CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀

မွန်ပြည်နယ်တွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို တရားဝင်လိုင်စင် ချထားပေးရေး မွန်ပြည်နယ် လွှတ်တော်သို့ တင်ပြ တောင်းဆိုသွားမည်ဟု မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ(MUP)မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နိုင်ကောင်းလဝီက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မွန်ပြည်နယ်တွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ် လိုင်စင်နှင့် ပတ်သက်ပြီး မော်တော်ဆိုင်ကယ် အရောင်းဆိုင် တချို့နှင့် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနတို့ အချိတ်အဆက်၍ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိကြောင်း၊ ထို့နောက် အရောင်းဆိုင်တချို့မှ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များအား ယာယီလိုင်စင်များသာ ရရှိနေကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိ မွန်ပြည်နယ်တွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို မော်တော်ဆိုင်ကယ် အရောင်းဆိုင်တချို့မှ ထုတ်ပေးထား သည့် ယာယီလိုင်စင်များဖြင့်သာ မောင်းနှင်နေကြရပြီး ထိုယာယီလိုင်စင်သည်လည်း ဖမ်းဆီးခံနေရသည်ဟု ဒေသခံများက ပြောသည်။

ထို့ကြောင့် မွန်ပြည်နယ်ရှိ ဒေသခံများ သွားလာရေး အဆင်ပြေစေရန်အတွက် မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်လိုင်စင် ချထားပေးရေးကို တင်ပြတောင်းဆိုရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ MUP မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နိုင်ကောင်းလဝီက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ယာယီလိုင်စင် ဆိုင်ကနေ ဝယ်ထားတဲ့ဟာလည်း အဖမ်းခံရတယ်ဆိုတော့ ဒါကလည်း ကျနော်တို့ပါတီ အနေနဲ့ကတော့ ဖွံ့ဖြိုးမှုလုပ်ငန်းထဲမှာ ပါတယ်ထင်တာပဲ။ အဲဒါတွေကို တင်သွင်းဖို့ အစီအစဉ်ရှိတယ်။ ပြောရင် တော့ အဲဒါတွေကို လိုင်စင်ပေါ့ ပြည်နယ်လိုင်စင်ပေါ့။ အရင်တုန်းကဆို မွန်ဆိုရင်တော့ မွန်လိုင်စင်ပေါ့၊ အဲဒီလိုမျိုး လိုင်စင်ချပေးပေါ့။ ရောင်းတဲ့အဖွဲ့တွေကျတော့ သူတို့ကျတော့ ယာယီလိုင်စင်ပေါ့။ ယာယီလိုင်စင်ကျတော့ ရောင်း တဲ့ ကုမ္ပဏီကျတော့ သက်ဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရတွေက အဲဒီကုန်စည်အဖွဲ့တွေကို လိုင်စင်ချပေးဖို့ တောင်းဆိုရမှာပေါ့။ အခုကျတော့ ဆိုင်မှာ ဝယ်ထားတဲ့ ဆိုင်ကယ်ရှိတယ် ယာယီ။ အဲဒါတွေက ပြောရင်တော့ နံပါတ်ပြား မရှိဘူး၊ ယာယီ၊ အဲဒါတွေက သက်သေ အထောက်အထား မရှိတဲ့အခါကျတော့ ဖမ်းတယ်။ ကုမ္ပဏီနဲ့ ရောင်းတဲ့လူနဲ့ အစိုးရကတော့ ဘယ်လို အပေးအယူ လုပ်ထားလဲတော့ မပြောတတ်ဘူးလေ။ အဲဒါကျတော့ နောက်ဆုံးကျတော့ ဆိုင်ကယ်စီးတဲ့သူပဲ ဒုက္ခရောက်တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

ဆိုင်ကယ်မောင်းနေသူများကို တွေ့ရစဉ်

မွန်ပြည်နယ်အတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို ဖမ်းဆီးရာတွင် လိုင်စင်မရှိပါက ဆိုင်ကယ်သိမ်းခြင်းနှင့် ဒဏ်ငွေ ပေးဆောင်ရခြင်းများရှိပြီး မော်တော်ဆိုင်ကယ် အမျိုးအစားအလိုက် ငွေကျပ် ၁ သိန်းမှ ၁၀ သိန်းအထိ ပေးဆောင် ရသည်ဟု ပေါင်မြို့နယ်ဒေသခံ ကိုလွင်အေးက CNI  သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အဓိက,ကတော့ ဆိုင်ကယ်လိုင်စင် မရှိလို့ရှိရင် ပြဿနာတက်လို့ရှိရင် ဆိုင်ကယ် သိမ်းတာတို့ ရှိတာပေါ့။ နောက်ပြီးတော့ တစ်ခါ ဟိုတုန်းက ဆီတွေဘာတွေ အခက်အခဲ ဖြစ်တုန်းကဆိုရင် ဆီတွေ တန်းစီရတဲ့ အချိန်တုန်း ကဆိုရင် ဆီက မရောင်းပေးဘူးပေါ့နော်။ အခု လိုင်စင်မရှိတဲ့ အခါကျတော့ သူတို့ သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိတဲ့ သူ တွေက အမျိုးမျိုး သူတို့ဥပဒေအရ အရေးယူတာကို ခံရတာပေါ့။ ဒဏ်ရိုက်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ပြောရမယ် ဆိုရင် ဆိုင်ကယ်ရဲ့ အနေအထားကို သူတို့ကြည့်တယ်။ ဆိုင်ကယ်က တန်ဖိုးနည်းရင် နည်းသလို တန်ဖိုးကြီးရင် ကြီးသလို ဒဏ်ရိုက်တာပေါ့နော်။ သိမ်းရင်လည်း သိမ်းလိုက်မယ်၊ မသိမ်းဘဲနဲ့ တန်ဖိုးနည်းတဲ့ ဆိုင်ကယ်ဆိုရင် တော့ ၁ သိန်း ၂ သိန်းလောက်ပေါ့။ တန်ဖိုးကြီးတဲ့ ဆိုင်ကယ်ဆိုရင်တော့ ၅ သိန်း ၁၀ သိန်း သူတို့တောင်းတာပေါ့။ မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်မှာ အဲဒီလို တင်ပြတယ်လို့တော့ သတင်းကြားတယ်။ ကျနော်တို့ ပြည်သူလူထု ဖြစ်ချင်တာ လည်း လိုင်စင်မရှိတဲ့ ဆိုင်ကယ်တွေကို တရားဝင်လိုင်စင် ထုတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

ဆိုင်ကယ်လိုင်စင်များ စစ်ဆေးနေစဉ်

မွန်ပြည်နယ်တွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၃ သိန်းခန့် အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး ထက်ဝက်ကျော်မှာ လိုင်စင်မဲ့ဆိုင်ကယ်များ ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။

ယာယီလိုင်စင် ထုတ်ပေးသည် မော်တော်ဆိုင်ကယ် အရောင်းဆိုင်များ ရှိသော်လည်း ထိုအရောင်းဆိုင်များသည် အရည်အသွေးညံ့သည့် တရုတ်ဆိုင်ကယ်များကိုသာ ရောင်းချကြကြောင်း၊ ပြည်သူများသည် အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကိုသာ စီးနင်းကြကြောင်း သိရသည်။

မွန်ပြည်နယ်အတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် လိုင်စင် တရားဝင် မရရှိခြင်းသည် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနနှင့် ခွင့်ပြုချက် ရရှိထားပြီး ယာယီလိုင်စင် ထုတ်ပေးသည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် အရောင်းဆိုင်များ ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်ဟု မွန်ပြည်နယ် ဒေသခံများက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနေအထားအရ လျှပ်စစ်မီးလိုအပ်ချက်သည် အဓိကဖြစ်နေကြောင်း၊ တိုင်းသူ ပြည်သားများအတွက် နည်းပညာ ရရှိစေမည့် စီမံကိန်းများနှင့် တိုင်းပြည်ဝင်ငွေ တိုးစေမည့် စီးမံကိန်းများကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်သင့်သည်ဟု နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ အိန္ဒိယခရီးစဉ်အတွင်း ဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီနှင့် နှစ်နိုင်ငံကြား စီမံကိန်းများ ပြန်လည်စတင်ရန်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသကဲ့သို့ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်စီမံကိန်းများ ပြန်လည်စတင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

ထိုစီမံကိန်းများသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲ မဖြစ်ခင်ကာလကတည်းကပင် ဆောင်ရွက်နေသည့် ကိစ္စဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲနောက်ပိုင်း ရပ်နားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

အစိုးရချင်း စီမံကိန်းများ ချိတ်ဆက်လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပြည်သူလူထုအတွက် နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးကျေးဇူး များစေမည့် စီမံကိန်းများအား ဦးစား‌ပေးလုပ်သင့်ကြောင်း နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခြေခံအဆောက်အအုံတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ဟာတွေကတော့ ပိုပြီးလုပ်သင့်တာပေါ့။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ တကယ့်ကို ဒီလိုခေတ်ကြီးရောက်နေပြီ ကျနော်တို့တိုင်းပြည်က အခုချိန်ထိ infrastructure တွေက မလုံလောက် သေးဘူးဆိုတဲ့အနေအထား။ ထက်ဝက်လောက်သော ပြည်သူတွေက အခုချိန်ထိ မီးဆိုတာ ဘာမှန်းမသိသေးဘူး ဆိုတဲ့အနေအထား။ ရှက်မယ်ဆိုရင် တော်တော်ရှက်ဖို့ကောင်းတဲ့ အနေအထားကြီးပေါ့နော်။ ဆိုတော့ အဲဒီလိုမျိုး တွေက ကျနော်တို့ လုပ်ရမယ်။ ပြီးရင် တိုင်းပြည်ဝင်ငွေတိုးမယ့်ဟာပေါ့နော်။ ပြီးတော့ ကျနော်တို့ ပြည်သူပြည်သားတွေ နည်းပညာရတဲ့ဟာတွေပေါ့ ဒါမျိုးတွေကို ကျနော်တို့က ဦးစားပေးရမှာပေါ့။ ကျနော်တို့ အတွက် ဆက်ပြီးတော့မှ နောက်ဆက်တွဲ Multiplier Effect အကျိုးကျေးဇူးတွေ များစေတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို ဦးစားပေးပြီးတော့မှ လုပ်သင့်တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် မြန်မာသမ္မတ

တရုတ်နိုင်ငံ၏ BRI စီမံကိန်းအောက်မှာရှိသည့် CMEC သည် ယူနန်ပြည်နယ်မှ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး) ကို ဖြတ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ် (ကျောက်ဖြူ) နှင့် ရန်ကုန်အထိ ချိတ်ဆက်မည့် စီမံကိန်းဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံအတွက် မလက္ကာရေလက်ကြားကို မဖြတ်ဘဲ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဆီ တိုက်ရိုက်ထွက်ပေါက်ရရန် မြန်မာက မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပြီး ကျောက်ဖြူ အထူးစီးပွားရေးဇုန် (SEZ) နှင့် စက်မှုဇုန်များ အကောင်အထည် ပေါ်လာလျှင် ဒေသခံများအတွက် ရာနှင့်ချီသည့် အလုပ်အကိုင်များလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယ၏ အဓိက စီမံကိန်းများမှာ ကုလားတန် ဘက်စုံသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း (Kaladan Multi-Modal Transit Transport Project) နှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံ အဝေးပြေးလမ်းမကြီး တို့ ဖြစ်သည်။

ကုလားတန်စီမံကိန်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေဆိပ်ကမ်း မှ  ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝ ကို ဖြတ်ပြီး အိန္ဒိယက မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အထိ ချိတ်ဆက်ခြင်းကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည့် ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များတွင် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ပွင့်ကာ ဒေသတွင်း စီးပွားရေး တက်လာနိုင်ကြောင်း စီးပွားရေးလေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း အဝေးပြေးလမ်းမကြီး ပြီးစီးသွားလျှင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကို ကုန်းလမ်းနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည့် အချက်အချာဗဟိုချက်ဖြစ်လာမည်ဟုလည်း ၎င်းတို့က ယူဆကြသည်။

တရုတ်စီမံကိန်းများ

တိုင်းသူပြည်သားများ၏ စားဝတ်နေရေး၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကို အများဆုံး ဖော်ဆောင်ပေးသည့် စီမံကိန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်စေလိုကြောင်း စီးပွားရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသက်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ပြည်သူတွေရဲ့ နံပါတ်တစ် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း ရှာဖွေရေး၊ နံပါတ် ၂ ကတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ စားဝတ်နေရေး ပြေလည်မှုကို ဖန်တီးနိုင်အောင် အထောက်အပံ့ဖြစ်တဲ့ စီမံကိန်းတွေကတော့ ပိုအရေးကြီး တာပေါ့နော်။ အဲဒါတွေကတော့ မရောက်နိုင်ရင်တော့ ကျန်တာတွေကတော့ infrastructure ဆိုတာက နောက်မှပဲ အသီးအပွင့် ခံစားရမှာလေ။ ဆရာတို့က လက်တလော တိုင်းပြည်အကျိုးရှိနိုင်မယ့်  အခြေအနေနဲ့ စီမံကိန်းမျိုးကိုပဲ အကောင်အထည် ဖော်သင့်တယ်လို့ပဲ ယူဆပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း၊ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် မုဒုံမြို့နယ်၌ ကမ်းရိုးတန်းသွား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆိပ်ကမ်းကို အကောင်အထည် ဖော်လျက်ရှိနေသည်။

ထို့ပြင် စီမံကိန်းများကို ဖော်ဆောင်ရာတွင်လည်း ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ဆောင်ရွက်ရခြင်း ကြောင့် ပြည်ပနိုင်ငံများအတွက် လုပ်ငန်းဆောင်တာ လွယ်ကူစေခြင်းနှင့် တိုင်းပြည်အတွက် အကြွေး ထောင်ခြောက် မဖြစ်စေရန်လည်း သတိထား၍ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄

မော်တော်ယာဉ်အစီးရေ အများအပြား နေ့စဉ် အသုံးပြုမောင်းနှင်သွားလာနေသည့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုနှင့်အတူ မော်တော်ယာဉ် ရပ်နားရန်အတွက် ကားပါကင်အခက်အခဲများလည်း ကြုံတွေ့နေကြရသည်။

ထိုအခက်အခဲကို ပြေလည်စေရန်အတွက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင် သာယာရေးကော်မတီတို့၌ တာဝန်ရှိပြီး သီးသန့်ကားပါကင်စနစ်နှင့် စမတ်ကားပါကင်စနစ်များကို ဖော်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ရန်ကုန်မြို့ပြစောင့်ကြည့်သူများနှင့် စီးပွားရေး လေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

သီးသန့်ကားပါကင် တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း လက်ရှိ ရန်ကုန်မြို့၏ မြေဧရိယာအရ အထပ်မြင့်တိုက် များပြား သည့်အတွက် မြေနေရာ အခက်အခဲ ဖြစ်ပေါ်နေပြီး ကားပါကင်တည်ဆောက်မည်ဆိုပါက မြေအောက်ကားပါကင် သည် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု စီးပွားရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသက်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “နောက်ဆုံးခေတ်ပေါ်နည်းအရ ပြောရရင် vertical chain နဲ့ သွားတဲ့ ကားပါကင်တွေပဲဗျ။ မြေနေရာ ကျဉ်းကျဉ်း လေးနဲ့ ကားအများကြီး ရပ်လို့ရတဲ့ စနစ်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီစနစ်နဲ့ တည်ဆောက်ရင်တော့ ဘာပဲ ပြောပြော ကားပါကင်ကတော့ အထိုက်အလျောက် ပြေလည်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ ရန်ကုန်မြို့ ထဲမှာ ဥပမာ မြေအောက်ပါကင်တွေ တည်ဆောက်ပေးရင်တော့ ပြေလည်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ မြေအောက်ကို တူးဖို့က နည်းစနစ်မရှိဘူး။ နောက်ပြီးတော့မှ ရေကြီးရေလျှံမှုကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ နည်းစနစ် မရှိဘူး။ အဲဒါကြောင့် မြေအောက်ပါကင်လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း တော်တော်စဉ်းစားရမယ့်ကိစ္စဗျ” ဟု ပြောသည်။

 ရန်ကုန်မြို့ပြမှ မော်တော်ယာဉ်များ

ထို့နောက် ကားပါကင် လုံလောက်မှုမရှိဘဲ ကားတင်သွင်းခွင့်ပြုထားခြင်းကြောင့် ရန်ကုန်မြို့တွင်း ယာဉ်ကြော ပိတ်ဆို့မှုများသည် နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိနေသည်။

သီးသန့်ကားပါကင် မရှိသည့်အတွက် လမ်းမများပေါ်တွင် ကားများကို ရပ်နားထားရခြင်းကြောင့် နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းများသည် တစ်လမ်းသွားဖြစ်သွားခြင်း၊ လမ်းမများပေါ်တွင် ဈေးရောင်းချခွင့်ပြုထားခြင်းများသည်လည်း ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ရန်ကုန်မြို့ပြစောင့်ကြည့်သူများနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ် သူများက ထောက်ပြကြသည်။

လက်ရှိ နိုင်ငံတော်၏ ကားပါကင်လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ အထပ်မြင့်တိုက်များ တည်ဆောက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ အိမ်ရာများ ဆောက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ကွန်ဒိုများ တည်ဆောက်ရာတွင်လည်းကောင်း အထူးကားပါကင်စနစ် ထည့်သွင်း တည်ဆောက်ရန် စနစ်တကျ စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။

ကားပါကင် အခက်အခဲအပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ပြ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်နေရာတွင် တာဝန်ယူထားသည့်သူများ၌ တာဝန်ရှိသည်ဟု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဒေါ်စန္ဒာမင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခုလက်ရှိ မြို့တော်ဝန်ရဲ့ တာဝန်ပေါ့။ ကျမတို့တာဝန် မဟုတ်ဘူး။ အဲဒါ နံပါတ်တစ် ပြောချင်တယ်။ သူတို့က မြို့တော်ဝန်လုပ်မယ်လို့ ရာထူးကို ယူပြီးတော့မှ သူတို့မှာ ဘာတာဝန်တွေရှိတယ်။ ရန်ကုန်မြို့မှာ အဓိက ဒုက္ခပေးနေတာ ဘာတွေလဲဆိုတာ သူတို့သိတာပဲ။ အဲဒီမြို့တော်ဝန်တွေ၊ စည်ပင်မှာရှိတဲ့သူတွေက နိုင်ငံခြားကို အခေါက်ခေါက် သွားကြတယ်။ ပြီးရင် နိုင်ငံခြားကို လေ့လာရေးဆိုပြီးတော့ သွားကြတယ်။ သူများနိုင်ငံတွေမှာ ဘာတွေတိုးတက်တယ်ဆိုတာ သွားကြည့်ကြပြီးတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံကို ကောင်းအောင်လုပ်ကြပါလား။ အဲဒါသူတို့တာဝန်ပဲ” ဟု ပြောသည်။

 ရန်ကုန်မြို့ပြမှ မော်တော်ယာဉ်များ

ပြီးခဲ့သည့် NLD အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၇ နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ စမတ်ကားပါကင်စနစ် ဖော်ဆောင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကြောင့် ထိုကိစ္စအား ရပ်နားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် လက်ရှိ အစိုးရသည်လည်း ထိုကိစ္စကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ထောက်ပြကြမှုများလည်းရှိသည်။

စမတ်ကားပါကင်တည်ဆောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ အစ္စရေး၊ စင်ကာပူစသည့် ပြည်ပကုမ္ပဏီများက စိတ်ဝင်စားမှုများ ရှိခဲ့ကြပြီး ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီများသည်လည်း ပြည်ပကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဆောင်ရွက်ရန် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့ကြသည်။

ရန်ကုန်မြို့တွင် သီးသန့်ကားပါကင်စနစ်အတွက် ကနဦးအနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင်း ၆ မြို့နယ်ဖြစ်သည့် ကျောက် တံတား၊ ပန်းဘဲတန်း၊ လမ်းမတော်၊ လသာ၊ ပုဇွန်တောင်နှင့် ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်များတွင် အကောင်အထည် ဖော်ရန် လိုအပ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကားပါကင်အခက်အခဲ အများ ဆုံးဖြစ်ပေါ်နေသည့် ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ အခြားမြို့နယ်များကို ဆက်လက်အကောင်အထည် ဖော်သွားရန် လိုအပ်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄

နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတွင် ဒေါ်လာ၅ ဘီလီယံထိရောက်ရှိအောင် မျှော်မှန်းဆောင်ရွက်သွားရန် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနှင့် ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဇွန်လ ၃ ရက်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွန်ဘိုင်း မြို့မှာ ကျင်းပသည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက”မိမိအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးချိန်တွင် ကုန်သွယ်မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံကျော်သာရှိခဲ့သဖြင့် ပထမအဆင့်အနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံထိရောက်ရှိအောင် ဆောင်ရွ က်ရန်၊ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံထိ ရောက်ရှိအောင် မျှော်မှန်းဆောင်ရွက်သွားရန် ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း” ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယ-မြန်မာကုန်သွယ်မှု၌ ထိုမျှော်မှန်းပမာဏအထိ ရရှိစေရန် export, import မူဝါဒကို ထိထိရောက်ရောက် တင်ပို့နိုင်မည့် မူဝါဒမျိုး ချမှတ်လိုကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အိန္ဒိယနဲ့ကုန်သွယ်မှုကတော့ အထိုက်အလျောက်ရှိနေသေးတယ်ဆိုတဲ့အပိုင်းဖြစ်တော့ ပိုကုန်သွင်းကုန် အပိုင်းနဲ့ပြန်ပြောမယ်ဆိုရင်တော့ အစိုးရအနေနဲ့ ထိန်းကျောင်းတာထက် ကျနော်တို့ မြန်မြန်ဆန်ဆန်နဲ့ ကျနော်တို့ ထိထိရောက်ရောက်ပို့နိုင်ဖို့အတွက် မူဝါဒတွေကို ချဖို့လိုတယ်။ ပြီးတော့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတွေကို အရင် တုန်းကလိုမျိုးပေါ့နော် မြဝတီ၊ မူဆယ်လောက်ကိုပဲ ကျနော်တို့အားကိုး နေရတာမျိုးမဟုတ်ဘဲနဲ့ ပုံမှန်ဆိုရင် ကုန် သွယ်ရေးစခန်းက ၁၆ခုလောက် ကျနော်တို့ ရှိတယ်ပေါ့နော်။ ကျနော် အမှတ်မမှားဘူးဆိုရင်။ ဒါပေမယ့် အဓိက ကုန်သွယ်မှုစခန်းဖြစ်တဲ့ မြဝတီ၊ မူဆယ်ကပဲ ဒီအထွက် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ကိုလွှမ်းမိုးထားပြီး၊ ကျန်တဲ့ အစိတ်လောက်ကိုပဲ ကျန်တဲ့ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတွေက ကျနော်တို့ကတင်ပို့နေရတယ် တင်သွင်းနေရတယ် ဆိုတဲ့အခြေအနေမျိုးထက် ကျန်နော်တို့ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတွေ တော်တော်များများကနေ ကျနော်တို့က ဖြန့်ဝေပြီးတော့၊ ခွဲပြီးတော့မှ ကျနော်တို့ တင်ပို့တင်သွင်းနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတစ်ခုပေါ့နော်။ ပြောမယ်ဆိုလို့ရှိရင် ဒီလမ်းကြောင်းတစ်ခုကိုဖန်တီးနိုင်ဖို့လိုအပ်တယ်။ ဒါမှသာနယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ ပဋိပက္ခဖြစ် မှုတွေနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဇုန် တစ်ခုပိတ်လိုက်ရရင်တောင် ကျန်တဲ့ဇုန်ကနေ ကျနော်တို့သိပ်ပြီးတော့ အတားအဆီးမရှိ တင်ပို့လို့ရနေသေးတယ်ဆိုတဲ့အခြေအနေမျိုးကို ကျနော်တို့ဖန်တီးနိုင်ဖို့လိုတယ်ပေါ့နော်။ အဲဒီတော့ ဇုန်အကြီးကြီးတွေတစ်ခုထဲကို အားကိုးတာမဟုတ်ဘဲနဲ့ ဇုန်သေးသေးလေးတွေ၊ ဇုန်သေးသေလေးတွေကနေ သက်ဆိုင်ရာဒီနယ်စပ်တွေမှာကျနော်တို့က ဖွင့်လှစ်နိုင်ပြီးတော့ One Stop Service ပုံစံမျိုးနဲ့ မူဝါဒတွေပြောင်းလဲပြီးတော့လုပ်ပေးနိုင်ရင်တော့ အကောင်းဆုံးဖြစ်မှာပါ” ဟု ပြောသည်။ 

နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်

အိန္ဒိယ-မြန်မာနှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုအနေဖြင့် မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ထုတ်ပြန်သည့် စာရင်းများအရ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် မိမိတို့ နိုင်ငံမှ ပို့ကုန်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၃၂၆ ဘီလီယံထိရှိခဲ့ကြောင်း၊ အိန္ဒိ ယနိုင်ငံမှ ပို့ကုန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၆၀၀ မှ ၈၀၀ အကြားတွင် ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအော င်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယဘက်မှ အများဆုံးပို့ကုန်များမှာ ဆေးဝါးပစ္စည်းများ၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်း၊ ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများ၊ မော်တော် ယာဥ်နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ၊ လယ်ထွန်စက် နှင် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ခဲ့သည်ကို တွေ့ရကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အများကြီး အကျိုးရှိသည့် ခရီးစဉ်ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီနှင့် သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်

၎င်းက “သူကအခုဒါကတော့ ယေဘုယျအားဖြင့်ပေါ့နော် ပမာဏတစ်ခုကို သူထုတ်ဖော်ပြီးတော့ ဒီပထမအဆင့် အနေနဲ့ ၃ ဘီလီယံ၊ ဒုတိယအဆင့်အနေနဲ့ ၅ ဘီလီယံ ဒါအိန္ဒိယနဲ့ကုန်သွယ်မှု၊ ဒီမြန်မာပြည်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတစ်ခု ဖြစ်လာအောင် သူကြိုးစားဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် ဖြစ်ခဲ့တယ်ဆိုတာကိုတော့ ကျနော်တို့လည်းကြားခဲ့ရတယ်။ ဒါ ပေမယ့် သိပ်မကြာခင်မှာပဲ ဒီကိစ္စတွေကလည်း ကျနော်တို့လွှတ်တော်ကနေဆွေးနွေးတာမျိုးတွေ၊ လွှတ်တော်က နေအတည်ပြုတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာခဲ့ပြီဆိုလို့ရှိရင်တော့ ကျနော်တို့သိရဖို့ဖြစ်နိုင်ပါတယ်ပေါ့နော်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ မှာ ၃ ဘီလီယံဆိုတဲ့ပမာဏကမနည်းဘူးပေါ့နော်၊ ဒါပြောချင်တာက ဒါပေမယ့် အိန္ဒိယဆိုတာလည်း ကမ္ဘာ့စီးပွား ရေးအင်အားကြီးနိုင်ငံထဲမှာပါသလို၊ လူဦးရေကလည်း တကယ့်ကို ကမ္ဘာပေါ်မှာ များတယ်၊ နယ်မြေအကျယ်အ ဝန်းကလည်း ကျယ်ဝန်းတယ်၊ ပြီးတော့ ကျနော်တို့နဲ့ နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်နေတဲ့ ဘော်ဒါနိုင်ငံတွေထဲမှာဆိုလို့ရှိ ရင်လည်း ဒီအိန္ဒိယနဲ့ကျနော်တို့နဲ့ဆက်ဆံရေးက ကောင်းမွန်ခဲတဲ့ဆက်ဆံရေးတွေရှိခဲ့တာဖြစ်တဲ့အတွက် အိန္ဒိယ ကိုသွားတဲ့ခရီးစဉ်ကတော့ ကျနော်တို့တွက်အများကြီးအကျိုးရှိတဲ့ခရီးစဥ်ဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်လို့ရတယ်။ ကျ နော်အထင်တော့ပေါ့နော် ဒါကျနော်တို့ဒီ CMP အထည်ချုပ်ကဏ္ဍတွေပါလာနိုင်သလို၊ မော်တော်ကားတပ်ဆင်ထု တ်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွေလည်းပါလာနိုင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းပေါင်း ၃၉ ခု၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၈၂ ဒဿမ ၃၈၅ သန်းနှင့် (၁၁) နိုင်ငံမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်မှုများ တိုးတက်စေရန် ကျပ်-ရူပီး တိုက်ရိုက်ပေးချေရန်လည်း သဘောတူညီထားပြီးဖြစ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိန္ဒိယဘက်မှ သွင်းကုန်များကို ပိုမိုတင်သွင်းရန် ဆန္ဒရှိကြောင်းလည်း သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။ 

.CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄

နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိလာမည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

ထိုအကြောင်းအား  ဇွန်လ ၃ ရက်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွန်ဘိုင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေးဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်စဉ်  အဖွင့်အမှာစကား၌ ထည့်သွင်းပြောကြားသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က “မြန်မာနိုင်ငံသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲမှ တစ်ဆင့် ဒီမိုကရေစီ အရ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အစိုးရတစ်ရပ်ပေါ်‌ပေါက်လာပြီဖြစ်သဖြင့် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းသွားရန် အခြေအနေကောင်းများ မိမိတို့တွင်ရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှုရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အဆွေတော်တို့အတွက် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိလာမည်ကို ထပ်လောင်းပြောကြားလိုကြောင်း” ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနှင့် မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်

ထို့ပြင် ကိုလိုနီစနစ်အရ အတူတွန်းလှန်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းကြောင်းအရ မြန်မာ-အိန္ဒိယ သံတမန်ဆက်ဆံရေးသည် ၇၈ နှစ်တိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း ရှေးယခင်ကတည်းက ခိုင်မာသည့် ဆက်နွယ်မှုများရှိခဲ့ကြကြောင်း၊ ရှည်လျားသည့် ကုန်းမြေနှင့် ရေကြောင်း နယ်နိမိတ်များ ထိစပ်နေသည့်အပြင် ယခုအချိန်သည် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းများမှ တစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် အကောင်းဆုံးအချိန်လည်းဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ယခုခရီးစဉ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု (Act East Policy) နှင့် အိမ်နီးချင်းဦးစားပေး မူဝါဒ (Neighborhood First Policy) တို့အရ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ တန်ဖိုးကွင်းဆက်များကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မည့် မဟာဗျူဟာကျသည့် မောင်းနှင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်ထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ ခရီးစဥ်သည် ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဥ်တွင် ပထမဆုံး ပြည်ပ ခရီးစဥ် ဖြစ်ကာ နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ်များအပြင် အခြားသောကိစ္စများကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆန်စပါးအပါအဝင် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအားလုံးတွင် စိုက်ပျိုးမှုနှုန်း လျော့ကျပြီး အထွက်နှုန်း ထိခိုက်နေခြင်းသည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှတဆင့် ပို့ကုန်တင်ပို့နိုင်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ကုန်သည်များနှင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများက ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာ - တရုတ်နှင့် မြန်မာ - ထိုင်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးများ ရပ်တန့်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုအချိန်မှစတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်လုပ်ငန်းသည် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးတစ်ခုကိုသာ အားထားနေရပြီး ပို့ကုန်လုပ်ငန်းများ ထိခိုက်မှုနှင့်အတူ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များသည်လည်း ဈေးကွက်မရှိခြင်း၊ ပြည်ပတင်ပို့ရန် အခက်အခဲရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးမှုနှုန်းများ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။

ပြည်တွင်းတွင် စိုက်ပျိုးမှု ထိခိုက်နေခြင်းသည် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးမှတဆင့် ဆန်၊ ပဲ၊ ပြောင်း တို့ကိုသာ အဓိကထား တင်ပို့နေကြပြီး ရက်ရှည်ထား၍ မရသည့် ဥပမာ ဖရဲသီးနှင့် ကြက်သွန်များကို တင်ပို့ရန် အခက်အခဲ ဖြစ်နေကြောင်း ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် ကိုစိုင်းကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

အဓိကအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်မှတဆင့် တင်ပို့သည့် တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပိတ်ထားသည့် ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောည်။

နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတစ်ခု၌ ကုန်များအားတွေ့ရစဉ်

ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် ကိုစိုင်းကျော်က “အဓိက ကျနော်တို့နိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေးက ဈေးကွက်ပဲ။ အဲဒီဈေးကွက်ကလည်း တရုတ်ဈေးကွက်ပဲ။ အခု ကျနော်တို့ ဈေးကွက်က အသီးအနှံ၊ ဆန်နဲ့ ကောက်ပဲသီးနှံဆိုတာ တရုတ်ဈေးကွက်က အဓိကပဲ ယူနန်ပြည်နယ်ကိုလေ။ အာလူးတို့၊ ကြက်သွန်တို့လိုဟာမျိုးတွေကျတော့ ကွန်တိန်နာနဲ့ export ပို့ဖို့က မလွယ်ဘူးပေါ့နော်။ သူတို့က ကြာကြာထားလို့ရတဲ့ကိစ္စတွေလည်း မဟုတ်တော့လေ။ အဲဒီမှာ အဓိက နယ်စပ်ပေါ့လေ။ နယ်စပ်ကကြတော့ ကားနဲ့ ပို့ရတဲ့အချိန်မှာ အခုပို့လိုက်ရင် ဒီနေ့ပို့လိုက်ရင် မနက်ဖြန်၊ သန်ဘက်ခါဆို ရောက်ပြီဆိုရင် ဖရဲသီးကအစ အကုန်လုံးပေါ့။ နယ်စပ်က အခုက လုံးဝ ပိတ်ထားတာဆိုတော့ သွားမရဘူးဆိုတော့ မူဆယ်နယ်စပ်တို့ဘာတို့က အဲဒါတွေရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေ ဖြစ်တာပေါ့ အခုကတော့” ဟု ပြောသည်။

ယခင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဖွင့်ချိန်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တရုတ် - မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်များမှတဆင့် ဆန်နှင့် ဆန်ကွဲ တန်ချိန် သိန်းနှင့်ချီ တင်ပို့ခဲ့ကြပြီး လက်ရှိ ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးတွင်လည်း တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာ့ဆန်ကို အဓိက ဝယ်ယူနေခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းတစ်ခုတည်းသာ ရှိသည့်အတွက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများသည် ဈေးနှိမ်ဝယ်ယူခံနေရခြင်းကြောင့် အကျိုးအမြတ်မရှိဘဲ အရှုံးနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည့်အတွက် ထုတ်လုပ်မှုနှုန်း ကျဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လယ်သမားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

 မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်

၎င်းက “ဆန်ဈေးကွက်ဆိုပါတော့ အရင်က ကုန်းပိုင်းကနေပြီးတော့ တရုတ် ရွှေလီနယ်စပ်ကနေပြီးတော့ ထွက်တဲ့ဆန်က တော်တော်များတယ်။ တရုတ်ကလည်း ဈေးတန်းလေး အပေးမိုက်တယ်။ အဲဒီတော့ ရှင်းရှင်းပြောရင် ပင်လယ် သင်္ဘောကနေသွားတဲ့ exporter တွေက နှိမ်ချင်တိုင်း နှိမ်လို့မရဘူး။ အခုကြတော့ တရုတ်လမ်းကြောကလည်း သွားလို့မရတဲ့အချိန်မှာ ပင်လယ်လမ်းကြောင်းကနေပြီးတော့ exporter လုပ်တဲ့ အဖွဲ့တွေရဲ့ ဈေးနှိမ်တာကို ဒီဖက်က တစ်ဖက်သတ် ဈေးဆိုင်မရှိဘူးဆိုပါတော့ကွာ။ ဒီဘက်က ဝယ်လက်က တစ်ခြမ်းတည်းဖြစ်နေတော့ တစ်ခြမ်းအပြိုင်မရှိတဲ့အတွက် နှိမ်ချင်တိုင်း နှိမ်လို့ရသွားတယ် အဲဒါ ဆန်ဈေးကွက်။ ဈေးကွက်မရှိဘဲ အတင်းနင်းစိုက်ခိုင်း၊ စိုက်တဲ့သူသာလျှင် ရှုံးပြီးတော့၊ အကျိုးအမြတ်ရှိရင် အဲဒီထုတ်ကုန်က အော်တို ဈေးက ထုတ်လုပ်မှုက တိုးတက်သွားမှာပဲ” ဟု ပြောသည်။

ဆန်စပါးအပါအဝင် ကောက်ပဲသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာတွင် စိုက်ပျိုးစရိတ်သည် တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ၂ ဆမှ ၃ ဆအထိ တိုးမြှင့်လျက်ရှိသော်လည်း စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များသည် ပြည်ပဈေးကွက် မရှိခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများကြောင့် ဈေးကောင်းမရဘဲ တောင်သူများမှာ နှစ်စဉ် အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် တချို့သော ဒေသများတွင် နယ်မြေတည်ငြိမ်မှု မရှိခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးမှုနှုန်းသည်လည်း လျော့ကျလျက်ရှိနေကြောင်း၊ တချို့သော တောင်သူများသည် အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးမှု နှုန်းကို ရပ်နားလာကြပြီး တခြားသော မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်လာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေများကို ထုတ်ချေးပေးသော်လည်း အချိန်မီ မရှိခြင်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာများကိုလည်း အချိန်မီ ကူညီထောက်ပံ့မှု မရှိခြင်းတို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့် တောင်သူများမှ ကုန်ကျစရိတ် ပိုမိုကုန်ကျလျက်ရှိနေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွမ်ဘိုင်းမြို့ The Taj Palace, Mumbai တွင် ကျင်းပသည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေး ဆွေးနွေးပွဲသို့ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲကို ဇွန်လ ၃ ရက်က ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့နောက် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံ၍ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်အထိ သွားရောက်ခဲ့သည်။

ထိုအိန္ဒိယ ခရီးစဉ်အတွင်း အိန္ဒိယသမ္မတနှင့်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနှင့်လည်းကောင်း သီးသန့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ရေရှည်မျှဝေခံစားကြမည့် “Win – Win” အခြေအနေ ဖော်ဆောင်သွားရမည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ကျင်းပသည့် မြန်မာ - အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲ အခမ်းအနားတွင် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ယခုလို ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်းက “မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု အလားအလာများအတွက် အာဆီယံနှင့် တရုတ် နိုင်ငံတို့သို့ ဆက်သွယ် ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် တံတားတစ်စင်းသဖွယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံကြား ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ရေရှည်မျှဝေခံစားကြမည့် “Win – Win” အခြေအနေကို ဖော်ဆောင်သွားရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ကုလားတန်ဘက်စုံသုံး သယ်သူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်းနှင့် အိန္ဒိယ - မြန်မာ - ထိုင်း သုံးနိုင်ငံအဝေးပြေး လမ်းမကြီးတို့သည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုကို သာမက အာဆီယံ - အန္ဒိယ စီးပွားရေးစင်္ကြံကိုပါ ဖွင့်လှစ်ပေးမည့် သော့ချက်များဖြစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့်နည်းပညာ၊ အရင်းအနှီးများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကြွယ်ဝသည့် သဘာဝသယံဇာတ၊ တည်နေရာ အချက်အချာ၊ လူငယ်လုပ်သားထုတို့ကို အထိရောက်ဆုံး ပေါင်းစပ်ပြီး တန်ဖိုးမြှင့် ထုတ်ကုန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ ဆောင်ရွက်ရန် ဖိတ်ခေါ်လို တယ်”ဟု ပြောသည်။

အိန္ဒိယ-မြန်မာ စီးပွားရေး ဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ်

လက်ရှိ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းပေါင်း ၃၉ ခု၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၈၂ ဒသ မ ၃၈၅ သန်းနှင့် (၁၁)နိုင်ငံမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စက်မှု၊ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူ ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင် လှိုင်က ပြောသည်။

လက်ရှိ နိုင်ငံရေးလောကတွင် တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးက အရေးကြီးပြီး၊ ဒီမိုကရေစီယန္တရားက ယခု ထက် အများကြီး ရင့်ကျက်ရန်လိုကြောင်း စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ်ရေးရာလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဆိုတဲ့အခါကြဒါပေမယ့် နိုင်ငံဆက်ဆံရေးက အရေးကြီးတာပေါ့။ တစ်ခုရှိတာက ကျနော်တို့က အမြဲတမ်း Isolated(အထီးကျန်) ဖြစ်နေလို့ မရဘူးလေ။ ကျနော်တို့က Isolated ဖြစ်တဲ့ ဒဏ်ကိုခံရတာလည်း အများကြီးပေါ့၊ သမိုင်းတစ် လျှောက်ပဲဆိုကြပါဆို့။ နောက်တစ်ခုက အိမ်နီးနားချင်းတွေ ဆိုပေမယ့် အိမ်နီးနားချင်းမှာ သူက ဖြစ်သင့်တာတွေ၊ မဖြစ်သင့်တာတွေဆိုတဲ့ ဇာတ်ထုပ်တွေကလည်း ရှိသေးတာကို။ ဆိုတော့ အမျှော်အမြင်တော့ ပါတာပေါ့လေ။ ဒီခရီးစဥ်က ကျနော်ကြည့်နေတာ တစ်ဖက်မှာ ကျနော်တို့ မသိနိုင်တဲ့ အခင်းအရာတွေ အများကြီး ရှိမှာပေါ့။ တစ်ခုတော့ ရှိတာပေါ့၊ သူက အိန္ဒိယက သူက နဂိုကထဲက ဒီမိုကရေစီ တိုင်းပြည်လေ။ သူတို့က “Win – Win” အခြေအနေဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာ သူက ကျကျနန ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ဘာလဲဆိုတာ သူကသိပြီးသား။ ဒီမိုကရေစီယန္တရားက ကျနော်အမြင်ကတော့ ဒါထက် အများကြီး ရင့်ကျက်ဖို့ လိုတာပေါ့လေ။ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကနေစပြီး၊ စီးပွားရေးဆက်ဆံမှု၊ နိုင်ငံရေးဆက်ဆံမှုအားလုံးပေါ့ အရာအားလုံးပေါ့။ ဆိုတော့ ဒီမိုကရေစီ ယန္တရားက အ‌ကောင်အထည် ဖော်ရမှာပေါ့။ အန္ဒိယက တစ်ခုရှိတာ ဒီ GDP ပေါ့။ ကျနော်တို့က ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ မိတ်ဆွေ နိုင်ငံတွေနဲ့ပဲလုပ်မယ်၊ ကျနော်တို့ မိတ်ဆွေနိုင်ငံတွေနဲ့ပဲ လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ စကား ကျနော် ခဏ ခဏကြားရတယ်။ ဆိုတော့ အဲဒီစကားက ပညာရှင်အမြင်နဲ့ဆို ဒါအဆင်မပြေဘူး”ဟု ပြောသည်။

အိန္ဒိယ-မြန်မာ စီးပွားရေး ဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ်

စီးပွားရေး၌ ဒီမိုကရေစီယန္တရားသည် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် လူအများစု (အလုပ်သမား၊ စားသုံးသူ၊ သာမန်ပြည်သူများ) က ပါဝင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရရှိပြီး စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်များကို တရားမျှတစွာ ခွဲဝေ ခံစားနိုင်စေသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း၊ အရင်းရှင်စနစ်၏ အားနည်းချက်များကို ထိန်းချုပ်ကာ အလုပ်သမားနှင့် ပူးပေါင်းပိုင်ဆိုင်မှုများကို အဓိကထားကြောင်း နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။ 

လက်ရှိ အချိန်တွင် မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံ အစိုးရဌာနများ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပြည်သူများအကြား ဆက်ဆံရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ အပြန်အလှန် နားလည်မှုနှင့် ယုံကြည်မှုများ တိုးတက်ခိုင်မြဲလာ သည်ကို တွေ့ရကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံက စတုတ္ထမြောက် ပို့ကုန်အများဆုံး တင်ပို့နေသည့်နိုင်ငံ ဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံအား ဆဋ္ဌမမြောက် သွင်းကုန်အများဆုံး တင်သွင်း နေသည့် နိုင်ငံလည်းဖြစ်ကြောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှုသည် နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ ၁ ဒသမ ၅ ဘီလျံခန့်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ပို့ကုန်ပိုများပြားကြောင်းလည်း ပြောကြားထားသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၂၉

စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန်စပါးအသင်းချုပ်၊ စပါးကုန်သည်များ အသင်းနှင့် ဆန်စပါးကုမ္ပဏီများဖြင့် ပူးပေါင်းပြီး Rice Export Zone များအတွက် တစ်ဧကလျှင် ငွေကျပ် ၄ သိန်းခွဲ ထုတ်ချေးပေးမည်ဟု သိရသည်။

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စပါးစိုက်ဧက ၄ ဒသမ ၅ သိန်းတွင် Rice Export Zone ဖော်ဆောင်လျက် ရှိနေပြီး မိုးစပါးနှင့် နွေစပါးအတွက် စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေများကို ထုတ်ချေးပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊  ယခုအစီအစဉ် သည် အစဉ်အဆက် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနက တစ်ဧကလျှင် ၂ သိန်းခွဲကျပ်၊ ဆန်စပါးကုမ္ပဏီများက ၂ သိန်းကျပ် ထုတ်ချေးပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဓာတ်မြေဩဇာများကိုလည်း သင့်တင့်မျှတသည့် ဈေးနှုန်းများဖြင့်လည်း ရောင်းချပေးမည်ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ယင်း Rice Export Zone တွင် ပါဝင်သည့် တောင်သူများ အနေဖြင့် ကုမ္ပဏီများမှ သတ်မှတ် ပေးထားသည့် မျိုးစပါးများကိုသာ စိုက်ပျိုးရမည်ဖြစ်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံဆန်စပါးကုန်သည်များအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်မြင့်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ဝန်ကြီး ဦးမင်းနောင်နဲ့ မြန်မာဆန်စပါးအသင်း တာဝန်ရှိသူများကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကျနော်တို့ဆီက Rice Export Zone ဆိုပြီးတော့ ဖော်နေတာရှိတယ်။ MRF ရယ်၊ စိုက်မွေးဆည်ရယ်၊ Rice Export Zone လုပ်တာတစ်ခုရှိတယ်။ Rice Export Zone မှာ Exporter ကုမ္ပဏီနဲ့ပေါ့။ Exporter ကုမ္ပဏီရယ်၊ MRF ရယ်၊ စိုက်မွေးဆည်ဝန်ကြီးဌာနရယ် ပေါင်းပြီးတော့ တောင်သူတွေကို ထောက်ပံ့ဖို့။ အဲဒါကတော့ စိုက်မွေး ဆည်က တစ်ဧကကို ၂ သိန်းခွဲပေးတယ်။ ကုမ္ပဏီက ၂ သိန်းပေးပါတယ် တစ်ဧကကို။ အဲဒါကတော့ သူသတ်မှတ် ချက်မျိုးတွေ စိုက်ရမယ်ပေါ့။ နောက်ပြီးတော့ Export ကုမ္ပဏီတွေကို သူ့ရဲ့ FOB ဈေး ရှိတယ်။ အဲဒါနဲ့အမှီ ပြန်လုပ်ရမယ်” ဟု ပြောသည်။

ယခုလို Rice Export Zone များ လုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွင် ဆန်ဈေးနှုန်းများ အလွန် ကျဆင်းနေချိန် Exporter များမှ Zone အတွင်း ပါဝင်သည့် စပါးစိုက်တောင်သူများထံမှ သင့်တင့်မျှတသော စပါးဈေးနှုန်းများဖြင့် ဝယ်ယူပေးခြင်းကြောင့် တောင်သူလယ်သမားအတွက် အရည်အသွေး ပြည့်မီသည့် Export ဆန်စပါးများ ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း Exporter များမှ စိုက်ပျိုးစေလိုသည့် ဆန်စပါးမျိုးသည် တောင်သူလယ်သမားများ၏ လယ်ယာ မြေတွင် စိုက်ပျိုး၍ ရနိုင်သည့် စပါးမျိုးနှင့် ကိုက်ညီရန်လည်း လိုအပ်ကြောင်း၊ ထို့နောက် ဆန်စပါးဈေးနှုန်းကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ပေးပြီး ဝယ်ယူခြင်းနှင့် ရောင်းချသည့် အချိန်တွင် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ပါက မြင့်တက်သည့် ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူပေးရန်လည်း လိုအပ်သည်ဟု လယ်သမားဘဝဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင် က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လယ်ထွန်နေသူ တစ်ဦးကို တွေ့ရစဉ် 

၎င်းက “ဥပမာ သူတို့ စိုက်စေချင်တဲ့စပါးက ဆင်းသုခကို စိုက်စေချင်တယ်။ ဥပမာ ဒီကလူစိုက်တာက ဥပမာ ဒီနေရာက မော်စီတုန်းနဲ့မှ အဆင်ပြေမယ်၊ အဲဒီလိုဆိုရင် နည်းနည်း တစ်ကွင်းတည်းတောင်မှပဲ မြေကြီး တစ်နေရာနဲ့တစ်နေရာ မတူဘူးလေ။ နည်းနည်းနိမ့်တဲ့နားက ရေဝပ်တယ်၊ ရေအိုင်တယ်၊ ကုန်းပိုင်းကျတော့ ရေမနေဘူး။ တစ်ကွင်းတည်းမှာတောင်မှလေ အနိမ့်အမြင့်ပေါ် မူတည်ပြီးတော့မှ အဲဒီလိုဖြစ်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အဲဒါလေးကတော့ တောင်သူတွေအတွက် အခက်အခဲရှိမယ်။ တောင်သူက သင့်လျော်တဲ့စပါးကို စိုက်ပြီးတော့မှ သူ့မြေ အမျိုးအစားနဲ့ လိုက်လျော်ညီထွေရှိတဲ့ မျိုးစပါးကို စိုက်ပြီးတော့ စိုက်တဲ့စပါးကို သူတို့ဘက်က ပြန်သိမ်း ပေးမယ်ဆိုရင်တော့ ပိုကောင်းတယ်။ နောက်တစ်ခါကျတော့ အဲဒီလိုစိုက်တဲ့အခါမှာ အခု သူတို့က ပိုက်ဆံဘာညာ ထုတ်ချေးပေးတယ် ဆိုပေမယ့်လည်း ပိုက်ဆံ ထုတ်ချေးပေးတဲ့အတွက်တော့ အတိုင်းအတာ တစ်ခုတော့ အတိုင်း အတာ တစ်ခုတော့ အဆင်ပြေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ထွက်လာတဲ့စပါးကို ကြမ်းခင်းဈေးပေါ့၊ အနိမ့်ဆုံး ဘယ်ဈေး ပေးမယ်၊ အဲဒါထက် ပိုပေါက်ပြီး မြေပြင်မှာ ဈေးဖြစ်လာရင်လည်း ဘယ်ဈေးပေးမယ် အဲဒီလိုမျိုးက တောင်သူဈေး ကို ထိန်းပေးရာလည်း ရောက်တယ်” ဟု ပြောသည်။

တောင်သူများကို ချေးငွေ ထုတ်ချေးပေးသည့်အပြင် စပါးအတွက် ကြိုတင်ငွေ ထုတ်ချေးပေးခြင်းကိုလည်း ဆောင်ရွက်သင့်ပြီး တောင်သူများမှလည်း အချိန်မှီ စပါးပြန်လည်ပေးနိုင်သည့် တာဝန်ယူမှုဖြင့်လည်း လုပ်ဆောင်ပေးရန် လိုအပ်သည်ဟု တောင်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဈေးကွက်သည် တောင်သူများ စပါးပေါ်ချိန်တွင် ဈေးနှုန်းကျဆင်းပြီး တောင်သူများ လက်ထဲ၌ စပါးမရှိချိန်မှသာ ဈေးကောင်းရသည့် အခြေအနေကိုလည်း အစိုးရအနေဖြင့် ကြပ်မတ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၈ 

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများ ပိုမို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်‌ရန်အတွက် အားသွန်ခွန်စိုက် လုပ်ကိုင်ဆောင် ရွက်ရန် လိုအပ်သလို အစိုးရကလည်း ကူညီထောက်ပံ့ပေးရန် လိုအပ်သည်ဟု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် စီးပွား‌ရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ထောက်ပြ ကြသည်။  

လက်ရှိ အစိုးရသစ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၀ ရက်မှ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်အထိ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကို အကောင် အထည် ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် တောင်သူလယ်သမားများ၏ ချေးငွေ တိုးမြှင့် ချေးပေးနိုင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ စွမ်းအင် စသည့် ကိစ္စရပ်များ ပါဝင်သည်။ 

အစိုးရအနေဖြင့် အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများ ယခုထက် ပိုမိုတိုးတက်ရေးအတွက် ထိထိ‌ရောက်ရောက် ကူညီ ဆောင်ရွက်‌ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ သို့မှသာ တိုင်းပြည်စီးပွားရေးအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်မည်ဖြစ်ပြီး ရေရှည်အတွက် အဆင်ပြေနိုင်မည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသက်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။ 

၄င်းက “အိမ်တွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းတွေက Food products တွေ ထုတ်တာတို့၊ ဘာတို့ value addad ထုတ်တာတို့ လုပ်ငန်းတွေ ကျနော်တို့ လည်း လေ့လာပေးနေတယ်။ အကယ်၍ ပြည်သူတွေကို ဖြန့်ဝေလို့ရရင်လည်း ဖြန့်ဝေပေးမယ်။ အဲဒီလို လုပ်ငန်း မျိုးတွေနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ထွက်ကုန်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ Value Added လုပ်‌နိုင်အောင်လို့ နိုင်ငံ တော်ကလည်း နည်းပညာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လိုလုပ်ရင်တော့ အောင်မြင်နိုင်တယ်ဆိုတာက အားပေးရမှာဗျ။ MSME လေးတွေလည်း ဖြစ်စေချင်တယ်ဆိုတဲ့ နိုင်ငံတော်က စေတနာပဲရှိတာ။ တကယ်တမ်းကျတော့ နည်းပညာ၊ စက်ကိရိယာ၊ ဘာညာ အကုန်လိုတယ်။ နောက် ထုတ်ကုန်အသစ်တွေ ဘယ်လို ထုတ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို အားပေး သင့်တယ်။ အဲ့ဒီကျမှပဲ တော်တော်များများ လုပ်ငန်းရှင် ပြည်သူကလည်း ဒီအပေါ်မှာ ထုတ်လုပ်မှု အပေါ်မှာ စိတ်ဝင်စားလာပြီးတော့ လုပ်နိုင်ကြမယ်ဗျ။ အခုက အများအားဖြင့် စီးပွားရေးအမြင်နဲ့ သုံးသပ်ရင် Online Shopping သမားပဲများတာဗျ အောက်ခြေ စီးပွားရေးမှာလည်း။။ တကယ် ကုန်စည်ထုတ်ပြီးတော့ ကုန်စည်ကို Product နဲ့ လုပ်နိုင်တဲ့ လူက Percentage တော်တော်နည်းသေးတယ်ဗျ။ ထုတ်လုပ်မှု မရှိဘဲနဲ့တော့ နိုင်ငံတစ်ခု က ကြာကြာရပ်တည်ဖို့က ခက်မယ်။ ထိုင်းမှာတောင် စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ထုတ်လုပ်မှုကို တွဲရသေးတာပဲ။ ကျနော်တို့ လည်း ထုတ်လုပ်မှုကို မတွဲရင်တော့ ရေရှည်‌ရပ်တည်ဖို့က ခက်မယ်လို့ ကျနော်မှန်းတယ်ဗျ။ စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်တဲ့ သူကလည်း နည်းတဲ့အခါကျတော့ ဒီ Industry ကဏ္ဍမှာ မဖွံ့ဖြိုးဘူးပေါ့ဗျာ။ မဖွံ့ဖြိုးတော့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမယ့်သူတွေ ကလည်း ရင်းနှီးမမြှုပ်နှံဘူး။ အိမ်ခြံမြေ၊ ရွှေ၊ ကား ဒါပဲ သူတို့က အမြတ်စွန်းရမယ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုက် မြတ်မယ်။ သေချာတာကတော့ မြေဝယ်ရင် မရှုံးဘူးဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေလည်းရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က အသေးစား လုပ်ငန်းရှင်များနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်

စီးပွားရေး ကောင်းမွန်လာရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် စီးပွား‌ရေး ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စီးပွားရေးစနစ် ကောင်း မွန်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ ထို့နောက် စျေးကွက် စီးပွားရေးစနစ်ကို ပီပြင်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ရန်လည်း လိုအပ်ကြောင်း စီးပွားရေးလေ့လာသူများက အကြံပြုကြသည်။

ထို့အပြင် အစိုးရအနေဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း‌ ရေရှည်ကို ‌ရှေးရူကာ နိုင်ငံ့ အတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိမည့် ပရောဂျက်နှင့် ကြွေးမှီ မဖြစ်အောင်လည်း လုပ်‌‌‌ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ၎င်းတို့က ထောက်ပြကြသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်သူများသည် လုပ်ငန်းများအပေါ်၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့် ပုံစံမျိုးထက် ပစ္စည်းများအပေါ်၌သာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့် စျေးကွက်မျိုးဖြစ်နေကြောင်း၊ ပြည်သူများအနေဖြင့် နိုင်ငံပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေမည့် လုပ်ငန်း များအပေါ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့် ပုံသဏ္ဍာန်မျိုး ဖြစ်သင့်သည်ဟု ပြည်သူ့ရှေ့‌ဆောင်ပါတီ(PPP)မှ ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးကျော်မင်းထက်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က အသေးစား လုပ်ငန်းရှင်များနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်

၎င်းက “အဓိကအားဖြင့်တော့ အလုပ်တွေ များများဖန်တီးဖို့ လိုတယ်။ လူတိုင်း အလုပ်ရှိဖို့လိုတယ်။ ငွေကြေး လည်ပတ်မှုပေါ့နော် ငွေကြေးတွေ တစ်နေရာမှာ အိပ်နေတာထက်ကို ဈေးကွက်ထဲမှာ ငွေကြေးလည်ပတ်မှု ဒီထက်ပိုပြီး မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဖြစ်လာဖို့လိုမယ်။ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံက Investment တော့ လုပ်ကြတယ်။ ဘယ်လိုနေရာမှာ Investment လုပ်လဲဆိုတော့ အိမ်ခြံမြေ ဝယ်တယ်၊ ကားတွေဈေးကိစ္စတွေ ကြားရင် ကားတွေ ကြိုဝယ်တာမျိုးတွေ စသဖြင့်ပေါ့နော်။ ဆိုလိုချင်တာက Develop ဖြစ်စေမယ့် လုပ်ငန်းမျိုးတွေမှာ Investment လုပ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲနဲ့ ပစ္စည်းတွေအပေါ်မှာ Investment လုပ်တဲ့ ဈေးကွက်လိုမျိုးကြီး ဖြစ်နေတယ်။ တီထွင် ဖန်တီးမှုတွေကို အားမပေးတာမျိုးတွေ ဖြစ်နေတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီဟာနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ‌ဖြေးဖြေးချင်းတော့ မူဝါဒအရ ပြန်ပြင်ဖို့ လိုမယ်လို့ထင်တယ်။ တချို့နေရာတွေမှာ လက်ဝါးကြီး အုပ်နေတဲ့ကိစ္စမျိုးတွေ ဥပမာ အိမ်ခြံ‌ မြေတွေမှာ ငွေတွေ အများကြီး ရင်းထားပြီးတော့ လုပ်နေတဲ့ဟာမျိုးတွေ။ ဒီဟာနေပြီးတော့ အိမ်ခြံမြေ‌ ဈေးကွက် တွေ ကောင်းနေတယ်ဆိုတာက နိုင်ငံအတွက် မကောင်းတာတော့ မဟုတ်ဘူး။ သို့ပေမယ့် အဓိကအားဖြင့်တော့ ထုတ်ကုန်ပမာဏ တိုးမြှင့်နိုင်ဖို့လိုတယ်။ ဒါမှသာ Export Earnings တွေရမယ်။ Export Earning ရမှ ခုနက ပြော သလို အခြား ဘက်ပေါင်းစုံကနေ အဆင်ပြေမယ်။ အခုက Exports မရှိဘဲနဲ့ Import တွေများနေတာ ဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့် နိုင်ငံက အမြဲတမ်း Buget ဝင်ငွေကျနေတဲ့ အနေအထားမှာ ရှိနေတာဆိုတော့ လုပ်ရကိုင်ရတာ နည်းနည်းတော့ ခက်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

စီးပွားရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး အမှန်တကယ် လုပ်နိုင်သည့်သူကို အစိုးရအနေဖြင့် အမှန်တကယ် ထောက်ပံ့ရန် လိုအပ်ပြီး အဂတိကင်းကင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စီမံကိန်းများကို ဖော်ဆောင်ရာတွင်လည်း ရေတိုကိုမကြည့်ဘဲ ရေရှည်ကို ဦးစားပေး စဥ်းစားရန် လိုအပ်သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် ပြည်တွင်း ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများကို အားပေးလျက်ရှိသော်လည်း ဈေးကွက် ရှာဖွေပေး ခြင်းနှင့် နည်းပညာ ထောက်ပံ့ကူညီခြင်းများ အားနည်းလျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇

မြန်မာနိုင်ငံတွင် မော်တော်ကား ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်နေခြင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြန်လည် ဆန်းစစ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းကောင်းသက်စံက CNI သတင်းဌာနသို့‌ ပြောသည်။

မြန်မာငွေ တန်ဖိုးကျဆင်းလာခြင်းကြောင့် ပြည်တွင်းရှိ လုပ်ငန်းရှင် အများစုသည် အိမ်ခြံမြေ၊ ရွှေ၊ ကား စသည့် လုပ်ငန်းများသို့ ဝင်ရောက်၍ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလာကြသလို ဈေးကွက်ကစားမှုများ ပြုလုပ်လာကြသည်။

ပြည်တွင်း ကားစျေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာရခြင်းသည် မူရင်းစက်ရုံထုတ် စျေးနှုန်းနှင့် ပြည်တွင်း ရောင်းစျေးတို့အကြားတွင် များစွာ စျေးနှုန်း ကွာဟမှုများ ဖြစ်နေကြောင်း၊ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ထိုသို့ ကွာဟမှုများ ဖြစ်သွားသလဲဆိုသည်ကို စနစ်တကျ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းကောင်းသက်စံက CNI သတင်းဌာနသို့‌ ပြောသည်။ 

၎င်းက “ကျနော်တို့ ၂၀၁၂/၁၃ ဝန်းကျင်က လွှတ်တော် အခင်းအကျင်းလေးကို ပြန်လေ့လာကြည့်ရင် အဲဒီခေတ် အဲဒီကာလက ပြည်သူ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းက ကားစီးနိုင်တယ်။ ဆိုလိုချင်တာက Hijet တစ်စီးကို လေးဆယ်၊ ငါးဆယ် Probox တစ်စီးကို တစ်ရာပေါ့။ ‌ရွှေတစ်ကျပ်သား ၈ သိန်းခေတ်မှာပေါ့ အဲဒီလို ခေတ်ကာလကို ပြန်ရောက်ဖို့ လူတန်းစေ့မှာ လူနေမှုဘဝ အဆင့်အတန်းကို မြင့်မားဖို့ဆိုရင် အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ပေါ်လစီဟာ တည့်မတ် မှန်ကန်ဖို့လိုပါတယ် ဒါနံပါတ်တစ် အချက်ပေါ့နော်။ နံပါတ်နှစ်အချက်ကတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ အနေအထားနဲ့ နိုင်ငံသားရဲ့ အခွန်အခတွေ ဒါတွေကိုလည်း ပြန်လည် သုံးသပ်ဖို့လိုတယ်။ သုံးအချက်ကတော့ သွင်းကုန် ဥပဒေတွေမှာ တချို့တချို့သော အရာတွေမှာ ခေတ်ကာလနဲ့ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ပြီးတော့ ပြင်ဆင်ဖို့လိုတယ်။ အဲဒီလိုမဟုတ်ဘူး ဒီတိုင်းလေးပဲ ဆက်ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ဥပမာ (Ford Ranger) ပဲဖြစ်ဖြစ် (Toyota Hilux Revo) ပဲဖြစ်ဖြစ် ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျနော် ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ရောက်ခဲ့တဲ့ အခါမှာ ကျနော်တို့နိုင်ငံမှာက အခုဆိုရင် (Hilux Revo) တစ်စီးကို သိန်း(၂,၅၀၀) ကနေ (၃,၂၀၀) ကြားမှာရှိပါတယ်။ အဲဒီ တော့ လိုင်စင်နဲ့အပါကို သုံးထောင်ပဲဆိုပါစို့ ရှိတဲ့အချိန်မှာ တကယ့် တကယ်တမ်း Revo ထုတ်လုပ်တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာလိုင်စင်အပြီးအစီးမှ သိန်းငါးရာကျော် ခြောက်ရာ၊ ခုနှစ်ရာ အလွန်ဆုံး ရှစ်ရာပေါ့နော် ကျနော်တို့နိုင်ငံက ဘာတွေကွာခြားမှု ရှိသွား တာလဲ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ဖို့ လိုပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

 EV ကား အားသွင်းစင်တာကို တွေ့ရစဉ်

ထိုသို့ စျေးနှုန်း ကွာဟမှုများသည် အစိုးရ၏ ပေါ်လစီအပေါ်၌ များစွာမူတည်ကြောင်း၊ ခေတ်နှင့် မလျော်ညီသည့် မူဝါဒများကို  ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ကြောင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းကောင်းသက်စံက  ဆက်ပြောသည်။ 

၎င်းက “အဓိက,ကတော့ ကျနော် ပြောသလိုပေါ့နော်၊ ဈေးနှုန်း ကွာခြားမှုဆိုတာက ကျနော်တို့ရဲ့ Government Policy ပေါ့နော်။ အစိုးရရဲ့ ပေါ်လစီပေါ်မှာ နံပါတ်တစ် မူတည်ပါတယ်။ နံပါတ်နှစ်ကတော့ ကျနော်တို့ကတော့ ဥပဒေတွေကို ပြန်လည်ပြီးတော့ သုံးသပ်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒီနှစ်ချက်က အဓိကပါပဲ။ ဆိုလိုချင်တာကတော့ အခွန်အခ တွေ ပြန်ကြည့်ရမယ်။ တကယ့် တကယ်တမ်း ပြည်သူတွေရဲ့ ဝင်ငွေနဲ့ ဖြစ်နိုင်တဲ့ဟာမျိုး။ ဆိုလိုချင်တာကတော့ ကျနော်တို့က လူတန်းစေ့ ကားစီးနိုင်ဖို့ ကားဈေးနှုန်းတွေ ပြန်ကျဖို့ဆိုရင် ကျနော်တို့က လက်ရှိ ရှိနေတဲ့ အနေ အထားကို ပိုကောင်းမွန်အောင် ဥပဒေတွေ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖို့ လိုပါတယ်။ အစိုးရရဲ့ Government Policy မှာ လည်း တချို့တချို့သော အရာတွေကို ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ တကယ်လို့ မပြောင်းလဲနိုင်ဘူးဆိုရင် နိုင်ငံ့ ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်အ‌‌နေနဲ့ သာမန်ဝန်ထမ်း ဦးစီးအရာရှိတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကားစီးနိုင်ဖို့ အခွင့်လမ်းတွေ နည်းပါ တယ်။ ကျနော်တို့ အရစ်ကျ ပုံစံလေးတွေ လုပ်ကြမယ် ဘယ်နှစ်နှစ် အရစ်ကျပေါ့ စသဖြင့် အဲ့လိုပုံစံမျိုးတွေနဲ့ ဆောင်ရွက်ပေးမယ် ဆိုရင်တော့ ကားဈေးနှုန်းတွေရော၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ် မော်တော်ကား ဒါတွေလည်း ဈေးနှုန်းတွေက ထိုက်သင့်အလျောက် ပြန်လည် ကျဆင်းလာမယ်လို့ ကျနော်အနေနဲ့ ယူဆပါတယ်” ဟု ပြော သည်။

လက်ရှိ ကား‌စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းသည် အစိုးရ၏ မူဝါဒကြောင့်‌သာ ဖြစ်ကြောင်း၊ အစိုးရ၏ မူဝါဒအပေါ် မူတည်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “ဒုတိယအချက် အနေနဲ့ ပြန်ပြောမယ်ဆိုရင် အစိုးရအနေနဲ့ကျတော့ မော်တော်ယာဉ် တစ်စီးတစ်စီး တင်သွင်းလိုက်တိုင်း ပြည်ပကနေ တင်သွင်းလာရင် ဒေါ်လာသုံးရပါတယ် ၊နိုင်ငံခြားငွေသုံးရပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီနိုင်ငံခြားငွေက အစိုးရမှာ အလုံ‌အလောက် ရှိနေရင်တော့ ပြည်သူတွေ ကြိုက်သလောက်စီးပေါ့။ ဥပမာ-သန်း ၆၀ ရှိတဲ့ ပြည်သူက ကားသန်း ၆၀ သွင်းလိုက်လည်း ပြဿနာမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် ပြည်သူကကျတော့ ကျပ်နဲ့ ဒီဘက်မှာ ရှာဖွေနေရတဲ့ အခြေအနေမှာ ဒေါ်လာနဲ့ တင်သွင်းဖို့ကျတော့ အစိုးရအနေနဲ့ ဒီဒေါ်လာကို ကြားထဲကနေပြီးတော့ ငွေကြေး စိုက်ထုတ်ပြီးတော့ သုံးစွဲပေးဖို့အတွက်ကျတော့ အခက်အခဲတွေရှိပါတယ်။ ဆိုတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ အဓိက လိုအပ်တဲ့ အခြေခံဖြစ်တဲ့ စက်သုံးဆီဈေးနှုန်းတွေ၊ စားသုံးဆီ ဈေးနှုန်းတွေ တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းကျောင်း နေရတဲ့ အစိုးရအတွက် မော်တော်ယာဉ် တင်သွင်းခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက အစိုးရဘက် က မူဝါဒဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ကန့်သတ်လိုက်တဲ့အခါမှာ ဘာပြဿနာတွေ သွားရှိလဲဆိုတော့ နိုင်ငံခြားမှာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ (တုန်းက) သိန်း ၁၀၀ တန်ကားက အခုလည်း အလွန်ဆုံးတက်ရင် သိန်း ၁၂၀ ပေါ့။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ သိန်း ၁၀၀ တန်ကားက သိန်း ၁၀၀၀ လောက် ဖြစ်သွားပြီဆိုတဲ့ အခြေအနေ ဘာ‌ကြောင့် ဖြစ်ရလဲလို့ ပြန်ပြောရရင် ဒီမူဝါဒကြောင့် ပထမတစ်ချက် ဖြစ်သလို တင်သွင်းလာတဲ့ ကား Showroom company တွေကတော့ ဒီလို ၁၀ ဆတက်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ကားကုမ္ပဏီတွေက၊ ကားတင်သွင်းသူတွေက၊ Trader တွေ က ကားဈေးကွက်ကို ကစားနေတာ မဟုတ်ဘဲနဲ့ အစိုးရမူဝါ‌ဒပေါ်မှာ လိုက်ပြီးတော့ ကားဈေးနှုန်းက အပြောင်းအလဲ ဖြစ်နေတာလို့ သုံးသပ်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်”ဟု ပြောသည်။

EV ကား အားသွင်းစင်တာကို တွေ့ရစဉ်

ထို့အပြင် အစိုးရအနေဖြင့် လျှပ်စစ်ကား တင်သွင်းခွင့်နှင့် လျှပ်စစ်ကား ပြည်သူများ အသုံးပြုရန် အတွက်ကို တွန်းအားပေးနေကြောင်း၊ စက်သုံးဆီသုံး ကားများ တင်သွင်းရန် အတွက်ကို ကန့်သတ်ချက် များစွာထားရှိ ခြင်းကြောင့် ကားစျေးနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဦးအောင်ပြည့်စုံက ဆက်ပြောသည်။ 

၎င်းက “အစိုးရရဲ့ မူဝါဒက ပြီးခဲ့တဲ့ အရင်အစိုးရက မူဝါဒအတိုင်းပဲ ဆက်ပြီး ကိုင်စွဲထားတာပေါ့နော်။ ဒီလို ကိုင်စွဲ ထားတဲ့ ကားဈေးနှုန်းက ဆက်ပြီးဖြစ်နေတယ်။ ပြောမယ်ဆိုရင် လျှပ်စစ်ကား တင်သွင်းခွင့်တွေနဲ့ လျှပ်စစ်ကား ပြည်သူတွေ အသုံးပြုဖို့ကို တွန်းအားပေးထားတယ်။ ပြောရင် လောင်စာဆီသုံးကားတွေ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဆက်ပြီးတော့ထားရှိထားတယ်။ ပြီးသွားတော့ ပြည်ပကနေ ကားတင်သွင်းဖို့အတွက် ကန့်သတ်ချက်တွေ အများကြီး ထားထားတယ်။ ဒီအတွက်ကြောင့် ကားဈေးနှုန်းတွေ တက်တယ်။ ပြည်ပက ကားတင်သွင်းခွင့်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဖြေလျော့မှုတွေ လုပ်မယ်။ EV ကားတွေအပြင် စက်သုံးဆီသုံး ကားတွေကိုလည်း တင်သွင်းခွင့်ကို အထိုက် အလျောက် ပြန်ပေးမယ်။ ပြည်တွင်းမှာ SKD စနစ်နဲ့ ကားတွေကို SKD ဆိုတာက Semi-knocked Down ဖြစ်ပါ တယ်။ တင်သွင်းမယ် ဒီဘက်မှာ ထုတ်လုပ်မယ် ပြီးသွားရင် တပ်ဆင်မယ် ပြည်တွင်းမှာပဲ ရောင်းချမယ်ဆိုတဲ့ စနစ်နဲ့ ကားကုမ္ပဏီတွေကို ပိုပြိးတော့ မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် များများစားစား ဖြစ်လာအောင်လို့ အစိုးရအနေနဲ့ လုပ် ဆောင်ဖို့ လိုအပ်တယ်” ဟု ပြောသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကား‌စျေးကွက်သည် အခက်အခဲများစွာဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရသလို ကားစျေးနှုန်း   မြင့်တက်လာခြင်း ဖြင့်လည်း ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။ 

ထို့အပြင် စုံ/မ သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် EV ကားစျေးနှုန်းသည် တစ်စီးလျှင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း တက်သွားကာ ကျပ်သိန်း ၂,၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ဖြစ်လာသည်ဟု သိရသည်။ 

အဆိုပါ အခြေအနေများကို လွှတ်တော်ကလည်း ပြန်လည် ထိန်းကျောင်းရန် လိုအပ်နေသလို အစိုးရကလည်း ကားတင်သွင်းခွင့် ပါမစ်များ ပြန်လည်ဖွင့်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ထောက်ပြကြ သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၆

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် ဆန်စပါးဖူလုံရေးအတွက် အတည်တကျ လုပ်ကိုင် နိုင်မည့် လှေကားထစ်လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးများကို ဖော်ဆောင်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း နာဂအမျိုးသားပါတီ (NNP) မှ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးမော်လိပ်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လက်ရှိ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာများကိုသာ အဓိကထား လုပ်ကိုင်နေကြသည့်အတွက် ဆန်စပါးဖူလုံမှု မရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးအခက်အခဲများ‌ကြောင့် ဆန်စပါးများမှာလည်း မရောက်နိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးမော်လိပ်က”ဒီရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာလေးတွေပဲ အများအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကျနော်တို့ဒေသမှာ ဒီဆန်စပါးတော့ နည်းနည်း ဖူလုံမှုမရှိ မရှိသလောက်အဲဒီလိုဖြစ်နေတယ်ပေါ့နော်။ ဒီအခုဆိုရင်လည်းပဲ ကျနော်တို့လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုကြောင့် အဲဒီလိုမျိုး မရောက်နိုင်ဘူးပေါ့နော်။ အဲဒီအတွက် ဒေသမှာနည်းနည်း ဒီဆန်စပါးတော့ နည်းနည်းရှားပါးမှု‌လေးတွေတော့ နည်းနည်းတော့ရှိပါတယ်။ အဲဒီအတွက်ကျနော်တို့ ဒေသမှာ လှေကားထစ်လယ်ယာလေးတွေပေါ့ နောက်ဆန်စပါးလည်း ဖူလုံမှုရှိမယ်။ တောင်ယာလေး တွေလည်း လျော့ကျသွားမယ်ပေါ့နော်။ ဒီအတည်တကျလုပ်နိုင်မယ့် ဒီလှေကားထစ်လယ်ယာလေးတွေ ကျနော်တို့လယ်ယာလေးတွေ ဖော်ပေးမယ်ဆိုရင် ဒီဒေသအတွက် ဆန်စပါးလည်းဖူလုံမယ်။ ဒီလှေကားထစ်လယ်ယာဖော်ခြင်းအားဖြင့် ကျနော်တို့ဒီဆန်စပါးအထွက်လည်း ဒီအောက်နဲ့ သယ်ယူစရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့နော်။ ရာသီ သီးနှံလေးတွေလည်း အဲဒီလိုမျိုး ဒီစိုက်လို့ရမယ်။ အဲဒါမျိုးဆိုရင် တချို့ ဒီဆန်စပါး ဖူလုံမယ်၊ ဒီဒေသအတွင်းမဟုတ်ဘူး ကျနော်တို့ ဒီတခြားဒေသတွေမှာ ပါ ကျနော်တို့ ပို့လို့ရနိုင်တဲ့ အနေအထားလေးတွေရနိုင်တယ်ပေါ့” ဟု ပြောသည်။

နာဂဒေသရှိ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကိုတွေ့ရစဉ်

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂတောင်တန်းဒေသ (လေရှီး၊ လဟယ်၊ နန်းယွန်း) တွင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင် နှင့် ရာသီဥတုအခြေအနေများကြောင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးမှုအားနည်းပြီး အဓိက စားနပ်ရိက္ခာဖြစ်သော ဆန်စပါးရှားပါးမှုနှင့် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုများ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိကြောင်း နာဂအဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များက ထောက်ပြကြသည်။

နာဂဒေသတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသော ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာစနစ်အစား ရေရှည် တည်တံ့ပြီး စိုက်ပျိုးရေးအထွက်နှုန်းတိုးစေမည့် ခေတ်မီတောင်စောင်း စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ကို အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

လက်ရှိနာဂဒေသတွင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများမှာ ထုတ်ကုန်မရှိသောကြောင့် ဒေသခံလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးတွင် အားစိုက်မှုမရှိကြကြောင်း နာဂအမျိုးသားပါတီ (NNP) မှ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးမော်လိပ်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “စိုက်ပျိုးရေးကြတော့ ကျနော်တို့ဒီဘက်မှာအများဆုံးကတော့ ကျနော်တို့ဒီရွေ့ပြောင်းတောင်ယာလေး တွေ အဲဒီလိုလုပ်ကြတာရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် လှေကားထစ်လယ်ယာလေးတွေလည်း အခုဒီ လုပ်ဖို့စီစဥ်ထားတာလေးတွေတော့ရှိတာပေါ့။ တချို့တွေကြတော့လည်း လက်ရှိလုပ်နေတာလေးတွေလည်းရှိပါ တယ်ဗျ။ လှေကားထစ်လယ်ယာလေးတွေပေါ့။ လက်ရှိမှာလည်း အဲဒီလိုမျိုး လှေကားထစ်လယ်ယာဖော်ဖို့ စီမံ ချက်တွေလည်းရှိပါတယ်။ ဒီအများအားဖြင့်ကတော့ ဒီရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာလေးတွေလုပ်ကိုင်နေကြတာပိုများ ပါသေးတယ်ဗျ အခုကတော့။ နာဂဒေသမှာအခုက ဒီရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာကနေပြီးတော့ လှေကားထစ်လယ် ယာ ကူးပြောင်းနိုင်ရေးအတွက်ကို ကျနော်တို့အဲဒီလိုလုပ်ဆောင်သွားဖို့ စီစဥ်မှုတော့ရှိပါတယ်ဗျ။ မြေပြန့်မှာစိုက် လိုက်တယ်။ ဒီသစ်သီးဝလံလေးတွေ အဲဒီလိုလည်း ထွက်တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့ဒီထုတ်ကုန်မရှိတော့ ပြည်သူတွေက သိပ်အားမစိုက်ကြဘူးပေါ့” ဟု ပြောသည်။

နာဂလူမျိုးများအားတွေ့ရစဉ်

နာဂဒေသ၏ ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လှေကားထစ်လယ်ယာများဖော်ဆောင်ရာ တွင် တောင်ကုန်းထူထပ်သော နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (လဟယ်၊ လေရှီး၊ နန်းယွန်း) များ၌ မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုကာကွယ်ရန်နှင့် ဝမ်းစာဖူလုံစေရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရသည်။

လယ်ယာမြေ ပြန့်ပြူးမှုမရှိခြင်းနှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေကြောင့် ဆန်စပါးကို လုံလောက်အောင် မစိုက်ပျိုးနိုင် ဘဲ ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အဓိက အားထားရပြီး၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှု ကန့်သတ်ချက်များ၊ ပိုးမွှား ကျရောက်မှုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် ဆန်စပါး အထွက်နှုန်းမှာ ဒေသတွင်း ဖူလုံမှုအတွက် လိုအပ် ချက်များစွာ ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (လဟယ်၊ လေရှီး၊ နန်းယွန်း) ရှိ အိမ်ထောင်စု အများစုသည် တောင်ယာ စိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည့်အတွက် စာရင်းအချက်အလက် အတိအကျမသိရသော်လည်း တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှ တောင်ယာစိုက်ဧက ၃ သောင်းကျော်မှ ၅ သောင်းဝန်းကျင် ကြားတွင် ရှိနေနိုင်ကြောင်းသိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု အလွန်နိမ့်ကျနေသော စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဖွံ့ဖြိုး‌ ရေးအတွက် လိုအပ်တာများ လုပ်ဆောင်ပေးသွားမည်ဟု လက်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့က နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့စဉ်က ပြောကြားထားသည်။