CNI Sport Article 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃

အီတလီလူမျိုးနည်းပြ မာရက်စ်ကာဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ရဲ့ ပထမဆုံးနေ့မှာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းနည်းပြ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ပြီး ထွက်ခွာသွားခဲ့ပါတယ်။ 

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို နည်းပြသစ်အဖြစ် စတင် တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ မာရက်စ်ကာဟာ အသင်းကို ကွန်းဖရန့်လိဂ်နဲ့ ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံဆု ရယူပေးပြီး ထွက်ခွာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ နောက်ဆုံးကစားခဲ့တဲ့ ပရီးမီးယားလိဂ် ၇ ပွဲမှာ ၁ ပွဲသာ အနိုင်ရခဲ့တာနဲ့အတူ အသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ တင်းမာမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တာက နည်းပြမာရက်စ်ကာကို ထွက်ခွာစေဖို့ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို နောက်ဆုံး ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ ဘုန်းမောက်အသင်းနဲ့ ပရီးမီးယားလိဂ် ပွဲအပြီးမှာ ဖျားနာနေတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပွဲအပြီး မီဒီယာတွေ့ဆုံမှုကို တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိတာပါ။ 

 မာရက်စ်ကာကို တွေ့ရစဉ်

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းက အဲဗာတန်အသင်းကို ၂ ဂိုး-ဂိုးမရှိနဲ့ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ ပွဲအပြီးမှာ သူဟာ အသင်း ကို ရောက်ရှိလာပြီးကတည်းက အဆိုးရွားဆုံး ၄၈ နာရီကို ခံစားခဲ့ရတယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

ဒီလိုပြောခဲ့မှုကြောင့် အစောပိုင်းကတည်းက တင်းမာနေတဲ့ ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ မာရက်စ်ကာရဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ ပိုပြီးဆိုးရွားသွားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာဟာ ကလပ်ပြင်ပက အခွင့်အလမ်းတွေကနေ တဆင့် ချယ်လ်ဆီးအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ အနောက်မှာ သူ့ရဲ့ပရိုဖိုင်ကို မြှင့်တင်နိုင်ဖို့လည်း မျှော်လင့်ခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာဟာ စာအုပ် တစ်အုပ်ထုတ်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့သလို အသင်းခွင့်ပြုချက်မရဘဲ La Gazzetta dello Sport က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ပွဲမှာ စကားပြောခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ရာသီကြိုမှာ အဓိက နောက်ခံလူ ကိုဝဲလ် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့နေရာမှာ ကလပ်အသင်းက အစားထိုးမယ့်သူ မခေါ်ယူခဲ့တာကို သဘောမတူဘူးလို့လည်း မာရက်စ်ကာက လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာရဲ့ အေးဂျင့်ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ မန်စီးတီးအသင်းနည်းပြ ဂွာဒီယိုလာရဲ့ နေရာမှာ ဆက်ခံမယ့် သတင်းတွေက ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေကို ဒေါသထွက်စေခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာကို တွေ့ရစဉ်

မာရက်စ်ကာဟာ ဒီသတင်းတွေကို ငြင်းဆန်ခဲ့သလို ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ အဆင်မပြေဘူးဆိုတဲ့ အကြောင်းကို မီဒီယာသမားတွေ မေးမြန်းချိန်မှာ ဖြေခဲ့ခြင်းမရှိပါဘူး။ 

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ အဆင်မပြေမှုကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ ကလပ်အသင်း ဝတ်စုံကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင် အဝတ်အစားတွေကိုသာ ဝတ်ဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့ပါတယ်။

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ ရလဒ်တွေ ပိုပြီးကောင်းလာရင် ရာသီကုန်ချိန်မှသာ မာရက်စ်ကာရဲ့ ရာထူးကို အကဲဖြတ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပေမယ့် နည်းပြရဲ့ မပျော်ရွှင်မှုတွေက အခုလို စောစီးစွာလမ်းခွဲဖို့ ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို ပြိုင်ပွဲစုံ ၉၂ ပွဲ ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး ၅၅ ပွဲအနိုင်ရကာ ၁၆ ပွဲသရေနဲ့ ၂၁ ပွဲ အရေး နိမ့်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရာခိုင်နှုန်း ၅၉.၇၈ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ဒီရာသီမှာ ရလဒ်ပိုင်း အနည်းငယ် ကျဆင်းနေတဲ့ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို မာရက်စ်ကာရဲ့ နေရာမှာ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာမယ့် နည်းပြသစ်က အကောင်းဆုံး ကိုင်တွယ်ပေးပြီး လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်ရှိအောင် ပြန်ပို့ ဆောင် ပေးနိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃

၂၀၂၅ ခုနှစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် သာမန်ဆိုးရွားသောနှစ်ဟု ပြောမည်ဆိုပါက လုံလောက်မည် မဟုတ်ပေ။ 

အချို့ကမူ ထိုနှစ်ကို ဆိုးရွားသည့်အရာများ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျရောက်လာသောကြောင့် "မြေပြင်ပေါ်က ငရဲ" သို့မဟုတ် ထိုင်းဘာသာဖြင့် Narok bon din ဟုပင် ခေါ်ဆိုသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် ထိုကဲ့သို့ ခက်ခဲသော အခြေအနေကို ရှင်သန်ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

နောက်ကြောင်းပြန်ကြည့်လျှင် အကျပ်အတည်း ကာလအတွင်း မည်သို့ ရှင်သန်နေထိုင်ရမည်ကို လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ သည့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ကျေးဇူးတော်ကို ပြန်ပြောင်း အောင့်မေ့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

"သည်းခံခြင်း"သည် ယခုကဲ့သို့ ခက်ခဲသောအချိန်ကို ရုန်းကန်ကျော်ဖြတ်နိုင်ရန် မိမိတို့ကို ကူညီပေးခဲ့သည်။ 

၁၉၉၇ ခုနှစ် တုံယမ်းကွန်း စီးပွားရေး အကျပ်အတည်း (Tom Yum Kung financial crisis) ကာလက ကဲ့သို့ပင် ယခုအခါတွင်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည့် ချိုမြိန်သော အခိုက်အတန့်များ၊ စိတ် အချဉ်ပေါက်ရသည့် စိတ်ပျက်စရာကိစ္စများ၊ ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများနှင့် ကြာရှည်နေသော မရေရာမှုများကဲ့သို့ အကောင်း၊ အဆိုး အားလုံးကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ဝေဖန်ရေးသမားများက ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရည်အချင်း မရှိသော နိုင်ငံရေး သမားများကို သည်းခံစောင့်ကြည့်ရင်းနှင့်ပင် ယခုကဲ့သို့ ထပ်တလဲလဲ ကျရောက်နေသော အကျပ်အတည်းများ အား မည်သို့ ရှင်သန်ကျော်ဖြတ်နိုင်သနည်းဟု မေးခွန်းထုတ်နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။

ဤမေးခွန်း၏ အဖြေမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရှည်လျားလှသော သမိုင်းကြောင်းနှင့် နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေသော သမိုင်းကြောင်းထဲတွင် ရှိနေသည်။

ထိုင်းအမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသနေစဉ်

တစ်ချိန်က "ဆိုင်အမ်" (Siam) ဟု လူသိများခဲ့သော ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင် နည်း၊ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်နည်းနှင့် မည်သည့် အခြေအနေတွင်မဆို ကြံဖန်ဖြေရှင်းနည်းတို့ကို သိရှိသော "ဒူပေနာပေခံနိုင်သည့် လူမျိုး" (Resilient people) ၏ ပုံပြင်တစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်မူ ထိန်းချုပ်မရနိုင်သည့် စိန်ခေါ်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ဖိအားများနှင့် ဝရုန်းသုန်းကား အခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၏ ပထမဆုံးလသည် ရာဇဝတ်မှု တစ်ခုနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်မှာ တရုတ်ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ဝမ်ရှင်း (Wang Xing) ပြန်ပေးဆွဲခံရမှု ဖြစ်သည်။

သူသည် သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် မကြာမီမှာပင် ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက် ဘက် နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျားဖြန့်စင်တာများ အခြေစိုက်သည့် မြဝတီမြို့သို့ လူကုန်ကူးခြင်း ခံခဲ့ရ သည်။

တရုတ်အင်တာနက် အသုံးပြုသူများက ဝမ် ပျောက်ဆုံးနေသည့် သတင်းကို မဖော်ထုတ်မီအထိ လူအနည်းငယ်က သာ ကျားဖြန့်ပြဿနာကို အာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။ 

ထိုအချိန်မှစ၍ ဝမ်ရှင်း ပြန်ပေးဆွဲခံရသည့် အမှုသည် ဒေသတွင်း လည်ပတ်နေသော နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ် ဂိုဏ်းကြီးများ၏ ကြောက်စရာကောင်းသည့် အတိုင်းအတာကို ဖော်ထုတ်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်ရပ်က ထိုင်းနိုင်ငံသည် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအတွက် လူကုန်ကူးရန်နှင့် ငွေကြေးလွှဲပြောင်းရန် အရေးပါသော ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာနေကြောင်း ပြသရာရောက်ခဲ့သည်။

ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ အဓိက ဦးတည်ချက် နေရာများမှာ ကာစီနိုရုံများနှင့် ကျားဖြန့်စင်တာများ မှိုလိုပေါက်နေ သည့် ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငွေလိမ်ဂိုဏ်းများတွင် လူပေါင်း သိန်းနှင့်ချီ၍ အလုပ်လုပ် ကိုင်နေကြသည်ဟု ယူဆရပြီး ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး တရားမဝင်လုပ်ငန်း ဗဟိုချက်ကြီး တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ဝမ်ရှင်း၏ အမှုသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှတဆင့် စီးဆင်းစေသည့် အကျင့်ပျက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ ငွေမည်းများ သို့မဟုတ် ငွေကြေးခဝါချမှုများ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း တစ်ဖန်အာရုံစိုက်လာစေခဲ့သည်။

ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနူတင်ကို တွေ့ရစဉ်

လွန်ခဲ့သော လပေါင်းများစွာကတည်းက သတင်းမီဒီယာများတွင် ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းများ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ကြီးမားသော အတိုင်းအတာကို အလေးပေးဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

မတ်လအတွင်းတွင်မူ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အားပြင်း ငလျင်ကြောင့် ဘန်ကောက်မြို့တော်၌ ၃၀ ထပ်မြင့်သည့် နိုင်ငံတော်စာရင်းစစ်ရုံးဌာနချုပ် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပျက်စီးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်ရပ်က ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ၏ လုံခြုံစိတ်ချရမှု အပေါ်  ကြီးမားသော မေးခွန်းများ ထွက်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။

နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော ကျားဖြန့်ဂိုဏ်းများနှင့် စာရင်းစစ် အဆောက်အအုံ ပြိုကျမှုများသည် ထိတ်လန့် စရာ ဖြစ်စဉ်များဖြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်လယ်ပိုင်းတွင်မူ နိုင်ငံရေးပေါက်ကွဲမှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

မေလနှောင်းပိုင်းတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စစ်တပ်များအကြား နယ်စပ်ဒေသများတွင် အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက် မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဇူလိုင်လလယ်တွင်မူ ထိုအချိန်က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ပေတုန်တန် ရှင်နာဝပ် (Paetongtarn Shinawatra) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဟွန်ဆန် (Hun Sen) တို့၏ ဖုန်းပြောဆိုသည့် အသံဖိုင်ပေါက်ကြားလာခဲ့သည်။

ထိုအသံဖိုင်ထဲတွင် ပေတုန်တန်က ဟွန်ဆန်ကို ဦးလေးဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကာ ထိုင်းစစ်တပ် အကြီးအကဲတစ်ဦးကို ဝေဖန်ခဲ့သဖြင့် လူထုကြား ဒေါသများမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်က ပေတုန်တန် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပြိုကွဲစေခဲ့ပြီး အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးက ပေတုန်တန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို အရှက်ရစေပြီး အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ၎င်းကို ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

ပေတုန်တန် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် ယခင် ညွန့်ပေါင်းမဟာမိတ်ဟောင်းဖြစ်သော ဘူဂျထိုင်း (Bhumjaithai Party) ပါတီခေါင်းဆောင် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သို့သော် အနူတင် ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သည် ယာယီသဘောသာ ဖြစ်သည်။ 

အတိုက်အခံ ပြည်သူ့ပါတီ (People's Party) နှင့် သဘောတူညီချက်အရ အနူတင်၏ အစိုးရသည် အာဏာကို ၄ လကြာသာ ရယူထားမည်ဖြစ်ပြီး ထို့နောက်တွင် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းကာ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသစ် ကျင်းပပေးရမည် ဖြစ်သည်။

ပေတုန်တန်နှင့် ဟွန်ဆန်တို့၏ ဖုန်းပြောဆိုမှု အသံဖိုင် ပေါက်ကြားခဲ့ခြင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားအပေါ် ထားရှိသော ထိုင်းပြည်သူတို့၏ သဘောထားကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။

ထိုင်းပြည်သူများ၏ မယုံကြည်မှုများသည် ဖိနှိပ်ချုပ်တည်းထားရသည့် ပေါက်ကွဲခါနီး ဗုံးတစ်လုံးကဲ့သို့ ဖြစ်လာခဲ့ သည်။

ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းတွင် နယ်စပ်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ နယ်စပ်တစ်လျှောက် အသစ်ထောင်ထား သော မြေမြှုပ်မိုင်းများကြောင့် ထိုင်းစစ်သည်များ ပိုမိုဒဏ်ရာ ရရှိလာခြင်းက ထိုင်းလူမျိုးများ၏ ဒေါသနှင့် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်ကို မီးလောင်ရာ လေပင့်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား နယ်စပ်တစ်လျှောက် ပစ်ခတ်မှုများ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခဲ့ သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်မှ အရင် စတင်ပစ်ခတ်သည်ဟု အပြန်အလှန် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

တစ်ချိန်က အလွယ်တကူ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များသည် ယခုအခါတွင်မူ အပြန်အလှန် လက်စားချေခြင်း နှင့် အန္တရာယ်ရှိသော စစ်ရေး ကစားကွက်များအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ 

ပဋိပက္ခတစ်လျှောက်လုံးတွင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် သတင်းအချက်အလက်များကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး မီဒီယာများကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် သေဆုံးသူနှင့် ဒဏ်ရာရသူစာရင်းကို လျှို့ဝှက်ထားခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ပေတုန်တန်ကို တွေ့ရစဉ်

ကမ္ဘောဒီးယားသည် လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျူးကျော်သူအဖြစ် ပုံဖော်ပြီး အင်အားအလွန်အကျွံ သုံးသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဗျူဟာမြောက် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ 

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကမ္ဘောဒီးယား မီဒီယာများက ထိုင်းနိုင်ငံသည် ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲနေသည်ဟုပင် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း ဂျီနီဗာမြို့တွင် ကျင်းပသော အော့တဝါကွန်ဗင်းရှင်း (Ottawa Convention) ညီလာခံ၌ ထိုင်းနိုင်ငံ က စုဆောင်းထားသည့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ မြေမြှုပ်မိုင်း သက်သေ အထောက်အထားများကို တင်ပြနိုင်ခဲ့ချိန်မှသာ အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယား၏ လုပ်ရပ်များမှာ လူသိရှင်ကြား ပေါ်ပေါက်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုင်းစစ်တပ်သည် ပိုမို ထိရောက်သော မဟာဗျူဟာမြောက် သတင်းစကားများဖြင့် တုန့်ပြန်လာနိုင်ခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် နယ်စပ် အခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်၍ နေ့စဉ် သတင်း စာ ရှင်းလင်းပွဲများ ပြုလုပ်ကာ ပွင့်လင်းမြင်သာသော ချဉ်းကပ်မှုမျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ 

သို့သော် သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲ (Information War) တွင်မူ လူအများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ရရှိရန် နှေးကွေး နေဆဲ ဖြစ်သည်။ 

အကြောင်းမှာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အများအပြားက တစ်ပြိုင်နက်တည်း စကားပြောနေကြပြီး၊ သတင်းတင်ဆက် သူများနှင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူများကလည်း နာရီအလိုက် ထွက်ပေါ်လာသော သတင်းများအပေါ် အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်း ပြောဆိုနေကြခြင်းကြောင့် လူထုကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဝန်ကြီးချုပ် အနူတင်သည် ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး မြင့်တက်လာသည့် ဝေဖန်မှုများကို ရေရှည်တောင့်ခံနိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။

ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်တွင် အတိုက်အခံ ပြည်သူ့ပါတီ၏ ထောက်ခံမှု ဆုံးရှုံးသွားပြီးနောက် အနူတင်သည် လွှတ်တော် ကို ဖျက်သိမ်းကာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ သည် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း ကာလ၌ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလအတွင်းသို့ တစ်ကျော့ပြန် ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

ယခုတွင် အနုတင်သည် လက်ရှိ အာဏာရရှိထားသည့် အားသာချက်ကို အသုံးပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရန် မျှော်လင့်နေသည်။

သို့သော် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများမှာ ကြီးမားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘောဒီးယား နယ်စပ်သည် အချိန်မရွေး ပေါက်ကွဲနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေ မှာလည်း မည်သို့ ဖြစ်လာမည်ကို ခန့်မှန်း၍ မရနိုင်သေးပေ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်က ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပထမအဆင့် မဲပေးမှုစတင်ခဲ့သည်။

ရုရှား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဘီလာရုစ်၊ နီကာရာဂွါ နှင့် ကာဇက်စတန် အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၉) နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို လေ့လာရန် စေလွှတ်ခဲ့ကြသည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်တွင် ဒုတိယအဆင့် မဲပေးမှုနှင့် ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် နောက်ဆုံးအဆင့် မဲပေးမှုများ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများသည် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိလာမည်မှာ သေချာသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ဟတ်ယိုင် (Hat Yai) နှင့် ထိုင်းတောင်ပိုင်း တစ်ခွင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြင်းထန်သည့် ရေကြီးမှုများသည် ဝန်ကြီးချုပ် အနူတင်၏ အစိုးရအပေါ် ဖိအားများ ကျရောက်ခဲ့သည်။ 

အစိုးရအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အားနည်းခြင်းနှင့် နှောင့်နှေး ကြန့်ကြာခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံများနှင့် မီဒီယာများ၏ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

ရေကြီးမှုဒဏ်များ ကျရောက်ပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် နယ်စပ်တိုက်ပွဲများမှာ တစ်ကျော့ပြန် စတင်လာခဲ့ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။

ထို့နောက် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ခြင်းက ဆင့်ကဲကျရောက်နေသော အကျပ်အတည်းများကြားတွင် နိုင်ငံကို နောက်ထပ် ရွေးကောက်ပွဲ သံသရာတစ်ခုထဲသို့ တွန်းပို့ရာရောက်ခဲ့သည်။

ရက်ပေါင်း ၂၀ ကြာ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား တို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် တစ်ရပ်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီး ၇၂ နာရီကျော် ကြာမြင့်လာချိန်တွင် ထိုင်းစစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထားသည့် ကမ္ဘောဒီးယားစစ်သား ၁၈ ဦးကို ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်၌ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။

လာမည့် နှစ်များတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့ အနေဖြင့် အဖက်ဖက်မှ သဘောထား ကွဲလွဲမှုများကို ပြန်လည် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းပြီး ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ကုန်ဆုံးပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း တစ်ခုလုံးမှာ စိုးရိမ်နေ ရဆဲ ဖြစ်သည်။ 

သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေများကြားတွင် နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ပြိုကွဲမသွားဘဲ စည်းလုံး ညီညွတ်စွာဖြင့် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ချီတက်နေဆဲဖြစ်သည်မှာ အံ့ဩစရာပင် ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် မည်သို့သော အခက်အခဲမျိုးကိုမဆို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြန်သည်။ 

မည်သည့် အခြေအနေမျိုးကိုမဆို ကြံကြံခံနိုင်သည့် "တက်ဖလွန် ထိုင်းနိုင်ငံ" (Teflon Thailand) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်မှာ ယခုထက်တိုင် တောက်ပနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရည်ရှိမှုသည် ထိုင်းနိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ပိုမိုယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း ရှိစေရန် နှင့် လူမှုစီးပွားရေးအရ ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် လုံလောက်ပါမည်လောဟု မေးခွန်းထုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။

သို့မဟုတ်ပါက ထိုကဲ့သို့သော ရှင်သန်နိုင်စွမ်းက မိမိတို့ကို အခက်အခဲများနှင့် အသားကျသွားစေနိုင်ပြီး ရှေ့လည်း မတိုးနိုင်၊ နောက်လည်း မဆုတ်နိုင်သည့် သံသရာ ဝဲဂယက်အတွင်း တစ်နှစ်ပြီး တစ်နှစ် လည်ပတ်နေမည့် အခြေအနေကို ရောက်ရှိသွားစေနိုင်သည်။

Source: Bangkok Post

CNI International Article

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ (Sheikh Hasina) ကို ရာထူးမှ ပြုတ်ကျစေခဲ့သည့် ဆူပူအုံကြွ မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တစ်နှစ်ခွဲခန့်အကြာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့၌ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားပြီး နိုင်ငံရေး ပြန်လည် တည်ငြိမ်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြသည်။

သို့သော် ၂၀၂၄ ခုနှစ်က ဟာဆီနာ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည့် ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြမှုများ အတွင်း ထင်ရှားသည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် ရှာရစ်ဖ် အော့စ်မန် ဟာဒီ (Sharif Osman Hadi) သည် ဒါကာမြို့တော်တွင် လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက် တင်းမာမှုများ ပြန်လည်မြင့်တက် လာခဲ့သည်။

ဟာဒီသည် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်က ဒါကာမြို့တော်တွင် သေနတ်သမားများ၏ ပစ်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် စင်္ကာပူ နိုင်ငံရှိ ဆေးရုံတွင် ဆေးဝါးကုသမှုခံယူရင်း ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်၌ ဒဏ်ရာများဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းသည် ဆူပူအုံကြွမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ယခုအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ထိုဖြစ်စဉ်များသည် ထူးမခြားနားပင် ဖြစ်လာလိမ့်မည်။

အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံရေး အုပ်စုများ၏ အသံများသည် ပိုမိုကျယ်လောင်လာပြီး အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရေး လှိုင်းလုံးသည် လည်း ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့သဖြင့် လက်ရှိတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက် စေခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ တင်းမာမှုမှ ထွက်ပေါ်လာမည့် ရလဒ်များသည် ဒေသတစ်ခုလုံးကို ရိုက်ခတ်သွားစေနိုင်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့်အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး သာမကဘဲ တောင်အာရှ၏ ကျယ်ပြန့်သည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး အခြေအနေ၊ တရုတ်နှင့် ဆက်ဆံရေးတို့ကိုပါ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာစီနာကိုတွေ့ရစဉ်

အိန္ဒိယ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆက်ဆံရေးကို လှစ်ဟပြနေသည့် အကျပ်အတည်း
****************************************************************
ဟာစီနာ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဆက်ဆံရေးသည် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှု တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၅ ရက်က ဟာဆီနာသည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် သွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

ဟာဆီနာသည် ဆန္ဒပြမှုများအတွင်း လူပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည့် အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းမှုများနှင့်ပတ်သက်ပြီး နိုဝင်ဘာလက သေဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်း ပို့ဆောင်ခံရနိုင်ခြေမရှိပေ။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရကမူ ဟာဆီနာကို လွှဲပြောင်းအပ်နှံရန် အိန္ဒိယကို တောင်းဆိုထားသော်လည်း အိန္ဒိယက တုန့်ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ထိုအခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်မှာ ဒေါသထွက်နေသည့် လူအုပ်ကြီးသည် ဟာဒီ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ် ခံရမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယအပေါ် အပြစ်ပုံချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဟာဒီ သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ဆူပူအုံကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဒေါသထွက်နေသည့် လူအုပ်ကြီးက အိန္ဒိယလိုလားသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော သတင်းစာတိုက်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။

ဟိန္ဒိူအမျိုးသားတစ်ဦးသည် အုပ်စုလိုက် ဝိုင်းဝန်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် နောက်ထပ် ထင်ရှားသည့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည့် မိုတာလက် ဆစ်ဒါး (Motaleb Sikder) သည် ဦးခေါင်းကို သေနတ်ထိမှန်ခဲ့သည်။

သို့သော် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကြား တင်းမာမှုများသည် လွန်လေသော နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ 

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး နှစ်နိုင်ငံစလုံးက တစ်နိုင်ငံ၏ အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချပြောဆိုခဲ့ ကြသည်။

အိန္ဒိယကမူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် ကျေးဇူးမသိတတ်ကြောင်း ယူဆထားပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကလည်း အိန္ဒိယ၏ မတူသလို၊ မတန်သလို ဆက်ဆံမှုကို မကျေနပ်ခဲ့ပေ။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း အိန္ဒိယသည် တရားမဝင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရွှေ့ပြောင်းများကို အတင်းအကျပ် နေရပ်ပြန်ပို့ခဲ့ သည်။ ဝေဖန်ရေးသမားများကမူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရွှေ့ပြောင်းများအား နေရပ်ပြန်ပို့သည့် အိန္ဒိယ၏ လုပ်ဆောင် ချက်သည် တရားရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ အားနည်းနေကြောင်း ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။

ဟာဆီနာနှင့် ၎င်း၏ Awami League ပါတီတို့ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရပြီး ကတည်းက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရေးသမား အချို့သည် အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရေး မှတ်ချက်များကို အရှိန်မြှင့် ပြောဆိုလာခဲ့ကြသည်။

ထို့ပြင် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့သည် သံတမန်ရေးအရ အဖုအထစ်ဖြစ်စေသည့် မှတ်ချက်များကို ပြောခဲ့ပြီး ဘာသာရေး အငြင်းပွားမှုများလည်း ယှက်နွယ်လာခဲ့သည်။

အကြီးဆုံးသားဖြစ်သူ တာရစ် ရာမန်ကို တွေ့ရစဉ်

တရုတ်နှင့် ပါကစ္စတန်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍ
*************************************
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် အိန္ဒိယနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်နေချိန်က တရုတ်၊ ပါကစ္စတန်တို့နှင့် ဆက်ဆံရေးကို အဆင်မပြေသည့် ပုံစံမျိုးကို ပြသခဲ့သည်။

ထိုအချက်ကြောင့် အိန္ဒိယသည် ဟာဆီနာနှင့် Awami League ကို ဆယ်စုနှစ်နှင့်ချီ ထောက်ခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

သို့သော် လက်ရှိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် မိုဟာမက် ယူနွတ် (Muhammad Yunus) သည် မတ်လအတွင်းက တရုတ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ထိုခရီးစဉ်သည် ဟာဆီနာ အစိုးရအလွန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် တရုတ် ကြား ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ချိန်ညှိခြင်းဖြစ်ကြောင်း ယူဆခံခဲ့ရသည်။

ယူနွတ်၏ တရုတ်ခရီးစဉ်အတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဘက်ဖြစ်သည့် တရုတ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၁ ဘီလျံ တန်ဖိုးရှိသည့် ချေးငွေများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ထောက်ပံ့မှုများ ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဇွန်လတွင် တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်း (Kunming) မြို့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး များသည် တရုတ် ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး သုံးပွင့်ဆိုင် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ယခင် ဟာဆီနာနှင့် Awami League ပါတီတို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရနှင့် လက်ရှိ ယူနွတ် ဦးဆောင်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရအဖွဲ့ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ယူနွတ်အစိုးရအဖွဲ့သည် အိန္ဒိယ၏ ရန်ဘက် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။

နိုဝင်ဘာလကလည်း ပါကစ္စတန် ရေတပ် သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ၄ ရက်ကြာ ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ်အဖြစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ချက်တိုဂရမ် (Chattogram) မြို့၏ ကမ်းလွန်ရေပြင်တွင် ကျောက်ချရပ်နားခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအဖြစ် လွတ်လပ်ရေး မရမီက အရှေ့ပါကစ္စတန်ဟု လူသိများခဲ့သည့် ဒေသကို ပါကစ္စတန်စစ်တပ်က လာရောက်ခဲ့သည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး ပါကစ္စတန်ရေတပ်သင်္ဘော လာရောက်မှုဖြစ်သည်။

ဟာဆီနာသည် အစ္စလာမ်အစွန်းရောက်မှုကို ဘေးချိတ်ပြီး ရန်လိုသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ငြိမ်စွာ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းခဲ့ကာ စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ဟန်ချက်ညီမှုကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို စီးပွားရေး၊ ပထဝီ နိုင်ငံရေး အခြေအနေတို့တွင် ခန့်မှန်းနိုင်သည့် အနေအထားမျိုး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။

သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ဘာသာရေး မနွယ်သည့် အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများကြား၊ အရပ်ဘက်နိုင်ငံတော်နှင့် စစ်တပ်၊ လုံခြုံရေး အေဂျင်စီများကြားတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရသော မကျေနပ် ချက်များနှင့် ပြည်တွင်း တင်းမာမှုများသည် ကြီးထွားလာခဲ့သည်။

ယခုအခါ Awami League ကို ဖြုတ်ချလိုက်ခြင်းကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ (BNP) သည် ဖေဖော်ဝါရီ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် အစိုးရဖွဲ့ရန်နှင့် ဦးဆောင်ရန် မဲရလဒ် အလုံအလောက်ဖြင့် အနိုင်ရမည်ဟု မျှော်လင့်ထားသည်။

BNP ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ခါလီဒါ ဇီယာ (Khaleda Zia) ၏ အကြီးဆုံးသားဖြစ်သူ တာရစ် ရာမန် (Tarique Rahman) သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ထင်ကြေးပေးခံထားရသည်။

တစ်ချိန်က ဟာဆီနာ အစိုးရအဖွဲ့၏ ပိတ်ပင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် သဘောထား တင်းမာသော ဘာသာရေးပါတီဖြစ် သည့် Jamaat-e-Islami Bangladesh (JIB) သည် ဟာဆီနာ ပြုတ်ကျခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အင်အားကြီးထွားလာ ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် JIB ပါတီသည် BNP ပါတီ၏ စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ယူနွတ်ကို တွေ့ရစဉ်

ရွေးချယ်ခွင့် နည်းပါးခြင်း
**********************
အိန္ဒိယရော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံပါ ပထဝီနိုင်ငံရေး၏ လက်ရှိ အမှန်တရားဖြစ်သည့် တည်ငြိမ်သည့် အိမ်နီးချင်း ဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ရန် လိုအပ်သော အချက်အောက်မှ ရှောင်လွှဲပြေးနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသော ၂၇၁ ကီလိုမီတာ နယ်စပ်ဒေသမှလွဲပြီး ကျန်သည့် ၄,၀၀၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသော နယ်စပ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်းရံခြင်းကို ခံထားရသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသသည် မြို့တော်နယူးဒေလီနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရရော ပထဝီဝင်အရပါ အလှမ်းကွာဝေးနေပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ခံရနိုင်ခြေရှိသည့်အပြင် တရုတ်နိုင်ငံကလည်း အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ အချို့နယ်မြေ အစိတ်အပိုင်းများကို ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုထားသည်။

အိန္ဒိယအတွက် စိန်ခေါ်မှုမှာ ၎င်း၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသကို အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဆက်သွယ် ပေးမည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှုသည် မရှိမဖြစ် အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်နေသည်။

အကယ်၍ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပါက လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းမှုများသည် နယ်စပ်များကို ကျော်ဖြတ် ပျံ့နှံ့သွားမည်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ခွဲထွက်ရေးသမားများကို ခိုလှုံခွင့် ရရှိစေလိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်း အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် National Citizen Party (NCP) ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရေးသမား ဟတ်စနတ် အဗ္ဗဒူလာ (Hasnat Abdullah) က ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ဒါကာမြို့တွင် ပြုလုပ်သော လူထုစည်းဝေးပွဲတစ်ခု၌ သတိပေးခဲ့သည်။

၎င်း၏ ပြောကြားချက်သည် အိန္ဒိယအစိုးရအတွက် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယ ကြား ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားသွားခြင်းကို တရုတ်နှင့် ပါကစ္စတန်တို့က အခွင့်ကောင်းယူ အသုံးချသွားမည်ကို အိန္ဒိယကျွမ်းကျင်သူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် အိန္ဒိယ၏ တုန့်ပြန်မှုသည် ဥပဒေကြောင်းအရ ခိုင်မာပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် အမြော်အမြင် ရှိရှိဖြင့် စနစ်တကျ ချိန်ဆထားသည့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုအပေါ် အခြေခံရမည်ဟု ထိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အမေရိကန်ဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ဟောင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အိန္ဒိယအထက်လွှတ်တော်အမတ် ဟာ့ရှ် ဗာဒန် ရှရင်ဂလာ (Harsh Vardhan Shringla) က ဒေလီအခြေစိုက် သတင်းစာတစ်စောင်တွင် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။

"နောက်ဆုံးမှာတော့ ရွေးကောက်ပွဲပြီးသွားရင် အိန္ဒိယအနေနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ဘယ်အစိုးရတက်တက် ဆွေးနွေး ရမှာပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အိန္ဒိယဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဦးတည်ချက်မဲ့အောင် ပစ်ထားလို့မရသလို တရုတ်ဘက် ကို အပြီးအပိုင် ပါသွားအောင်လည်း အဖြစ်မခံနိုင်လို့ပဲ" ဟု ဝါရှင်တန်ရှိ Hudson Institute မှ အိန္ဒိယနှင့် တောင်အာရှရေးရာ အကြီးတန်းသုတေသနပညာရှင် ဒေါက်တာ အပါနာ ပန်ဒီ (Dr Aparna Pande) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၌ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလတွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ခြေ ရှိနေသည်။

သို့သော် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပိုမိုထိခိုက်လွယ်လာသော ဒေသတွင်း အခြေအနေများအတွက် သင်ခန်းစာကြီး တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

မကြာသေးမီ လများအတွင်း အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများအကြား နယ်စပ်ပဋိပက္ခနှစ်ခု (အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် ၊ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား) ပေါ်ပေါက်ခဲ့သလို မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ကာလရှည် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားနေသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု အန္တရာယ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြည်သူများအတွက် သာမက ဒေသ တစ်ခုလုံး အတွက်ပါ လျှော့တွက်၍ မရနိုင်သော အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။

Source: CAN

CNI Sport Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၆

ဒီရာသီမှာ အကောင်းဆုံးပုံစံ ပြသနေတဲ့ အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ်ရဲ့ ထိပ်ဆုံး နေရာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်တာက အခြားအသင်းတွေအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အရာ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် အာဆင်နယ်အသင်းအတွက်တော့ ကောင်းမွန်တဲ့အရာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ အချက်အလက်တွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ ရာသီတိုင်း ရာသီကုန်ချိန် မှာ အမှတ်ပေးဖလားနဲ့ ဝေးကွာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ပရီးမီးယားလိဂ်ခေတ်မှာ ဒီရာသီ အပါအဝင် ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်ဆုံး နေရာ ရပ်တည်မှု ၅ ကြိမ်အထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ပထမဆုံးအနေနဲ့ အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ၂၀၀၂-၀၃ ရာသီခရစ္စမတ်နေ့မှာ ယူနိုက်တက်အသင်းကို ရမှတ် အများ အပြား အသာရကာ ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် ရာသီကုန်ချိန်မှာ ယူနိုက်တက်အသင်းက ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့ပြီး သူတို့က အဆင့် ၂ နေရာနဲ့ အဆုံးသတ်ခဲ့ရပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်း အောင်ပွဲခံနေကြစဉ်

၂၀၀၇-၀၈ ရာသီမှာလည်း အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်ခဲ့ပေမယ့် ရာသီ ကုန်ချိန်မှာ ယူနိုက်တက်အသင်းကပဲ ချန်ပီယံဆုကို ရရှိသွားခဲ့ပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ၂၀၀၇-၀၈ ရာသီမှာ အဆင့် ၃ သာရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

၂၀၂၂-၂၃ နဲ့ ၂၀၂၃-၂၄ ရာသီတွေမှာလည်း အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် အမှတ်ပေး ဇယားကို ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့တာကို သူတို့ပရိသတ်တွေ မေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီရာသီတွေရဲ့ ရာသီကုန်ချိန်မှာ အာဆင်နယ်အသင်းဟာ အဆင့် ၂ နေရာနဲ့ ရာသီ အဆုံးသတ်ခဲ့ရတာပါ။ 

အချက်အလက်တွေဖော်ပြတဲ့ Opta က အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်မှာ ပရီးမီးယားလိဂ်ကို ဦးဆောင်တဲ့ နောက်ဆုံး ၇ ကြိမ်စလုံး ဆုဖလားရယူနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ဦးဆောင်ပြီးနောက် ထိပ်တန်းလိဂ်ဖလားကို အာဆင်နယ်အသင်း နောက်ဆုံးအကြိမ် ရယူနိုင် ခဲ့တာက ၁၉၄၇-၄၈ ရာသီကဖြစ်လို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

 အာဆင်နယ်အသင်း ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်

အာဆင်နယ်အသင်းနည်းပြ အာတီတာကတော့ ပရီးမီးယားလိဂ်ဟာ အလွန်ခက်ခဲတဲ့အတွက် ခက်ခဲတဲ့နေရာတွေ ကိုသွားပြီး ခက်ခဲတဲ့ အချိန်တွေရှိမှာ ဖြစ်ပေမယ့် သူ့ကို ယုံကြည်မှုရှိစေတာက စွမ်းဆောင်ရည်အဆင့်နဲ့ တည်ငြိမ် မှုတို့ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာမှာ အာဆင်နယ်အသင်းကို စတင်ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ နည်းပြအာတီတာဟာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် FA ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ အသင်းကို ချန်ပီယံဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ဒီနောက်ပိုင်းမှာ ဆုဖလားတွေနဲ့ ဝေးကွာနေတာ ၅ နှစ်ကြာပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီရာသီမှာ ဆုဖလား လက်မဲ့ဖြစ်မှုကို အဆုံးသတ်ချင်နေတာပါ။

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ လက်ရှိအချိန်မှာ အကောင်းဆုံးပုံစံကို ပိုင်ဆိုင်ထားတာကြောင့် ခရစ္စမတ်ကျိန်စာကို ကျော်လွှားပြီး ဆုဖလားတွေကို ရာသီကုန်ချိန်မှာ ကိုင်မြှောက်နိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉

ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) သည်  ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) နှင့် ဖုန်းပြောဆိုချိန်က ထိုင်းနှင့်ကမ္ဘောဒီးယား ပဋိပက္ခနှင့်ပတ်သက်ပြီး “လမ်းဘေးမတော်တဆမှု” ဟု သုံးနှုန်းပြောဆိုခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်က ထိုင်းပြည်သူများကို ဒေါသထွက် နာကျင်စေခဲ့သည့် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ Huay Santamaria အရပ်တွင် မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက်မူ မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရသူများသည် စစ်သားများ ဖြစ်သည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ထက် ပိုသည်။

၎င်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ဦး၏ သား၊ တစ်စုံတစ်ဦး၏ ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ဦး၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။

ပိုအရေးကြီးသည့် အချက်မှာ ၎င်းတို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ကို ကာကွယ်ရင်း ဒဏ်ရာရခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ရှေ့မှာ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အပစ်ရပ် သဘောတူညီမှု ယူကြစဉ်

ထို့ကြောင့် ထရမ့်၏ အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည့် လမ်းဘေး မတော်တဆမှုဆိုသည့် ပြောကြားချက်သည် မှားယွင်း နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြေမြှုပ်မိုင်းများသည် သူ့အလိုလို ပေါက်ကွဲခြင်းမရှိပေ။

အထက်ဖော်ပြပါ ဖြစ်စဉ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား စစ်သားများက လူများကို ထိခိုက်စေရန် သို့မဟုတ် သေဆုံးစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြေမြှုပ်မိုင်းများကို ထောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ်လည်း မဟုတ်ပေ။

ယခင်က နယ်စပ်ဒေသတစ်လျှောက် မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ် ၇ ကြိမ်ခန့် ရှိခဲ့သည်ဟု ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စီဟဆက် ဖူအန်ကက်ကော (Sihasak Phuangketkeow) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ မြေမြှုပ်မိုင်းများ ပေါက်ကွဲသည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် ထိုင်းက ကမ္ဘောဒီးယားကို မြေမြှုပ်မိုင်းများ ဖယ်ရှား ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် အခြေအနေမှာ ထူးခြားမလာခဲ့ပေ။

အမှန်တရားကို ပြောရမည်ဆိုပါက ထိုဖြစ်စဉ်များကို မတော်တဆမှုဟု ခေါ်ဆိုခြင်းသည် မိုင်းများကို ရည်ရွယ် ချက်ရှိရှိ ထောင်ထားသည်ဆိုသည့် အချက်ကို မျက်ကွယ်ပြုရာ ရောက်နေသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံက ထိုမြေမြှုပ်မိုင်းများ အန္တရာယ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ သတိပေးခဲ့သော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားက အရေးတယူ ဖြေရှင်းခြင်းမရှိပေ။

ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားသည် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်က မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူ (Kuala Lumpur) မြို့တော်တွင် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၌ မြေမြှုပ်မိုင်းများ ရှင်းလင်းရေးကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ပူးတွဲကြေညာချက်၌ သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။

ထိုသဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်နှင့် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါ အီဘရာဟင် (Anwar Ibrahim) တို့က ပူးတွဲတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် မည်သည့် တိုးတက်မှုမှ ဖြစ်ထွန်းမလာခဲ့ပေ။

ထရမ့်၏ မှတ်ချက်စကားသည် အဆပေါင်းသန်းချီ ပိုမိုနာကျင်စေရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုမှတ်ချက်စကားသည် အမေရိကန်ထံမှ ထွက်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၉၀ ကျော်ကြာ မိတ်ဆွေများဖြစ်ခဲ့သည့် အချက်ကို မေ့လျှော့ထား၍ မရပေ။

ထိုင်းသည် ၁၈၃၃ ခုနှစ်က အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး အာရှနိုင်ငံဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါတို့ ရှေ့မှာ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အပစ်ရပ် သဘောတူညီကြစဉ်

ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် အတူတကွ တိုက်ပွဲဝင်ခြင်း၊ စစ်သားများကို ပူးတွဲလေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးအပေါ် တစ်ဦး ယုံကြည်မှုများ ရှိခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မဟာမိတ်များ၊ မိတ်ဖက်များနှင့်အတူ ဒေသတွင်း ပူးတွဲ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ကာလအတွင်း ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် ဒေသတွင်း အကြီးဆုံး စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုကို ပူးတွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မိတ်ဆွေများအဖြစ် အမေရိကန်သမ္မတသည် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မချမှတ်မီ နှစ်ဖက်စလုံးမှ အသံများကို နားထောင်သင့်သည်။

ထိုင်းလူမျိုး အများစုကမူ ထရမ့်သည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အသံကိုသာ နားထောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ အသံကို နားထောင်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ခံစားနေရသည်။

ထရမ့်သည် ထိုင်းနှင့်ကမ္ဘောဒီးယား ခေါင်းဆောင်များကို ဖုန်းဆက်သွယ် ပြောဆိုခြင်းမပြုမီ နောက်ဆုံးရ အခြေအနေများကို သိရှိနိုင်ရန် ဘန်ကောက် (Bangkok) နှင့် ဖနွမ်ပင် (Phnom Penh) မြို့တော်များသို့ ထိပ်သီး အမေရိကန်ထိပ်သီးအရာရှိတစ်ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။

ထိုင်းသည် နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ နှစ်နိုင်ငံ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို အဖြေရှာရေးတို့ကို လိုလားကြောင်း အနူတင်နှင့် သီဟဆက်တို့က ထပ်တလဲလဲ ပြောကြားခဲ့ သည်။

သို့သော် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန် အမှန်တရားအပေါ် အခြေခံရန်လိုအပ်ပြီး မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့် အခြေအနေ များကို မျက်ကွယ်ပြု၍ မရနိုင်ပေ။

လက်ရှိတွင် ထိုင်းလူမျိုးများက ဖြေဆိုရခက်ခဲသည့် မေးခွန်းများကို မေးလာကြပြီဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းများမှာ အမေရိကန်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကို တန်းတူညီမျှ မိတ်ဖက်တစ်ဦးအဖြစ် လေးစားဆဲ ရှိ၊ မရှိ ဖြစ်သည်။ 

အာရှတွင်  အမေရိကန်၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနှင့် အကြီးမြတ်ဆုံး မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ထိုင်းသည် အမေရိကန် အတွက် အရေး ပါ၊မပါနှင့် ထိုင်းသည် အလွယ်တကူ မေ့လျော့ခံရဖွယ် ရှိ၊မရှိ အစရှိသည့် မေးခွန်းများဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းများသည် စိတ်ပျက်မှုများကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အမုန်းတရားအပေါ် အခြေခံပြီး ထွက်ပေါ် လာသည့် မေးခွန်းများ မဟုတ်ပေ။

အမေရိကန်အနေဖြင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်သည့် အကြောင်းရင်းများကို ပွင့်လင်းသည့် စိတ်သဘောထားဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ထရမ့် အနေဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထင်ရှားဆုံး ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်သူ ဖြစ်ချင်မည်ဆိုပါက အသံများကို ပိုမိုနားထောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထရမ့်အနေဖြင့် မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် အမှန်တရားကို သိရှိရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။

ထို့ကြောင့်  မကြာသေးခင်က ပြောကြားခဲ့သည့် မှတ်ချက်ကဲ့သို့ ထရမ့်၏ အလွယ်တကူပြောကြားသည့် စကားလုံးများသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးများကို အဖုအထစ်သာ ဖြစ်လာစေနိုင်မည်ဖြစ်ပေသည်။

Source: Thai PBS World

CNI Sport Article 

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၈

မြန်မာ့ဘောလုံးလောကရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ နိုင်ငံအသင်းတွေရဲ့ ရလဒ်တွေကို ကြည့်ရမယ်ဆိုရင် အောင်မြင်မှုက ရှားပါးခဲ့ပြီး ရှုံးနိမ့်မှုတွေနဲ့ ငိုကြွေးခဲ့ရတာတွေက ပိုပြီးများခဲ့တာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲမှာ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် သက်တမ်းလိုက် အသင်းတွေနဲ့ ဖူဆယ်အသင်းတွေဟာ နိုင်ငံတကာပွဲတွေ အများအပြား ကစားခဲ့ကြပေမယ့် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှု၊ ယူ-၁၇ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီး အသင်းတွေရဲ့ အာရှဖလားခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်တာသာ ပျော်ရွှင်ခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

အနီးစပ်ဆုံး ကစားခဲ့တဲ့ ထိုင်းဆီးဂိမ်းစ်မှာဆိုရင် မြန်မာ ယူ-၂၂ အသင်း၊ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် အမျိုးသမီးအသင်း၊ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီး ဖူဆယ်အသင်းတွေဟာ ဘာအောင်မြင်မှုမှ ရယူနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ အိမ်ပြန်လာခဲ့ကြ ရပါတယ်။ 

မြန်မာ ယူ-၁၇ အသင်းကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာအသင်းတွေဟာ ထိုင်းဆီးဂိမ်းစ်မှာ မြန်မာပရိသတ် အများအပြားရဲ့ အားပေးမှုကို ရခဲ့ကြပေမယ့် ပရိသတ် တွေကို ပျော်ရွှင်အောင် မလုပ်ပေးနိုင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ကစားခဲ့တဲ့ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် အမျိုးသားအသင်းကြီးရဲ့ ရလဒ်တွေကို ကြည့်ရမယ်ဆိုရင် သူတို့ ဟာ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲအဖွင့်ပွဲစဉ် ၂ ပွဲကို အနိုင်ရလဒ်နဲ့ စတင်ခဲ့တာကြောင့် ခြေစစ်ပွဲအောင်မြင်ဖို့ မျှော်လင့် လာခဲ့ကြပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် မြန်မာအသင်းဟာ ဆီးရီးယားအသင်းနဲ့ ကစားခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံး ၂ ပွဲစလုံး အရေးနိမ့်ပြီး အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်မယ့် မျှော်လင့်ချက်တွေကို အဆုံးသတ်ခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ပရိသတ်အားပေးမှု အခိုင်အမာ ရရှိခဲ့တဲ့ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် အမျိုးသမီး အသင်းကြီးဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့တဲ့ ပွဲတွေထဲမှာ နီပေါဖိတ်ခေါ် ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သလို အာဆီယံ ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ဒုတိယ ရရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် မြန်မာ အမျိုးသမီးအသင်းဟာ အများကြီး မျှော်လင့်ထားတဲ့ အာရှဖလားပြိုင်ပွဲမှာ ခြေစစ်ပွဲ မအောင်မြင် ခဲ့သလို ဆီးဂိမ်းစ်ပြိုင်ပွဲမှာ အုပ်စုအဆင့်နဲ့သာ ကျေနပ်ခဲ့ရပါတယ်။ 

မြန်မာ ယူ-၂၂ အမျိုးသားအသင်းကတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ကစားခဲ့တဲ့ ပွဲတွေမှာ တစ်ပွဲမှ နိုင်ပွဲမရခဲ့သလို ပရိသတ် တွေရဲ့ ဝေဖန်မှု အများဆုံးခံခဲ့ရတဲ့ အသင်းလို့ ပြောရမှာပါ။

မြန်မာ ယူ-၂၂ အသင်းဟာ အာဆီယံ ယူ-၂၃ ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ၊ အာရှ ယူ-၂၃ ခြေစစ်ပွဲတွေမှာ အုပ်စုအဆင့်၊ ခြေစစ်ပွဲအဆင့်တွေနဲ့သာ ကျေနပ်ခဲ့ရသလို ဆီးဂိမ်းစ်ပြိုင်ပွဲမှာလည်း အုပ်စုပွဲစဉ် ၂ ပွဲစလုံးအရေးနိမ့်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

 မြန်မာအမျိုးသားအသင်းကို တွေ့ရစဉ် 

မြန်မာ ယူ-၂၀ အမျိုးသမီးအသင်းဟာ အိမ်ကွင်းမှာ ကစားခဲ့တဲ့ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲမှာ အုပ်စုတွင်း တတိယ နေရာသာရခဲ့ပြီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်း မရှိတာပါ။ 

မြန်မာ ယူ-၁၇ အမျိုးသမီးအသင်းကတော့ အိမ်ကွင်းမှာ ကစားခဲ့ရတဲ့ အာရှဖလားခြေစစ်ပွဲမှာ မကာအို၊ အင်ဒိုနီးရှားအသင်းတို့ကို အနိုင်ရပြီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပါတယ်။ 

မြန်မာ ယူ-၁၇ အမျိုးသားအသင်းကလည်း အိမ်ကွင်းမှာ ကစားခဲ့ရတဲ့ အာရှဖလားခြေစစ်ပွဲမှာ အိုမန်၊ အာဖဂန် နစ္စတန်၊ နီပေါတို့ကို အနိုင်ရပြီး ဆီးရီးယားအသင်းနဲ့ သရေကျကာ ခြေစစ်ပွဲအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကွင်းလုံးပြည့် လာအား ပေးခဲ့တဲ့ ပရိသတ်တွေကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့ပါတယ်။

ဖူဆယ်အမျိုးသားအသင်းနဲ့ အမျိုးသမီးအသင်းတို့ဟာ ဆီးဂိမ်းစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ရလဒ်ဆိုးတွေနဲ့ ထွက်ခွာခဲ့ရသလို ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲကစားခဲ့တဲ့ ပြိုင်ပွဲတွေမှာလည်း အောင်မြင်မှုတွေနဲ့ ဝေးကွာခဲ့ပါတယ်။ 

အဲ့ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဟာ လာမယ့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ထဲ ယှဉ်ပြိုင်ရမယ့် နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲတွေ အတွက် သက်တမ်းလိုက် အသင်းတွေကို ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲမှုတွေ ပြုလုပ်ရမှာဖြစ်သလို အာရှဖလား ပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရမယ့် ယူ-၁၇ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီးအသင်းတို့ကို အောင်မြင်မှုရနိုင်အောင် ပံ့ပိုးမှုတွေ အများ အပြား ပြုလုပ်ဖို့ လိုအပ်နေတာဖြစ်ပါတယ်။