CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၁

မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် အသီးသီးတွင် အိမ်ခြံမြေ ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ကိုင်ကြရာမှာ ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ်အတုများ ကိုင်ဆောင်၍ ရောင်းဝယ်နေမှုများ များပြားလာနေခြင်းကြောင့် အစိုးရအနေဖြင့် စီမံကိန်း ရေးဆွဲပြီး ကိုင်တွယ်သင့်သည်ဟု အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင်များနှင့် စီးပွားရေး လေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြ ကြသည်။

လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ် တော်တော်များများမှာ ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ်အတုများ ကိုင်ဆောင်ပြီး အိမ်ခြံမြေ ရောင်းဝယ်မှုများ ပို၍ များပြားလာနေသည်။

အဆိုပါ ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ်အတုများ ကိုင်ဆောင်ပြီး အိမ်ခြံမြေ ရောင်းဝယ်နေသည့် ဖြစ်စဉ်များ အဖြစ်များဆုံး နေရာများမှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တောင်ဒဂုံ၊ မြောက်ဒဂုံ၊ အရှေ့ဒဂုံ၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်း၊ လှိုင်သာယာနှင့် ရွှေပြည်သာမြို့နယ်များတွင် အဖြစ်များဆုံးဖြစ်သည်။

ထို့နောက် ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ်အတုများဖြင့် ဝယ်ယူမိခြင်းကြောင့် နစ်နာမှုဖြစ်ပေါ်ပြီး တရားရင်ဆိုင်နေရသည့် အခြေအနေများစွာ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိနေသည်။

အိမ်ခြံမြေ ရောင်းဝယ်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ ထုတ်ပြန်ပြီး အစိုးရအနေဖြင့် ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ပြည်သူလူထု နစ်နာမှု မရှိစေရန်လည်း လိုအပ်သည် ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မြေငှားဂရန် စာချုပ်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “တစ်ဖက် အပိတ်လုပ်ပြီးတော့ ဥပဒေတွေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်လို့ကလည်း မဖြစ်ပြန်ဘူး။ ဒီဘက်မှာ နစ်နာတဲ့ သူတွေက တော်တော်များများ ရှိသွားမှာ။ တကယ်ကို ပါမစ်ကို ဒီအတိုင်း ကိုင်ထားတဲ့သူတွေကလည်း မနည်းဘူး လေ။ ဆိုတော့ စီမံချက် တစ်ခုအနေနဲ့ ဒါကို သေသေချာချာ လုပ်ပြီးတော့မှ ကာလ အပိုင်းအခြား တစ်ခုအတွင်းမှာ အကုန်လုံး ဂရန်ကို ဖောက်ပြီးတော့မှ လုပ်ဖို့ဆိုတဲ့ဟာမျိုး လုပ်ပြီးတာနဲ့ နောက်ပိုင်း ကျလို့ရှိရင် အရောင်းအဝယ် လုပ်ပြီဆိုတာနဲ့ ဂရန် တစ်ခါတည်း အမည်ဖောက်ပေါ့နော်။ အမည်ပေါက် တစ်ခါတည်း ပြောင်းပေါ့နော်။ ကျနော် တို့ အရပ်စာချုပ်နဲ့ ရောင်းတာဝယ်တာ အကုန်လုံးကို တရားမဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးတော့မှ မှတ်ပုံတင်ရုံးမှာ စာချုပ်ချုပ်တဲ့အခါ အခွန်တွေလည်း အစိုးရအတွက် တိတိကျကျ ရသွားလိမ့်မယ်” ဟု ပြောသည်။

အိမ်ခြံမြေနှင့် ပတ်သက်ပြီး အဓိက သက်ဆိုင်သည့် အဖွဲ့အစည်းသည် အိုးအိမ်နှင့်စည်ပင်ဌာနဖြစ်ပြီး ယင်းဌာန သည်လည်း ဥပဒေကို လက်တစ်လုံးခြား ဆောင်ရွက်ကာ အိမ်ခြံမြေ အကျိုးဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး အကျင့် ပျက် လာဘ်စားကာ ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ်အတု လုပ်ဆောင်ပေးမှုများလည်း ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် အိမ်ခြံမြေ အရောင်းအဝယ် လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများနှင့် ဆောင်ရွက်နေရမှုများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်လည်း လိုအပ်သည်။

ထိုသို့ ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ် အတုများဖြင့် ရောင်းမှားဝယ်မှား ကြုံမိပါက ကာယကံရှင် အနေဖြင့် အိမ်ခြံမြေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများကို တိုင်ကြားပြီး အမှုဖွင့်ရန် လိုအပ်သည်။

ရန်ကုန်မြို့ပြ အဆောက်အအုံများကို တွေ့ရစဉ်

ပြည်သူအများစုသည် ထိုကိစ္စနှင့်ပတ်သက်ပြီး အရေးယူမှု တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့် အတု ဆောင်ရွက်မှုသည် ပို၍ ကြီးထွားလာနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သန်လျင်အိမ်ခြံမြေ အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းမှ မဂျူးဂျူး က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အတုလုပ်တာကို သက်ဆိုင်ရာကို တိုင်ပေါ့။ သက်ဆိုင်တဲ့ သူ့အဖွဲ့အစည်းကို တိုင်ပေါ့။ အဲဒါမှ တိုင်ရင် သူတို့က တကယ်လို့ အတုဖြစ်ရင် အမှုဖွင့်လို့ရှိရင် ရတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် အခုဟာက လူတွေက အဲဒီလိုမျိုး မတိုင် ကြတော့ ပိုပြီးတော့ ဖြစ်လာတာနေမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဂရန်၊ ပါမစ်၊ စလစ် အတု ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်ပြီး အိမ်ခြံမြေဥပဒေတွင် ပါဝင်သည့် အားနည်းချက်များကို စိစစ်ပြီး ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ အပါအဝင် ပြည်ပ နိုင်ငံများ အိမ်ခြံမြေနှင့် ပတ်သက်ပြီး မည်ကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်နေသည်ကို လေ့လာပြီး စနစ်တကျ ပြန်လည် ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း ပြည်သူလူထုက ထောက်ပြကြသည်။

လတ်တလော မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အိမ်ခြံမြေဈေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်မှုကိုလည်း အစိုးရအနေ ဖြင့် ထိန်းကျောင်းသင့်ပြီး ကျူးကျော်နေထိုင်မှုများ မရှိစေဘဲ နိုင်ငံသားများ အိမ်ခြံမြေ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ရန်လည်း ဆောင်ရွက်ပေးရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၀

မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထက်ပိုင်း၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသသည် ဖွံ့ဖြိုးမှု အနိမ့်ကျဆုံး ဒေသ ဖြစ်သည့်တိုင် ကုန်ဈေးနှုန်း အဆမတန် ကြီးမြင့်နေရခြင်းက ဘာကြောင့်လဲဆိုသည့်အပေါ် ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများမှ ခေါင်းဆောင်များကြား အဖြေရှာနေကြသည်။

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များမှ ဂိတ်ထိုင်၍ အခွန်ကောက် ခံမှုများ ရှိနေခြင်းကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု နှောင့်နှေးခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်ခြင်း ပြဿနာများကို ဒေသခံ များ ရင်ဆိုင်နေကြရကြောင်း သိရသည်။

ထို့ကြောင့် အစိုးရအနေဖြင့် ယခုလို ကုန်စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်နေသည့် အနေအထား တစ်ခုကို ထိန်းညှိပေးမည် ဆိုလျှင် ပိုကောင်းကြောင်း နာဂအဖွဲ့အစည်းများမှ ခေါင်းဆောင်များက အကြုံပြု ထောက်ပြကြသည်။

နာဂဒေသတွင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများမှ ၎င်းတို့၏ အခွန် ကောက်မှု များပြားသည့်အတွက် ကုန်သည်များမှ စျေးတင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ခန္တီးမြို့နယ် နာဂရိုးရာယဥ်ကျေးမှု ဥက္ကဋ္ဌ ဦးရှမ်းမော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “နာဂဒေသနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စီးပွားရေးအခက်အခဲကတော့ ဒါအများကြီးပေါ့ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဓိက,ကတော့ ကုန် သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကိစ္စပေါ့ဗျာ။ ဥပမာ - အခု ခန္တီးမှာဆိုရင် ဒီဓာတ်ဆီ စျေးတွေကအစ ဒီဇယ်စျေးတွေက အစပေါ့ ဗျာ၊ ဆန်စျေးတွေကအစ အင်မတန်မှကို ကုန်စျေးနှုန်းက တအားမြင့်နေတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒါတွေက လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ထိန်းချုပ်မှု အောက်မှာရှိနေတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ အခွန်ကောက်မှု များပြားတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့ ကုန်သည်တွေကလည်း ဒါစျေးတင်တာပေါ့ဗျာ။ အခွန်အကောက် တွေ များပြားတဲ့ အပေါ်ကို အခွန်ပေါင်းယူပြီးမှ ကုန်သည်တွေက စျေးကို မတရားတင်ပြီးမှ ဥပမာဖြင့် အခု ဆန် အိတ် တစ်အိတ်တောင်မှ သာမန်ဆန်တောင်မှ တစ်အိတ်ကို တစ်သိန်းရှစ်သောင်း၊ နှစ်သိန်းလောက်နဲ့ ဝယ်စားနေရတဲ့ ဟာပေါ့နော်။ အဲဒါမျိုးတွေ အခုလက်ရှိ ဒါစီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးမှပေါ့နော်။ ဒါမျိုးတွေ ဖြစ်နေတဲ့ဟာတွေရှိတယ် ဒီဆိုတော့ ရှေ့ဆက်ပြီး ဒါတိုင်းပြည် ငြိမ်းချမ်းသွားရင်တော့ ဒီကိစ္စတွေကိုတော့ အဆင်ပြေသွားမယ်လို့တော့ ကျနော်တို့က မျှော်လင့်တာပေါ့”ဟု ပြောသည်။ 

မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ နာဂလက်နက်ကိုင်မှ အဖွဲ့ဝင်များကို တွေ့ရစဉ်

လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အခွန်ကောက်ခံမှုများနှင့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ များပြားလာခြင်းကြောင့် ကုန် စည်စီးဆင်းမှု ကြန့်ကြာလာပြီး ဒေသတွင်း ကုန်ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာမှုဒဏ်ကို နာဂဒေသခံများ ခံစား နေကြရသည်။

နာဂဒေသသည် အိန္ဒိယနှင့် ထိစပ်နေသော နယ်မြေဖြစ်သည့်အတွက် ပန်ဆောင်- နန်းယွန်း- လဟယ် စသည့် မြို့နယ်များနှင့် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းတွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များ ဖောက်၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုကို မှီခိုနေကြရ သည်။

အလားတူ မြန်မာပြည်မဘက်ကနေဆိုလျှင် ချင်းတွင်းမြစ်ကို အသုံးပြု၍ မုံရွာမြို့ကနေ ဟုမ္မလင်း-ခန္တီးမြို့တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ နာဂဒေသသို့ ကုန်စည်များ ပို့ဆောင်ကာ သယ်ယူကြရသည်။

အဆိုပါ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများအနက် ချင်းတွင်းမြစ်ကို မှီခိုရာတွင် ရွှေပြည်အေးမြို့မှာ KIA-PDF က ပိတ်ဆို့၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုကို ဖြတ်တောက်ထားသလို အဆမတန် ငွေကြေးကောက်ခံမှုများ ပြုလုပ်ပြီးမှ ဖြတ်သန်းခွင့် ပြုသည့်အတွက် နာဂဒေသသို့ ရောက်ရှိလာသော ကုန်စည်များသည် အဆမတန် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် အိန္ဒိယဘက်နေ သယ်ယူသော ကုန်စည်များကိုတော့ နာဂ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ပေါင်းစုံ၊ ဌာနဆိုင်ရာနှင့် ကားဂိတ် အသင်းအဖွဲ့များက အဆင့်ဆင့် ငွေကြေးများ ကောက်ခံနေခြင်းကြောင့် နာဂဒေသအတွင်း ရောက်ရှိ လာသော ကုန်စည်များသည် အဆမတန် ‌ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်သွားကြသည်။

လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် လက်ရှိ အစိုးရကလည်း ဂိတ်များဖွင့်၍ အခွန်ကောက်နေကြောင်း၊ ထိုဂိတ်များက အခွန်ကောက်မှုကို ဖြေလျှော့ ပေးလျှင် မိမိတို့ဘက်ကလည်း ဖြေလျှော့ပေး၍ရကြောင်း နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-ကပ္ပလန်/အန်းမိုင် (NSCN-K/AM)အဖွဲ့မှ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးချင်းမောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။

 နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် နာဂဒေသကို ရောက်လာစဉ် 

၎င်းက “ကျနော်တို့ ဘက်ကတော့ အဲလိုကြီး ကုန်စျေးနှုန်း ကြီးမြင့်အောင် ကောက်တာတော့ မရှိဘူး။ ကျနော်တို့ က အဓိက,ကတော့ လောလောဆယ် လက်ရှိ လဟယ်ပေါ့နော်၊ လဟယ်မှာကျတော့ ဂိတ်တစ်ဂိတ်မှာဆိုလည်းပဲ၊ ကား တစ်စီးမှာဆို ၂ သောင်း အဲဒီလိုပဲ ကောက်တာ။ ဒါပေမယ့် အဓိကတော့ ဒီအစိုးရဌာနက လဟယ်မြို့ပေါ်မှာ ရှိတဲ့ သူတို့ရဲ့ ကားကော်မတီဆိုတာ ဖွဲ့ထားတဲ့ သူတို့တွေ ကနေပြီးတော့မှ သူတို့ကျတော့ ထွေ/အုပ်ကို ဆီ တစ်ပေပါဆိုရင် ဆီတစ်ပေပါကို ၂ သောင်းလား မသိဘူး၊ သူတို့ပေးရတယ် ပြောတယ်။ ပြီးရင် ကားကော်မတီ ကို ၂ သောင်း၊ ပြီးရင် အဲဒီရေးဂိတ် အဝင်/အထွက် ဂိတ်တွေကို သူတို့ပေးသွားတာ အဲဒါက ပိုများတယ်ဗျ။ ဟိုဘက် ကျနော်တို့ လုံခြုံရေးအရထားတဲ့ ဂိတ်တွေမှာကျတော့ ကျနော်တို့ ကောက်ခံတာ အဲဒီလောက် မရှိဘူးဗျ။ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း အနေနဲ့ကတော့ ဒီဟာကို ဗိုလ်မှူး(တစ်ယောက်)လည်း ကျနော် အဲဒီမှာ လွှတ်ပြီး တော့မှ ကျနော် သွားတွေ့ခိုင်းတယ်။ သွားတွေ့ခိုင်းတဲ့အခါမှာ သူတို့ဘက်ကလည်း လျှော့ပေးရင် ကျနော်တို့ ဘက်ကလည်း လျှော့ပေးဖို့ဆိုတာ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုလည်းပဲ အတင်းအဓမ္မ ကျနော်တို့ ကောက်တာ မရှိဘူးဗျ။ ဆိုတော့ ကျနော်တို့ ဘက်က‌နေတော့ ပြည်သူလူထုက တကယ် အဲဒီဟာကို တကယ်လိုလားတယ် လက်ရှိအစိုးရ ကလည်း ဒါကို ဖြေလျှော့ပေးနိုင်တယ်ဆို ကျနော်တို့ ဘက်ကလည်း ဂိတ်ကြေးကိစ္စကို ကျနော်တို့ ဖြေလျှော့ပေး လို့ရတယ်”ဟု ပြောသည်။

နာဂဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအတွက် လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်ဆည်း ဆောင်ရွက် ပေးသွားမည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က နာဂဒေသသို့ ရောက်စဉ် ပြောကြားထားသည်။

နာဂဒေသသည် တောင်တန်းဒေသ ဖြစ်သောကြောင့် ပြည့်စုံမှုမရှိသည့်အပြင် ကျောင်းဆရာ/ဆရာမ မလုံလောက် မှု၊ ကုန်စျေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု၊ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များနှင့် တပ်မတော်-ရဲ- ထွေ/အုပ်တို့၏ အခွန်များ ကောက်ခံရမှု၊ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု နှောင့်နှေးခြင်း စသည့် အခြေအနေများဖြင့် ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။

လက်ရှိ နာဂဒေသတွင် NSCN-K/AM၊ NSCN-K/YA၊ NSCN-IM၊ NSCN-HR၊ ENNO/ENDA၊ NPDF စသည့် နာဂ လက်နက်ကိုင်များ အပါအဝင် ကသည်းလက်နက်ကိုင်များနှင့် KIA တို့ အခြေပြု လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၀

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ အကောင်အထည်ဖော်ရေး မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ကြီး မစ္စမ်မာကျား နှင့် မြန်မာဒုသမ္မတ ဦးညိုစောတို့ တွေ့ဆုံ ဆွေး‌နွေးကြသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်က နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဧည့်တွေ့ခန်းမ၌ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြ ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့နောက် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည့် စီမံကိန်းများ အပါအဝင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကဏ္ဍ ပိုမိုတိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရေး၊ နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ အကောင် အထည် ဖော်ရေးကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

အလားတူ အွန်လိုင်းလောင်းကစား၊ အွန်လိုင်း လိမ်လည်မှုများ တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး တားဆီး နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ ‌ဆောင်ရွက်နေမှုများကိုလည်း နှစ်ဖက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း နေပြည်တော်ဘက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် အစိုးရသစ်၏ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည့် ကိစ္စရပ်များသည် ပြည်သူလူထုအတွက် ထိရောက်သော လုပ်ငန်းဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

လက်ရှိတွင် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး တောင်သူများအတွက် စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေနှင့် လယ်ယာသုံး ပစ္စည်း ချေးငွေ တိုးမြှင့်ထုတ်ချေးပေးခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ အစည်းများကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်း၊ နယ်စပ်မှ ဝင်ရောက်သည့် တရားမဝင် ကုန်စည်များကို မြို့ကြီးများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း စသဖြင့် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိနေသည်။

ထို့အပြင် ရန်ကုန်မြို့အတွင်း နိုင်ငံသား မှတ်ပုံတင်ကတ် လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း၊ လူကူးမျဉ်းကျားမှ ကူးစေခြင်းနှင့် မလိုက်နာပါက ဒဏ်ကြေးငွေ ကောက်ခံခြင်း၊ ရေမြောင်းများတွင် ကျူးကျော် ဆောက်လုပ်ထားသည့် ဆိုင်ခန်း များကို ရှင်းလင်းခြင်း၊ Bar နှင့် ကလပ်များတွင် ကခုန်သီဆိုမှုများ ရပ်တန့်ခြင်း စသည်များကို လုပ်ဆောင်လျက်ရှိ သည်။

ထိုလုပ်ရပ်များထက် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းအတွင်း အစိုးရအပေါ် ပြည်သူလူထု၏ ယုံကြည်မှု ရရှိစေမည့် ကိစ္စရပ် များအား ပို၍ ဆောင်ရွက်သင့်ပြီး အဓိကအားဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်သင့်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ကုန်သွယ်ရေးကားများကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အဓိက ၃၀၀၀ ပဲ ဖြစ်ရမယ့် ပစ္စည်းတစ်ခုက ၆၀၀၀ ဖြစ်တယ်၊ ၁၀,၀၀၀ ဖြစ်တယ် ဒါမျိုးဖြစ်နေတာ။ အဲဒါတွေက  ဘာလို့ဖြစ်သလဲဆိုတာ ကုန်သွယ်ရေး စီးဆင်းမှုမှာ ပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ဟာတွေကြောင့်။ ပိတ်ဆို့တာက သူများပိတ်ဆို့တာ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ဟာကိုယ် ပိတ်ဆို့ထားတာပေါ့နော်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွေ အကုန်လုံး ဒုက္ခရောက်တယ်။ ကျနော်တို့က ပေးမှာလား မပေးဘူးလား ရနောင်းမှာ ဖြစ်သွားတဲ့ ဘတ် သန်း ၅၀ အဲဒါ ကျနော်တို့ နိုင်ငံသား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ ပိုက်ဆံတွေလေ။ အဲဒါ ကျနော်တို့အားလုံးရဲ့ ပိုက်ဆံတွေလေ၊ တိုင်းပြည်ရဲ့ ပိုက်ဆံတွေလေ၊ တိုင်းပြည်အတွင်းမှာ ရှိနေတဲ့ လူတွေအားလုံးရဲ့ ပိုက်ဆံတွေ ဖြစ်တာကြောင့်မို့လို့ အဲဒါတွေကို အစိုးရတစ်ရပ်အနေနဲ့ ဒါတွေကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန်ဖြစ်အောင် ဖြေရှင်းပေးရမှာလေ။ နောက်မို့ဆို လို့ရှိရင် သူတို့ဘာသာသူတို့ လုပ်တာပဲလေကွာဆိုပြီး သွားစဉ်းစားလို့ မရဘူး အစိုးရလုပ်ပြီဆိုတဲ့ အခါကျတော့။ ဒါမျိုးတွေကို ကောင်းမွန်အောင်၊ ပြေလည်အောင် ဖြေရှင်းပေးခြင်းအားဖြင့် ထိုက်သင့်တဲ့ ကုန်စည်ဈေးနှုန်းတွေက ထိုက်သင့်အားလျော်စွာ ဖြစ်သွားမှာပေါ့။ မတရားကြီး ၁၀၀၀ တန်ကို ၁ ကျပ်ဖြစ်ရပါမယ်လို့ ပြောနေဆိုနေတဲ့ကိစ္စ မဟုတ်ဘူး။ သူ့ဟာနဲ့သူ လိုက်လျောညီထွေတဲ့ ကုန်ဈေးနှုန်း တစ်ရပ်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ အဲဒီဟာကလည်း အစိုးရ တစ်ရပ်အနေနဲ့က ဘာမှခဲယဉ်းတဲ့ကိစ္စ မဟုတ်ဘူး။ သူ့ဟာသူ ပိတ်ထားတဲ့ကိစ္စ၊ သူ့ရဲ့ ပေါ်လစီ လွဲချော်မှုတွေ ကြောင့် ဖြစ်နေတဲ့ကိစ္စကို အဲဒါ ပြင်လိုက်တာနဲ့တစ်ပြိုင်နက် အားလုံး ပြေလည်သွားမယ့်ဟာကြီး။ လူထုအနေနဲ့ လည်း ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ပြေလည်သွားတယ်ဆိုရင် လူထုအနေနဲ့ ဝမ်းသာသွားမှာ။ အဲဒီလိုမျိုးတွေ ရွေးချယ်ပြီး လုပ်လိုက်လို့ရှိရင်တော့ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းသည် အားလုံး လူနတ် ရဟန်းရှင် လူအပေါင်း ပြုံးပျော်စေမယ့်ဟာမျိုး ဒါမျိုးလေးတွေကို ရွေးချယ်ပြီး လုပ်သင့်တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်း လုပ်ဆောင်မှုများသည် ပြည်သူလူထုအကြား ထင်သာမြင်သာရှိသည့် ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများ ကို လုပ်ဆောင်ရာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများအလိုက် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းများ ချမှတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ ရာတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံခြားရေး၊ စွမ်းအင်၊ တည်ငြိမ် အေးချမ်းရေး စသည့် ကဏ္ဍများအပေါ် ဆော င်ရွက်မှု များအား ထင်ထင်ရှားရှား လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဝန်ကြီးဌာနအလိုက် လုပ်ဆောင်ချက်များကို လည်း ပြည်သူလူထု သိရှိနားလည်ရန် ချပြသင့်သည်ဟုလည်း ထောက်ပြကြသည်။

အစိုးရ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်း ဖော်ဆောင်နေစဉ်

လက်ရှိ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်း ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ဆောင်ရွက်နေသည့် ကိစ္စရက်များသည် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းနှင့် မဆိုင်ဘဲ ဝန်ကြီးဌာနအလိုက်၊ ဌာနဆိုင်ရာအလိုက် ယခင်ကတည်းက ဆောင်ရွက်ကြရမည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသက်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဆရာမြင်တာတော့ မယောင်ရာ ဆီလူးနေတာပဲ။ ဒါက လူကူးမျဉ်းကျားက ကူးပါဆိုတာက ဒါက နိုင်ငံသား စိတ်ဓာတ်ကိုတော့ တဖြည်းဖြည်း မြှင့်တင်ရမှာပေါ့။ ရေမြောင်းလုပ်တာတော့ စည်ပင်လုပ်ရမယ့် အလုပ်လေ။ ရက် ၁၀၀ ထဲမှာ ပါတာမှမဟုတ်ဘဲ။ နဂိုကတည်းက စည်ပင်သာယာက လုပ်ရမယ့်အလုပ်တွေ မလုပ်တော့ ရေမြောင်းပိတ်ဆို့တာတို့ ရှိတာပေါ့နော်။ အဓိက,က အဲဒါတွေက အဓိက မကျဘူး။ အဓိက ကျတာက ကုန်ဈေးနှုန်းကိစ္စ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ ရန်ကုန်မြို့မှာက လူဦးရေ ၁၀ သန်းလောက်ရှိတယ်။ သူတို့ ရပ်တည် စားသောက်ဖို့ အတွက်ကို supply chain တွေ ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ။ ဈေးသက်သာရအောင် ဘယ်လို တည်ဆောက်ပေးမလဲ။ ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးကြပ်ရေးကို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ ဘယ်လို ရမလဲဆိုတဲ့ကိစ္စကို အဓိကထားပြီးတော့ စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ မြင်တယ်။ ဆရာတို့က စီးပွားရေးကျကျပဲ မြင်တယ်လေ လုပ်ငန်းကို။ မယောင်ရာဆီလူးတဲ့ ကိစ္စတွေတော့ သိပ်မလုပ်စေချင်ဘူး” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်း ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ဆောင်ရွက်နေသည့် ကိစ္စရပ်တချို့သည့် ရက် ၁၀၀ မဟုတ်ဘဲ ရေရှည်အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်သွားရမည့် ကိစ္စရပ်များလည်း ပါဝင်နေသည့်အတွက် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သွား ရန်လည်း လိုအပ်သည်။

ထို့အပြင် လက်ရှိ လွဲမှားနေသည့် ပေါ်လစီများကိုလည်း အစိုးရအနေဖြင့် ရက် ၁၀၀ အတွင်း ပြင်ဆင်သွားရန် လည်း မျှော်လင့်ကြောင်း နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေး လေ့လာသုံးသပ်သူများက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉

မြန်မာနိုင်ငံက နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသသည် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းကို မှီခိုနေရခြင်းကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးဂိတ် များ ပိတ်သွားလျှင် ဒေသတွင်း ပြည်သူလူထု၏ စားဝတ်နေရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အခက်အခဲ တွေ့နိုင် သည်ဟု နာဂအဖွဲ့အစည်းများမှ ခေါင်းဆောင်များက ပြောသည်။

နာဂဒေသသည် မြန်မာပြည်မကြီးဘက်မှ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အလွန်ခက်ခဲပြီး ကုန်ကျစရိတ် ကြီးမားသဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အာသံနှင့် အရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်တို့ဘက်မှ ကုန်ပစ္စည်းများကို အဓိက တင်သွင်းလျက်ရှိ သည်။

မြန်မာဘက်ခြမ်းရှိ နာဂဒေသမှ လဟယ်၊ နန်းယွန်းနှင့် ပန်ဆောင် မြို့များသည် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းဖြင့် ကုန်သွယ် ရေးဂိတ်များ ဖွင့်လှစ်၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုကို အဓိက ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။

နာဂဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အိန္ဒိယအား မှီခိုနေရသည့်အတွက် အိန္ဒိယလမ်းကိစ္စကို ပြန်လည်ပြီး တရား ဝင် လမ်းကြောင်းများဖြစ်အောင် ဆွေးနွေးသွားမည်ဟု NSCN-K/AM အဖွဲ့မှ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးချင်းမောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

နာဂ-အိန္ဒိယ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ပေါက်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလို့ ပြောတဲ့အခါမှာ အိန္ဒိယကိုပဲ အဓိကမှီခိုတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ အိန္ဒိယလမ်း ကိစ္စတွေ ကိုပဲ ကျနော်တို့ ပြန်ပြီးတော့မှ ဒါတွေကိုလည်း နိုင်ငံတော်အဆင့် စကားပြောပြီးတော့ ဒါတွေ ကို ပြန်ပြီးတော့မှ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် တရားဝင် လမ်းကြောင်းတွေဖြစ်အောင် ဆွေးနွေးဖို့ ကျနော် တို့ရှိတယ်ဗျ။ လက်ရှိတော့ အိန္ဒိယလမ်းကြောင်းတွေ ပိတ်လိုက်တဲ့အခါကြတော့ ပြည်သူတွေ ဒုက္ခ ရောက်တာပေါ့။ ဒုက္ခရောက်တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့က လောလောဆယ် အိန္ဒိယဘက်ကပဲ မှီခိုပြီးတော့ မှ ကျနော်တို့ နန်းယွန်း၊ ပန်ဆောင်ပေါ့။ ပန်ဆောင် လမ်း ပိတ်လိုက်တဲ့အခါမှာ နန်းယွန်းနဲ့ ပန်ဆောင်က တော့ တော်တော် ဒုက္ခရောက်နေကြတယ်။ ဒီစားဝတ်နေရေး ကိစ္စတွေက  ဒီအိန္ဒိယဘက်ကပဲ အဓိက ကျနော်တို့ မှီခိုပြီးတော့မှ သွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ဖြစ်တယ်။ ဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဒီကိစ္စ တွေကိုလည်းပဲ ကျနော်တို့ကတော့ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ကျနော်တို့က ပေါင်းစပ် ညှိနှိုင်းပြီးတော့မှ ဆွေးနွေးသွားပါလိမ့်မယ်။ လောလောဆယ်ကတော့ လဟယ်မြို့နယ် နာဂလန်း နယ်စပ်ပေါ့။ အဓိက ဒီဟာကိုပဲ ဦးစားပေးပြီးတော့မှ သွားနေကြတယ်။ အဲဒီလမ်းကြောင်းကတော့ လက်ရှိအထိက တော့ အဆင်ပြေတယ်။ ဒါပေမယ့် လမ်းမကောင်းတာကလွဲလို့ပေါ့နော်။ ကုန်သွယ်စီးဆင်းမှုလေးကတော့ ပုံမှန် သွား အဆင်ပြေတယ်ဗျ”ဟု ပြောသည်။

နာဂဒေသနှင့် အိန္ဒိယကို ချိတ်ဆက်သည့် ပန်ဆောင် တောင်ကြားလမ်းကြောင်းသည် အဓိက နယ်စပ် ကုန်သွယ် ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိမှာတော့ ပန်ဆောင်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ကို အာဏာပိုင်များက ပိတ်လိုက် သည်။

ထို့နောက် မြန်မာပြည်မ ဘက်ကနေ ရေလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် မုံရွာ- ဟုမ္မလင်း- ခန္တီး ရေလမ်းကြောင်းမှာလည်း မြစ်ကြောင်း ကျဉ်းနေခြင်းနှင့် PDF များ စိုးမိုးထားခြင်းကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် ခက်ခဲနေ၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပြတ်တောက်လျက်ရှိသည်။ 

နာဂဒေသတွင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး နာဂလန်းကို အားကိုးပြီး ရှင်သန်နေရသည့် အနေအထား ရှိကြောင်း ခန္တီးမြို့နယ် နာဂရိုးရာယဥ်ကျေးမှုဥက္ကဋ္ဌ ဦးရှမ်းမော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “ပန်ဆောင်ဂိတ် ပိတ်ထားတာက ကျနော်တို့လည်း ကောင်းကောင်းကန်းကန်းကတော့ မသိရသေးဘူးဗျ။ ညှိနှိုင်းနေတယ်လို့တော့ ကျနော်တို့ သိထားရတယ်။ အခု လောလောဆယ်တော့ နာဂလန်းကိုပဲ အားကိုးပြီးမှ ရှင်သန်နေရတဲ့ အနေအထားရှိတယ်။ ဘာလို့ဆို ဆန်၊ ဆီ၊ ဆားကအစ ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်တို့က အစပေါ့နော်။ နာဂလန်း ထဲကနေပဲ တင်သွင်းနေရတာပေါ့ဗျာ”ဟု ပြောသည်။

လဟယ်မြို့နယ်ထဲက နာဂကျေးရွာ တစ်ရွာကို တွေ့ရစဉ်

ယခင် နာဂလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (NSCN-K) နှင့် အိန္ဒိယစစ်တပ်အကြား တိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် အိန္ဒိယအစိုးရက နယ်စပ်ဂိတ်များ (ဥပမာ- ပန်ဆောင်ဂိတ်) ကို ပိတ်ပစ်သည့်အခါ နာဂဒေသတွင် စားနပ်ရိက္ခာ ပြတ်လပ်မှုများ ချက်ချင်း ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိ ပန်ဆောင်ဂိတ် ပိတ်လိုက်သည့်အတွက် နန်းယွန်းရှိ ပြည်သူလူထုကမူ အခက်အခဲ အကျပ်အတည်း ဖြစ်သွားနိုင်ပြီး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ အရမ်းအခက်အခဲ ကြုံတွေ့သွားနိုင်ကြောင်း နာဂအမျိုးသားပါတီ(NNP)မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးမဇိုးလောင်ဝီးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကတော့ ဒီနယ်စပ်နဲ့တော့ ချိတ်ဆက်မှုတော့ ရှိတာပေါ့လေ။ ဒါပေမယ့် ပန်ဆောင်ဂိတ် ပိတ်လိုက်တာနဲ့တော့ ကျနော်တို့ နန်းယွန်းမှာရှိတဲ့ ပြည်သူလူထုကတော့ ဒါအခက်အခဲ အကျပ် အတည်းတော့ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ကျနော်တို့ ဒီဘက်မှာရှိတဲ့ လဟယ်ဘက်မှာရှိတဲ့ ဂိတ်တွေက တော့ မပိတ်သေးတဲ့ အခါကြတော့ အကြောင်းအရင်းကတော့ ဂဃနဏတော့ မရှိပါဘူး။ သူတို့က‌တော့ ဒီခြံစည်း ရိုး ခတ်မယ်ဆိုတဲ့ပုံစံနဲ့ သွားတာပေါ့။ ကျနော်တို့ကျတော့ ဟိုဘက်မှာလည်း ကိုယ့်နာဂတွေရှိတယ်၊ ဒီဘက်မှာ လည်း ကိုယ့်နာဂတွေရှိတယ်။ အဲဒီ ဂိတ်ကြီးတွေ ပိတ်တယ်၊  ခြံစည်းရိုးတွေ ခတ်လိုက် တယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့ ဟိုဘက်နာဂ၊ ဒီဘက်နာဂတွေ ကျနော်တို့ ကူးသန်းဆက်ဆံနေတဲ့ကိစ္စတွေ၊ ကုန်စည် စီးဆင်းမှုတွေကအစ ဒါအရမ်းအခက်အခဲ ဒါကြုံသွားနိုင်တယ်ပေါ့နော်”ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ အိန္ဒိယ–မြန်မာနယ်စပ် ပန်ဆောင် နယ်စပ်ဂိတ်သည် နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုနှင့် တိုက်ပွဲများကြောင့် အိန္ဒိယအစိုးရနှင့် မြန်မာအစိုးရတို့၏ အစီအစဉ်ဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထားကြောင်း သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၃

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တရုတ် - မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် တရုတ်ကုန်တင်ကားများ အဝင်/အထွက် လုပ်ဆောင်နေခြင်းကြောင့် မြန်မာကုန်တင်ကားများ ရပ်နားထားရကြောင်း မြန်မာကုန်ကားသမား များထံမှ သိရသည်။

ကချင်ပြည်နယ် ကံပိုင်တည်နှင့် လွယ်ဂျယ် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဂိတ်ပေါက်များမှတဆင့် ကချင်ပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးထားသည့် တစ်သျှူးငှက်ပျောနှင့် မြေရှားသတ္တုများ အပါအဝင် မြန်မာဘက်မှ သယံဇာတများကို တရုတ် ကုန်ကားများဖြင့် လာရောက် တင်ဆောင်နေခြင်းကြောင့် မြန်မာကုန်တင်ကားများသည် ရပ်နားထားရသည်။

ထို့အပြင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ချင်းရွှေဟော် နယ်စပ်ဂိတ်မှတဆင့် နမ္မတူနှင့် သိန္နီမြို့မှ သတ္တုများကို နေ့စဉ် တရုတ်ကုန်ကား ရာနှင့်ချီပြီး သယ်ယူနေခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် KIA၊ MNDAA တို့က တရုတ်ကုန်ကားများကိုသာ ဝင်/ထွက်ခွင့်ပြုပြီး မြန်မာကုန်ကားများကိုတော့ လုံခြုံရေး အာမခံချက် မပေးသည့်အတွက် မြန်မာကုန်ကားများ ရပ်နားထားရသည်။

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာကုန်ကားများကို တရုတ်ကုန်သည်များက ဈေးနှိမ်မှုများလည်း ရှိနေခြင်းကြောင့် မြန်မာကုန်ကားများက ရပ်နားထားရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ကုန်တင်ကားမောင်းနှင်သည့် ကိုဟိန်းဇင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “သူတို့ တရုတ်ကားတွေ ဝင်တာ များနေတာပေါ့ဗျာ။ တရုတ်တွေ ကိုယ်တိုင် မောင်းပြီးတော့လည်း ဝင်နေ တယ်။ ကျနော်တို့ မြန်မာကားတွေကတော့ အခက်အခဲ ဖြစ်နေတာပေါ့ သွားရလာရတာ မရတော့ဘူးဗျာ။ အရင် တုန်းကဆို မြန်မာကားတွေပဲသွား၊ မြန်မာတွေပဲ လုပ်နေရတဲ့ အလုပ်က အခုကျတော့ တရုတ်ကားတွေနဲ့ပဲ အလုပ် လုပ်တော့ မြန်မာကားတွေက ရပ်ထားရတာပေါ့ဗျာ။ သူတို့ တရုတ်ကားတွေနဲ့ပဲ သူတို့ ယုံကြည်သလို လုပ်နေ ကြတာပေါ့ဗျာ။ များသောအားဖြင့်ကတော့ မြန်မာကားတွေ တော်တော်များများ ရပ်ထားရတာပေါ့။ အခု ငှက်ပျော တွေ တိုက်တယ်။ နယ်စပ်ကိုသွားတဲ့ ငှက်ပျောကားတွေ ဆိုလို့ရှိရင် မြန်မာကားတွေဆိုရင် ဈေးနှိမ် ဘာညာနဲ့ သူတို့ တရုတ်ကားဆိုရင် ဈေးပေးထားတာပေါ့ အဲဒီလိုတွေ ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ မြန်မာကားတွေဆိုရင် များသော အားဖြင့် ရပ်ထားရတာ များတယ်။ မကိုက်တော့ မထွက်ရဘူးပေါ့” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးထားသည့် တစ်သျှူးငှက်ပျောများကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ တစ်နှစ်ပတ်လုံး တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်ပြီး ဝိုင်းမော်နှင့် ကံပိုင်တည်ကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA) ထိန်းချုပ်ပြီး ကတည်းကပင် တရုတ်ကုန်တင် ကားများဖြင့် တင်ဆောင်နေကြခြင်းကြောင့် မြန်မာကုန်ကားများ အလုပ်မရဘဲ ရပ်နားထားရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။

ထိုနေရာများတွင် မြန်မာအစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာဌာနများ မရှိသည့်အတွက် တရုတ်ကုန်တင်ကားများသည် အခွန်ပေးဆောင်စရာ မလိုဘဲ အဝင်/အထွက် လုပ်ဆောင်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ကုန်ကားသမားများက ပြောသည်။

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို တွေ့ရစဉ်

ယခုကဲ့သို့ မြန်မာကုန်တင်ကားများ ရပ်နားထားရခြင်းနှင့် ကုန်ကားမောင်းနှင်သူများ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ရခြင်း သည် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ကုန်တင်ကားမောင်းနှင်သူ ကိုအောင်ထွန်းက CNI သတင်း ဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဒါကတော့ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်လို့ ဖြစ်တာပဲထင်တယ်။ နောက်တော့ ကုန်သည်တွေ အပေါ်မှာလည်း မူတည်တယ်။ သူတို့ တရုတ်ကားတွေနဲ့ သူတို့က များသောအားဖြင့် တရုတ်က ဝင်တာဆိုတော့ သူတို့ တရုတ်ကား နဲ့ သူတို့ ယုံကြည်စိတ်ချလို့ သူတို့ အပ်တယ်လို့ ထင်တယ်။ ဒီအတိုင်းကြီး သူတို့က ဂျူတီမဆောင် ဘာမဆောင်နဲ့ ဆိုတော့။ ကျနော်တို့က ကားသမားဆိုတော့ ဒီကားထွက်မှ ဒီဝမ်းစာ သွားရတာကိုး။ သူတို့ တရုတ်ကားတွေ ဝင်နေ တော့ ကျနော်တို့ ကားသမားတွေ ရပ်ထားရတာ များနေတာပေါ့။ အဆင်မပြေတဲ့ အတိုင်းအတာမှာ အကုန်လုံး အဆင်ပြေစေချင်တာပေါ့ဗျာ။ သူတို့တွေ ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ပြီး ဘယ်လို သွားမလဲတော့ မသိဘူး။ ကျနော်တို့က တော့ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် သွားရမယ်ဆိုရင်တော့ ကျေနပ်တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် အစိုးရ၏ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်း တရုတ်နိုင်ငံမှ ဝင်ရောက်သည့် တရားမဝင် ကုန်စည်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ဝင်ရောက်သည့် တရားမဝင် ကုန်စည်များကို စစ်ဆေးမှုနှင့် ဖမ်းဆီးမှု လုပ်ဆောင်နေခြင်း ကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်၌ စစ်ဆေးရေး တင်းကြပ်နေသည်ဟု ကုန်တင်ကားမောင်းနှင် သူများထံမှ သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၂

စက်သုံးဆီ ဒီဇယ်နှင့် ဓာတ်မြေဩဇာ တင်သွင်းမှုအပေါ် ကောက်ခံသည့် ဝင်ငွေခွန် ၂ ရာခိုင်နှုန်းအား ကင်းလွတ်ခွင့် ကို ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနက တစ်လ ထပ်မံတိုးမြှင့်ပေးခြင်းကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း တောင်သူများ ဝယ်ယူရသည့် ဈေးနှုန်း သက်သာလာကြောင်း သိရသည်။

ဓာတ်မြေဩဇာ တင်သွင်းမှုအပေါ် ကောက်ခံသည့် ကြိုတင်ဝင်ငွေခွန် ၂ ရာခိုင်နှုန်းကို ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး လက်ရှိမှာ မေလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ တစ်လ ထပ်မံ ရက်တိုးမြှင့်ပေးထား ခြင်း ဖြစ်သည်။

စက်သုံးဆီ ဒီဇယ် တင်သွင်းမှုအတွက် ကောက်ခံသည့် အကောက်ခွန်၊ အထူးကုန်စည်ခွန်၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် နှင့် ကြိုတင်ကောက်ခံသည့် ဝင်ငွေခွန် ၂ ရာခိုင်နှုန်းတို့ကိုလည်း တစ်လ ရက်တိုးမြှင့်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့် လများတွင် အဓိကအားဖြင့် စပါးရိတ်သိမ်းချိန်၌ စက်သုံးဆီ ဒီဇယ် တစ်ပေပါကို သိန်း ၃၀ ဖြင့် ဝယ်ယူ ခဲ့ရပြီး လက်ရှိမှာတော့ တစ်ပေပါ ၁၂ သိန်းမှ ၁၅ သိန်းဝန်းကျင်သာရှိသည်ဟု တောင်သူများက ပြောသည်။

စက်သုံးဆီ ဆိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

လက်ရှိမှာ စက်သုံးဆီ တင်သွင်းရာတွင် ကောက်ခံသည့် အခွန်များကို ကင်းလွတ်ခွင့် ပြုထားသော ကာလဖြစ် သည့်အတွက် တောင်သူများ ဝယ်ယူရသော စက်သုံးဆီသည် ဈေးနှုန်း ထက်ဝက်ခန့် ကျဆင်းသွားသည်ဟု လယ်သမားဘဝဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဓာတ်မြေဩဇာက မဝယ်ရသေးတော့ ဈေးတောင် မမေးမိသေးဘူး။ ရောင်းတဲ့အချိန် ဘယ်လိုရောင်းမယ် ဘာလဲတော့ မသိသေးဘူး။ လောလောဆယ် တောင်သူက ဒီအချိန်ကလေ မိုးစပါးအတွက်မြေဩဇာ မသုံးရသေးတော့လေ။ ဒီဇယ်ကတော့ အပြင်ဈေးပေါ့ အပြင်ဈေးက ၁၂ သိန်း၊ ၁၃ သိန်း ဝန်းကျင်လောက် ကျသွားတယ်။ အရင်တုန်းက ၂၄၊ ၂၅၊ ၂၆ သိန်းလောက်အထိ ဖြစ်သွားတော့ အရင်တက်တဲ့ ဈေးထက်စာရင် ခေါက်ချိုးလောက် ကျသွားတာ ပေါ့။ ထုတ်တဲ့ဈေးကတော့ အဲဒီလောက် မရှိပါဘူး ၉ သိန်းဝန်းကျင်လောက်ပဲ ရှိမှာပါ” ဟု ပြောသည်။

တောင်သူများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု အဆင်ပြေစေရန်အတွက် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန အသီးသီးက ဆောင်ရွက်ပေးမှုများ ရှိသော်လည်း ပို၍ ထိရောက်သည့် အချိန်ကာလကို ရွေးချယ်ကာ လုပ်ဆောင် ရန်လည်း လိုအပ်သည်ဟု တောင်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

စက်သုံးဆီသည် စပါးစိုက်ပျိုးချိန်ထက် စပါးရိတ်သိမ်းချိန်တွင်သာ ပို၍ ကုန်ကျပြီး စိုက်ပျိုးချိန်တွင် တစ်ဧကလျှင် ၂ ဂါလံမှ ၃ ဂါလံအထိသာ ကုန်ကျသည်ဟု ဘိုကလေးမြို့နယ်မှ စပါးစိုက်တောင်သူ ဦးအေးနိုင်က CNI သတင်းဌာန သို့ ပြောသည်။

တောင်သူလယ်သမားတစ်ဦး လယ်ထွန်နေစဉ်

၎င်းက “ဈေးကတော့ ကျတယ်၊ အခု ရိုးရိုး ပရီမီယံ မဟုတ်ဘူး။ ရိတ်စက်မောင်းတဲ့ တစ်လုံးထိုး မောင်းတဲ့ဆီတော့ တစ်ပေပါကို ၁၅ သိန်းလောက်ပဲ ရှိတယ်။ အရင်တုန်းက ပရီမီယံက သိန်း ၃၀ လောက်ဖြစ်နေပြီ။ စိုက်ဖို့အတွက်က ရိတ်ဖို့လောက် မလိုဘူး။ ရိတ်သိမ်းချိန်သာ ဆီက ဥပမာ ဧက ၁၀၀ ဆို ရိတ်စက်တစ်စီးကို ၅ ပေပါကနေ ၆ ပေပါ ကုန်တယ်။ စိုက်တဲ့ အချိန်ကျတော့ တို့က ရိုးရိုး တစ်လုံးထိုးဆိုတော့ ရိုးရိုးဆီနဲ့မောင်းတဲ့အခါမှာ ထိုင်ကုန် တစ်ဧကကို ၂ ဂါလံ၊ ၃ ဂါလံပဲရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။

မိုးစပါးစိုက်ပျိုးသည့် တောင်သူများအတွက် ဓာတ်မြေဩဇာသည် ယခုကာလတွင် မလိုအပ်သေးသော်လည်း လိုအပ်လာချိန်၌ ဈေးနှုန်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး မြှင့်တင်ရောင်းချမှု မရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးရန်လည်း လိုအပ်သည်ဟု တောင်သူများက ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန အနေဖြင့် တောင်သူများ စိုက်ပျိုးမှု လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ချေးငွေထုတ်ချေး ပေးခြင်း၊ လေ့လာခြင်းနှင့် ဆွေးနွေးခြင်းများ လုပ်ဆောင်ပေးလျက် ရှိနေသည်ဟု သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁

မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီးနားလမ်းကြောင်းကို အစိုးရဘက်က အပြည့်အဝ လုံခြုံအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မှ သာ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပြန်လည်အားကောင်းလာပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းကျဆင်းလာမည်ဟု ဒေသတွင်း ပြည်သူလူထုက ပြောသည်။

မန္တလေး၊ သပိတ်ကျင်း-မတ္တရာ-တကောင်း-ထီးချိုင့်-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း- မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းကို KIA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထား၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ ရပ်တန့်ပြီး ဒေသတွင်း ကုန်ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် ကြီးမြင့်မှုဒဏ်ကို ပြည်သူများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်။

ထို့နောက် မြန်မာ့တပ်မတော်က ၁ နှစ်နှင့် ၃ လကျော်ကြာ စစ်ဆင်ရေးများ လုပ်၍ မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီး နား လမ်းကြောင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်တွင် ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ကာ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် အပြည့်အဝ ပြန်လည် မထိန်းချုပ်နိုင်ပါက ပြည်သူလူထုများ ကြုံတွေ့ နေရသည့် ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုကို လျော့ကျစေနိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း မြစ်ကြီးနားဒေသခံများက ထောက်ပြ ကြသည်။

မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းကို တပ်က ထိန်းချုပ်လိုက်စဉ်

မြန်မာ့တပ်မတော် အနေဖြင့် လမ်းပိုင်းကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ပြည်သူလူထုနှင့် ပူးပေါင်းပြီး လုပ်ဆောင်ပါက ပို၍ ထိရောက် အဆင်ပြေနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း မြစ်ကြီးနားဒေသခံ ခွန်တူးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဒီလမ်းကြောမှာပဲ သူတို့က မြို့ကိုပဲ ပြန်သိမ်းနိုင်တယ်ဆိုပေမယ့် ဒီလမ်းကြော တစ်လျှောက်မှာ အားလုံး မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် ကျနော်တို့ သွားလာတော့ အဆင်ပြေတယ်။ ဒါပေမယ့် အခွန်တော့ ပေးဆောင်နေရမှာပဲ။ အခွန်ပေးဆောင်နေရရင် ကုန်ဈေးနှုန်းကတော့ တအားကြီး ကျသွားမယ်လို့တော့ မထင်ဘူးပေါ့။ သူက ဒီနယ်မြေ ကို စိုးမိုးထားပြီဆိုလို့ရှိရင် လမ်းကြောတစ်လျှောက်လုံးကို လုံခြုံရေး အပြည့်အဝ ပေးနိုင်ရင် ပိုအဆင်ပြေမှာ။ ပြည်သူလူထုနဲ့ ပေါင်းလိုက်ရင်တော့ ပြည်သူလူထု ဆိုတာက သိပ်အရေးကြီးတယ်လေ။ PDF တွေ၊ ရန်သူက ဘယ်မှာနေတယ်ဆိုတာ ပြည်သူလူထုက အသိဆုံး။ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ ပြည်သူလူထုနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး လုပ်ဆောင် သွားမယ်ဆိုရင်တော့ ရမယ်လို့တော့ အဆင်ပြေမယ်လို့တော့ ထင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် မန္တလေး - အင်းတော် - မြစ်ကြီးနားလမ်းပိုင်းကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီး သွားလာခွင့် ပြုထားသော်လည်း ကုန်စည်ကားများထက် အိမ်စီးကားများသာ သွားလာလျက်ရှိနေကြောင်း၊ မန္တလေး - ရွှေဘို - မြစ်ကြီးနား လမ်းပိုင်း ကိုသာ အသုံးပြုနေကြကြောင်း သိရသည်။
ထို့နောက် ပြည်သူလူထုနှင့် ကုန်သည်များ အနေဖြင့် မန္တလေး-ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းကနေ မဟုတ်ဘဲ မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းကို သွားရောက်ကြရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ 

လမ်းကြောင်းကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ပြီး ဖွင့်လှစ်ပေးသည့် မည်သည့်တပ်ဖွဲ့မဆို ထိုလမ်းကြောင်းတွင် သွားလာ သော ပြည်သူလူထု၏ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူရမည်ဟု ကချင်နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးကွမ်ဂေါင်အောင် ခမ်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းကို တပ်က ထိန်းချုပ်လိုက်စဉ်

၎င်းက “အဲဒီဟာကတော့ ဘယ်သူပဲ ထိန်းချုပ် ထိန်းချုပ်ပေါ့ဗျာ။ ဒီလမ်းမကြီးကိုတော့ ဖွင့်စေချင်တာပေါ့။ ဖွင့် လို့ရှိရင် အဆင်ပြေ ချောမွေ့စွာ ဖြစ်ဖို့တော့ လိုအပ်တာပေါ့။ ဖွင့်သာဖွင့်ပြီးမှ သွားဖို့လာဖို့ အစစ်အဆေးရှိမှ၊ ဘယ်ဘက်ကပဲ ဖွင့်ဖွင့် အစစ်အဆေး ရှိရင်တော့ ပြည်သူလူထု အတွက်က အခက်အခဲတော့ ကြုံနေရမှာပဲ။ ဒါ့ကြောင့်ပဲ ကျနော်တို့ လိုတာကတော့ လမ်းတွေ ပုံမှန်အတိုင်းပဲ ဖွင့်ပေးဖို့ပဲ လိုအပ်ပါတယ်။ လုံခြုံရေးကတော့ လမ်းဖွင့်တဲ့ ဘက်ကနေပဲ PDF တွေ၊ တပ်ပေါင်းစုတွေ သူတို့ထိန်းချုပ်တုန်းက သူတို့ လုံခြုံရေးယူတဲ့ အပိုင်းရှိသလို အခု စကစအနေနဲ့ သူတို့ ဖွင့်တဲ့အပိုင်းတွေ လုပ်လာပြီဆို သူနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ တပ်တွေက တာဝန်ယူပြီး ဖွင့်ဖို့တော့ ရှိလာမှာပါ” ဟု ပြောသည်။

ယခင် လမ်းကြောင်းကို တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားချိန်တွင် မန္တလေး - မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ၄ ရက်မှ ၆ ရက်အထိ ဖြတ်သန်းသွားလာကြရပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ကားရာနှင့်ချီ ပိတ်မိနေမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

လက်ရှိ ဖွင့်လှစ်လိုက်သည့် မန္တလေး - အင်းတော် - မြစ်ကြီးနား လမ်းပိုင်းတွင် အဆင်ပြေစွာ သွားလာနိုင်ပါက မန္တလေးနှင့် မြစ်ကြီးနားကို နေ့ချင်းပြန် သွားလာ၍ ရနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး မြစ်ကြီးနား အပါအဝင် ကျန်ဒေသများ ကုန်ဈေးနှုန်း အထိုက်အလျောက် ပြန်လည် ကျဆင်းလာစေရန် ဒေသခံများက မျှော်မှန်းလျက်ရှိသည်။

ထို့အပြင် ကားလမ်းထက် မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ပါက ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှင့် ဆက်သွယ် သွားလာရေးအတွက် ပို၍ အဆင်ပြေမည်ဖြစ်သည်ဟု မြစ်ကြီးနားဒေသခံများက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၈

နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် တောင်သူလယ်သမားများအတွက် စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေ တိုးမြှင့် ထုတ်ချေးပေးရေး ပါဝင်သော်လည်း ယင်းချေးငွေကို တချို့သော တောင်သူများ ယခုထက်ထိ မရရှိကြသေး ကြောင်း သိရသည်။

တောင်သူ အစုအဖွဲ့များတွင် တောင်သူ အယောက် ၁၀ ကဏန်းမှ ရာကဏန်းအထိ ရှိသည့် အစုအဖွဲ့များလည်း ရှိကြောင်း၊ ယင်းအစုအဖွဲ့တွင် တောင်သူတစ်ဦးက ယခင် ထုတ်ချေးပေးထားသည့် ချေးငွေကို ပြန်မဆပ်နိုင်သေး ပါက နောက်ထပ် တောင်သူများကို ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် ထုတ်ချေးပေးမည့် ထပ်တိုးချေးငွေကို ထုတ်ချေး ပေးခြင်း မရှိကြောင်း တောင်သူများက ပြောသည်။

ထို့ကြောင့် ယခင်အကြွေး ကျေပြီးသည့် တောင်သူများအတွက် နစ်နာမှုရှိပြီး လုပ်ငန်းကြန့်ကြာမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဟု လယ်သမားဘဝဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်းမှ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

တောင်သူလယ်သမားတွေကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ချေးမယ်လို့တော့ ပြောသံကြားပြီးပြီ။ တစ်ဧက ၃ သိန်းပေါ့။ သို့သော်လည်းပဲ ဒီနေ့အထိတော့ သိသ လောက် ထုတ်တော့ချေးနေပြီ မရောက်သေးဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အကြွေးတွေ၊ ပထမအကြွေးတွေ တောင်း နေတယ်၊ အကြွေးဟောင်းတွေ မကျေသေးတဲ့အတွက် ထုတ်ချေးတဲ့ အသံတော့ မကြားသေးဘူး။ အဓိက ဒီနေ့ အကြွေးကျေတဲ့သူ မနက်ဖြန် လာချေးလို့ရပြီဆို ပြီးနေတဲ့ကိစ္စ၊ အဲဒီတော့ အလုပ်လည်း မရှုပ်ဘူး။ ဥပမာ ဒီအုပ်စု မှာ လယ်သမား ၅၀၀ ရှိတယ်ဆိုရင် ၅၀၀ လုံးကျေမှ ချေးမယ်ဆိုတော့ အဲဒါ အလကားသက်သက် ကျေပြီးသား တောင်သူကလည်း နောက်ကျတော့ ပေါ့လျော့လျော့ ဖြစ်သွားတာပေါ့။ အမှန်တော့ ကျေပြီးသား တောင်သူကို မြန်မြန်ချေးပေးရင် နောက်လူလည်း ဆပ်ချင်သွားတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ အစိုးရသစ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၀ ရက်မှ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်အထိ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကို အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသည်။

အဆိုပါ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် တောင်သူလယ်သမားများ ချေးငွေ တိုးမြှင့်ချေးနိုင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်း ရေး၊ စွမ်းအင် စသည့် ကိစ္စရပ်များ ပါဝင်သည်။

ယခင်က စပါးစိုက် တောင်သူများအတွက် တစ်ဧကလျှင် ၁ သိန်းနှုန်းဖြင့် ၁၀ သိန်းကျပ်အထိသာ ထုတ်ချေးပေး နေခြင်းဖြစ်ပြီး ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကြောင့် စပါး၊ ဂျုံ၊ ချည်မျှင်သီးနှံများကို တစ်ဧကလျှင် ကျပ် ၃ သိန်း၊ တခြား သော သီးနှံ အမျိုးအစားအလိုက် ၂ သိန်းခွဲကျပ်နှင့် ၁ သိန်းခွဲကျပ်ဟူ၍ တိုးမြှင့်ချေးပေးခြင်းဖြစ်သည်။

တောင်သူလယ်သမားတွေကို တွေ့ရစဉ်

တောင်သူ အများအပြားသည် ယခင် စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေကို ပြန်လည် မဆပ်နိုင်ခြင်းနှင့် လက်ရှိ ထုတ်ပေးမည့် တိုးမြှင့်ချေးငွေ ရရှိရေးအတွက် ပြင်ပမှ အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူပြီး ပြန်လည် ဆပ်နေမှုများလည်း ရှိနေကြောင်း ဘိုကလေးမြို့နယ်မှ စပါးစိုက်တောင်သူ ဦးအေးနိုင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဘဏ်ချေးငွေ ကျန်သေးတယ်လေ။ တချို့ မဆပ်နိုင်တဲ့ လယ်သမားတွေ ရှိတယ်လေ။ အဲဒီလယ်သမား တွေ မရဘူး။ ဘဏ်ချေးငွေ ပထမ ဘဏ်ချေးငွေကျေတဲ့ လယ်သမားပဲပေးတယ် ၃ သိန်း ရောက်နေပြီ။ အမှန် တကယ်တော့ တစ်ဦးထုတ်ရင် တစ်ဦး၊ တစ်ဦးကျေရင် တစ်ဦး။ အုပ်စုနဲ့ဆိုတော့ မကျေရင် မထုတ်ပေးဘူးဆိုတော့ ဆပ်တဲ့သူ နစ်နာတာပေါ့။ ပိုက်ဆံလည်းမရ၊ တချို့ကျတော့ ဘေးက အတိုးနဲ့ချေးပြီး ဆပ်တာလည်း ရှိတယ်လေ။ အဲဒါ သူတို့ထုတ်ပေးနေတာကိုလိုက်ရင်း လယ်သမားတွေ ဒုက္ခရောက်တာ အဲဒါတွေလည်းပါတယ်” ဟု ပြော သည်။

စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေကို အစိုးရဘဏ်များမှ ထုတ်ချေးပေးရာတွင် လယ်ဧကအပြည့် ထုတ်ချေးပေးခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ၁၀ ဧကအထိသာ ထုတ်ချေးပေးလျက်ရှိပြီး တောင်သူများက လယ်ဧကအပြည့် ထုတ်ချေးပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်ဟု သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၇

မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်ကို ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်ရန်အတွက် ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းကပင် နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး လက်ရှိတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရန် နှစ်နိုင်ငံ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ MOU ရေးထိုးထားပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ထိုသို့ မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်ကို ပြည်ပနိုင်ငံသို့ တင်ပို့နိုင်သည့်အတွက် ပြည်တွင်းတွင် ဆန်ဈေးနှုန်း ကောင်းမွန်လာပြီး တောင်သူများ ဈေးကောင်းရလာနိုင်သော်လည်း တောင်သူများထက် ဆန်သိုလှောင်ထားနိုင်သည့် ဆန်စက်လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အကျိုးအမြတ် ပိုရှိနိုင်သည်ဟု စပါးစိုက်တောင်သူများက ပြောသည်။

ပြည်တွင်းဆန်ဈေးနှုန်းသည် တောင်သူများ၏လက်ထဲတွင် စပါးမရှိတော့သည့်အချိန်တွင်သာ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်လေ့ရှိပြီး ယခုနှစ် ပြည်ပသို့ တင်ပို့မည့် ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်နှင့် ပတ်သက်ပြီး တောင်သူများ အကျိုးခံစားခွင့် မရှိကြောင်း ဘိုကလေးမြို့နယ်မှ စပါးစိုက်တောင်သူ ဦးအေးနိုင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

“ဒါပေမယ့် အခုပို့မယ့်ဟာက တောင်သူ အကျိုးခံစားခွင့် မရှိတော့ဘူးလေ။ တောင်သူလက်ထဲမှာ စပါးက မရှိတော့ဘူးလေ။ အခုပို့မယ့်ဟာက လှောင်မယ့်လူရယ်၊ စက်သူဌေးရယ် သွားပြီးတော့ ချမ်းသာမှာ။ လယ်သမားကတော့ အခုပို့လည်း စာချုပ်ချုပ်လည်း လယ်သမားကတော့ လက်ထဲမှာ စပါးမှ မရှိတော့တာကို။ လယ်သမားအတွက် ဒီနှစ်ကတော့ အကျိုးဖြစ်မလာနိုင်ဘူး။ အခု ဒီမိုးကို စိုက်မှ၊ ဈေးက ပေါ်တဲ့အချိန် မကျမှ တောင်သူက အကျိုးဖြစ်မှာ။ ပို့တယ်ဆိုရင်တော့ ဈေးကွက်က ဆန်ဈေးကတော့ မြင့်လာမှာပဲလေ” ဟု ပြောသည်။

ဆန်ဝယ်သူများကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်ကို ဥရောပနိုင်ငံတချို့ကလည်း ကြိုက်နှစ်သက်မှု ရှိသည့်အတွက် အရည်အသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းရန်လည်း လိုအပ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင်၊ တောင်သူ၊ လုပ်ငန်းရှင်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းပြီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး၊ အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန်လည်း လိုအပ်သည်။

လယ်သမားဘဝဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင်က “အဲဒီစပါးတွေကို အရည်အသွေးကောင်းအောင် လာလုပ်ဖို့ လိုအပ်လဲဆိုရင် နိုက်ထရိုဂျင် လျှော့ပြီးတော့ ဖော့ထရိတ်တို့၊ ပိုတက်တို့၊ ကွန်ပေါင်းပေါ့ကွာ MPK ကို ပြောမယ်ဆိုရင် ဖော့ထရိတ်တို့၊ ခုနက ပိုတက်တို့ များများကျွေးပေးဖို့လိုတယ်။ အဲဒါကျွေးမှ ဒီဆန်အရည်အသွေးက မြင့်မယ်လေ။ တောင်သူတိုင်းတော့ သိပ်နားမလည်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် ပြောတော့ပြောနေတာပဲ ပြောနေပေမယ့် တောင်သူတိုင်း သိပ်တော့မသိဘူး။ ဒါပေမယ့် ခဏခဏ ပညာပေးပွဲတွေ၊ ဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်ဖို့တော့လိုတယ်။ တချို့ကတော့ သိပ်သယောင်ပဲ ဒါပေမယ့် မဖြစ်ဘူး။ အမှန်တကယ်တော့ ဆန်ရည်ဆန်သွေးက ပိုတက်နဲ့ ပေါ့ထရိတ် များများကျွေးမှ ဆန်ရည်ဆန်သွေး မြင့်မားမယ်” ဟု ပြောသည်။

ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်ကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ရွှေဘိုမြို့နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့တွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြပြီး ဧရာဝတီတိုင်း၏ စပါးစိုက်ဧက ၃ ဒဿမ ၇ သန်းတွင် ပေါ်ဆန်းစိုက်ပျိုးဧကသည် ၁ သန်းခန့်ရှိပြီး တစ်ဧကလျှင် တင်း ၄၀ ထွက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

ဆန်အမျိုးအစားများနှင့်‌ စျေးနန်းများကိုတွေ့ရစဉ်

ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်ကို ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်မှုကြောင့် ဈေးနှုန်းနှင့် ဈေးကွက်ကောင်းရသော်လည်း ပြည်တွင်းဆန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာမည်ကို ထိန်းရန် လိုအပ်ပြီး ကုန်သည်များကလည်း ထိန်းသိမ်းပြီး ရောင်းဝယ်ကြရန်လည်း လိုအပ်သည်။

ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်အရံဆန် ဝယ်ယူရေးကော်မတီအနေဖြင့်လည်း အရံဆန်ဝယ်ယူရာတွင် ပေါ်ဆန်းဆန်ကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ အများအပြား ဝယ်ယူပြီး ဈေးကွက်ထိန်းရန်လည်း လိုအပ်သည်ဟု တောင်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကလည်း ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်ကို ပြည်ပသို့ ပိုမိုတင်ပို့နိုင်ရေးနှင့် ပိုမိုတိုးတက် စိုက်ပျိုးကြရန်လည်း တိုက်တွန်းပြောဆိုထားသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၆

ကမ္ဘာကျော် ဘော်တွင်းသတ္တုတွင်း တည်ရှိရာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူတွင် တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များက လာရောက်ပြီး သတ္တုတူးဖော်နေမှုများကို ဟန့်တားရန် လိုအပ်သည်ဟု ဒေသခံများနှင့် နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ် သူများက ထောက်ပြကြသည်။

နမ္မတူမြို့ကို လက်ရှိတွင် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA)က ထိန်းချုပ်ထားသည်။

တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အကြီးအကျယ် သတ္တုတူးဖော်မှုများကြောင့် ဒေသတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် များကြား ပဋိပက္ခ ရှိလာနိုင်ပြီး ဒေသခံများ ဆင်းရဲမွဲတွေမှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုဖြင့်  ကြုံတွေ့ရနိုင် သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးကွမ်ဂေါင်အောင်ခမ်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးလာမယ်။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးလာတာနဲ့အမျှ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံတွေကတော့ ဒီနေရာမှာ လုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိမှာမဟုတ်ဘူး။ တရုတ်တွေက နည်းပညာတွေနဲ့ အကြီးအကျယ် လုပ်ပြီးတော့ ဒေသခံတွေက ဆင်းရဲမွဲတွေပြီးမှ ကျန်ခဲ့တဲ့ဟာတွေလည်း ရှိတာပဲ။ ဒီဟာမျိုး အကြီးအကျယ် လုပ်ပြီဆိုရင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွေကလည်း ထိခိုက်လာမယ်။ နောက်တစ်ချက်က အဲဒီ ဒေသမှာရှိတဲ့ ပလောင်တို့၊ ကချင်တို့၊ ရှမ်းတို့ တစ်စုံတစ်ခုကြောင့် ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်လာမယ် အနာဂတ်မှာ။ ဒါတွေကတော့ မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမယ့်ဟာတွေပါ။ ဒါပေမယ့် နောက်တစ်ချက်က ဒီဒေသမှာ လုပ်ဆောင်တဲ့ ဟာတွေ တရုတ်တွေ အနေနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ထဲမှာ ရှမ်းပြည်သူပြည်သားတွေ မဟုတ်ဘဲနဲ့ လုပ်တဲ့ဟာမျိုးကျတော့ ကျနော်တို့အနေနဲ့ သိပ်ပြီး ဘဝင်ကျတဲ့ဟာမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့ မတတ်နိုင်လို့သာ ဒီအတိုင်း နေနေရ တယ်လို့ မြင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များသည် သတ္တုချော်များကို နေ့စဉ် ကားရာနှင့်ချီပြီး တရုတ်နိုင်ငံထဲသို့ သယ်ထုတ် ပြီး သတ္တုပြန်လည် ထုတ်ယူနေကြောင်း သိရသည်။

နမ္မတူဘော်တွင်းကို တွေ့ရစဉ်

ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ကတည်းကပင် ယခုဖြစ်စဉ်သည် ဖြစ်ပေါ်နေခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ယခင်ထက်ပိုပြီး လုပ်ဆောင် လာနေခြင်း ဖြစ်သည်။

နမ္မတူမြို့မှ ထုတ်လုပ်သည့် ခဲ၊ သွပ်၊ သတ္တု စွန့်ပစ်မြေစာများနှင့် သတ္တုချော်များကို လက်ရှိ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ထိန်းချုပ်ထားသည့် နမ္မတူ - မန်စံ - လားရှိုး - သိန္နီ - ချင်းရွှေဟော် လမ်းပိုင်းမှတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သယ်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ သယ်ဆောင်မှုကြောင့်လည်း ထိုလမ်းပိုင်းသည် ပျက်စီးနေပြီး ဒေသခံများအတွက် သွားလာရေး အခက်အခဲ ဖြစ်ပေါ်နေသလို ဒေသဖွံ့ဖြိုးမှုလည်း ထိခိုက်လျက် ရှိနေသည်။

တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ယင်းသတ္တုချော်များနှင့် စွန့်ပစ်မြေဇာများကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ သယ်ယူပြီး အဆင့်မြင့် နည်းပညာဖြင့် သတ္တုထုတ်လုပ်နေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှမ်းမြောက်ဒေသခံ ဦးတင်မောင်သိန်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

နမ္မတူဘော်တွင်းကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “နမ္မတူလည်း တရုတ်တွေချည်းပဲ။ အဲဒီမှာ ဓာတ်သတ္တုတွေ အများကြီး ကျန်တယ်။ နောက်ပြီး အရင် တုန်းက တူးဖော်သွားတဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ သူတို့စွန့်ပစ်ခဲ့တဲ့ သယံဇာတ စွန့်ပစ်ပုံထဲကနေ ပြီးတော့လည်း အဲဒီ တုန်းက နည်းပညာတွေ ခေတ်မမှီလို့ အဲဒီထဲကနေ အကုန် မထုတ်နိုင်သွားဘူး။ အဲဒါတွေကို သယ်ပြီးတော့ တရုတ်ပြည်ထဲမှာ ပြန်ထုတ်နေတယ်လေ။ အဲဒီလို အလုပ်တွေက အများကြီးပဲလေ။ ပြောမယ်ဆိုရင် အများကြီး ပေါ့။ ယူရေနီယံဆိုတာ မြန်မာက အစောကြီးကတည်းက ထွက်နေတာပဲ။ မြေရှားတွေလည်း ထွက်သေးတယ်။ အများကြီး ရှိသေးတယ်” ဟု ပြောသည်။

နမ္မတူမြို့ရှိ ကမ္ဘာကျော် ဘော်တွင်းသတ္တုတွင်းနှင့် သတ္တုထုတ်ယူမှုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်(KIA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA)တို့ကြား ပြဿနာဖြစ်ပွားမှုများ လည်း ရှိခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် နမ္မတူမြို့နှင့် နမ္မတူ - မန်တုံ လမ်းပိုင်းသည် KIA နှင့် TNLA တို့ကြား နယ်မြေစိုးမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး မကြာခဏ အငြင်းပွားမှုများရှိနေပြီး လက်ရှိတွင် MNDAA နှင့်ပါ တင်းမာမှုများ မကြာခဏ ရှိနေသည်။

လက်ရှိတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းက MNDAA နှင့် UWSA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဒေသများမှာလည်း တရုတ်လုပ်ငန်း ရှင်များက မြေရှားသတ္တုများ တူးဖော်လျက်ရှိနေသလို KIA ထိန်းချုပ်ထားသော ကချင်ပြည်နယ်ထဲမှာလည်း မြေရှား သတ္တုများ တူးဖော်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၅

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး အကျပ်အတည်းမှ လူမှုစီးပွား ကျဆင်းနေခြင်းကို ပြန်လည် ဦးမော့အောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင် အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရသည် အခွန်လျှော့ရမည့်အစား အခွန်တိုးကောက်ရန် ကြေညာခဲ့ ခြင်းကြောင့် ပြည်သူလူထု ပိုမို ထိခိုက်လာစေမည်ဟု စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြ ကြသည်။

အစိုးရသစ်၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနက မေလ ၁ ရက်နေ့မှစပြီး ပြည်ပနိုင်ငံများမှ တင်သွင်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပြည်တွင်းမှ ပြည်ပသို့ တင်ပို့သည့် ကုန်ပစ္စည်းများ စုစုပေါင်း ကုန်စည် ၁၅၀ မျိုးကို အခွန် တိုးမြှင့်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

တိုးမြှင့်လိုက်သည့် အခွန်နှုန်းထားများမှာ ငါးနှင့် ရေထွက်ပစ္စည်းအပေါ် ယခင်က ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မုန့်နှင့် စားသောက်ကုန်များကို ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်သုံး တာယာနှင့် ကျွတ်များက ယခင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ယခု ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ နို့နှင့် နို့ထွက် ပစ္စည်းများအတွက် ၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅ ရာခိုင်နှုန်း ပြောင်းလဲ တိုးမြှင့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ယခု တိုးမြှင့်လိုက်သည့် အကောက်ခွန် နှုန်းထားများကြောင့် လက်ရှိ ပြည်တွင်း ကုန်ဈေးနှုန်းသည် ထပ်မံ မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်ပြီး ပို့ကုန်သွင်းကုန် လုပ်ငန်းရှင်များထက် စားသုံးသူ ပြည်သူလူထုက ပို၍ ထိခိုက်မည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသက်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

စားသောက်ကုန်များကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အဲဒါလည်း မဖြစ်သင့်ဘူးဗျ။ ကုန်စည် အမျိုးပေါင်း ၁၅၀ ကို အခွန်တွေ တိုးကောက်တယ်လို့ ပြင်ဆင် လိုက်တယ်ပေါ့ မေလ ၁ ရက်နေ့ကစပြီး။ အဲဒီမှာက စားသောက်ကုန်၊ လူသုံးကုန်ဆိုပြီး ပါလာတယ်ပေါ့ဗျာ။ အထွေထွေပစ္စည်းတွေလည်း ပါတာပေါ့။ ကိုယ့်ဘက်မှာက အခြေခံရပ်တည်ချက် မရှိဘဲနဲ့ ဒီဥပဒေတွေ ပြင်ဆင်ပြီး အခွန်တိုးကောက်သင့်ပြီ။ နောက်ဆုံးကျတော့ စားသုံးသူကတော့ ရသမျှကုန်ကို ဝယ်စားမှာပဲဗျ။ ပိုက်ဆံ တတ်နိုင် တဲ့သူကလည်း ဝယ်စားမှာပဲ။ ပိုက်ဆံ မတတ်နိုင်တဲ့သူကလည်း ဝယ်စားရမှာပဲ။ ဝယ်စားတဲ့ အခါကျတော့ အဲဒီ အခွန်တိုးနှုန်းတွေက လုပ်ငန်းရှင်ဆီကို ရောက်တာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ ပြည်သူဆီကိုပဲ ရောက်တာ။ နောက်ဆုံးတော့ စားသုံးသူဆီကိုပဲ ရောက်တာဗျ။ အဲဒါတွေကိုတော့ နားလည် စေချင်တယ်ဗျာ။ ပြည်သူတွေကို ဘာလို့ ဝန်ထုပ် ဝန်ပိုး ဖြစ်စေလဲဆိုတာ ကျနော်ကလည်း မေးချင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင်လည်း ပို့ကုန်သွင်းကုန်များကို တင်းကျပ်ထားခြင်းနှင့် ကန့်သတ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်တွင်းတွင် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်ခြင်းနှင့် ကုန်စည်ရှားပါးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိနေသည်။

အစိုးရအဆက်ဆက် ပို့ကုန်သွင်းကုန်၊ စားသောက်ကုန်နှင့် လူသုံးကုန်များ အပေါ်တွင်သာ အခွန်ကို ကောက်ခံ နေပြီး ထပ်မံတိုးမြှင့် ကောက်ခံနေခြင်းသည် ပြည်သူကို ပိုမိုကျပ်တည်းစေကြောင်း၊ ပြည်သူကို မထိခိုက်စေသည့် တခြားသော အခွန်ကောက်ခံမှု နည်းပါးနေသည့်နေရာ၊ အခွန်ရှောင်နေသည့် နေရာများလည်း ရှိနေခြင်းကြောင့် အခွန်စနစ်ကို တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်ပြီးမှသာ ကောက်ခံရန် လိုအပ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

 မြဝတီကုန်သွယ်ရေး ဇုန်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အခွန်ကို ဒီအတိုင်း တိုးကောက်တာပေါ့နော်။ တိုးကောက်တယ်ဆိုတာ ကောက်နေကျ နေရာကို တိုးကောက်တဲ့ဟာကိုပဲ အစိုးရအဆက်ဆက်က အဲဒီလိုပဲ လုပ်ခဲ့တာ။ အမှန်တကယ် အခွန်ရဲ့ base ကို ချဲ့ရမှာ။ အခွန်လွတ်နေတဲ့ နေရာတွေ အများကြီးပဲ။ အဲဒီလွတ်နေတဲ့ အခွန်တွေကို တိတိကျကျ သေသေချာချာ မကောက် ခံ နိုင်တာကို မကောက်ခံနိုင်တာလား မကောက်တာလား၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုး ရှိမှာပေါ့။ အဲဒီလိုမျိုး ဖြစ်တာကို ဒီဘက်မှာ ကောက်လို့ရတဲ့ နေရာကို လာပြီး ဖိကောက်တဲ့ဟာမျိုး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကားအစုတ်တစ်စီးရဲ့ ဈေးနှုန်း က ကမ္ဘာဘယ်မှာမှ မကြားဖူးတဲ့ ဈေးနှုန်းဖြစ်အောင် အခွန်တွေကို လှိမ့်ပိတ်ကောက်ထားတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ကောက်လို့ ရမယ့်နေရာ သူ့လက်ထဲ မဖြစ်မနေ ရောက်မယ့် နေရာတွေမှာ တအားကောက်ပြီးတော့မှ ကျန်တဲ့ဟာ တွေကို ဒီလိုပဲ ထားထားတဲ့ဟာတွေ။ အစိုးရတစ်ရပ်က ဓနဥစ္စာ ခွဲဝေမှုကို သေသေချာချာ တိတိကျကျ လုပ်ရမယ်” ဟု ပြောသည်။

အစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့် ပြည်တွင်း စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ ရေရှည် ရပ်တည် နိုင်ရန်နှင့် စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သူများကို အကာအကွယ် ပေးနိုင်ရန်အတွက် အကောက်ခွန် နှုန်းများကို တိုးမြှင့် ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။