CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၇

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒေါ်လာ၊ ရွှေ၊ အိမ်ခြံမြေနှင့် ကားဈေးကွက် စသည့် နေရာများသို့ ငွေကြေးများ မရောက်ရှိစေရန် အတွက် ဘဏ်မှတဆင့် ငွေသားထုတ်ယူမှုများကို ဗဟိုဘဏ်က ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကန့်သတ်ထား ခြင်းကြောင့် လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာ၌ ကြန့်ကြာမှုများ ရှိလာကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။

ထိုသို့ စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ထိန်းချုပ် ကန့်သတ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် တိုင်းပြည်စီးပွားရေး တိုးတက် မှုကို ကြန့်ကြာစေပြီး တိုးတက်သင့်သလောက် တိုးတက်စေရန်အတွက် အဟန့်အတား ဖြစ်စေသည်ဟု စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

ဘဏ် ငွေသွင်းငွေထုတ် အပါအဝင် ပို့ကုန်ရငွေများ၊ အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်၊ ဒေါ်လာဈေး၊ ရွှေဈေးများကို ထိန်းချုပ်ရာ တွင် အရောင်းအဝယ် ကန့်သတ်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ အစိုးရ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တခြားသော အခွန်စနစ်များဖြင့် ထိန်းချုပ်၍ ရနိုင်သည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသက်ဇော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ထိန်းချုပ်ချင်တာ ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့နည်းနဲ့ ထိန်းချုပ်လေ။ အခွန်နဲ့ ထိန်းချုပ်လို့ရတယ်။ သူ့ဆီမှာရှိတဲ့ ရှင်းရှင်း ပြောရရင်တော့ E – government စနစ်ကို ကောင်းအောင်လုပ်လေ။ E – government ကောင်းရင် လှုပ်လို့ မရပါဘူး။ မြန်မာပြည်မှာ တစ်ခုတည်း limitation တွေ လုပ်ပြီးတော့ ဟိုချုပ်ဒီချုပ်ဆိုတာက ဆရာတို့ အမြဲတမ်း ပြောပြောပါတယ်။ ဒါကြီးကို reform ပြန်လုပ်ရမယ်။ အခု ခက်တာကလည်း စီးပွားရေးကို ဘယ်သူ အကြံဉာဏ် ပေးနေလဲတော့ မသိဘူး။ သွားတဲ့ main structure ကြီးတွေကိုက မှားနေတဲ့ အခါကျတော့ တိုင်းပြည် စီးပွားရေးက တိုးတက်သလောက် မတိုးတက်ဘူး” ဟု ပြောသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံသားများ ဘဏ်ကို တွေ့ရစဉ်

၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဘဏ်များမှတဆင့် ငွေသားထုတ်ယူမှု ခက်ခဲ သည့်ပြဿနာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး လက်ရှိ ပြည်သူနှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ အဓိက ကြုံတွေ့နေရသည့် ကိစ္စသည် ဘဏ် များမှ ငွေထုတ်ရာတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့် ထုတ်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။

ဘဏ်များမှ ယခင်က ကျပ်သိန်း ရာကဏန်း ထုတ်ပေးခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ကျပ်သိန်း ၅၀ အထိသာ ထုတ်ပေးနေခြင်းကြောင့် လုပ်ငန်းကြန့်ကြာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

ထို့အပြင် ရွှေဆိုင်များတွင် ရွှေဝယ်ယူမှုများ၌ အွန်လိုင်းငွေပေးချေမှုထက် ငွေသားဖြင့် ဝယ်ယူသူကိုသာ ဦးစားပေး ရောင်းချပေးသည့် သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်လျက် ရှိနေသည်။

ငွေသားထုတ်ယူမှုများကို ကန့်သတ်ခြင်းကြောင့် အောက်ခြေလူတန်းစား ပြည်သူလူထုကို အဓိက သက်ရောက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ပို၍ ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ်ရေးရာကျွမ်းကျင်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

UAB ဘဏ်ခွဲတစ်ခုကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အဓိက,ကတော့ အောက်ခြေ လူတန်းစားပဲ ထိခိုက်မှာပေါ့ဗျာ။ သူတို့ကတော့ ဒီဥစ္စာရပြီးရင် ဘာလုပ်မလဲ ဆိုတော့ မြေသွားဝယ်မယ်၊ ရွှေသွားဝယ်မယ်၊ ဘယ်လိုမှ မရှုံးဘူးလေ။ ပြီးရင် နည်းနည်းပါးပါး ၁ လ၊ ၂ လ ထား မယ်၊ မဟုတ်ရင် ၂ ရက် ၃ ရက် ထားမယ်၊ မြတ်မယ် ရောင်းမယ် ငွေတွေရလာမယ်၊ အဓိက,က စားသုံးသူ ရှိတယ်ဆိုတာ ဒီလိုလုပ်ဆောင်မှုတွေကြောင့် ပိုပြီး ငွေဖောင်းပွလာမယ် လိုအပ်တာထက်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ အစိုးရသစ်၏ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ လုပ်ဆောင်နေမှုများ ရှိသော်လည်း ငွေကြေးပိုင်းတွင် အဓိကကျသည့် ဗဟိုဘဏ် အနေဖြင့် မည်ကဲ့သို့ ပြင်ဆင်မည်ကို စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် လေ့လာသူများက စောင့်ကြည့်နေကြသည်။

နိုင်ငံတကာ၌ ငွေသား အသုံးပြုမှုကို လျှော့ချလာနေသည့် အနေအထားတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့်လည်း ဒစ်ဂျစ်ဒယ် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အလေးထား ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ထောက်ပြကြသည်။

လက်ရှိတွင် AYA, KBZ, CB နှင့် တခြားသော ဘဏ်များသည် ဘဏ်အပ်ငွေများကို ပြန်လည်ထုတ်ယူရာတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ထုတ်ပေးနေသော်လည်း UAB ဘဏ်ကမူ ကန့်သတ်ထုတ်ပေးခြင်းမရှိကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် UAB ဘဏ် အကောင့်များ ဖွင့်လှစ်မှု ပိုများလာကြောင်း ပြည်သူလူထုက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၄

အဂတိလိုက်စားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် မလုပ်ဆောင်နိုင်ပါက တိုင်းပြည်သည် တိုးတက်မှုမရှိဘဲ ဆိုးရွားသည့် အခြေအနေနှင့်သာ ရင်ဆိုင်နေရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ ရဲ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ အကောက်ခွန်၊ တပ်မတော်၊ ဝန်ကြီးဌာန၊ စည်ပင် အပါအဝင် ဌာနဆိုင်ရာ အသီးသီးတွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်နေသည့် အရာရှိများသည် အဂတိလိုက်စားမှု အလွန် များပြားလျက်ရှိနေသည်။

အလားတူ ပြည်သူလူထုကိုယ်တိုင်လည်း အဂတိလိုက်စားမှုကို အားပေးနေသည့် အခြေအနေ ရှိနေကြောင်း၊ တချို့ကလည်း အဂတိ မပါလျှင် အလုပ်မတွယ်ကျယ်ခြင်းကြောင့် ပြည်သူလူထုက မပေးချင်သည့်တိုင် ပေးနေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။

အဆိုပါ အဂတိတရားသည် တိုင်းပြည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် သန့်ရှင်သော အစိုးရတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် အကြီးမားဆုံး အဟန့်အတားတစ်ခုဖြစ်နေသည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့မှာ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

အဂတိလိုက်စားမှု ရှိနေခြင်းကြောင့် တိုင်းပြည်တည်ဆောက်ရေးတွင် အဓိကကျသည့် စီးပွားရေး စနစ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်၍ မရဘဲ ဖြစ်နေကြောင်း၊ စနစ်မကောင်းသည့်အတွက် ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများ သာမက ပြည်သူလူထု ကိုယ်တိုင်သည်ပင် အဂတိလိုက်စားမှု လမ်းစဉ်ကို ဆောင်ရွက်လာကြောင်း၊ အဂတိ လိုက်စားမှုသည် မြန်မာပြည်သူများ၏ အသွေးအသားထဲသို့ ရောက်ရှိနေသည့် အခြေအနေ ဖြစ်နေကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ကျနော်တို့နိုင်ငံက တကယ့်ကို အဂတိလိုက်စားတဲ့ဟာက ပြောရမယ်ဆိုရင် DNA ထဲတောင် ရောက်နေပြီ လား မသိဘူးပေါ့နော်။ တော်တော် စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှုလိုတယ်၊ တော်တော် ကြိုးစားနေဖို့လိုတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆို တော့ ပြည်သူလူထုကိုယ်တိုင်က အဂတိတရားက ယဉ်ပါးသွားပြီ။ ပေးဖို့လည်း လက်မတွန့်တော့ဘူးပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ဆီမှာ ဒါလေးပေးလိုက်၊ ဒါလေး လွယ်လွယ်ကူကူ၊ ပြီး အေးတာပဲ ပုံစံမျိုးနဲ့ ကျနော်တို့က တအားကို ကျင့်သားက ရသွားပြီဖြစ်နေတာပေါ့။ ဆိုတော့ သူများဆီက အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးက သူများက ၁၀၀ ဖိုး ကြိုးစား လို့ရှိရင် ကျနော်တို့က ၁၀၀၀ ဖိုးကြိုးစားမှ တော်ခါကျမှာ။ ဒါပေမယ့်လည်း ကျနော်တို့ စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှု သေသေချာ ချာ ရှိပြီး တကယ်ကို ကြိုးစားပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင် မဖြစ်နိုင်စရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။ အဂတိတရားလည်း တိုင်း ပြည်က ဒါကြောင့်ပဲ ပိုပိုပြီး ဆိုးတာပေါ့နော်။ စီးပွားရေးစနစ်တွေ ဘာညာ စနစ်တွေကို တည်ထောင်လို့ မရဘူးဆို တာက အဂတိက အဓိက တရားခံ ဖြစ်နေတာကြောင့်မို့ အဂတိကိုလည်း ကြိုးစားပမ်းစား လုပ်ရမှာပေါ့။ အားလုံး သော ရှိနေတဲ့လူတွေ ကိုယ်တိုင်က စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှု လိုတယ်ပေါ့နော်။ အဲဒီလိုမျိုး စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှု အားနည်းရင် တော့လည်း အမြဲတမ်းပဲ ဖြစ်နေမှာပေါ့။ ဒီအတွက်ကြောင့်မို့လို့ တိုင်းပြည် တကယ် တိုးတက်စေချင်တယ်။ တိုင်းပြည်မှာ စနစ်ကောင်းတွေ၊ အလေ့အထကောင်းတွေ ဖြစ်စေချင်ရင်တော့ ဒါကိုတော့ ထိထိရောက်ရောက် ကိုင်တွယ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် အဂတိလိုက်စားမှု အညွှန်းကိန်းအတွက် အမှတ် ၁၀၀ တွင် ၁၆ မှတ်ရပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၂ နိုင်ငံ ထဲတွင် အဆင့် ၁၇၁ တွင်ရှိနေကြောင်း၊ မြန်မာ၏ နောက်တွင် ၁၁ နိုင်ငံသာ ကျန်ရှိကြောင်း သိရသည်။

အဂတိလိုက်စားမှုသည် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သည့် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်ကို တည်ဆောက်ရာတွင် အဓိက အဟန့်အတားဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ မိန့်ခွန်း၌လည်း အဂတိလိုက်စားမှု ကင်းရှင်းအောင် ဆောင်ရွက် သွားကြရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ အကျင့်စာရိတ္တနှင့် စိတ်ဓာတ်ကိုလည်း ပျက်စီးစေခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် အကျင့်ပျက် ခြစားမှု များလာခြင်းမျိုး မဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်ကြောင်း အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက် ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းက ပြောကြားထားသည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့မှာ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ် 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်သည် လွတ်လပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ် ရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ ထိုကော်မရှင်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ နိုင်ငံရေးပါတီ၊ သတင်းမီဒီယာ၊ အရပ်ဖက်အဖွဲ့ အစည်းမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သင့်ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။

အဂတိလိုက်စားမှု လျော့နည်းစေရန် ဝန်ထမ်းများ၏ ဖြစ်တည်မှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ အစိုးရ၏ ညွှန်ကြားချက် တစ်စုံတစ်ရာသည် အဂတိ လိုက်စားမှု ဖြစ်ပေါ်စေရန် အားပေးခြင်းမျိုး မဖြစ်ရန်လည်း လိုအပ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အဂတိကို ကျနော်တို့ အရေးယူခဲ့တာ ကြာပြီပေါ့နော်။ တစ်ခါမှလည်း အဂတိက ပျေက်သွားတယ်လို့ မရှိဘူး။ အမှန်အတိုင်း ပြောရရင်တော့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုပြီးတော့ လုပ်တဲ့အခါမှာ မူဝါဒတွေ လွှဲချော်နေတဲ့သဘော ရှိတယ်။ အဓိက အဂတိလိုက်စားလို့မရအောင် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတစ်ခုကို ဖန်တီး ပေးရမှာ။ အဲဒါက ကျနော်တို့ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ သူတွေမှာ လုံလောက်တဲ့ သူတို့ရဲ့ အဖြစ်နဲ့ လျော်ညီတဲ့ နေနိုင် စားနိုင်အောင်၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့လိုတယ်၊ လစာတိုးဖို့ ပြောတာ မဟုတ်ဘူးနော်။ ငွေကြေး ဖောင်းပွမှုကို ကျနော်တို့ ထိန်းချုပ်ဖို့ လိုတယ်။ နောက်တစ်ခုက အစိုးရရဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချပြီးတော့ အဂတိလိုက်စားတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ အစိုးရက ဖြေလျှော့မှုတွေ အများကြီး လုပ်ဖို့လို တယ်။ ညွှန်ကြားချက်တွေက Law ကို မလွှမ်းမိုးရဘူး” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ အစိုးရက ထုတ်ပြန်ထားသည့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံခြွေတာရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကြည့်မည်ဆိုပါက ယာဉ် ထိန်းရဲတပ်ဖွဲ့၊ စက်သုံးဆီဆိုင်၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်နှင့် ပြည်သူလူထုကြားတွင် အဂတိလိုက်စားမှုကို လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အားပေးထားသည့် အနေအထားတွင် ရှိနေပြီး စက်သုံးဆီ မှောင်ခိုဈေးကွက်ကိုပင် ဖြစ်ပေါ်စေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

ထို့အပြင် လူငယ်များကို ပြည်ပထွက်ခွာခွင့် ကန့်သတ်ထားခြင်းကြောင့်လည်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးတွင် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများ ရှိလာပြီး အဂတိလိုက်စားမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၂

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရသစ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၀ ရက်မှ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်အထိ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည် ဖော်နေပြီး တောင်သူလယ်သမားများအား ချေးငွေတိုးမြှင့် ချေးပေးနိုင်ရေး ဆောင် ရွက်မည်ဟု ပြောသည်။

တောင်သူများကို ထုတ်ချေးပေးသည့် ချေးငွေမှာ စပါး၊ ဂျုံ၊ ချည်မျှင်သီးနှံများကို တစ်ဧကလျှင် ကျပ် ၃ သိန်းဖြစ်ပြီး၊ တခြားသော သီးနှံ အမျိုးအစားအလိုက် ၂ သိန်းခွဲကျပ်နှင့် ၁ သိန်းခွဲကျပ်ဟူ၍ တိုးမြှင့် ချေးပေးမည်ဟု သိရသည်။

လက်ရှိတွင် စပါးစိုက် တောင်သူများအတွက် တစ်ဧကလျှင် ၁ သိန်းနှုန်းဖြင့် ၁၀ သိန်းကျပ်အထိသာ ထုတ်ချေးပေး နေခြင်း ဖြစ်သည်။

ယခု ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းဖြင့် တိုးမြှင့်ထုတ်ချေးပေးသည့် ချေးငွေတွင် ယခင်ချေးငွေကို ဆပ်ပြီးသည့် သူကိုသာ ထုတ်ချေးပေးမည် ဖြစ်သည့်အတွက် တောင်သူ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွက်သာ အထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဟု ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်မှ စပါးစိုက်တောင်သူ ဦးအေးနိုင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “၁၀ ဧကမှ ၁၀ သိန်းပဲ ပေးတာပါ။ ၁၅ ဧကရှိလည်း ၁၀ သိန်းပဲ။ ဧက ၂၀ ရှိလည်း ၁၀ သိန်းပဲ။ ၅ ဧက သမားက ၅ သိန်းပေါ့။ အကြွေးကျေတဲ့သူပဲ ပေးမှာ။ လယ်သမား အကြွေးကျေတဲ့ လယ်သမားဆို ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ပဲရှိမှာ။ လယ်သမားတွေက ဒုက္ခတွေ ရောက်သွားပြီ။ ဒီဟာကို ချေးပြီးတော့ ထည့်ပြန်ရင်လည်း အတိုးနှုန်းတော့ သက်သာမယ်၊ စရိတ်စကတွေတော့ သက်သာမယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ချေးရင်တော့ ဆီတို့၊ ဝယ်သင့်တဲ့ဟာကို ဝယ်ပြီး တော့ စိုက်ပျိုးလို့ရမှာ” ဟု ပြောသည်။

အစိုးရက ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်း ချေးငွေကို သရုပ်ပြထားစဉ်

ယခုနှစ် စပါး၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ အာလူး၊ ကြက်သွန်စိုက် တောင်သူ အပါအဝင် တောင်သူ အများစုသည် စိုက်ပျိုးစရိတ် ကြီးမြင့်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးထားသည့် သီးနှံများ ဈေးကောင်း မရရှိခြင်းတို့ကြောင့် အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေများကို ပြန်လည်ဆပ်နိုင်ရန် အခက်အခဲများ ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။

ထို့အပြင် အစိုးရသစ်လက်ထက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အပြောင်းအလဲနှင့် ချေးငွေ ထုတ်ချေးပေးသည့် ဌာနဆိုင်ရာမှ အရာရှိ အပြောင်းအလဲများကြောင့် စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေများကို အချိန်မီ ပြန်ဆပ်ကြရန် တောင်းဆိုနေမှုများ လည်း ကြုံတွေ့နေရကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိ အစိုးရသစ်၏ ချေးငွေ တိုးမြှင့်ပေးမည့် စီမံကိန်းသည် တောင်သူများအတွက် အထောက်အကူ ပြုသော် လည်း ကာလတို မဟုတ်ဘဲ ကာလလတ် စီမံကိန်းအနေဖြင့် ဆပ်၍ရသည့် ချေးငွေများကို ထုတ်ချေးပေးပါက တောင်သူများအတွက် ပို၍ အဆင်ပြေနိုင်သည်ဟု လယ်သမားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင် က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ကြိုဆိုပါတယ်လို့၊ တောင်သူတွေအတွက် စိုက်စရိတ်ချေးငွေကို တိုးပြီးတော့ ချေးပေးတဲ့အတွက် ဝမ်းသာ ပါတယ်။ ဒီထက် နှစ်ဆလောက် ပိုပြီးရင်တော့ ပိုပြီး အဆင်ပြေ ကြပါလိမ့်မယ်။ နောက်တစ်ခုက ဒီစိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေတင် မဟုတ်ဘဲနဲ့ ထွန်စက်ဝယ်တဲ့သူ၊ ကောက်ရိတ်စက် ဝယ်တဲ့သူ လူကိုမှ နှစ်စဉ် ချေးငွေပေးတာ မဟုတ် ဘဲနဲ့ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်နေတဲ့ အပြင်မှာ အတိုးကြီးနဲ့ ဆွဲနေရတဲ့ တောင်သူတွေ အတွက်လည်းပဲ လယ်ယာတွေကို ပေါင်နှံထားပြီးတော့ ဘဏ်အတိုးနဲ့ ၃ နှစ်တန်သည် ဆပ်လို့ရတဲ့ ချေးငွေတွေ ထုတ်ချေးပေးမယ် ဆိုရင် အထောက်အပံ့ရမယ်။ တောင်သူလောကကို ကယ်တင်နိုင်တာက ထုတ်လုပ်တဲ့သီးနှံရဲ့ အမြတ်အစွန်း ရရှိမှု၊ လုံလောက်တဲ့ အရင်းအနှီးကို သက်သာတဲ့ အတိုးနှုန်းနဲ့ ကာလလတ် ရရှိမှု အဲဒီ ၃ မျိုးကို ကူညီပေးမယ်ဆိုတော့မှ လယ်ယာလုပ်ငန်းက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမယ်၊ အဲဒါကို စနစ်တကျ ပိုင်နိုင်အောင် လုပ်နိုင်ဖို့တော့ လိုအပ်မယ်လို့။ အဲဒါကို လုပ်ပေးမယ်ဆိုရင်တော့ စိုက်ပျိုးရေးသမားအတွက် တကယ်ကို ဂရုစိုက်တဲ့ အစိုးရဖြစ်မယ်” ဟု ပြော သည်။

တောင်သူတစ်ဦး လယ်ထွန်နေစဉ်

ချေးငွေတိုးမြှင့် ထုတ်ချေးမည့် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် တောင်သူများအတွက် ချေးငွေအပြင် လယ်ယာသုံး စက်ကိရိယာ ချေးငွေအတွက် ကျပ်သိန်း ၃၀၀၀ အထိနှင့် ကျပ်သိန်း ၃၀၀၀ အထက်ဖြစ်ပါက နောက်ထပ် ကဏ္ဍတစ်ခု အနေဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ထုတ်ချေးပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိမှာ တောင်သူများအတွက် မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၊ ဟာနာနှင့် မြစိမ်းရောင် စသည့် အဖွဲ့အစည်း များမှ ချေးငွေများ ထုတ်ချေးပေးလျက် ရှိနေပြီး ချေးငွေကာလ အနေဖြင့် ၆ လမှ ၁ နှစ်ဖြင့် အတိုးနှုန်း ၅ ပြားမှ ၁ ကျပ် ၈ ပြားအထိ ဖြစ်သည်။

တောင်သူများအတွက် စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေ တိုးမြှင့် ထုတ်ချေးပေးသည့် အပြင် လယ်ယာထွက်ကုန်များကို လည်း အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိက၊ တောင်သူနှင့် အသင်းအဖွဲ့များ ညှိနှိုင်းပြီး သင့်တင့်မျှတသည့် ဈေးကွက်တစ်ခု ဖော်ဆောင်ပေးရန်လည်း လိုအပ်သည်ဟု တောင်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၂ 

နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် တပ်မတော်၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ အပါအဝင် ရပ်ကွက်ကျေးရွာအဆင့်နှင့် မြို့နယ်အဆင့်များ၌ တာဝန်ယူထားသော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ အဂတိတရား ကင်းရှင်းအောင် လုပ်ရမည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

ယခုမိမိတို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန် ၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအတွက် တပ်မတော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏ စွမ်းရည်နှင့် စွမ်းအားများမြှင့်တင်ပေးသွားရန်လိုကြောင်း၊ သွားလာ နေထိုင်မှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ စည်းကမ်းများ ကောင်းမွန်ရန်နှင့် အဂတိတရားကင်းရှင်းမှုများရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးရမည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ထို့နောက် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစ်ညးများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူများနှင့် အဓိက ထိတွေ့ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် ရပ်ကွက်ကျေးရွာအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်များ၌ တာဝန်ယူထားရသည့် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် လည်း နိုင်ငံတော်မှ ချမှတ်ထားသည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ၊ ဥပဒေများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး အခြေခံ သဘောတရား များကို သိရှိနားလည်သော စွမ်းရည်ရှိသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ကြရန်လိုကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ က ပြောသည်။

၎င်းက “အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့များအနေဖြင့် အဂတိ ကင်းရှင်းရန်လိုကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် စွမ်းရည်ရှိသည့် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့များဖြစ်အောင် စနစ်တကျ လေ့ကျင့် ဆောင်ရွက်ပေးသွားရန်လိုတယ်”ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရလက်ထက်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြသော အစိုးရဝန်ထမ်းများသည် အဂတိ လိုက်စားမှု မြင့်မားကြပြီး အစိုးရယန္တရားသည်လည်း သမာသမတ်ကျမှု အားနည်းလျက်ရှိသည်။

၂၀၂၁-၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တပ်မတော်က အာဏာရယူ ထိန်းကြောင်းသည့် ကာလအတွင်းမှာလည်း အဂတိလိုက် စားမှု မြင့်တက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တပ်မတော်မှ အရာရှိကြီးများ အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့မှ ရာထူးကြီးများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များမှ ဝန်ထမ်းများ ဖမ်းဆီး အရေးယူခံရမှုများရှိခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ရပ်/ကျေးနှင့် မြို့နယ်အဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများသည် စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို အကြောင်းပြ၍ အဂတိ တရား ကျူးလွန်နေကြသလို အများပြည်သူ အပန်းဖြေ နေရာများကို အာဏာအလွှဲသုံးစားလုပ်ကာ မြေများ ရယူနေခြင်း၊ ဧည့်စာရင်း တိုင်ကြားခြင်းနှင့် ဧည့်စာရင်း စစ်ဆေးခြင်းများ လုပ်ကာ အဂတိ တရားကျူးလွန်းနေ ခြင်းများရှိနေသည်။

အလားတူ မြို့နယ်၊ ခရိုင်နှင့် တိုင်းအဆင့် စည်ပင်ဝန်ထမ်းများသည်လည်း အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများနှင့် တခြားသော အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်အတိုင်း ကြပ်မတ်ခြင်းမရှိဘဲ လာဘ် ပေးလာဘ်ယူလုပ်ကာ ဆောက်လုပ်ခွင့်များ ပြုနေခြင်း၊ အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့်အခါ သတ်မှတ် အရည်အသွေး ပြည့်မှီ/ မမှီ စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း လာဘ်ပေးလာဘ်ယူလုပ်ကာ ခွင့်ပြုပေးနေခြင်း၊ နီး စပ်လူများနှင့် မိသားစုဝင်များကို အာဏာအလွှဲသုံးစားလုပ်၍ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူလုပ်ကာ မြေကွက်များ ချပေး ခြင်းများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။

ထို့ပြင် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝန်ကြီးများသည်လည်း လာဘ်ပေးလာဘ်ယူလုပ်ကာ ပါမစ်များ ချပေးခြင်းနှင့် စီးပွား ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ချပေးခြင်းများရှိနေကြောင်း၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် ဝန်ကြီးများသည်လည်း နီးစပ်သူများနှင့် မိသားစုဝင်းများကို မြေကွက်များ ချပေးခြင်း၊ စီးပွားရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ချပေးခြင်းတို့လုပ်ကာ အဂတိတရား ကျူးလွန်မှုများ ရှိနေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဂတိတရား ကင်းရှင်းရန်အတွက် လူမှုရေး အသင်းအဖွဲ့များ၊ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ မီဒီယာများ စသည့် အလွှာအသီးသီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင် သည့် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းမှသာလျှင် သင့်တော်မည်ဟု ပြည်သူလူထုက ထောက်ပြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီး တက်လာသည့် လက်ရှိ အစိုးရသစ် လက်ထက်တွင် စီးပွားရေး အလားအလာ အနေဖြင့် ယခင်ကထက် ပိုပြီးကောင်းလာနိုင်သည့် အလားအလာရှိသည်ဟု စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြ ကြသည်။

စီးပွားရေး ကောင်းမွန်လာရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် စီးပွားရေး ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စီးပွားရေးစနစ် ကောင်းမွန်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ ထို့နောက် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ပီပြင်အောင် အကောင်အထည်ဖော် ရန်လည်း လိုအပ်ကြောင်း စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက အကြံပြုကြသည်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပရောဂျက်စီမံကိန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ရေရှည်ကို ရှေးရှု၍ နိုင်ငံအတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိမည့် ပရောဂျက်နှင့် အကြွေးမီ မဖြစ်အောင်လည်း လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ်ရေးရာကျွမ်းကျင်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “စီးပွားရေး အလားအလာတော့ အရင် အခြေအနေထက်စာရင် ဒါကတော့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ပိုပြီးတော့ ကောင်းလာတာပေါ့။ နောက်တစ်ခါ ဘယ်လိုပြောမလဲ ဒီပါဝါကို ကိုင်ထားနိုင်ဖို့လည်း အခွင့်အရေး များတာပေါ့။ ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ဆက်ဆံချင် မဆက်ဆံချင် ဆက်ဆံလာမယ့် သဘောတော့ ရှိတာပေါ့လေ။ ဒါပေမယ့် တစ်ခုရှိတာပေါ့လေ ဒီဥစ္စာကို ဖြစ်လာဖို့က တည်ငြိမ်နေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေက ရှိတာပေါ့။ ဆိုတော့ လောလောဆယ် ဒီရှိတဲ့ အနေအထားမှာ ကျနော်တို့ ဘာစလုပ်နိုင်မလဲ ရေနံလိုဟာမျိုးက လုပ်သင့်တာပဲလေ။ ရုရှားက ရေနံမှာ expect ပဲလေ။ တစ်ခုရှိတာပေါ့ဗျာ။ ပရောဂျက်တွေလုပ်တယ် တိုင်းပြည်မှာ တကယ် အကျိုး စီးပွား ဖြစ်စေတဲ့ ပရောဂျက်တွေ မဟုတ်ဘဲနဲ့ ဒီ့ပြင် အကြွေးနဲ့ပိတာတို့ အဲဒီလို ချော်ပြီး စဉ်းစားသွားမှာကို ကျနော် တို့က စိုးရိမ်တာပေါ့။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် နံပါတ်တစ်အချက်က စီးပွားရေးပတ်ဝန်းကျင် ကောင်းကိုကောင်းရမယ်၊ စီးပွားရေးပတ်ဝန်းကျင် ကောင်းအောင် လုပ်ကိုလုပ်ရမယ်။ နံပါတ်နှစ် အချက်က စီးပွားရေးစနစ် မှန်အောင်လုပ် ရမယ်။ စီးပွားရေးစနစ်ဆိုလို့ရှိရင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးကို ကျနော်တို့ တိုင်းပြည်တွေမှာ ဈေးကွက်စီးပွားရေးကို အပီအပြင်ကြီး ဖြစ်ဖို့ မလွယ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် တတ်နိုင်သလောက် အပီပြင်ဆုံးဖြစ်အောင် ကြိုးစားဖို့လိုတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

အစိုးရသစ် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းဖော်ဆောင်မည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို တွေ့ရစဉ် 

လက်ရှိတွင်လည်း ရေနံတူးဖော်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့ စိတ်ဝင်စားမှု ရှိနေသော်လည်း ရုရှားနိုင်ငံသည် ပထဝီအနေအထားရ ဝေးလွန်းခြင်းကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံကိုသာ အဓိက အားထားရ မည်ဖြစ်သည်။

တိုင်းပြည်စီးပွားရေးတွင် အဓိကကျသည့် အချက် ၄ ချက်ရှိပြီး ဈေးကွက်ပီပြင်ရေး၊ လုပ်ငန်းစီမံရေး သုံးသပ်ခြင်း စနစ်တကျရှိရေး၊ ရေရှည်တိုးတက်နိုင်သည့် အရာများကို စဉ်းစားရန်နှင့် ပို့ကုန်သွင်းကုန်ကဏ္ဍတို့ ဖြစ်သည်။

တိုင်းပြည်၏ လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်ကိုလည်း ပြန်လည်သုံးသပ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်လုပ်သား အများအပြားသည် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိနေခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့ကို ပြန်လည်ခေါ်ယူရေး စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်ဟု စီးပွားရေး နှင့်ဘဏ်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

အစိုးရသစ် ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းဖော်ဆောင်မည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို တွေ့ရစဉ် 

၎င်းက “တိုင်းပြည်ထဲမှာရှိတဲ့ လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်ပေါ့။ သူတို့က အလုပ်လုပ်ခိုင်းမှာကို။ အရည်အချင်းရှိတဲ့ လုပ်သားတွေ လိုတာပေါ့။ အသက်အရွယ်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ လုပ်သားတွေလည်း လိုတာပေါ့။ ဆိုတော့ အခုက အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ အရွယ်ပေါ့ အဲဒါတွေ တော်တော်များများက ပြည်ပရောက်နေတဲ့ အခါကျတော့ ပြန်ခေါ်ပြီးတော့ အလုပ်လုပ်ခိုင်းမလား ပြန်လာချင်အောင် အရင်လုပ်မလား ဒါကိုစဉ်းစားရမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး လုပ်ငန်းစီမံကိန်း အပိုင်းတွင် အမှန်တကယ် လုပ်နိုင်သည့်သူကို အစိုးရအနေဖြင့် အမှန်တကယ် ထောက်ပံ့ရန် လိုအပ်ပြီး အဂတိကင်းကင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စီမံကိန်းများကို ဖော်ဆောင်ရာတွင်လည်း ရေတိုကိုမကြည့်ဘဲ ရေရှည်ကို ဦးစားပေး စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။

လက်ရှိ အစိုးရသစ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၀ ရက်မှ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်အထိ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကို အကောင် အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းတွင် တောင်သူလယ်သမားများ ချေးငွေ တိုးမြှင့် ချေးနိုင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ စွမ်းအင် စသည့် ကိစ္စရပ်များ ပါဝင်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၀

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် စက်သုံးဆီ အခက်အခဲကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးမှုနှုန်း ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့ကျနိုင်ကြောင်း တောင်သူလယ်သမားအသင်းအဖွဲ့များက ပြောသည်။

တောင်သူများအတွက် စက်သုံးဆီခွဲတမ်းကို သီးသန့်ချပေးခြင်း မရှိသည့်အတွက် တောင်သူများသည် ပြင်ပတွင် စက်သုံးဆီ တစ်ပေပါကို ကျပ်သိန်း ၃၀ နီးပါး ပေးဝယ်နေရသည့်အပြင် ဝယ်မရသည့် အခက်အခဲများလည်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် ယခုနှစ် မိုးစပါးစိုက်ရာသီမှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှု ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားနိုင်သလို  စိုက်ပျိုးသည့် နေရာ တွင်လည်း ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းက အဖြစ်သာ စိုက်ပျိုးသည့်ပုံစံ ဖြစ်သွားမည်ဟု လယ်သမားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးသိန်းအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “မိုးစပါးကတော့ လက်ရှိ အခြေအနေအရ ရေနံပေါ့၊ အကယ်၍ လောင်စာပေါ့။ ဒီဇယ် အဲဒီ စက်သုံးဆီက အခက်အခဲ ရှိမယ်ဆိုရင်တော့ နည်းနည်းပါးပါး လယ်တွေ အထွက်နှုန်း မသေချာ၊ ရဖို့မသေချာတဲ့ လယ်တွေက တော့ လုပ်ဖြစ်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့။ တစ်မိုး နှစ်သီးလုပ်တဲ့ ကောင်တွေက တစ်သီးပဲ လုပ်တော့မှာပေါ့။ ဒီဧရာဝတီ တိုင်းမှာတော့ ဧရိယာအားဖြင့်တော့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲ လျော့သွားနိုင်တယ်။ တချို့က မဖြစ်မနေ လုပ်ကြ ရမှာကို။ ဒါပေမယ့် စနစ်တကျ ကျကျနန လုပ်တာရယ်၊ အပင်ပေါက်ပြီးတော့ လုပ်တာရယ်၊ အဲဒါမျိုးကျရင်တော့ လုပ်နိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာက ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ကျသွားမယ်” ဟု ပြောသည်။

တောင်သူလယ်သမားများကို တွေ့ရစဉ်

စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများအတွက် စက်သုံးဆီ ရောင်းချရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ၏ ထောက်ခံချက် ဖြင့် ဝယ်ယူခွင့် ပြုထားသော်လည်း လုံလုံလောက်လောက် မရရှိကြကြောင်း တောင်သူများက ပြောသည်။

ဆန်စက်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းက တစ်ခါတရံ စက်သုံးဆီ ခွဲတမ်းများကို တစ်ပေပါ ၁၉ သိန်းကျပ်နှုန်းဖြင့် ရောင်းချပေးသည့်အခါ ရှိသော်လည်း ပြင်ပတွင် တောင်သူများက ၂၆ သိန်းနှင့် သိန်း ၃၀ အထိ ပေးဝယ်နေရသည်။

ထို့ကြောင့် စက်သုံးဆီကို သက်ဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၊ ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကနေတဆင့် ခွဲတမ်း ဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးမှသာ ပုံမှန်အတိုင်း စိုက်ပျိုးနိုင်မည်ဟု ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်မှ လယ်သမား ဦးအေးမြင့်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

စက်သုံးဆီ ဆိုင်ကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “မိုးစပါးစိုက်မယ့် ဧကကို သက်ဆိုင်ရာ ကျေးရွာအုပ်စုတွေမှာ စာရင်းရှိပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ မြို့နယ် စိုက်ပျိုးရေးရုံးမှာလည်း စာရင်းရှိပြီးသား ဖြစ်တယ်။ မြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှာလည်း စာရင်းရှိပြီးသား ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ စိုက်ပျိုးထွန်ယက်မယ့် လယ်တွေကို တစ်ဧကကို ၂ ဂါလံနှုန်းလောက် ထွန်ယက်ဖို့အတွက်။ ဥပမာ ဧက ၁ ထောင်လောက် ရှိတဲ့အုပ်စုဆိုလို့ရှိရင် ဂါလံ ၂ ထောင်၊ သက်ဆိုင်ရာ ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက တစ်အုပ်စုလုံးစာအတွက် တာဝန်ယူပြီး လာထုတ်ပြီးတော့ ပြန်လည်ဖြန့်ဝေတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ လုပ်ပါမှ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအတွက် အထောက်အကူ ပြုလိမ့်မယ်။ ကူညီရာရောက်မယ်၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း အထိအခိုက် မရှိဘဲနဲ့ နှစ်တိုင်းလိုပဲ လုပ်နိုင်လိမ့်မယ်လို့” ဟု ပြောသည်။

စက်သုံးဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်သော်လည်း တောင်သူများ စိုက်ပျိုးထားသည့် စပါးသည် တင်း ၁၀၀ လျှင် ငွေကျပ် ၁၂ သိန်းမှ ၁၆ သိန်းအထိသာ ရရှိကြပြီး တစ်ဧကလျှင် တင်း ၁၅၀ ထွက်ရှိမှသာ အကျိုးအမြတ်ရရှိနိုင်ကြောင်း၊  တင်း ၁၅၀ အောက် ထွက်ရှိသည့် တောင်သူများကတော့ အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရကြောင်း တောင်သူများက ပြော သည်။ 

ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ်(WFP)ကလည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ တိုက်ပွဲများကြောင့် စိုက်ပျိုး ရေးအတွက် လောင်စာဆီနှင့်  မြေဩဇာဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှု၊ ဝယ်မရသည့် အခြေအနေနှင့် လျှော့ချသုံးစွဲနေ ရခြင်းသည် မြန်မာက အဆိုးဆုံး အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂

စက်သုံးဆီသုံး ယာဉ်အိုယာဉ်ဟောင်းများ အပ်နှံ၍ EV ကားများ ပြန်လည်တင်သွင်းသည့် စနစ်ကို ဆောင်ရွက်သွား ရန် ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁ ရက်က ကျင်းပသည့် စက်သုံးဆီများ ဖူလုံစွာ ရရှိရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သည့် မြေဩဇာများ ရရှိရေး အစည်းအဝေးတွင် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ယာယီသမ္မတက “ စက်သုံးဆီများကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် EV ကား တင်သွင်းမှုများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် စက်သုံးဆီသုံး ယာဉ်အိုယာဉ်ဟောင်းများ အပ်နှံ၍ EV ကားများ ပြန်လည်တင်သွင်းသည့် စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက် သွားနိုင်ရန်လိုကြောင်း”ပြောသည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမေရိကန်-အစ္စရေနှင့် အီရန်ကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် စက်သုံးဆီ အကျပ် အတည်း ပေါ်ပေါက်လာသည့်အတွက် စက်သုံးဆီ ချွေတာရေး နည်းလမ်း‌ပေါင်းစုံ ဖော်ဆောင်နေသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ် 

အဆိုပါ နည်းလမ်းများအနက် စက်သုံးဆီသုံး ယာဉ်အိုယာဉ်ဟောင်းများကို ပြန်လည်အပ်နှံကာ လျှပ်စစ်သုံး မော်တော်ယာဉ်(EV)များ ပြန်လည် တင်သွင်းခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်နေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လျှပ်စစ်ကား(EV)များ တင်သွင်းခြင်းနှင့် ရောင်းချခြင်းများကို ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်းမှာ စတင် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။

သို့သော် လျှပ်စစ်ကား(EV)များ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အားသွင်းရာ နေရာများ အလုံ အလောက် မရှိသေးသလို Service Center များလည်း အလုံအလောက် မရှိသေးကြောင်း၊ ကားအပိုပစ္စည်းများ လည်း အလုံအလောက် မရှိသေးသလို မှာယူသည့်အခါမှာလည်း အချိန်ကြန့်ကြာခြင်းများဖြစ်ပေါ်နေသေးသည်။

ထို့နောက် ကားဈေးနှုန်းများကိုလည်း ကားအရောင်းစင်တာများနှင့် ကား အရောင်းအဝယ် ပွဲစားများက စိတ်ကြိုက် ဈေးကစား၍ မြှင့်တင်ရောင်းချနေပြီး သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများကလည်း ဈေးကွက်ကို ထိန်း ကြောင်း ကြပ်မတ်မှုမရှိသည့်အတွက် ကားဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်နေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁

လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများကြောင့် ပိတ်ထားရသည့် ထိုင်း-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းဖြစ်သည့် အာရှလမ်းမကြီး ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂ ရက်တွင် ပြန်လည် ဖွင့်တော့မည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ(အာရှလမ်း)ကြီး ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို တံတားဦးကျေးရွာ(လွန်းညရေပြာအိုင်အနီး) မှာ အခမ်းအနားဖြင့် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

ထိုင်း-မြန်မာ ကုန်သွယ်‌ရေးလမ်းဖြစ်သည့် အာရှလမ်းမကြီး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်မည်ဆိုလျှင် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပြန်လည် ကောင်းမွန်လာ၍ ကုန်စျေးနှုန်းများလည်း ပြန်လည် ကျဆင်းလာမည်ဟု ကုန်သည်များက ပြောသည်။

ထိုအာရှလမ်းမကြီးကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့(PDF)များက စိုးမိုး ထားသည့်အတွက် ပိတ်ထားရသည့်မှာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂ ရက်နေ့မှာတော့ အစိုးရ ဘက်က ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်မည်ဖြစ်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော စက်သုံးဆီ အကျပ်အတည်းကို အစိုးရအနေဖြင့် ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းသည့် အခါတွင် ပြည်သူလူထု သက်သောင့် သက်သာဖြစ်စေမည့် ဖြေရှင်းမှုမျိုး ဖြစ်ရန်လိုအပ်သည်ဟု နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့‌ ပြောသည်။    

သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များ အနေဖြင့် ပြည်သူများကြားထဲတွင် အခက်အခဲ ဖြစ်နေသည့် စက်သုံးဆီ ပြဿနာ ကို ဖြေရှင်းရာတွင် လူထုအား ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်အောင် သေချာစဥ်းစားချင့်ချိန်၍ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ် ကြောင်း၊ ပြည်သူလူထု သက်သောင့်သက်သာ ဖြစ်စေသည့် နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ 

ဦးထက်အောင်ကျော်က “ဒါကြီးက တစ်ကမ္ဘာလုံးထိကြတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဒါဖြစ်မှာပဲပေါ့နော်။ ဖြစ်တဲ့အပေါ်မှာ ကိုယ်ရှိသလောက် အနေအထားနဲ့ ကိုယ်စွမ်းသလောက် အနေအထားကို ဖြေရှင်းတဲ့အခါမှာ လူထုနဲ့ သက်သာအောင်ပေါ့လေ။ သက်သက်သာသာနဲ့ ဖြစ်အောင် သက်သာအောင်ဆိုတာ ဈေးသက်သာအောင် ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ လူထု ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်အောင် အတတ်နိုင်ဆုံး စဉ်းစားပြီးတော့မှ လုပ်နိုင်ရင်တော့ အကောင်းဆုံး ဖြေရှင်းနည်းပေါ့နော်။ ပြီးရင် ဒီကိစ္စကလည်း ဘာကြောင့် လုပ်ရပါတယ်ဆိုတာလည်း လူထုကိုက ပြောပေးရင် လိုရာလေး သွင်းပြီးပြောပေးရင် လူထုအနေနဲ့ စိတ်ထဲဘာမှ ဖြစ်စရာအကြောင်း မရှိဘူးလေ။ တစ်ကမ္ဘာလုံး ဒီလိုဖြစ်နေတဲ့ကြားမှာ ဘယ်လိုလေး ကြိုးကြိုးစားစားနဲ့ အဆင်ပြေအောင် လုပ်ပေးနေရှာသားပဲ ဆိုတဲ့ အမြင်မျိုးလေးရအောင် စီမံခန့်ခွဲရင်တော့ အကောင်းဆုံးဖြစ်မှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ 

 စုံ/မ သတ်မှတ်ချက်ကို စစ်ဆေးနေစဉ်

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ စက်သုံးဆီချွေတာ သုံးစွဲရေးအတွက် မော်တော်ကားများနှင့် မော်တော် ဆိုင်ကယ်များကို စုံ/မ ခွဲခြားပြီး မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံ‌ခြုံရေးကောင်စီက မတ်လ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။

အဆိုပါ စုံ/မ သတ်မှတ်ချက်သည် လက်ရှိမြေပြင်တွင် ပြည်သူများအတွက် အခက်တွေ့မှုများ ပိုဖြစ်စေသလို ကုန်ထုတ်ကဏ္ဍ၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားကဏ္ဍ၊ လူမှုစီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင် တိုက်ရိုက်ထိရောက်မှုများ ရှိလာကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူသက်သာစေသည့် ဖြေရှင်းမှုမျိုး စဥ်းစားရန်လိုအပ်သည်ဟု ပြည်သူများက ထောက်ပြကြသည်။ 

စက်သုံးဆီ အခက်အခဲများနှင့်ပတ်သက်၍ အစိုးရသည် တတ်နိုင်သမျှ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း ပေးနေသည့်အတွက် ကြောင့် ပြည်သူများ အနေဖြင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခက်အခဲများကြားထဲတွင် နားလည်မှုရှိရှိနှင့် သည်းခံ ပေးရန် လိုအပ်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ‌ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

စက်သုံးဆီ အရောင်းဆိုင်ကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အစိုးရက တတ်နိုင်သလောက် သူ မဟုတ်လို့ ဖြစ်တာလည်း မဟုတ်ဘူးပေါ့နော်။ ဒါက ကမ္ဘာတစ်လွှား ဖြစ်နေတဲ့ ကိစ္စကြီးမှာတော့ လူတွေက ဒါ သည်းခံရမှာပဲ။ အစကတည်းက အစိုးရက ဘာဖြစ်လို့ ညာဖြစ်လို့ အစိုးရကို မကြည်တာနဲ့ ဒါကို အကြောင်းပြတယ်ဆိုရင်တော့ ကျနော်တို့က ဒါ လက်မခံသင့်ဘူး။ ဒီ‌အခြေအနေက ဘယ် အစိုးရတက်တက် ဒီထက်ကောင်းအောင် ဘယ်သူမှ လုပ်ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလေ။ ဒါကြောင့်မို့လို့ လူထုက ဒီအခြေအနေမှာတော့ အစိုးရအပေါ်မှာ နားလည်မှုရှိရှိနဲ့ ကျနော်တို့ သည်းခံပေးဖို့ လိုတယ်ပေါ့နော်။ ဒီလိုပဲ ကျနော်တို့ တွေးရမှာပေါ့နော်။ အစိုးရကလည်း အခုဆိုရင် ရုံးဆိုလို့ရှိရင် ဗုဒ္ဓဟူး‌နေ့ တစ်ရက်တောင်မှ ရုံးမတက် ခိုင်းဘူးလေ။ ဒါသူလည်း တတ်နိုင်သမျှ လုပ်နေတာပဲပေါ့နော်။ ဒီသဘော သွားတွေ့တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ 

စက်သုံးဆီ ချွေတာနိုင်ရေးအတွက် စုံ/မ ရက် သတ်မှတ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိက ရုံးလုပ်ငန်းများနှင့် ကျောင်း သား မိဘများ အခက်အခဲများ တွေ့နေကြသလို ခရီးသွားမည့် သူများနှင့် စီးပွားရေးအရ နေ့စဉ် သွားလာနေရသူ များလည်း အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့နေကြရကြောင်း၊ ခရီးသွားလောကကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်မှုများ ရှိလာ သည်ဟု ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပြည်သူများက ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ပြောဆိုမှုများ ရှိနေကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၂၆

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စက်သုံးဆီ ဝယ်ယူရန် ခက်ခဲနေခြင်းနှင့် လိုသလောက် ဝယ်ယူ၍ မရရှိမှုကြောင့် လောလောဆယ် မှည့်တော့မည့်စပါး၊ မှည့်ပြီးသားစပါး အပါအဝင် ထွက်နေသည့်စပါးများနှင့် ရိတ်သိမ်းပြီး ကုန်းပေါ်ရောက်ရန် အတွက် အတော်ခက်ခဲနေကြောင်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှလယ်သမား ဦးသိန်းအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခက်အခဲကတော့ အကြီးကြီးပဲ ဘယ်လောက်ထိအောင်လည်းဆိုရင် ဒီစိုက်‌ရေး၊ ပျိုးရေး၊ ထွန်ယက်ရေး ရော၊ အခုရိတ်သိမ်းဖို့ရော ဒါဒီနှစ်က အခုရာသီဥတုကများ တကယ်လို့များ၊ မနှစ်ကလိုများ၊ မိုးဦးက စောစော စီးစီးများ ကျမယ်ဆိုရင် မှည့်ပြီးသား၊ ရိတ်ပြီးသား စပါးတောင်မှ ကွင်းထဲကနေပြီးတော့ အဲဒီကုန်းပေါ်ရောက်ဖို့ တောင်မှ တော်တော် အခက်အခဲရှိတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဆီမရှိတော့ ဆွဲတင်လို့မရဘူး၊ နောက်တစ်ခါ အခု ကောက်ရိတ်ဖို့ ကောက်ရိတ်ဖို့ကလည်း ဆီမရတဲ့အတွက်၊ ကောက်ရိတ်စက်တွေကလည်း အခုတချို့စက်တွေဆို မရိတ်နိုင်ဘဲနဲ့ အခုရပ်ထားရပြီ။ တကယ်လို့ ဒီစပါးတွေ အကုန်မှည့်လာမယ်ဆိုရင် စပါးရိတ်သိမ်းဖို့ရော ရေတင် နေရတဲ့ လယ်တွေလည်း ရှိသေးတယ်လေ၊ ရေတင်နေရတဲ့ လယ်တွေရော၊ ကွင်းထဲက ချွေပြီးသား စပါးတွေရော အကုန်လုံး အန္တရယ်တွေ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့။ နည်းနည်းနောနော ဒုက္ခမဟုတ်ဘူး၊ ဒီလာမယ့် ထွန်ရေး၊ ချွေရေးကို  အသာထားလို့ လောလောဆယ် မှည့်တော့မယ့်စပါး၊ မှည့်ပြီးသားစပါး၊ ထွက်နေတဲ့စပါး၊ အဲဒီစပါးတွေတောင်မှ အခုရိတ်ပြီး၊ သိမ်းပြီး ကုန်ပေါ်ရောက်ဖို့ အတွက်ကို အတော်အန္တရယ် များသွားပြီလို့။ လောလောဆယ် အခက်အခဲ ကလည်း သိတဲ့အတိုင်းပဲ ဆီကလည်း အလွယ်တကူဝယ်မရ၊ တော်တော်ကြီးကို ရွာကနေပြီးတော့ အဲဒီအကြောင်း ရှိလို့ မြို့ကို ဆီရမလားလို့၊ ဆီထည့်ပြီးတော့ ပြောမယ်ဆို ဟိုစာရွက်တွေ ကပ်ထားတာကို ဒီမှာ ထွေ/အုပ်ရုံးက ထောက်ခံစာနဲ့ အဲဒီဆီဆိုင်တွေမှာ ကပ်ထားတယ်ဆိုတော့ ရမရကို လာမေးဖို့တောင်မှပဲ၊ အခုဆိုင်ကယ်ဆီက လည်း မရဘူးလေ။ ဥပမာ လေးလေးတို့ ဒီဘေးနားမှာ ဒဂုံမြို့နယ်ဆိုရင် ဆိုင်ကယ် ဥပမာ စုံနေ့မှာ စုံဆိုင်ကယ် တွေ တန်းဆီတာတောင်မှ ၂၀၀၀ ဖိုးပဲရတယ်။ ၂၀၀၀ ဖိုးဆိုတော့ အသွားအပြန် ဆီကုန်တာတောင်မှပဲ မလုံ လောက်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီတော့ သွားရေးလားရေးလည်း ဒုက္ခရောက်တယ်၊ အဲဒီ လယ်ယာမြေတွေ သိမ်း ဖို့ရော တော်တော် အခက်အခဲရှိပြီ၊ လောလောဆယ် နွေစပါးသိမ်းဖို့တောင်မှ၊ ဟိုမြို့ပေါ်က ဆန်စက်ထဲတွေရောက် ဖို့ကို တော်တော်ကြီးကို ခက်ခဲသွားပြီလို့”ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တောင်သူများ အနေဖြင့် မိုးစပါး စိုက်ပျိုးရန်အတွက် ထွန်ယက်မှု များ စတင် လုပ်ဆောင်နေကြပြီဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော်လည်း တချို့မြို့နယ်များ၌ စက်သုံးဆီ မရရှိမှုများ ဖြစ်ပေါ် နေခြင်းကြောင့် ထွန်ယက်နိုင်မှုများ မပြုလုပ်နိုင်သေးကြောင်း သိရသည်။

တောင်သူတစ်ဦး ထွန်ယက်နေစဉ်

၂၀၂၅ ခုနှစ် နွေစပါးစိုက်ပျိုးမှုသည် ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း စတင်ပြီး၊ ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ဧက ၁၅ သိန်း ကျော်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ဧက ၂ သိန်း ၆ သောင်းကျော် စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်တွင် မတ်လ ဒုတိယပတ်တွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးပြီးစီးခဲ့သည်။ 

စက်သုံးဆီ ရရှိရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို ဦးစားမပေးဘဲ ဆောင်ရွက်မည်ဆိုလျှင် စိုက်ဧကများ လျော့ကျခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍမှာ ဆောင်ရွက်နေသည့် လုပ်ငန်းများ ပျက်စီးခြင်း၊ ထိခိုက်နစ်နာမှုများရှိလာ နိုင်ကြောင်း တောင်သူလယ်သမားအရေး ဆောင်ရွက်သူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဦးစိန်ဝင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “နံပါတ် ၁ က တချို့နေရာတွေက စပါးတွေ ရိတ်ခြွေနေတယ်လေ၊ အဲဒီတော့ ဒီဇယ်လိုတယ်လေ။ တချို့ နေရာကြတော့လည်း နွေထယ်ရေးအတွက် ထယ်ထိုးထွန်မွှေ လုပ်ရမယ်၊ ဒီဇယ်လိုတယ်၊ တချို့ နေရာကြတော့ လည်း မြို့ပေါ်မှာ မြေဩဇာတို့ ဘာတို့ ညာတို့ အစရှိသဖြင့် မျိုးစေ့တို့ ဘာတို့ သွားပြီးတော့ ဝယ်ရအုန်းမှာ ရှိတယ်၊ တောင်သူလယ်သမားတွေက လိုအပ်ချက်တွေက မြို့ပေါ်ကကောင်က ဘယ်မှမသွားဘဲနဲ့ ထိုင်နေလို့ရတယ်၊ နောက်ဆုံးပိတ် လမ်းလျှောက်သွားလို့ ရသေးတယ်။ တောကကောင်တွေက ဒါနဲ့သွားလာပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ အနာဂတ် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို ဆောင်ရွက်ရတာဖြစ်တဲ့အတွက် စပါးရိတ်ခြွေစက်တွေ မရှိတဲ့အတွက်၊ အချိန်မှီ မရိတ်သိမ်းနိုင်တဲ့အတွက်၊ စပါးတွေ ထိခိုက်နစ်နာမှု အများကြီးဖြစ်လာမယ်၊ ဒီစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို ဦးစားမပေး ဘဲနဲ့ ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် ဘာမှာ သွားပြီးတော့ ထိခိုက်မလဲဆိုရင် (၁)က စိုက်ဧကတွေ လျော့သွားမယ်၊ စိုက်ပျိုး ရေးကဏ္ဍမှာ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ လုပ်ငန်းတွေက ပျက်စီးပြီးတော့ ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေရှိမယ်၊ ဆက်လက်ပြီးတော့ စိုက်ပျိုးမှုလည်း ဆီက ဝယ်မရဘူးဆိုရင် ကြာတော့ တောင်သူလယ်သမားတွေက သီးနှံကလည်း ရှုံးပါတယ်ဆိုမှ ဆီတို့ဘာတို့က မရတဲ့အခါကြတော့ သွားလို့လာလို့ကလည်း သွားဆီလာဆီတောင် မရှိတော့ဘူးဆိုရင် တောင်သူ လယ်သမားတွေက အများကြီး စိတ်ထိခိုက်နစ်နာပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ စိတ်ဆင်းရဲကိုယ်ဆင်းရဲနဲ့ လုပ်တဲ့လုပ်ငန်းတွေ ကို ရပ်တန့်သွားနိုင်တယ်။ အဲဒါမို့လို့ ဒီဇယ်၊ ဓာတ်ဆီဆိုတာက ထုတ်လုပ်မှုကို ဦးစားပေးရမယ်။ နွေစပါးကတော့ အရင်တုန်းကတော့ ထွက်တဲ့နှုန်းထားကတော့ တစ်ဧကကို တင်း ၈၀၊ ၁၀၀၊ ၁၂၀ ထိ ထွက်တာပေါ့။ အခုကတော့ မထွက်တဲ့အပြင် ပျက်စီးမယ့် အလားအလာတွေ မြင်ရတယ်လေ။ မိုးစပါးလည်း ထိခိုက်နစ်နာမယ်လို့ အန်ကယ် ပြောပါရစေ”ဟု ပြော သည်။

ဧရာဝတီတိုင်းတွင် နွေစပါးကို နှစ်စဉ် ဧက ၁၅ သိန်းကျော် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသော်လည်း၊ ယခုနှစ်တွင် စက်သုံးဆီ စျေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်မှု၊ သွင်းအားစုစရိတ် ကြီးမြင့်မှုနှင့် ရေရှားပါးမှုတို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးမှုစရိတ် သိသိ သာသာ မြင့်မားနေသည်။

တောင်သူတစ်ဦး ထွန်ယက်နေစဉ်

စက်သုံးဆီ မရရှိမှုကြောင့် တောင်သူလယ်သမားများသည်  စိုက်ပြီးသားစပါး၊ မှည့်နေသည့် စပါးကိုတောင် ရိတ် သိမ်းရန် အလွန်ခက်ခဲနေကြောင်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှလယ်သမား ဦးသိန်းအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အဲဒီတော့ အခုဒီအချိန်ကရှင်းရှင်း ပြောရင်လေ ထွန်စက်နဲ့ လယ်တွေထဲမှာ အကြောက်အထည်ကြီး ထွန်ထားရတာ လေ၊ အခုအဲဒါတွေက မထွန်နိုင်သေးဘူး၊ လောလောဆယ် အကြောင်း မဟုတ်သေးဘူးလေ၊ ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေ မလုပ်နိုင်တော့ရင် အခက်အခဲ ဖြစ်သွားရင် လာမယ့်နှစ်မှာ ရှင်းရှင်းပြောရင် ဒီက ဆန်စပါး ထွက်ရှိမှု၊ ဒီထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုဥစ္စာပါ အကုန်လုံး ဒုက္ခရောက်မှာ။ အခုက လောလောဆယ် စိုက်ပြီးသား (၁) ဧကကိုကွာ ၁၀ သိန်း၊ ၁၂ သိန်း အဲဒီလို အကုန်ခံပြီးတော့ စိုက်ပြီးသားစပါး၊ မှည့်နေတဲ့ စပါးကိုတောင်မှပဲ ရိတ်ဖို့ သိမ်းဖို့လေး တစ်ခုတောင် အလွန်ခက်ခဲနေပြီလို့။ အဲဒီတော့ အကြံပြုချင်တာက စိုက်ပျိုးရေးလုပ်တဲ့ တောင်သူတွေ ဒီကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေ မပျက်စီးဖို့အတွက်ကို တောင်သူစာရင်းရယ်၊ ပြောမယ်ဆို သက်ဆိုင်ရာ၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံးနဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေး လိုင်းကနေပြီးတော့ စိုက်ဧက၊ လယ်ဧက တစ်ဧကကို တစ်ဂါလံဆိုရင် အဲဒါအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့နဲ့ ဒီက လယ်စိုက်ခြင်းနဲ့ အဲဒါ ပေါင်းထုတ်ပြီးတော့ အဲဒီအုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ဒီစိုက်တဲ့ တောင်သူတွေကို ဧကအလိုက် အဲဒီလို ပေးမယ်ဆိုရင်၊ အဲဒီလိုပေးမှသာလျှင် ဒီစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း မထိခိုက်မယ်၊ ဒီဆီဆိုင်တွေမှာ လက်မှတ် ထိုးပြီးတော့ သွားတန်းစီနေသ၍ လုံးဝ လုံလောက်မှုတွေ၊ အဆင်ပြေမှုတွေ၊ ပြည်စုံမှုတွေ၊ ညီမျှမှုတွေ မဖြစ်နိုင်ဘူး အဲဒီအတွက် ဒီစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအတွက်ကို ပေးမယ်ဟေ့ဆိုရင် သက်ဆိုင်ရာ၊ ဟိုအုပ်ချုပ်‌ရေးရယ်၊ ဒီမြို့နယ် မှာရှိတဲ့ မြန်မာ့စိုက်ပျိုးရေးရယ်၊ အဲဒီနှစ်ခုပေါင်းပြီး အဲဒီဧကစာရင်းနဲ့ အတိအကျ အဲဒီတောင်သူတွေကို ပြန်ပြီး တော့ ဧကအလိုက် ပြန်ပြီးတော့ စာရင်းနဲ့ပေးကာမှ အဲဒီအတိုင်းမှသာလျှင် ဒီစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအတွက် လုံလောက်တဲ့ လိုအပ်နေတဲ့ လောင်စာဆီ ရရှိမယ်”ဟု ပြောသည်။ 

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှာ ဒေသ မြေအနေအထား၊ အထွက်နှုန်း၊ စပါး အရည်အသွေးနှင့် ဈေးကွက် မျှော်မှန်းပြီး ဒေသခံ တောင်သူများ အဓိက စိုက်ပျိုးကြသည့် GW 11 စပါး၊ ထိုင်းဘေးကြား၊ ဗီယက်နမ်နှင့် နယူးဧရာ၊ ဗျောသုခ၊ အညာသား၊ ရက် ၉၀၊ ဆင်းသုခ၊ နှံကောက် စသည့် နွေစပါးများ ရိတ်သိမ်းချိန်ဖြစ်သည်။ 

စက်သုံးဆီစျေးနှုန်း မြင့်မားခြင်းသည် အဓိကပြဿနာဖြစ်ပြီး သတ်မှတ်စျေးထက်ပို၍ ဝယ်ယူနေရသဖြင့် တစ်ဧက လျှင် ကုန်ကျစရိတ် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်။

ထို့နောက် စက်သုံးဆီ ဝယ်ယူ၍ မရခြင်းနှင့် လိုသလောက် ဝယ်ယူ၍မရပါက ဆန်စပါးအထွက်နှုန်းများ လျော့ကျ လာမည်ဖြစ်သလို တောင်သူလယ်သမားများအတွက် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများလည်း ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း တောင်သူ လယ်သမားများက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆

စက်သုံးဆီ ချွေတာနိုင်‌ရေးအတွက် “စုံ”ရက်နှင့် “မ” ရက်ခွဲခြားကာ ကန့်သတ်မောင်းနှင်စေခြင်း ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် လက်ရှိမြေပြင်တွင် ပြည်သူများအပေါ် မည်ကဲ့သို့ ထိ‌ရောက်မှုများ ရှိနေသလဲဆိုသည့်အပေါ် နိုင်ငံရေးလေ့လာ သူများ အပါအဝင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအကြား ထောက်ပြမှုများရှိနေသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ စက်သုံးဆီချွေတာ သုံးစွဲရေးအတွက် မော်တော်ကားများနှင့် မော်တော် ဆိုင်ကယ်များကို စုံ/မ ခွဲခြားပြီး မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံ‌ခြုံရေးကောင်စီက မတ်လ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။

စက်သုံးဆီ ချွေတာနိုင်ရေးအတွက် စုံ/မ ရက် သတ်မှတ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိက ရုံးလုပ်ငန်းများနှင့် ကျောင်း သား မိဘများ အခက်အခဲများ တွေ့နေကြသလို ခရီးသွားမည့် သူများနှင့် စီးပွားရေးအရ နေ့စဉ် သွားလာနေရသူ များလည်း အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့နေကြရကြောင်း၊ ခရီးသွားလောကကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်မှုများ ရှိလာ သည်ဟု  ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပြည်သူများက ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ပြောဆိုမှုများ ရှိနေကြသည်။ 

စုံ/မ သတ်မှတ်ချက်ကို တွေ့ရစဉ်

အလားတူ ခရီးသွားလာမှုနည်းပါးသွား၍ ဟိုတယ် လုပ်ငန်းများလည်း ထိခိုက်လာနေသလို လုပ်အားနှုန်းများ ကျဆင်းကာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများလည်း ထိခိုက်လာနေကြောင်း၊ ကုန်စည် စီးဆင်းမှုများ အလွန် နှေးကွေးသွား သလို ကုန်ဈေးနှုန်းများလည်း မြင့်တက်လာနေကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။

ထို့အပြင် စက်သုံးဆီချွေတာရေး လုပ်ငန်းစဥ်သည် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်‌သော်လည်း  စီးပွားရေးစနစ်ကို မထိခိုက်အောင် သေချာစဥ်းစားပြီး လုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း၊ ထို စုံ/မ ကိစ္စရပ်ကြောင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအား ကဏ္ဍ များတွင် ရိုက်ခတ်မှုများ ရှိလာနေသည်ဟု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ထောက်ပြကြသည်။ 

စုံ/မ ခွဲခြားကာ ကန့်သတ် မောင်းနှင်စေခြင်းကြောင့် တစ်ရက်ထွက် အလုပ်လုပ်ပြီး တစ်ရက် နားနေရသည့် အနေအထားမျိုးသည် တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် တွက်ဆကြည့်လျှင် လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်ကို များစွာ လျော့ကျမှုများ ရှိလာစေသည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “Impact ကတော့ မြန်မာပြည်မှာ "မ" ကားကတော့ နည်းနည်း ပိုများတာပေါ့နော်။ "စုံ"ရယ် "မ" ရယ် ဆိုတဲ့အခါမှာ။ ပြောရမယ်ဆိုရင် အကြမ်းမျဉ်း တစ်ဝက်ဆီပဲ ဆိုကြပါစို့။ တစ်ဝက်က တစ်ရက်ထွက် အလုပ်လုပ် တယ် တစ်ဝက်ကနားနေ နောက်တစ်ဝက်က ထွက်အလုပ်လုပ်တယ်ဆို ကျနော်တို့ရဲ့ လုပ်ငန်း ဆောင်တာတွေက တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံးနဲ့ ယှဉ်ကြည့်လို့ရှိရင် လျော့ကျသွားတာတွေ အများကြီး ဖြစ်သွားမှာပေါ့‌‌နော်။ အဲဒီဟာတွေ ကိုပါ ပြန်ထည့်တွက်ရမှာ ပေါ့လေ။ ပြီးရင် နောက်တစ်ခုက ကိုယ်ထွက်လို့ရတဲ့ ရက်ကျမှ ပြန်ထွက်လို့ရတယ်။ ထွက်တဲ့အချိန်မှာလည်း ပေးတဲ့ဆီက ၅ သောင်း ၄ ထောင်ဖိုးပဲ ပေးတယ်ဆိုတဲ့ အခါကျတော့ အဲဒီမှာ တန်းစီရတာ သုံးနာရီ၊ လေးနာရီလောက်ကြာတယ်။ "မ"ရက်က "စုံ" သမားထွက်လို့မရဘူး။ ထွက်ရတဲ့ရက်က သုံးနာရီလောက် က ဆီဆိုင်မှာ အချိန်ကုန်နေတယ်ဆိုတော့ အလကားနေရင်း Waste ဖြစ်တဲ့အချိန်တွေ တအားများ ကုန်တာ‌ ပေါ့နော်။ အဓိက,ကတော့ အဲဒီဟာကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ (Consequences) တွေ ဖြစ်ပြီးတော့မှ ဒီ Impact က ထွက်လာမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ 

ထို့ပြင် အဆိုပါ စုံ/မ ကိစ္စရပ်သည် အဂတိလိုက်စားမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေသလို ပြစ်မှုပြစ်ဒဏ်ပါသည့် ဥပဒေ များများထုတ်လေလေ၊ လာဘ်စားခြင်းများ ပိုမို ပေါများလာလေလေ ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်မှ ဆက်ပြောသည်။ 

စက်သုံးဆီဆိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “မြန်မာပြည်မှာတော့ ဥပဒေတစ်ခု ထွက်လိုက်လို့ရှိရင် အဲဒီ(အဂတိလိုက်စားမှု) ဘက်ကို တွန်းအားပေးသွား စေတဲ့ တစ်ခုက ဖြစ်ပျက်သွားတာပဲ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ဆီမှာ အကုန်လုံးက ညှိညှိနှိုင်းနှိုင်း ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ပဲ ဖြေရှင်းတဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေက များနေတာကို။ ဆိုတော့ ဝန်ထမ်းတွေ အနေနဲ့ကလည်း ဒီ လုပ်ခလစာ လုံလောက်မှု မရှိတဲ့ပြဿနာရှိတယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ကျနော်တို့က ပြစ်မှုပြစ်ဒဏ်ပါတဲ့ ဟာတွေနဲ့ ဥပဒေတွေ များများထုတ်လေလေ အဲဒီဟာတွေကို ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ အနေနဲ့က ချိုးဖောက်တဲ့ ကိုယ်ကလည်း မသက်သာလို့ ချိုးဖောက်လိုက်ရတယ်ပေါ့နော်။ ဥပမာ ဒီနေ့ "စုံ"သမား တစ်ယောက်က မဖြစ်မနေ ထွက်ရမယ်။ ကဲကွာ ဒဏ်ကြေး ၂ သောင်းလား၊ ၃ သောင်းလား။ အဲဒီသုံးသောင်း ပေးလိုက်မယ်ကွာ ဆိုပြီးတော့မှ ထွက်တယ်ဆိုရင်ရော ဒါကြီးက သိပ်အဆင်မပြေဘူး။ အမိန့်ကြော်ငြာစာတစ်ခု၊ ဥပဒေတစ်ခုဆိုတာက ဒါမျိုးဖြစ်လို့ မကောင်းဘူးပေါ့နော်။ အဲဒီလို အခြေအနေတွေမှာ ဒီနေရာကို ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးကြတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး တော့မှပဲ လုပ်လိုက်တာမျိုးက မြန်မာပြည်မှာ အင်မတန်ကို သမားရိုးကျ လုပ်ငန်းတစ်ခုလို ဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အခါကျတော့ လာဘ်စားမှုတွေက။ တစ်ခုတိုးလိုက်ရင် လာဘ်စားစရာ တစ်ခု ပိုပေါလာရင်းပေါ့လေ။ ဒါမျိုးဖြစ်ဖြစ် သွားတာပေါ့” ဟု ‌ပြောသည်။ 

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ပြည်သူများ၏ စက်သုံးဆီ အခက်အခဲများကြောင့် တရားမဝင် ဝယ်ယူ‌ ရောင်းချနေသည့် စက်သုံးဆီ မှောင်ခိုစျေးကွက်သည် ပိုမို ကြီးထွားလာနေကြောင်း၊ စက်သုံးဆီ မှောင်ခိုစျေးကွက်၌ တစ်လီတာလျှင် ကျပ် ၉၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀ အထိ စျေးပေါက်နေသည်ဟု ပြည်သူများက ပြောကြသည်။ 

ပြည်သူလူထု အများစုသည် လုပ်ငန်းခွင် အသုံးပြုရန်အတွက် မော်တော်ယာဥ်များကို ဝယ်ထားခြင်း သည်သာ ဖြစ်သည့်အတွက် ၎င်းကိစ္စရပ်သည် လုပ်ငန်းခွင် သွားလာရေး အခြေအနေတွင် များစွာ ထိရောက်မှု ရှိနေသည်ဟု တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (TNDP) မှ ဥက္ကဋ္ဌ စိုင်းဋ္ဌေးအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။  

၎င်းက “ဆိုးခြင်းကို ကျနော် အရင်ပြောပါမယ်ဗျ။ ကောင်းခြင်းကတော့ သိပ်မတွေ့ရတော့ပေါ့နော်။ ပြည်သူတွေမှာ ကားတွေက ဝယ်ထားကြတာတွေက "စုံ" ရယ် "မ"ရယ်လို့ သူတို့လည်းသိ တာမဟုတ်ဘူး။ လုပ်ငန်းအတွက်ကို သုံးဖို့အတွက်ကို ဒီကားတွေ ဝယ်ကြတာ။ ဇိမ်ခံချင်တဲ့သူကတော့ သူဋ္ဌေးကြီးတွေကတော့ ဇိမ်ခံတဲ့ကားတွေ ရှိကောင်းရှိတာပေါ့ဗျာ။ အဓိက,က များသောအားဖြင့် ပြည်သူတွေက လုပ်ငန်းတွေ သုံးဖို့ပါ။ လုပ်ငန်းတွေသုံးဖို့ ဝယ်ထားကြတဲ့ အခါကျတော့ စုံ၊ မ ကားထွက်ရက်ကို သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ အခါကျတော့ လုပ်ငန်းခွင် သွားဖို့၊ လာဖို့တွေ တော်တော်လေး အခက်အခဲ ကြုံသွားကြရပါတယ်။ နံပါတ်တစ်ကတော့ ပြည်သူတွေ လုပ်ငန်းခွင် သုံးဖို့ ကိစ္စတွေ စုံ/မ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ အခါကျတော့ သွားလာရေး အခက်ခဲဖြစ်သွားကြရတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

အဆိုပါ စုံ/မ သတ်မှတ်ချက်သည် လက်ရှိမြေပြင်တွင် ပြည်သူများအတွက် အခက်တွေ့မှုများ ပိုဖြစ်စေသလို ကုန်ထုတ်ကဏ္ဍ၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားကဏ္ဍ၊ လူမှုစီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင် တိုက်ရိုက်ထိရောက်မှုများ ရှိလာခြင်း ကြောင့် အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် ပြန်လည် ပယ်ဖျက်ရန် အားလုံးက တောင်းဆိုနေကြသည်။

ထို့နောက် စက်သုံးဆီ ချွေတာရေးအတွက်ဆိုပါက အင်ဂျင်ပါဝါအပေါ် မူတည်၍ တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ် ရောင်းချပေးခြင်း စနစ်ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြည်သူလူထုများက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၂၅

နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် အခွန်တိုးကောက်ပါက ပြည်သူများ မှန်မှန်ကန်ကန် အခွန်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိရေးနှင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလာရေး လုပ်ပေးရန် အစိုးရမှာ တာဝန်ရှိကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

နိုင်ငံသား တစ်ယောက် အနေဖြင့် နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်သည့် အခွန်နှုန်းထားကို ဆောင်ရမည်ဖြစ်သော်လည်း အခွန်ဆောင်ပြီး အခွန်ထမ်း ပြည်သူကို နိုင်ငံတော်က ခံစားခွင့် မည်သို့မှလုပ်ပေးမထားပါက အဆင်မပြေကြောင်း၊ အခွန်တိုးကောက်ခြင်းနှင့်အတူ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ရှင် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခွန်ကတော့ ကျနော်တို့ကတော့ မဖြစ်မနေ ဒါတိုင်းပြည်မှာက နိုင်ငံသား တစ်ယောက်အနေနဲ့ အခွန် ဆောင်ရတာကတော့ ဆောင်ကိုဆောင်ရမယ့် အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့က ဝင်ငွေခွန်တွေ ဆောင်လိုက် တယ်ဆိုရင် ဝင်ငွေခွန်ကနေရလာတဲ့ အိမ်တွေ၊ မြေတွေ၊ ခြံတွေ၊ ကားတွေ ဝယ်တယ်ဆိုလို့ရှိရင် သက်သာခွင့်တွေ ရှိတယ်ပေါ့နော် ဒါမျိုးတွေပြန်ပြီးတော့ ခံစားခွင့်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ အစိုးရအပိုင်း ကျတော့လည်း ပြည်သူတွေ ဆီကရလာတဲ့ အခွန်အခတွေကို အလေအလွင့်မရှိဘဲနဲ့ ဇီးသီးဗန်းမှောက်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲနဲ့ ကျနော်တို့က တိတိ ကျကျ သုံးစွဲသင့်၊ သုံးစွဲထိုက်တဲ့ နေရာတွေမှာ သုံးစွဲဖို့အတွက် လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကိုယ်ရှာတဲ့ပိုက်ဆံပဲ ကိုယ်သုံးမယ်ကွာ တိုင်းပြည်ကို အခွန်မဆောင်ဘူးဆိုရင် အခွန်ကောက်တဲ့ အစိုးရနဲ့ မှန်မှန်ကန်ကန် ကောက်ခံပြီး တော့ အသုံးချဖို့ လိုအပ်သလို ပြည်သူတွေကလည်း မှန်မှန်ကန်ကန်ပဲ ကျနော်တို့ အခွန်ဆောင်ဖို့ လိုတယ်။ အဲဒီ နေရာမှာ ပြည်သူတွေ အခွန် မှန်မှန်ကန်ကန် ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် ဝင်ငွေရှိတဲ့ ပြည်သူတွေ ဖြစ်လာအောင် အလုပ် အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ ဖန်တီးပေးဖို့တွေကလည်း အစိုးရမှာ တာဝန်ရှိပါတယ်။ အဲဒီလိုမဟုတ်ပဲနဲ့ ဂွင်ထဲရောက် ရင် သိပ်ထည့်လိုက်မယ်ဆိုတဲ့ အစိုးရမျိုး၊ ပြည်သူကလည်း တာဝန်ရှောင်လို့ရရင် ရှောင်မှာပဲကွာ မဆောင်ဘူးဆိုတဲ့ ပြည်သူမျိုးဆိုရင်တော့ ကျနော်တို့ တိုင်းပြည်က ဒုံရင်းဒုံရင်းပဲ နောက်ကိုပဲ ပြန်သွားနေအုန်းမှာပေါ့နော်။ ဆိုတဲ့အခါ ကျတော့ ပြည်သူရော၊ အစိုးရရော နှစ်ဖက်စလုံးကတော့ ကျနော်တို့ စေတနာရှိရှိလေးနဲ့၊ အလုပ်လုပ်ကြဖို့လိုအပ် တယ်လို့ ကျနော်အနေနဲ့ သုံးသပ်ပါတယ်”ဟု ပြောသည်။

သာမန်ပြည်သူလူထုကို တွေ့ရစဉ်

ဥပဒေသစ်အရ ပြည်ပက တင်သွင်းလာသည့် ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပြည်ပကို တင်ပို့သည့် ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ်တွင် အမျိုးအစားနှင့် တန်ဖိုးအလိုက် အကောက်ခွန်နှုန်းထားများ သတ်မှတ် ကောက်ခံသွားမည်ဟု အစိုးရက ထုတ်ပြန် ခဲ့သည်။

လက်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ အထူးကုန်စည် အမျိုးအစား ဖော်ပြချက်တွင် စီးကရက်အမျိုးမျိုး၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ ဗာဂျီးနီး ယား ပေါင်းတင်ပြီးဆေး၊ ဆေးပေါ့လိပ်၊ ဆေးပြင်းလိပ်၊ ဆေးတံသောက်ဆေး၊ ကွမ်းစားဆေးအမျိုးမျိုး၊ အရက် အမျိုးမျိုး၊ ဘီယာအမျိုးမျိုးနှင့် ဝိုင်အမျိုးမျိုးတို့အပေါ် ကောက်ခံမည့်အခွန်ကို အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့် သတ်မှတ်ခဲ့ သည်။

ရောင်းဈေး ၁၀၀၁ ကျပ်မှ ၂၀၀၀ ကျပ်ကြားရှိသည့် စီးကရက်ဖြစ်ပါက တစ်လိပ်ကို ၂၈ ကျပ်၊ ရောင်းဈေး ၂၀၀၁ ကျပ်နှင့်အထက် အဆင့်မြင့် စီးကရက်များအတွက် တစ်လိပ်ကို ၃၁ ကျပ်အထိ အခွန်နှုန်းထား မြင့်တက်သွားမည် ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ဒေသ သုံးစွဲမှုများပြားသည့် ဆေးပေါ့လိပ်များကမူ တစ်လိပ်ကို ၃ ကျပ်နှုန်းနှင့် အနည်းငယ်သာ အခွန်ကောက်ခံရန် သတ်မှတ်ထားသည်။

လက်ရှိနိုင်ငံတွင် အများစုက အခွန်တိုးလျှင် အစိုးရဝင်ငွေ တိုးမလားဆိုသည့် စဥ်းစားချက်ရှိကြပြီး အခွန်တိုး၍ တိုင်းပြည် ဝင်ငွေကျသွားခြင်းကို သက်သေပြနေကြောင်း စီးပွားရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခွန်ကတော့ ဒါသီအိုရီ သဘောလည်း ဟုတ်တယ်ပေါ့။ လက်တွေ့ သဘောလည်း ဟုတ်တယ်။ အခွန် ဆိုတာက  အခွန်တိုးလို့ရှိရင် နံပါတ် ၁ ဆိုဒ် တိုင်းပြည်ဆိုဒ်ကိုယ်တိုင်က အစိုးရဝင်ငွေ တိုးလာမလား၊ အခွန်တိုး လိုက်လို့ရှိရင် ရောင်းလိုအား၊ ဝယ်လိုအားမှာ ဘယ်လိုသက်ရောက်သလဲပေါ့။ အဲဒီတော့ အခွန်တိုးတိုင်း ပြည်ဝင်ငွေ တိုးမလားဆိုတာ စဥ်းစားကြတာပေါ့။ အခွန်တိုးလို့ရှိရင် သူသူငါငါပေါ့၊ အခွန်ရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးပေါ့၊ အခွန်တိုးလို့ တိုင်းပြည် ဝင်ငွေကျသွားတာကို သက်သေပြတာပေါ့၊ အခွန်က ဆောင်ချင်တဲ့စိတ်ပေါ့၊ အခွန်တိုးပြီးရင်လည်း အစိုးရဝင်ငွေ မတိုးဘူးဆိုတဲ့ဟာ အဖြေက ဒါတွေ့တာပေါ့။ နောက်တစ်ချက်ကျတော့ သူက ဒီအခွန်တိုးလိုက်လို့ ရှိရင် ဘယ်သူက ကျခံရလဲဆိုရင် စားသုံးသူရော၊ ထုတ်လုပ်သူရော ကျခံရတာပေါ့။ နှစ်ယောက်မျှခံကြတာပေါ့။ အစိုးရလည်း မရလိုက်ဘူး၊ စားသုံးသူလည်း မရလိုက်ဘဲနဲ့ ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ ပိုက်ဆံဆိုတော့။ လုံးဝကို အစိုးရလည်း မရလိုက်ဘူး၊ ဟိုအခွန်ဆောင်တဲ့ လူလည်း မရလိုက်ဘူး၊ စားသုံးသူလည်း မရဘူး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်သူရော၊ ဝယ်ယူ စားသုံးသူရော မရတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုရှိတာ။ ဒါပင်မယ့် အခွန်နှုန်းတိုးတိုင်း ဝင်ငွေမတိုးဘူးဆိုတာ သိဖို့လိုတယ်။ နံပါတ် ၂ အချက်က ဒါသည် စျေးကွက်မှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေတယ်ဆိုတာကို ချင့်ချိန်စဥ်းစားဖို့လိုတာပေါ့”ဟု ပြောသည်။

သာမန်ပြည်သူလူထုကို တွေ့ရစဉ်

စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ကုန်စည်များ၊ ကျောင်းသုံးနှင့် ရုံးသုံးကုန်စည်များ၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကုန်စည်များ၊ ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးသုံးကုန်စည်များ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်‌ရေးဆိုင်ရာ ကုန် စည်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ကုန်စည်များ၊ ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ကုန်စည်များ၊ ကျောက်မျက် ရတနာနှင့် တွင်း ထွက် ကုန်စည်များ၊ အထွေထွေ ကုန်စည်များအား ပြည်ပမှ တင်သွင်းခြင်းဖြစ်ပါက ကုန်းပေါ်ရောက် တန်ဖိုး အပေါ်တွင်လည်းကောင်း ၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ကျသင့်စေရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

အစိုးရအနေနှင့် အခွန်များများရအောင် တိုင်းရင်းသား လုပ်ငန်းရှင်များအား တွန်းအားပေးခြင်း၊ တကယ့် လုပ်ငန်း ရှင်ကြီးများ ဆောင်သင့်ဆောင်ထိုက်သည့် အခွန်များကို သေသေချာချာ စိစစ်ကြပ်မတ်ခြင်းတို့ လုပ်သင့်ကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးအောင်ပြည့်စုံက CNI သတင်းဋ္ဌာနသို့ပြောသည်။

၎င်းက “အဓိက,ကတော့ ကျနော်တို့က အခွန်ဆိုတဲ့ နေရာမှာ အစိုးရ အနေနဲ့လည်းပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ အခု ဒီမီတာတွေမှာ ပုဂ္ဂလိကလိုပေါ့ အလွှာအသီးသီးအပေါ်မှာ ကောက်ခံတဲ့ အခွန်တွေအပေါ်မှာ တစ်လကို ဝင်ငွေ ဘယ်လောက်အောက် ရတဲ့လူဆိုရင် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်၊ ဘယ်လောက် အထက်ဆိုရင်တော့ အခွန်ဘယ်လောက် ဒါမျိုးတွေ ခွဲခြား ကောက်ခံတာမျိုးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ပြည်သူတွေ အတွက်ကျတော့ နစ်နာတယ်။ ဒီဟာရဲ့ ရိုက် ခတ်မှုပေါ့။ အဲဒီတော့ ပြည်သူတွေ အနေနဲ့ကတော့ ဘယ်လောက် တိုးကောက်ကောက် ငါတို့ပေးနိုင်ပါတယ်၊ ငါတို့ ပိုက်ဆံရှိတာပဲ၊ ဝင်ငွေရှိတာပဲဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုးကို ဖန်တီးပေးနိုင်ရင်တော့ ဘာမှ ဒါကိုပြောစရာ မရှိဘူးပေါ့ နော်။  ကျနော်တို့ အဲဒီလို မဟုတ်ပဲနဲ့ ပြည်သူတွေက တစ်နေ့လုပ်မှ တစ်နေ့စား ဖြစ်နေရတဲ့ အခြေအနေမျိုးက လည်း ဒီလိုအခွန်တွေက ထပ်မံနှိပ်စက်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒါပြည်သူတွေအတွက် တော်တော်လေးကို ကျယ်ကျယ် လောင်လောင် အသံထွက်လာရမယ့် ကိစ္စမျိုးဖြစ်တဲ့အတွက် ဆင်ခြင်သင့်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ ဒါက ပြည်သူ့အသံ ကို နားထောင်ပြီးတော့ ပြောင်းသင့်တဲ့ အရာတွေကို ပြောင်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရဘက်ကတော့ အခွန်တွေကို ပြည်သူတွေဆီကနေ လက်လီစိပ်ပြီးတော့ ကောက်မယ့်အစား၊ တကယ့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးတွေ ဆောင်သင့်ဆောင် ထိုက်တဲ့ အရာတွေကို သေသေချာချာ စိစစ်ကြပ်မတ်ပြီးတော့ အခွန်ကောက်လိုက်ရင် သေးသေး၊ သေးသေးလေး တွေထက် အများကြီး ပိုရမယ့် အခြေအနေမျိုးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဆိုတော့ ရနိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ၊ အခွင့်အလမ်း တွေကို ချပြပြီးတော့ အစိုးရက ဒါမျိုးတွေလုပ်ဖို့ တိုင်းရင်းသား လုပ်ငန်းရှင်တွေကို တွန်းအားပေးတာမျိုး၊ အခွန် အခတွေကို ကောက်ခြင်းအားဖြင့် တစ်နေ့လုပ် တစ်နေ့စားရတဲ့ ပြည်သူတွေလည်း သက်သာမယ်၊ အစိုးရလည်း အခွန်ရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေ မြင်ပါတယ်”ဟု ပြောသည်။

မိမိတို့နိုင်ငံတွင် အခွန်အများဆုံး ရနိုင်သည့် ဓာတ်သတ္ထုတူးဖော်သည့် လုပ်ငန်းများ၊ ဘဘာဝဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်း များ၊ တွင်းထွက် တူးဖော်သည့် လုပ်ငန်းများ၊ ‌ရွှေတူးသည့် လုပ်ငန်းများ၊ သယံဇာတ တူးဖော်သည့် လုပ်ငန်းများကို အစိုးရ အဓိက အခွန်ကောက်ခံသင့်ပြီး သာမန်ပြည်သူများကို အခွန်သက်သာစေရေး စီစဉ်ပေးသင့်ကြောင်း စီးပွား ရေး လုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။