။ ဥပမာအားဖြင့် အခုချိန်ကြတော့ အဖွဲ့အစည်းတွေက စုံပြီလေနော်။ ဟိုနယ်မြေ စိုးမိုးရေးမှာ ဘယ်သူဟာ ဘယ်သူစိုးမိုးထားတယ်၊ ဘယ်သူက သာလွန်ရှိတယ်၊ အဲ့ဒီအဖွဲ့တွေ ကတော့ ဒါသူတို့ကို ဂိတ်ကြေးပုံစံ၊ အခွန်ပုံပေးပြီး ဖြတ်သန်းကြတာပေါ့။ အခုဟာ အစိုးရ တရားဝင် လိုင်စင်တွေ ပိတ်ထားပြီလေ။ အခုအစိုးရကတော့ လိုင်စင် မပေးတော့ဘူး။ တင်ပို့ခွင့်၊ တင်သွင်းခွင့် လိုင်စင်တွေ အဲ့ဒီဘက် လမ်းကြောင်းကို မပေးတော့ဘူး”ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်က ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီး မတ်လ၌ လွှတ်တော်ခေါ်၍ ဧပြီလမှာ အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းရန် ရှိနေသည်။

ထို့ကြောင့် အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းပြီးပါက အစိုးရ-တပ်မတော်-လွှတ်တော် ပူးပေါင်း၍ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လာနိုင်ရေး ကြိုးပမ်းလာနိုင်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာ စောင့်ကြည့်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅

မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများကြား ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထိ တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ ရပ်တန့်နေပြီး အခက်အခဲများစွာ ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။

လက်ရှိ ပွင့်လင်းရာသီတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ ပြည်တွင်း/ပြည်ပ ခရီးသွားများ ပိုမို ဝင်ရောက်ရန် အတွက် သဘာဝဒေသ အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည့် ရေတံခွန်များတွင် ခရီးစဉ်များ ဖော်ဆောင်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံရေး အခြေအနေ ယခုထက် ပိုမိုကောင်းမွန်ပါက သေချာ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဟိုတယ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှ သိရသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် လမ်းပန်ဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲများ ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု အားနည်းနေကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ ဟိုတယ်လုပ်ငန်းရှင် ဦးဇော်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “ကုန်ကားမပြောနဲ့ လောလောဆယ် ခရီးသွား ဧည့်သည်တွေတောင်မှ သွားလာလို့မရတဲ့ အနေအထားပေါ့ နော်။ အခုလိုပေါ့နော် လမ်းတွေ မပွင့်ရင် ပွင့်အောင် လုပ်ရမယ်။ လောလောဆယ်တော့ ခရီးသွားက လာတာနည်းတယ်၊ နည်းတဲ့ အတွက် ဟိုတောင်ကြီး ဘက်ကနေ ပတ်သွားရတယ်။ တောင်ကြီးဘက်က လမ်းတွေကလည်း အမှန်တိုင်းပြောရင် အဆင်မပြေဘူး။ လမ်းတွေကလည်း ဆိုးတယ်၊ လမ်းတွေကလည်း ကြမ်းတဲ့အတွက် ခရီးသွားကတော့ တော်တော် လေးကို နည်းပါတယ်။ အဲ့ဒီဘက်မှာ အခုဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်တာရော၊ ခက်ခက်ခဲခဲ သွားလာနေရတာရောဆိုရင် ခရီးသွား လုပ်ငန်းကတော့ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာတော့ လုံးဝပွင့်လင်းတာတော့ မရှိသေးဘူးပေါ့။ ဟိုတိုးတက် တာလည်း မရှိသေးဘူးပေါ့နော်။ ဟိုမဖြစ်မနေ သွားရမဲ့ ခရီးသွားတွေ လောက်ပဲရှိတယ်ပေါ့။ လာရှိုးဆိုရင် ဒါခရီး သွား လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးဖို့ဆို လေယာဥ်လေးတွေ ပြေးဆွဲစေချင်တယ်ပေါ့နော်။ သီပေါတံတားမှာ အကြောင်းမရှိပဲ ပိတ် ထားတာတွေ ဖွင့်စေချင်တယ်။ ဒီဘက်‌ တောင်ကြီး ဘက်ကသွားတဲ့ လမ်းတွေဆိုရင် တော်တော်ဆိုးတယ်။ အဲ့ဒီ လမ်းတွေဆိုရင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ စေချင်တယ်ပေါ့။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း တိုးတက်ဖို့ဆို အဓိက,ကတော့ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးပိုင်းကို ဦးစားပေးပြီး ဆောင်ရွက်မယ်။ အခုပိတ်ထားတဲ့ လေယာဥ်တွေဆိုလည်း ဖွင့်စေချင်တယ် ပေါ့နော်။ ဒါဆိုရင်တော့ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးလာမယ်ထင်ပါတယ် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း”ဟု ပြောသည်။

လားရှိုးမြို့အတွင်း တစ်နေရာကို တွေ့ရစဉ်

မန္တလေး- မူဆယ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် လားရှိုးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးအရ အရေးပါလှသည်။

တရုတ်နယ်စပ်နှင့် မိုင် ၁၀၀ ကျော်သာဝေးသည့် လားရှိုးမြို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလတွင် တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ စစ်စခန်းချရာမြို့အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။

၁၉၇၀ နောက်ပိုင်း တရုတ်နယ်စပ်မှ အင်အား ပြန်လည်ကြီးထွားလာသည့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဗကပ)၏ လှုပ်ရှားမှုများ ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(ရမခ) တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို လားရှိုးတွင် ထားရှိရသည်အထိ စစ်ရေးအရ အရေးပါသည့် မြိုတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

ယခင်က ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်‌ပိုင်းတွင် အလည်အပတ် လာသူများနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေ ကြောင်း၊ ယခုအခါမှာတော့ သွားလာရေးနှင့် လုံခြုံရေး အခက်အခဲများကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း အပြင် ဟိုတယ် လုပ်ငန်းများ ခက်ခဲကြောင်း ဟိုတယ်လုပ်ငန်းရှင် ဦးဇော်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လားရှိုးမြို့အတွင်း တစ်နေရာကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အခုက မဖြစ်မနေ လာရတဲ့ ခရီးသွားတွေပဲ ရှိတာဆိုတော့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲ ခရီးသွားကြတော့တာကို။ ဒါတောင်မှ လာရှိုးမှာနေတဲ့ ခရီးသွားနဲ့ ရှမ်းမြောက်မှာ နေထိုင် တဲ့ ခရီးသွားတွေလောက်ပဲ မဖြစ်မနေ သွားကြလာကြ အဲ့ဒီလိုလေးပဲရှိတယ်။ ဟိုလိုသီးသန့် တကူးတက စီးပွား ရေးကြောင့် လာတဲ့ ခရီးသွားတွေ မရှိဘူး။ ဟိုအလည်အပတ်နဲ့လာဖို့ ခရီးသွားတွေ မရှိဘူးပေါ့။ အရင်တုန်းကဆို ၁၀၀ မှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း သွားကြတာကို ဘာလို့သွားလဲဆိုရင် ပြည်ထောင်စု လမ်းမကြီးလည်းဖွင့်တယ်။ တရုတ် ပြည်နဲ့ မြန်မာနဲ့လည်း ဟိုဟာပေါ့နော် စီးပွားရေး ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုလည်း ကောင်းတယ်။ ဦးတို့ လားရှိုးဆိုရင် ဘိုကင်ကြိုယူရတယ် ဟိုတယ်တွေဆိုရင်။ အဲ့ဒီလိုပေါ့မူဆယ်ဆိုရင် ဘိုကင်ကြိုယူရတယ်။ ခရီးသွား အဲ့ဒီလောက်ထိတောင်မှ များခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံရေးဖြစ်စဥ် မဖြစ်ခင်ထိပေါ့။ ဒီရှမ်းမြောက်‌တစ်ခုလုံးက ခရီးသွားမှာ ပွင့်ပွင့်လင်း လင်း ပြောရင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ အသွားအလာ အလည်အပတ်တွေနဲ့ တွက်လိုက်မယ်ဆို လို့ရှိရင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ အလည်အပတ် ရှိတယ်ပေါ့နော်။ အခု လောလောဆယ် လက်တလောက ဟို တပ်မတော် ထိန်းချုပ် တဲ့ နေရာလည်း ရှိတယ်၊ ဟိုတခြား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေ ထိန်းချုပ်တဲ့ နေရာလည်း ရှိတယ်ပေါ့နော်။ အဓိက,ကတော့ ဒီရှမ်းမြောက်ရဲ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးတက်ဖို့ရယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု ဖြစ်ဖို့ဆို ဒါက လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ညှိနှိုင်းမှုလေးတွေ လုပ်ပြီးမှ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ကုန်စည်ကူးသန်း ဖို့ အခွန်လည်း ကောက်မယ်ပေါ့၊ ကုန်စည်ကူးသန်းမှုလည်း ဥပဒေတစ်ခု ပြဋ္ဌာန်းပြီးမှ သွားလာခွင့်ပြုမယ်။ ခရီးစဥ် လေးတွေလည်း အရင်လိုပဲပြန်ပြီး ဖွင့်လှစ်ပေးမယ်ဆိုရင်ပေါ့လေ ပိုကောင်းတာပေါ့”ဟု ပြောသည်။

လားရှိုးမြို့ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့(MNDAA)က ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနှင့်အတူ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် တပ်မတော် အား တိုက်ခိုက်၍ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။

သို့သော် တရုတ်အစိုးရ၏ ကြားဝင်စေ့စပ် ညှိနှိုင်းပေးမှုဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် MNDAA က တပ်မတော်ထံ ပြန်လည် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅

မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ပြန်လည် ဦးမော့လာရန် တစ်နည်းအားဖြင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရန် အတွက် အစိုးရနှင့် လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် အချက် ၃ ချက်ကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာစောင့်ကြည့်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ပထမအချက် အနေဖြင့် မက်လုံးစနစ် (Rational People Incentives) ကို မှန်ကန်စွာ စနစ်တကျ လုပ် ကိုင်‌ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ ဒုတိယအချက်မှာ Project planning/Project Evolution ကို ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ တတိယအချက်မှာ ဦးစားပေးကဏ္ဍများကို မှန်ကန်အောင် စဉ်းစား၍ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းက အကြံပြု ပြောကြားသည်။

ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က “ပထမအချက် အနေဖြင့် မက်လုံးစနစ် (Rational People Incentives) ကို မှန် ကန်စွာ စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်‌ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ နံပါတ်နှစ်က ဘာလဲဆိုတော့ Project planning/Project Evolution ပေါ့။ လုပ်ငန်းစီမံကိန်း စိစစ်သုံးသပ်မှုကို တကယ် Smart ကျ စနစ်ကျ အောင် သူလုပ်တယ်။ အဲဒီ ပညာကို ဘယ်ကသင်လဲ ဂျပန်နဲ့ အမေရိကားကနေ သူသင်တယ်။ ဆိုကြပါစို့ ဗဟိုဘဏ်အတိုးနှုန်းက အပြင်မှာ ဘဏ်တိုးနှုန်း တရားဝင်နှုန်းက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ လုပ်ငန်းစီမံကိန်း စိစစ်သုံးသပ်မှုကို အောင်တဲ့ စိတ်ချရတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ဆိုလို့ရှိရင် ဘယ်လောက်နဲ့ ပေးလဲဆို ခြောက်ကျပ်နဲ့ပေးတာ ဝမ်လိုချင်ရင် ဝမ်ပေးတယ်၊ ဒေါ်လာ လိုချင်ရင် ဒေါ်လာပေးတယ်။ နှစ်ချက်ဖြစ်သွားပြီပေါ့။ project evolution ကို သေချာစနစ်တကျ လုပ် သင့်တယ်၊ နံပါတ်တစ်အချက်က မက်လုံးစနစ်ကြီးကို သေချာ ကျကျနန ပြင်သင့်တယ်၊ နံပါတ်သုံးအချက်က ဘာလဲဆိုတော့ ဦးစားပေး ကဏ္ဍတွေကို မှန်အောင် စဉ်းစားပါ။ ကျနော်တို့သည် စီးပွားရေးကဏ္ဍ ၁၄ ခုရှိတယ်ဆို စီးပွားရေးကဏ္ဍ အားလုံးသည် အားကောင်းနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်ဟာတွေက တကယ်ဖြစ်နိုင်တာလဲ၊ တကယ် ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ စီးပွားရေးပညာအရပါ”ဟု ပြောသည်။

ဗိုလ်ချုပ်ဈေးအတွင်းကို တွေ့ရစဉ်

ထို့နောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် အသေးစား လုပ်ငန်းများကိုလည်း မည်ကဲ့သို့ စနစ်တကျ အကောင် အထည် ဖော်မလဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ကြောင်း စီးပွားရေးလေ့လာစောင့်ကြည့်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဥပမာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးပေါ့။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆို ဆက်စပ်ပြီးပြောရရင် SME ပေါ့ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဟိုတယ် Tourism အကုန်လုံးက ကျနော်တို့က ပါတဲ့အခါကျတော့ ၆ ချက် တစ်ပြိုင်နက် လုပ်ပေး ရမှာ။ အဲဒါသည် တစ်ခုချင်း လုပ်နေလို့ မရဘူး။ အဲဒါကို စနစ်တကျလေး ပေါင်းစု တဲ့ စီမံကိန်းပေါ့။ Comprehensive Plan ခေါ်တာပေါ့။ ဒါကြီးကို သေချာ စမတ်ကျကျ ချရမှာ။ ၆ ချက် လုံး ကျနော်တို့ ဗမာပြည်ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေမှာ အမြဲတမ်း အားနည်းတယ်။ (နံပါတ်တစ်အချက်က ဘာလဲဆို တော့ (Financial) ငွေရေးကြေးရေး၊ နံပါတ်နှစ်အချက်က ဘာလဲဆိုတော့ (HR)၊ နံပါတ်သုံးက ဘာအား နည်းလဲဆိုရင် Management၊ နံပါတ်လေးက Technology၊ နံပါတ်ငါးက စီးပွားရေးကို အထောက်အကူ ပြုတဲ့ (Business Infrastructure) )ဆိုတော့ ဒီအားလုံး ကို စနစ်တကျ ပါပြီးတော့ အားလုံးကိုမိတဲ့ စဉ်း စားမှုမျိုးနဲ့မှရမှာ။ SME ဆို SME ငွေချေးလိုက်ရုံနဲ့ကတော့ မရဘူး လေ။ ကျနော်ပြောချင်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲဆိုတော့ အဲဒီလို မက်လုံးစနစ် အားအရမ်းနည်းတဲ့ အတွက်ကြောင့် ကျန်တဲ့ပြဿနာတွေက သက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေက ဖြစ်လာတော့တာလေ။ အဲဒီသုံးချက်ပေါ့ အဲဒီသုံးချက်ကို အဓိကထား လုပ်သင့်တယ်လို့။ နံပါတ်တစ်က မက်လုံးစနစ်၊ နံပါတ်နှစ်က Project Evolution ကို Smart ကျ အောင် လုပ်ဖို့လိုတယ်၊ နံပါတ်သုံးအချက်က ခုနက ကျနော်ပြောတဲ့ဟာပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။

ကုန်စိမ်ရောင်းနေသူကို တွေ့ရစဉ်

စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့် စီးပွားရေးနှင့် ဝင်ငွေ ကွဲပြားစွာ မြင်ရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အစိုးရ သည်လည်း စီးပွားရေးမူဝါဒကို အတိမ်းအစောင်းမခံဘဲ စည်းကမ်း၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည့် အတွေးအ‌ခေါ်မျိုး လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာ စောင့်ကြည့်သူများက ထောက်ပြကြသည်။ 

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေး မတည်မငြိမ်မှုကနေ တဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အလုံအ‌လောက် မရရှိခြင်း၊ လုပ်သား အရင်းအမြစ်များ ရှားပါးခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံရခြင်း စသည့် အ‌ခြေအနေများကြောင့် စီးပွားရေး ထိခိုက်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ထို့ကြောင့် ပြည်သူလူထုသည် လူနေမှု ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်း၊ ဆေးဝါးများ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာခြင်း၊ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးလားခြင်း၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု ထူ‌ထောင်ရန် ခက်ခဲလာခြင်း စသည့် အခြေအနေများဖြင့် ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။ 

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီ ၄

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်း၊ ကုန်စည်တင်သွင်းမှုလုပ်ငန်း၊ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု လုပ်ငန်းများ၌ ထိခိုက်နစ်နာများ ရှိနေသည့်အတွက်  အစိုးရသစ် လက်ထက်၌ စီးပွား‌ရေးကဏ္ဍကို ထိခိုက်စေသည့် မူဝါဒနှင့် ဥပဒေများအား ဖြေလျှော့ပေးသင့်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာစောင့်ကြည့်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန် လာစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော် မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတကာမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ လာရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်လျက်ရှိပြီး တရုတ်၊ ရုရှား၊ ဘယ်လာရုစ်၊ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ စသည့် နိုင်ငံများဖြင့် လက်တွဲရန် ကြိုးပမ်းနေ သည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေး မတည်မငြိမ်မှုကနေ လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အလုံအလောက် မရရှိခြင်း၊ လုပ်သား အရင်းအမြစ် ရှားပါးလာခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံရခြင်း၊ စီးပွားရေး မူဝါဒနှင့်ဥပဒေများ တင်းကြပ်ခြင်း စသည့် အခြေအနေများကြောင့် စီးပွားရေး ကျဆင်းလျက်ရှိနေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅ နှစ်တာကာလအတွင်း လုံခြုံရေးကဏ္ဍအရ ထုတ်ထားသည့် စီးပွားရေးဥပဒေများရှိကြောင်း၊ ထိုဥပဒေများအနက် စီးပွားရေးကဏ္ဍအား ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ဥပဒေများရှိကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးသီဟပိုင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက် ဥပဒေကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကျနော်တို့ တချို့ဥပဒေတွေ ပြန်ပြောင်းပေးဖို့ လိုတယ်လေ။ ဒီ ၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်းမှာ အဲ့ဒီလို လုံခြုံ ရေး ကဏ္ဍအရ ထုတ်ထားတဲ့ ဥပဒေတွေရှိတယ်။ ဒါစီးပွား‌ရေးကဏ္ဍကို ထိခိုက်နိုင်တဲ့ ဟာတွေရှိတယ်။ အဲ့ဒါတွေ အားလုံးကို ဖြေလျှော့ပေးဖို့ကတော့ ပထမဦးဆုံး ကျနော်တို့ လုပ်ငန်းရှင်တွေ အနေနဲ့ တောင်းဆိုရမှာပေါ့။ ကုန် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဥ်၊ ကုန်စည်တင်သွင်းမှု လုပ်ငန်းစဥ်၊ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု လုပ်ငန်းစဥ်တွေမှာ အများကြီးရှိ တယ်။ အဲ့ဒါတွေကိုတော့ အဓိက ဖြေလျှော့ရမှာပေါ့။ ပြီးတော့မှ တစ်ခုချင်းလိုက် နည်းဥပဒေ၊ ဥပဒေတွေ ကျနော် တို့ ပုံမှန် ဟိုအရင်အစိုးရ လက်ထက်တွေ လွှတ်တော်ပုံစံမျိုးနဲ့ သွားပေါ့လေ။ ကျနော်တို့ အနေနဲ့ကတော့ ဒီလိုပဲ မျှော်လင့်နေရမှာပဲ။ ဒါက လုပ်ပေးသင့်တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ တချို့ဟာတွေက လုံခြုံရေးအရ၊ တိုင်းပြည် အခြေအနေ အရ သူက နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေကလည်း မလုပ်ချင်ပဲ လုပ်ရတဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလို အခြေ အနေ ဖြစ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒါတွေက ဖြေလျှော့ပေးရမှာပေါ့။ အဲ့ဒါကို ဆက်ကိုင် ထားမယ်ဆိုရင်တော့ လုပ်ရ ကိုင်ရ ခက်တာပေါ့။ ပြီးသွားတော့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွေလည်း အများကြီးပဲ ထိခိုက်နေတာ။ အခုဆိုရင် လွှတ်တော် ပေါ်လာတော့ ကျနော်တို့ အသံတွေက နည်းနည်း ပြန်ပြောလို့ရတာပေါ့”ဟု ပြောသည်။ 

အစိုးရသစ် လက်ထက်တွင် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းသစ်များ ချမှတ်ဖန်တီးပေးရန်၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်း ရှင်များ စျေးကွက်ပိုချဲ့ထွင်နိုင်ရေး ဖန်တီးပေးရန် လိုအပ်နေသည်။

အလားတူ ပို့ကုန်သွင်းကုန် လုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်သည့် မူဝါဒများ ဖြေလျှော့ပေးရန်၊ စက်သုံးဆီ လုံလောက် အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန်လည်း လိုအပ်သည်။

စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲကို တွေ့ရစဉ် 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစိုးရသစ်တက်ပြီး ဒီမိုကရေစီ ရသွားပြီဖြစ်သည့်အတွက် စီးပွားရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင် သာသည့် ဖြေလျှော့မှုများ လုပ်ပေးစေလိုကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးဇော်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။ 

၎င်းက “စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မူဝါဒဆိုရင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပိတ်ထားတာလေးတွေ ရှိတယ်ပေါ့ နော်။ သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်လေးတွေကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာလေးတွေ ဖွင့်ပေးဖို့ နိုင်ငံတော်အခွန်ကလည်း ထိုက်သင့် တဲ့ အခွန်ကောက်ပေါ့။ တချို့ကိစ္စတွေ ဖြေလျှော့ပေးသင့်တဲ့ ကိစ္စတွေဆိုရင်လည်း ဖြေလျှော့ပေးဖို့ပေါ့။ အဲ့ဒါလေး တွေကတော့ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ စရာတွေကတော့ အများကြီးပဲပေါ့နော်။ အခုကတော့ နိုင်ငံ ရေး အခြေအနေရော သူတို့ အကန့်သတ်တွေ လုပ်ထားပေမယ့် အခုဒီမိုကရေစီ ရသွားပြီပေါ့နော်။ အစိုးရသစ် အစိုးရသစ်လက်ထက်မှာပေါ့။ ပွင့်လင်းမြင်သာတဲ့ ဖြေလျှော့မှုလေးတွေရယ်၊ နောက်ပြီးတော့ ဒီစီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စမျိုး တွေ လုပ်ပေးစေချင်တာပေါ့။ မူဝါဒတွေကတော့ ပြောင်းလဲသင့်တာတော့ အများကြီးပေါ့နော်။ အခု ဟာက ပိတ်ပင်ထားတာတွေ၊ တချို့ကိစ္စတွေ ဖြေလျှော့ပေးရမဲ့ဟာတွေ အများကြီး ရှိတယ်လေ။ အခုဆိုရင် ဦးတို့ ရှမ်းမြောက်မှာဆိုရင် အကြောင်းအရာ ဘာမှန်းမသိပဲနဲ့ သီပေါတံတား ပိတ်ထားတယ်ပေါ့။ အဲ့ဒီလိုမျိုးလေးတွေ အသေးစိတ်ကအစ ဒါတွေကို တော်တော် ဂရုစိုက်ရမှာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ။ ဆိုတော့ စီးပွားရေး တစ်ခု တိုးတက် ဖို့ဆိုတာက အခုလို အဟန့်အတားလေးတွေ ရှိနေတာတွေကလည်း စီးပွားရေးမှာ ဒါတော်တော်လေး အဟန့် အတား တစ်ခု ဖြစ်နေတယ်ပေါ့” ဟု ပြောသည်။

နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ မြန်မာ့စီးပွား‌ရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးအောင် မည်ကဲ့သို့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သင့် သလဲဆိုသည်ကို နည်းလမ်းရှာဖွေရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေး လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီ ၃

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလနောက်ပိုင်းမှ စတင်ကာ အခြေခံစားသောက်ကုန် ဈေးနှုန်းများ တဖြေးဖြေး တက်လာခြင်းက ဘာကြောင့်လဲ မေးခွန်းထုတ်လာသလို ကုန်ဈေးနှုန်းကို ဘယ်လိုထိန်းချုပ်မလဲ ဆိုသည့်အပေါ် အားလုံးကစဉ်းစားလာနေကြသည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆင်းသုခ တစ်အိတ်လျှင် ငွေကျပ် ၈၅,၀ဝဝ၊ ပေါ်ဆန်းတစ်အိတ်လျှင် ငွေကျပ် ၂၀ဝ,ဝဝ၀ ကျော်နှင့် ကြက်ဥ တစ်လုံးလျှင် ၃၅၀ ကျပ်အထိ ရောက်ရှိနေကာ အခြေခံလူတန်းစားများမှာ စားဝတ်နေရေး ကျပ်တည်းလျက်ရှိနေသည်။

သို့သော် တခြားသော မြို့ပြများတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကုန်ဈေးနှုန်းထက် အဆမတန် ကြီးမြင့်လျက်ရှိကြောင်း၊ ဥပမာ အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟုမ္မလင်းမြို့၌ ကြက်ဥ တစ်လုံးလျှင် ၁၅၀၀ ကျပ်မှ ၂၀၀၀ ကျပ်အထိ ရှိနေ သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လုပ်သားအင်အား ရှားပါးမှု ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းမရှိလျှင် ကုန်စျေးနှုန်းက ဆက်တက် နေနိုင်ကြောင်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အားကောင်းမှ ကုန်ဈေးနှုန်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ရှင် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

တမူးမြို့ထဲက ဈေးကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကုန်စျေးနှုန်း ဆိုတာမျိုးကကျတော့ ပုံမှန်အားဖြင့်ကတော့ ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဝယ်လိုအားနဲ့၊ ရောင်းလို အားပေါ် မူတည်ပြီးတော့ စျေးနှုန်း အတက်အကျ ဆိုတာရှိတယ်ပေါ့။ ဘာကြောင့် တက်ရလဲပေါ့။ ကုန်သည်တွေ ကြောင့် တက်ရသလား၊ ကုန်စျေးနှုန်းက သို့မဟုတ်လို့ရှိရင် ကြားထဲမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းသယ်ယူပို့ဆောင်တဲ့ လမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်မှာဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေတွေကြောင့် ကုန်စျေးနှုန်းက တက်ရသလားပေါ့။ နိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိ ကုန်စျေးနှုန်း တက်တာကတော့ အခြေခံ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စွမ်းအားတွေနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ကျနော်တို့မှာ အားနည်းချက်တွေ ဖြစ်တယ်၊ လုပ်သားပြဿနာတွေပါ ကျနော်တို့ ရှိနေတယ်။ ဆိုတော့ ဒီအပိုင်းလေးတွေက ကျနော်တို့ ကုန်စျေးနှုန်း တက်ရစေတဲ့ အဓိက အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်တွင်းမှာ စားသောက်ကုန်တွေ ရှိတယ်ဆိုပေမဲ့ ဘာလို့စျေးတက်လဲ ဆို ပြည်တွင်းမှာ ထုတ်ရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူးပေါ့။ အဓိက,က မြေယာတို့၊ လုပ်သားတို့၊ အရင်းအနှီးတို့ အစရှိ သဖြင့် ဒီဘောဂဗေဒနဲ့ ပြန်တွက်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီလိုဟာတွေ ပြည့်စုံမှ ကျနော်တို့ လုပ်လို့ရတဲ့ အပိုင်းတွေရှိတယ်။ နေ့စဥ်ပေါ့နော် နေ့စဥ် စရိတ်စကတွေ၊ လုပ်အားခ ပြဿနာတွေ ဒါတွေက ပမာန တစ်ခုအနေနဲ့ တက်လာတာဖြစ် တဲ့အတွက် ဒီလိုမျိုး တက်လာရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စျေးနှုန်းလျော့ကျအောင်လုပ်ဖို့က အစိုးရတွေနဲ့၊ ဗဟိုဦးစီးစနစ် နဲ့ ကျနော်တို့က အလုပ်လုပ်လို့မရဘူး။ ကျနော်တို့က ဒီရှားပါးမှု ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း မရှိဘူးဆိုရင် တော့ ကုန်စျေးနှုန်းကတော့ ဆက်တက် နေအုန်းမှာပဲ။ အဲ့ဒီလို ကုန်စျေနှုန်း တက်တာကို ထိန်းချုပ်မယ်ဆိုလို့ရှိရှင် ကုန်ပစ္စည်းတွေ ပေါပေါများများ ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့တွက် လူစွမ်းအား အရင်းအမြစ်တွေ ရှိဖို့ လိုတယ်၊ အရင်းအနှီးတွေ ရှိဖို့လိုတယ်၊ လုပ်ငန်းတွေ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် လုပ်နိုင်အောင်လို့ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ဖို့ လိုတယ် ပေါ့။ ဒီလို အချက်အလက်တွေ ပြည့်စုံသွားမှပဲ ကုန်ပစွည်းတွေက ကျနော်တို့ စျေးနှုန်းတွေက ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေ တစ်ခုကို ရောက်မှာပါ။ အဲ့ဒီလို မဟုတ်ပဲနဲ့တော့ ကုန်ပစွည်းတွေကို စျေးနှုန်း ထိန်းချုပ်ဖို့ဆိုတာ ခက်ခဲ နေပါအုံးမယ်”ဟု ပြောသည်။

ကုန်စျေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပိုမိုမြင့်မားသော အကြောင်းအရာများကို ယာယီဘေးဖယ်ထား ကြည့်ပါက အခြေခံအကျဆုံး အကြောင်းတရားသုံးခုကို တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအခြေခံ အကြောင်းတရားမှာ  ဝယ်လိုအားမြင့်တက်ခြင်း၊  ရောင်းလိုအား လျော့ကျခြင်းနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုတို့ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ရှင်များက ထောက်ပြကြသည်။

လက်ရှိ ကုန်စျေးနှုန်း တက်ရသည့် အချက်က သွင်းကုန် တင်သွင်းခွင့်ရရန် စီးပွားကူးသန်းလိုင်စင်များ လျှောက်ရာ တွင် ကြာနေခြင်းကြောင့် စျေးများတက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

အခြေခံ ကုန်စိမ်းများ ရောင်းချနေကြစဉ်

၎င်းက “သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ တစ်ပိုင်းပေါ့။ ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်ရဲ့ ပေါ်လစီကတစ်ပိုင်း ဆက်နေတာပေါ့။ တချို့ဟာတွေက မြန်မာပြည်မှာ one stop အကုန်လုံး ထုတ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ တချို့ဟာက အပြင်က သွင်းကို သွင်းရတဲ့ဟာတွေ ရှိတာကို။ အပြင်က သွင်းရတဲ့ဟာမှာ သွင်းခွင့်ရဖို့ အတွက်ပေါ့နော်၊ စီးပွားကူးသန်းမှာ လိုင်စင် တွေလျှောက် အကြာကြီးတွေဖြစ်။ အဲ့ဒီလိုမျိုးတွေ ဖြစ်နေတဲ့ဟာတွေကနေမှ ဒုက္ခတွေ ရောက်ပြီးတော့မှ စျေးတွေ က တက်လာတယ်။ လွှတ်တော်ထဲမှာ ဆိုလို့ရှိရင်တော့ အဓိက အခုလောလောဆယ် ဖြစ်နေတဲ့ ဒီသွင်းကုန် ထုတ် ကုန် ကိစ္စတွေပေါ့နော်။ ကုန်သည်တွေ အကုန်လုံး ဒုက္ခရောက်နေတယ်၊ စီးပွားရေးသမားတွေ အကုန်လုံး ဒုက္ခ ရောက်နေတဲ့ကိစ္စပဲ။ အဲ့ဒီဟာကို ပြင်ဖို့အတွက် လွှတ်တော်ထဲမှာ အဆိုတင်သွင်း လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်က ဒီအပေါ်မှာ တင်သွင်းတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်က သေသေချာချာကို ပြောပြနိုင်ပြီးတော့မှ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလို့ရှိရင် ဝန်ကြီးဌာနက ကျော်လွန်ပြီး ဒါမျိုးတွေ လုပ်သွားလို့ ရပါတယ်။ ဒါကြီးက စက်ဝိုင်းကြီး တစ်ခုလိုပဲ အားလုံးက ပတ်သက် ဆက်နွယ်နေတဲ့ အတွက်ပေါ့နော်”ဟု ပြောသည်။

ကုန်ဈေးနှုန်း ကျဆင်းရေးအတွက် ပြည်တွင်း ထုတ်လုပ်မှုများဖြင့် အစားထိုး ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း လုပ်ငန်းရှင် အချို့က အကြံပြု ပြောကြားလျက်ရှိသည်။

ထို့နောက် ပြည်သူများ အနေဖြင့်လည်း ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်သည့်အတွက် ငွေကြေးကို ယခင်ထက် ပိုမို၍ ချင့်ချိန် သုံးစွဲနေကြရ‌သည်။

မြန်မာပြည်သူလူထုသည် ရွေးကောက်ပွဲ အလွန် တက်လာမည့် အစိုးရသစ်နှင့် လွှတ်တော်ကနေ ကုန်ဈေးနှုန်း ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ရန်နှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှု လျှော့ချနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပေးရန် မျှော်လင့်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ  ၂၀

မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုများကို နိုင်ငံအချို့နှင့် အဖွဲ့အစည်းအချို့က ပြုလုပ်ထားသည့်ကြားကနေ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ တိုးတက်မှုရှိလာကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။  

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် ကျိုင်းတုံမြို့တွင် ဌာနဆိုင်ရာများ၊ မြို့မိမြို့ဖများ၊ စီးပွားရေးသမားများနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

 ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က “အချို့နိုင်ငံများနဲ့ အဖွဲ့အစည်းများက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့မှုများရှိခဲ့ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးမှာ ယခင်အစိုးရ လက်ထက်ကတည်းက ကုန်သွယ်မှု လိုငွေများ ရှိခဲ့ကြောင်း၊ အဓိက စီးပွားရေးဖြစ်သည့် ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို အားပေးဆောင်ရွက် ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ပိတ်ဆို့မှုများအကြားမှ ထိုက်သင့်သလောက် တိုး တက်မှု ရှိလာခဲ့ကြောင်း၊ ကုန်သွယ်မှု လိုငွေမှာ ယခင်အနုတ်လက္ခဏာ ပြနေရာမှ အပေါင်းလက္ခဏာသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း”ပြောသည်။ 

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတွင် ကိန်းဂဏန်း အကုန် အမှန်မရလျှင်တောင် နိုင်ငံမှာရှိသူ အကုန်လုံးက အကျပ်အတည်းထဲ ရောက်သော်လည်း ဆိုးဆိုးဝါးဝါးကြီး ဖြစ်မသွားဘူးဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာ အောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အပိုငွေ ပြတယ်ဆိုတာကတော့ နိုင်ငံခြားသွင်းကုန်ကို တော်တော် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်သတ်ထား တယ်။ ဥပမာ ရေနံဆီတို့ ဥစ္စာမျိုးတွေ၊ နောက်ပြီးတော့ အရက်အကောင်းစားလို ဥစ္စာမျိုးတွေ ပြေရရင်တော့ မရှိမဖြစ်တဲ့ ကိစ္စလောက်ပဲ ခွင့်ပြုတယ်ဆိုတဲ့ သဘောရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့ ဒီနိုင်ငံခြားသုံးငွေ အနေနဲ့ကတော့ လျော့နည်းသွားတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး မဖြစ်ဘူးပေါ့။ ဘယ်လိုပဲပြောပြော ဘယ်လိုပဲ ပိတ်ဆို့မှုတွေ ကြုံနေနေ၊ တိုင်းပြည်မှာက ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အနေအထားတွေ သွားတွေ့ရတယ်။ ဥပမာ PDF တွေနေတဲ့ နေရာမှာလည်း ရွှေဖောင်တွေ ခိုးထုတ်တယ်၊ လုပ်နေကြတယ် အမျိုးမျိုးပေါ့နော်။ PDF မဟုတ်တဲ့ နေရာတွေမှာ လည်းပဲ သယံဇာတ အဲ့လိုမျိုးလေးတွေ ရှိနေတဲ့ အခါကြတော့၊ အစိုးရအနေနဲ့ ကိန်းဂဏန်း အကုန် အမှန်မရ ရင်တောင်မှ ဟိုဖုံးကွယ်ထားသော စီးပွားရေး အဲ့ဒါကြီး တစ်ခုက ရှင်သန်နေတဲ့ အခါကြတော့ နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ သူတွေ ရော အကုန်လုံးက အကျပ်အတည်းထဲကိုတော့ ရောက်ပင်မယ့်လည်း ဆိုးဆိုးဝါးဝါးကြီး ဖြစ်မသွားဘူး”ဟု ပြော သည်။.

ထို့ကြောင့် ပြည်တွင်းတွင် စားကုန်၊ သောက်ကုန်၊ သုံးကုန်များကို ပြည်တွင်း လိုအပ်ချက် ပြည့်မီအောင် ဆောင် ရွက်နိုင်မည်ဆိုပါက နိုင်ငံခြားငွေ သုံးစွဲမှုများ များစွာ လျော့ကျလာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အလားတူ ပြည်တွင်း စားသုံး ဆီ လိုအပ်ချက်အတွက် နှစ်စဉ်ပြည်ပမှ ဝယ်ယူတင်သွင်းနေရခြင်းသည်လည်း တိုင်းပြည်အတွက် နစ်နာမှုပင် ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။ 

နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးပိုင်းတွင် NLD အစိုးရက တာဝန်ရှိသည့် လူများက တော်တော်ကို နားမလည်သည့် သဘောရှိကြောင်း၊ ဘတ်ဂျက်ပိုင်းတွင်လည်း မလုပ်တဘူးဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင် မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “NLD လက်ထက်မှာကတော့ ပြောရရင်တော့ NLD အစိုးရက တာဝန်ရှိတဲ့လူတွေက တော်တော်ကို နားမ လည်တဲ့ သဘောရှိတာ။ အထူးသဖြင့် ဘတ်ဂျက်ပိုင်းမှာ NLD အစိုးရတွေက မလုပ်တတ်ဘူး။ အဲ့ဒီတော့ ငွေလုံး ငွေရင်း ခေါ်တာပေါ့။ ငွေလုံးငွေရင်း ဘတ်ဂျက်ပေါ့။ ငွေလုံးငွေရင်း ဘတ်ဂျက်မှာ ခိုင်မှာတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရဖို့ အတွက်က ငွေလုံးငွေရင်း ဆိုတဲ့ဟာက တော်တော်လေးကို NLD လက်ထက်မှာ မထည့်ဘူး။ မထည့်ဘဲနဲ့ သူက ရေအား လျှပ်စစ်တွေ ဘာတွေဆိုလို့ရှိရင်လည်း သူမလုပ်ဘူး။ ပြောရလို့ရှိရင်တော့ ၃-၄ နှစ်နဲ့ ပြီးရမဲ့ဟာတွေ မပြီးတော့ဘူး။ သူက ဘာတွေ သွားလုပ်တာလဲဆိုတော့ လူတွေကြိုက်အောင် သူက ရွာတွေမီးလင်းရေးအတွက် လုပ်ပါတယ်။ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်ကျ သူက နားမလည်တဲ့ အတွက်ကြောင့် ဒီဘတ်ဂျက် နှစ်ခု ရည်မှန်း ချက် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းကို မျှအောင် မလုပ်နိုင်ဘူး။ ရုတ်တရက် ကြည့်ပေမယ့် လူတွေက သာယာတယ်လို့ ထင်ရပေ မယ့် တကယ့် တကယ်ကြတော့ ဖွံ့ဖြိုးမှုအပိုင်းမှာကြတော့ မရှိဘူးလေ”ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေး လိုငွေမရှိစေရန်နှင့် ဒေါ်လာ လိုအပ်ချက် မရှိစေရန်  တပ်မတော်က တာဝန်ယူချိန် မှစတင်၍ ပြည်တွင်းသို့ စက်သုံးဆီ၊ စားအုန်းဆီနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများမှလွဲ၍ လူသုံးကုန်၊ ဆေးဝါးနှင့် အခြား သော ပြည်ပ သွင်းကုန်များ အားလုံးကို လုံးဝတင်သွင်းခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသုံးကုန် ပစ္စည်းများ၊ စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ဆေးဝါးများ ဈေးနှုန်းမြင့် တက်နေသလို အလုပ်အကိုင် ရှားပါးမှုများလည်း ပြည်သူလူထုများ ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၈

ပို့ကုန်တင်ပို့သူများအနေဖြင့် ပို့ကုန်တင်ပို့ခြင်းမှ ရရှိသည့် ပို့ကုန်ရငွေပမာဏ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းအစား ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ကိုသာ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း မြန်မာကျပ်ငွေဖြင့် လဲလှယ်ရန် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့ သည်။

CNI News

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂

ဝန်ထမ်းကောင်းမှ နိုင်ငံကောင်းမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် စိတ်ရှိသော ဝန်ထမ်းကောင်းများ ဖြစ်အောင် လေ့ကျင့်ဆောင်ရွက်ပေးကြရန်လိုကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)၊ ရဲအရာရှိ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း(ဇီး ပင်ကြီး)နှင့် ဗဟိုမီးသတ် သင်တန်းကျောင်း(ပြင်ဦးလွင်)တို့သို့ သွားရောက်၍ စစ်ဆေးစဉ် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က “ဝန်ထမ်းကောင်းမှ နိုင်ငံကောင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အဓိကအားဖြင့် ဝန်ထမ်း များအား စိတ်ဓာတ်စည်းကမ်းကောင်းမွန်စေရေးနှင့် ပါတီနိုင်ငံရေးကင်းရှင်းသည့် ဝန်ထမ်းများ၊ နိုင်ငံကို ချစ်မြတ် နိုးသည့် စိတ်ရှိသည့် ဝန်ထမ်းကောင်းများဖြစ်အောင် လေ့ကျင့်ဆောင်ရွက်ပေးကြရန်လိုကြောင်း၊ သင်ကြားပေး သည့် ဘာသာရပ်များ ထိရောက် အကျိုးရှိစေရေး ဆောင်ရွက်ပေးရန်လိုကြောင်း၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများသည် မိမိ တို့ နိုင်ငံနှင့်ကိုက်ညီသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများ ဖြစ်ရန်လိုသည်”ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း အများစုသည် အဂတိလိုက်စားမှု အလွန်မြင့်မားကြောင်း၊ အစိုးရ ဝန်ထမ်းများသည် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်ပြီး လုပ်ကိုင်ရသည့် လုပ်ငန်းတိုင်းတွင် အဂတိတရားရှိနေကြောင်း၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ မလုပ် ပါက လုပ်ငန်းများ ချောမွေ့မှု မရှိကြောင်း ပြည်သူလူထုများက ထောက်ပြကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ထုတ်ပေးရေးရုံး(ပတ်စပို့ရုံး)၊ ကညနရုံး၊ လုံခြုံရေးဌာနများ၊ အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ စည်ပင်သာယာရေးရုံးများ၊ တရားရုံးများ၊ ယာဉ်ထိန်းရဲများ စသည့် ဌာနဆိုင်ရာများသည် အဂတိလိုက်စားမှု အလွန်များပြားလျက်ရှိကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပြည်သူလူထုများက ထောက်ပြကြသည်။

ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲများနှင့် ဌာနဆိုင် အကြီးအကဲများသည် အောက်ခြေဝန်ထမ်းများကို ထိထိ ရောက်ရောက် ထိန်းကျောင်းကြပ်မတ်ပေးရန်လည်း လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပြည်သူလူထုများက တောင်းဆိုလျက်ရှိ ကြသည်။