CNI Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၇

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိကြီးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် သြဇာကြီးမားသော လူနည်းစုသည် ၎င်းတို့အား သစ္စာခံသည့် ကွန်ရက်များနှင့် လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများ၏ အကူအညီဖြင့် အာဏာကို ရေရှည်ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလပ်စ် မာဒူရို (Nicolas Maduro) ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်နိုင်သော်လည်း ထိုအာဏာရှင် စနစ်မှာ ဆက်လက် ရှင်သန်နေဆဲဖြစ်သည်။

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အာဏာဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဗင်နီဇွဲလား၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်နေသည့် အမေရိကန်အရာရှိများ အကြောင်းကို လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့် ရမည်ဆိုပါက အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

¤ ဗင်နီဇွဲလား

ဒယ်လ်စီ ရော့ဒရီဂွက်ဇ် (DELCY RODRIGUEZ)
*****************************************
သူကဘယ်သူလဲ - ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မာဒူရိုအစိုးရ လက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ယခု အခါ အမေရိကန်၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် နိုင်ငံကို စီမံခန့်ခွဲနေရသူ ဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ဒယ်လ်စီသည် ဝါရင့်ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သလို ပါတီတွင်း ဝါရင့်အရာရှိတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယသမ္မတ၊ ရေနံဝန်ကြီးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး တာဝန်များကို ယူခဲ့စဉ်က စီးပွားရေးအာဏာ အားလုံးကို ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်ခဲ့၍ သူမကို ဘုရင်မ (Tsarina)  ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

မာဒူရိုအစိုးရတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုအောက်တွင် ရှိနေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ အမေရိကန်အစိုးရ၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိထားသည်။

အထူးသဖြင့် အမေရိကန် ရေနံကုမ္ပဏီကြီးများက ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ဗင်နီဇွဲလား၏ စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဒယ်လ်စီကို အသင့်တော်ဆုံးနှင့် အတူတကွ အလုပ်နိုင်ဆုံးသူအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ 

ဗင်နီဇွဲလားယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီ ရော့ဒရီဂွက်ဇ်ကို တွေ့ရစဉ်

ဂျော့ချ် ရော့ဒရီဂွက်ဇ် (JORGE RODRIGUEZ)
*****************************************
သူက ဘယ်သူလဲ - ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီ၏ အစ်ကိုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဗင်နီဇွဲလား အမျိုးသားလွှတ်တော် ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသူ ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - အာဏာရ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက အပြတ်အသတ် အင်အားသာလွန်သော လွှတ်တော်ယန္တရား တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင်ထားသည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း -  ဂျော့ချ်သည် မာဒူရိုအစိုးရ လက်ထက်ကတည်းက အမေရိကန်၊ နိုင်ငံရေး အတိုက် အခံများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းရာတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယခင်က ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အကျဉ်းသားလွှတ်ပေးရေး ဆွေးနွေးမှုများကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဂျော့ချ်သည် ဒယ်လ်စီနှင့်အတူ ပြည်ပအစိုးရများနှင့် လက်တွေ့ကျကျ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်သူ တစ်ဦးအဖြစ် ရှုမြင် ခံထားရပြီး နောက်ထပ် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများ ဝင်ရောက်လာနိုင်စေရန် ရေနံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်း စဉ်များကို ရှေ့တန်းမှ ဦးဆောင်လာလိမ့်မည်ဟု အမေရိကန်က ခန့်မှန်းထားသည်။

ဒီအိုဒါဒို ကာဘယ်လို (DIOSDADO CABELLO)
*******************************************
သူက ဘယ်သူလဲ - ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - ကာဘယ်လိုသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (DGCIM) နှင့် Colectivos ဟုခေါ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုး ထားနိုင်မှုကြောင့် လေးစားခံရသူဖြစ်သည်။ 

Colectivos အဖွဲ့များသည် အာဏာရပါတီနှင့် မဟာမိတ်ပြုထားသည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဂိုဏ်းများဖြစ်ပြီး အတိုက်အခံများနှင့် အတိုက်အခံ ထောက်ခံသူများကို ခြိမ်းခြောက် နှိပ်ကွပ်ရာတွင် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြား သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ကာဘယ်လိုကို ဗင်နီဇွဲလားတွင် ဖိနှိပ်မှုများ၏ အဓိက လက်သည်အဖြစ် လည်း ကောင်း၊ "ချားဗက်စ်ဝါဒ" (Chavismo) ကို လက်ဆင့်ကမ်းနေသည့် အဓိက ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ 

သူသည် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ စွဲချက်များဖြင့် အမေရိကန်၏ တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံထားရသော် လည်း ထိုစွဲချက်များကို ငြင်းဆိုထားသည်။

အမေရိကန်က ၎င်းအား ဖမ်းဆီးနိုင်ရန်အတွက် ဆုကြေးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅ သန်း ထုတ်ထားသည်။ 

လက်ရှိတွင် ကာဘယ်လို အနေဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိပါက အမေရိကန်၏ ဖမ်းဆီးမှုကို ခံရမည့် အဓိက ပစ်မှတ်ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ထင်ကြေးပေးခံထားရသည်။

ဗင်နီဇွဲလား အလံကို တွေ့ရစဉ်

ဗလာဒီမာ ပါဒရီနို (VLADIMIR PADRINO)
************************************
သူက ဘယ်သူလဲ -  ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် -  ပါဒရီနိုသည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အားလုံးကို ကွပ်ကဲသူဖြစ်သည်။ 

အမေရိကန် အရာရှိများကမူ မာဒူရိုအလွန် အကူးအပြောင်း ကာလအတွင်း အာဏာလေဟာနယ် မဖြစ်စေရန် အတွက် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍမှာ အလွန်အရေးကြီးသည်ဟု ရှုမြင်ထားသည်။

သူက ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း -  ပါဒရီနိုသည် ကာဘယ်လို ထက်စာလျှင် ဝါဒစွဲ နည်းပါးသူ ဖြစ်သည်။ 

ပါဒရီနိုသည် ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီကို သစ္စာခံမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး၊ ၎င်း၏ လွတ်မြောက်ရာ လွတ်မြောက် ကြောင်းအတွက် အမေရိကန်၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာမည့်သူအဖြစ် ယူဆခြင်းခံရသည်။

ပါဒီရီနိုသည် အမေရိကန်၏ မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုမှုစွဲချက်ဖြင့် တရားစွဲခံထားရပြီး ဒေါ်လာ ၁၅ သန်း ဆုကြေးငွေ ထုတ်ပြန်ခံထားရသော်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးရာထူးကို ၁၁ နှစ်ကျော်တိုင်အောင် ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်သူ ဖြစ် သည်။

မာရီယာ ကိုရီနာ မာချာဒို (MARIA CORINA MACHADO)
***************************************************
သူက ဘယ်သူလဲ - ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်လ်ဆုရှင် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မာချာဒိုသည် ၎င်း၏ ဘဝသက်တမ်း တစ်လျှောက်လုံး အာဏာရပါတီကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှား ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၎င်းအား နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် စွပ်စွဲထားသည့် မာဒူရိုအစိုးရ၏ အလွဲသုံးစားမှုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - မာချာဒိုသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ ပြုလုပ်ခဲ့သော အတိုက် အခံ ပါတီများ၏ ပဏာမ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲဝင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။

သို့သော် မာဒူရိုအစိုးရက ၎င်းအား အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။

မာချာဒိုသည် အမေရိကန် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် အချို့နှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်ကမူ မာချာဒိုသည် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် ထောက်ခံမှု အလုံအလောက် မရှိကြောင်း ပြောကြားထားသည်။

¤ အမေရိကန်

မာကို ရူဘီယို (MARCO RUBIO)
*******************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ယာယီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - သမ္မတ ထရမ့်ပြီးလျှင် ရူဘီယိုသည် ဗင်နီဇွဲလားဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများတွင် လူသိအများ ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။

ဗင်နီဇွဲလား ခေါင်းဆောင်များအား အမေရိကန်၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာလာစေရန် ဖိအားပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ရူဘီယိုသည် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ကျူးဘားနွယ်ဖွား အမေရိကန်နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စပိန်ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည့် ရူဘီယိုသည် လက်တင်အမေရိက အရေးကိစ္စများကို ကာလရှည်ကြာ ကိုင်တွယ် လာခဲ့သူဖြစ်သည်။

မာဒူရိုကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်းသည် ၎င်း၏ မျှော်မှန်းချက်တစ်ခု အောင်မြင်သွားခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် တစ်ဆင့် အနေဖြင့် ကျူးဘားအစိုးရကိုပါ ပြောင်းလဲပစ်ချင်သည်ဟု ပြောကြားထားသည်။

သူသည် ဗင်နီဇွဲလား ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ဆက်ဆံလျက် ရှိသည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရူဘီယိုကို တွေ့ရစဉ် 

ဂျွန် ရက်ကလစ်ဖ် (JOHN RATCLIFFE)
***********************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (CIA) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - ရက်ကလစ်ဖ်သည် အမေရိကန်၏ ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့အစည်းကို ဦးဆောင်သူဖြစ်ပြီး ဗင်နီဇွဲလားအရေးကို လပေါင်းများစွာ ကြိုတင်ပြင်ဆင် ကိုင်တွယ်ခဲ့သည့် အဓိက အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - သမ္မတ ထရမ့်၏ အမာခံ မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ရက်ကလစ်ဖ်သည် ရူဘီယို၊ အိမ်ဖြူ တော် လက်ထောက် စတီဖင် မေလာ (Stephen Miller) နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိထ် ဟက်ဂ်ဆက် (PETE HEGSETH) တို့ ပါဝင်သော ဗင်နီဇွဲလားဆိုင်ရာ ဦးဆောင်မှုအဖွဲ့၏ နေ့စဉ်နီးပါး ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးများနှင့် ဖုန်းဖြင့် ဆွေးနွေးမှုများတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။

မာဒူရိုကို ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအတွင်းမှ လျှို့ဝှက်စွာ ဖယ်ရှားလိုက်သည့် စစ်ဆင်ရေးတွင် CIA သည် အလွန်အရေးကြီး သော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ ဗင်နီဇွဲလား မြေပြင်တွင် CIA အဖွဲ့ငယ်လေးတစ်ခု စတင်အခြေချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် စစ်ဆင်ရေး စတင်ချိန်တွင် မာဒူရို၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်ကာ မာဒူရိုရှိနေသည့် တိကျသော နေရာကို ထောက်လှမ်းပေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

စတီဖင် မီလာ (STEPHEN MILLER)
***********************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အိမ်ဖြူတော်၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ဒုတိယအရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မီလာသည် ဗင်နီဇွဲလား အပါအဝင် လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများကို အဓိက ပစ်မှတ်ထား သည့် သမ္မတ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ တင်းကျပ်သော အစီအစဉ်များကို ရေးဆွဲခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - မီလာသည် အိမ်ဖြူတော် အနောက်ဘက်ဆောင်၏ ကဏ္ဍအသီးသီးအပေါ် ကြီးမား သော သြဇာအာဏာကို ကျင့်သုံးသူ ဖြစ်သည်။

၎င်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အစိုးရအဖွဲ့သည် တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသူများကို ဖမ်းဆီးမှုများကို သိသိသာ သာ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ပြည်နှင်ဒဏ် ပေးခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေကြောင်းအရ ကန့်သတ်ချက်များကို အစွမ်းကုန် တွန်းအား ပေးခဲ့သည်။

ယခုအခါ သူသည် နိုင်ငံခြားအစိုးရ တစ်ခုကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြစ်စေ သို့မဟုတ် ဂရင်းလန်း (Greenland) ကျွန်းကို လိုအပ်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြစ်စေ "ကမ္ဘာကြီးကို အင်အားဖြင့်သာ အုပ်ချုပ်သည်" ဟူသော အယူအဆကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဖော်ထုတ်ပြောကြားနေသူ ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိဟက်ဆက်ကို တွေ့ရစဉ်

ပိ ဟက်ဆက် (PETE HEGSETH)
****************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မာဒူရိုကို ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည့် စစ်ဆင်ရေး အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အမေရိကန်၏ စစ်ဆင်ရေးအားလုံးအတွက် တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ဟက်ဆက်သည် မကြာသေးမီလများအတွင်း ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်ပြင်၌ အမေရိကန် စစ်အင်အားကို အလုံးအရင်းဖြင့် တိုးမြှင့်ချထားရန် စီစဉ်ညွှန်ကြားခဲ့သူဖြစ်ပြီး မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးသည်ဟု သံသယရှိရသော သင်္ဘောများကို ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထို့ပြင် စစ်အင်အားကို အသုံးပြုပြီး မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည့် လျှပ်တပြက် စစ်ဆင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

လက်ရှိ ဗင်နီဇွဲလား အစိုးရအနေဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိပါက နောက်ထပ် စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟူသော "အင်အားသုံး ခြိမ်းခြောက်မှု" ကိုလည်း ဟက်ဆက်က ကိုင်စွဲ ထားသည်။

 ခရစ် ရိုက် (CHRIS WRIGHT)
******************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - ဗင်နီဇွဲလား၏ အနာဂတ် ရေနံလုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အမေရိကန်၏ စွမ်းအင်မူဝါဒများအတွက် တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံကဏ္ဍကို ပြန်လည် တည်ဆောက်မည့် ထရမ့်၏ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသည်။ 

အမေရိကန်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Chevron အနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားတွင် လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးချဲ့လာမည်ဟု မျှော်လင့်ရ သလို ဗင်နီဇွဲလားတွင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည့် ConocoPhillips နှင့် Exxon Mobil တို့လည်း ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာလိမ့်မည်ဟု ရိုက်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ရိုက်က ဗင်နီဇွဲလားကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ လက်ဝေခံနိုင်ငံ ဖြစ်လာရန် အမေရိကန်က ခွင့်ပြုမည် မဟုတ် ကြောင်း၊ သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရေနံရောင်းချမှုကိုမူ ဆက်လက် ခွင့်ပြုထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉

ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) သည်  ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) နှင့် ဖုန်းပြောဆိုချိန်က ထိုင်းနှင့်ကမ္ဘောဒီးယား ပဋိပက္ခနှင့်ပတ်သက်ပြီး “လမ်းဘေးမတော်တဆမှု” ဟု သုံးနှုန်းပြောဆိုခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်က ထိုင်းပြည်သူများကို ဒေါသထွက် နာကျင်စေခဲ့သည့် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ Huay Santamaria အရပ်တွင် မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက်မူ မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရသူများသည် စစ်သားများ ဖြစ်သည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ထက် ပိုသည်။

၎င်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ဦး၏ သား၊ တစ်စုံတစ်ဦး၏ ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ဦး၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။

ပိုအရေးကြီးသည့် အချက်မှာ ၎င်းတို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ကို ကာကွယ်ရင်း ဒဏ်ရာရခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ရှေ့မှာ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အပစ်ရပ် သဘောတူညီမှု ယူကြစဉ်

ထို့ကြောင့် ထရမ့်၏ အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည့် လမ်းဘေး မတော်တဆမှုဆိုသည့် ပြောကြားချက်သည် မှားယွင်း နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြေမြှုပ်မိုင်းများသည် သူ့အလိုလို ပေါက်ကွဲခြင်းမရှိပေ။

အထက်ဖော်ပြပါ ဖြစ်စဉ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား စစ်သားများက လူများကို ထိခိုက်စေရန် သို့မဟုတ် သေဆုံးစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြေမြှုပ်မိုင်းများကို ထောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ်လည်း မဟုတ်ပေ။

ယခင်က နယ်စပ်ဒေသတစ်လျှောက် မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ် ၇ ကြိမ်ခန့် ရှိခဲ့သည်ဟု ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စီဟဆက် ဖူအန်ကက်ကော (Sihasak Phuangketkeow) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ မြေမြှုပ်မိုင်းများ ပေါက်ကွဲသည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် ထိုင်းက ကမ္ဘောဒီးယားကို မြေမြှုပ်မိုင်းများ ဖယ်ရှား ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် အခြေအနေမှာ ထူးခြားမလာခဲ့ပေ။

အမှန်တရားကို ပြောရမည်ဆိုပါက ထိုဖြစ်စဉ်များကို မတော်တဆမှုဟု ခေါ်ဆိုခြင်းသည် မိုင်းများကို ရည်ရွယ် ချက်ရှိရှိ ထောင်ထားသည်ဆိုသည့် အချက်ကို မျက်ကွယ်ပြုရာ ရောက်နေသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံက ထိုမြေမြှုပ်မိုင်းများ အန္တရာယ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ သတိပေးခဲ့သော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားက အရေးတယူ ဖြေရှင်းခြင်းမရှိပေ။

ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားသည် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်က မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူ (Kuala Lumpur) မြို့တော်တွင် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၌ မြေမြှုပ်မိုင်းများ ရှင်းလင်းရေးကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ပူးတွဲကြေညာချက်၌ သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။

ထိုသဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်နှင့် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါ အီဘရာဟင် (Anwar Ibrahim) တို့က ပူးတွဲတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် မည်သည့် တိုးတက်မှုမှ ဖြစ်ထွန်းမလာခဲ့ပေ။

ထရမ့်၏ မှတ်ချက်စကားသည် အဆပေါင်းသန်းချီ ပိုမိုနာကျင်စေရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုမှတ်ချက်စကားသည် အမေရိကန်ထံမှ ထွက်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၉၀ ကျော်ကြာ မိတ်ဆွေများဖြစ်ခဲ့သည့် အချက်ကို မေ့လျှော့ထား၍ မရပေ။

ထိုင်းသည် ၁၈၃၃ ခုနှစ်က အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး အာရှနိုင်ငံဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါတို့ ရှေ့မှာ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အပစ်ရပ် သဘောတူညီကြစဉ်

ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် အတူတကွ တိုက်ပွဲဝင်ခြင်း၊ စစ်သားများကို ပူးတွဲလေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးအပေါ် တစ်ဦး ယုံကြည်မှုများ ရှိခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မဟာမိတ်များ၊ မိတ်ဖက်များနှင့်အတူ ဒေသတွင်း ပူးတွဲ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ကာလအတွင်း ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် ဒေသတွင်း အကြီးဆုံး စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုကို ပူးတွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မိတ်ဆွေများအဖြစ် အမေရိကန်သမ္မတသည် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မချမှတ်မီ နှစ်ဖက်စလုံးမှ အသံများကို နားထောင်သင့်သည်။

ထိုင်းလူမျိုး အများစုကမူ ထရမ့်သည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အသံကိုသာ နားထောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ အသံကို နားထောင်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ခံစားနေရသည်။

ထရမ့်သည် ထိုင်းနှင့်ကမ္ဘောဒီးယား ခေါင်းဆောင်များကို ဖုန်းဆက်သွယ် ပြောဆိုခြင်းမပြုမီ နောက်ဆုံးရ အခြေအနေများကို သိရှိနိုင်ရန် ဘန်ကောက် (Bangkok) နှင့် ဖနွမ်ပင် (Phnom Penh) မြို့တော်များသို့ ထိပ်သီး အမေရိကန်ထိပ်သီးအရာရှိတစ်ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။

ထိုင်းသည် နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ နှစ်နိုင်ငံ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို အဖြေရှာရေးတို့ကို လိုလားကြောင်း အနူတင်နှင့် သီဟဆက်တို့က ထပ်တလဲလဲ ပြောကြားခဲ့ သည်။

သို့သော် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန် အမှန်တရားအပေါ် အခြေခံရန်လိုအပ်ပြီး မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့် အခြေအနေ များကို မျက်ကွယ်ပြု၍ မရနိုင်ပေ။

လက်ရှိတွင် ထိုင်းလူမျိုးများက ဖြေဆိုရခက်ခဲသည့် မေးခွန်းများကို မေးလာကြပြီဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းများမှာ အမေရိကန်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကို တန်းတူညီမျှ မိတ်ဖက်တစ်ဦးအဖြစ် လေးစားဆဲ ရှိ၊ မရှိ ဖြစ်သည်။ 

အာရှတွင်  အမေရိကန်၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနှင့် အကြီးမြတ်ဆုံး မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ထိုင်းသည် အမေရိကန် အတွက် အရေး ပါ၊မပါနှင့် ထိုင်းသည် အလွယ်တကူ မေ့လျော့ခံရဖွယ် ရှိ၊မရှိ အစရှိသည့် မေးခွန်းများဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းများသည် စိတ်ပျက်မှုများကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အမုန်းတရားအပေါ် အခြေခံပြီး ထွက်ပေါ် လာသည့် မေးခွန်းများ မဟုတ်ပေ။

အမေရိကန်အနေဖြင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်သည့် အကြောင်းရင်းများကို ပွင့်လင်းသည့် စိတ်သဘောထားဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ထရမ့် အနေဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထင်ရှားဆုံး ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်သူ ဖြစ်ချင်မည်ဆိုပါက အသံများကို ပိုမိုနားထောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထရမ့်အနေဖြင့် မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် အမှန်တရားကို သိရှိရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။

ထို့ကြောင့်  မကြာသေးခင်က ပြောကြားခဲ့သည့် မှတ်ချက်ကဲ့သို့ ထရမ့်၏ အလွယ်တကူပြောကြားသည့် စကားလုံးများသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးများကို အဖုအထစ်သာ ဖြစ်လာစေနိုင်မည်ဖြစ်ပေသည်။

Source: Thai PBS World

CNI Sport News

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ မွန်တာရေးအသင်းနဲ့ စာချုပ်ကုန်ဆုံးပြီးနောက် ထွက်ခွာလာခဲ့တဲ့ ဝါရင့်နောက်ခံလူ ရာမို့စ်ကို ခေါ်ယူဖို့ စိတ်မဝင်စားဘူးလို့ ESPN သတင်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ အသင်းလက်မဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ ရာမို့စ်ကို အံ့အားသင့်ဖွယ် ခေါ်ယူဖို့ စဉ်းစားနေတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာခဲ့တာပါ။

ရီးရယ်လ်အသင်းနဲ့ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၄ ကြိမ် အပါအဝင် ဆုဖလား အောင်မြင်မှု အများအပြား ရယူနိုင်ခဲ့တဲ့ ရာမို့စ်ဟာ ကစားသမားဘဝကနေ အနားယူဖို့ အစီအစဉ် မရှိသေးဘဲ အသင်းသစ် ရှာဖွေမှုတွေ ပြုလုပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းကလည်း ခံစစ်ပိုင်းကို အားဖြည့်ဖို့ ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ ရာမို့စ်ဟာ သူတို့ရဲ့ ရွေးချယ်စရာအဖြစ် ရှိနေတယ်လို့ အခုအပတ် အစောပိုင်းက ထွက်ပေါ်ခဲ့တဲ့ သတင်းမှာ ဖော်ပြထားတာပါ။ 

ဒါပေမယ့် ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ရာမို့စ်ကို ခေါ်ယူဖို့ စိတ်ဝင်စားခြင်း မရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အတွင်းမှာ အသက်အရွယ် ရနေပြီဖြစ်တဲ့ နာမည်ကြီး ကစားသမား တွေကို ခေါ်ယူခဲ့ပေမယ့် ရလဒ်တွေက ကောင်းမွန်ခဲ့ခြင်း မရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ 

ရာမို့စ်ကို တွေ့ရစဉ်

အဲ့ဒါကြောင့် ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ လူငယ် ကစားသမားတွေကိုသာ ခေါ်ယူဖို့ အာရုံစိုက်နေတာပါ။ 

ပေါ်တူဂီလူမျိုးနည်းပြ အာမိုရင်ဟာ ဇန်နဝါရီမှာ ကွင်းလယ်နဲ့ တောင်ပံ နောက်ခံလူတို့ကို အသင်းလူ စာရင်းထဲ အားဖြည့်ဖို့ စိတ်ဝင်စားနေပါတယ်။ 

ဘာလီဘာ၊ ဝါတန်၊ အန်ဒါဆန်နဲ့ ဂယ်လာဂါတို့ဟာ ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကွင်းလယ် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရှိနေတာပါ။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ဇန်နဝါရီမှာ ကစားသမားသစ်တွေ ခေါ်ယူဖို့ ပစ်မှတ်ထားနေသလို ဇက်ခ်ဇီ၊ ကိုဘီမေနူး တို့ အပါအဝင် ကစားသမားအချို့ကို ထွက်ခွာခွင့် ပေးရဖွယ်ရှိနေပါတယ်။ 

ကိုဘီမေနူးကို ခေါ်ယူဖို့ နာပိုလီအသင်းက စိတ်ဝင်စားနေပြီး ဇက်ခ်ဇီကို ရိုးမားအသင်းက ခေါ်ယူချင်နေတာပါ။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ လာမယ့် ပရီးမီးယားလိဂ် ပွဲစဉ်အဖြစ် ဘုန်းမောက်အသင်းနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

Source: Metro

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၆

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေး အားပြိုင်မှုများကို မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသော်လည်း ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကြောင့် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာဆီနာ (Sheikh Hasina) သေဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ Awami League ပါတီလည်း ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။

လူအများအပြား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး သက်တမ်းရင့် နိုင်ငံရေး အင်အားစုများသည် နိုင်ငံရေးစင်မြင့်ထက်တွင် ပြန်လည်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်များအရ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် သာမန် အစိုးရအဖွဲ့ အပြောင်းအလဲ တစ်ခုထက်ပိုသည့် အခင်းအကျင်း နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်ကို ပြသနေခြင်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးအင်စတီကျူးရှင်းများ အားနည်းလာချိန်တွင် ထိုကဲ့သို့ ပရမ်းပတာ အခြေအနေများသည် ဘူးပေါ်သလို ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ 

အာဏာနှင့် တာဝန်ခံမှုကြား ဟန်ချက်ညီမှု ကျိုးပျက်သွားချိန်တွင် နိုင်ငံရေးစနစ်သည်လည်း လျင်မြန်စွာ ယုတ်လျော့သွားပုံကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဖြစ်စဉ်က သက်သေပြရာ ရောက်နေသည်။

ဟာဆီနာ ကျဆုံးမှုသည် ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု တစ်ခုတည်းသာ အဆုံးသတ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ အလွန်ခိုင်မာသည့် ဗဟိုက ချုပ်ကိုင်ထားသော အချုပ်အခြာ အာဏာအပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် စနစ်တစ်ခုလည်း ပြိုလဲသွားခြင်းဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေးကို Awami League ပါတီက ဆယ်စုနှစ် တစ်စုကျော်ကြာ ဝန်းရံထားခဲ့ပြီး ထိုပါတီသည် ဗျူရိုကရေစီစနစ်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ရက်များကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။

ဟာဆီနာကို ဆန့်ကျင်သူများက ဟာဆီနာ၏ အစိုးရသည် လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားသည်ဟု ဝေဖန်ကြ သည်။ ထောက်ခံသူများကမူ ဟာဆီနာ၏ အစိုးရသည် တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ယူဆောင်လာ ပေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ထိုယူဆချက် နှစ်ခုစလုံးတွင် အမှန်တရားအချို့ ပါဝင်နေသည်။

သို့သော် ပိုပြီးအရေးကြီးသည့် မေးခွန်းတစ်ခုရှိသည်။ ထိုမေးခွန်းမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ လွှမ်းမိုးထားသော နိုင်ငံရေး အင်အားစုတစ်ခု ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားချိန်တွင် မည်သည့် အရာများ ဖြစ်ပျက်လာနိုင် သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းဖြစ်သည်။

ရှိတ်ဟာဆီနာကို ဖြုတ်ချခဲ့သော ဆန္ဒပြ လူငယ်တွေကို တွေ့ရစဉ်

ထိုမေးခွန်းကို မကြာသေးမီ လများအတွင်းက ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များက အဖြေပေးနိုင်ခဲ့သည်။

အင်စတီကျူးရှင်းများသည် ၎င်းတို့ဘာသာ အလိုအလျောက် ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ဦးဆောင် နိုင်မည့် အင်အားစုကို လိုအပ်နေသည်။

Awami League ပါတီ ကျဆုံးခြင်းက နိုင်ငံရေးနယ်ပယ် မည်မျှကျဉ်းမြောင်းလာသည်ကို ပြသခဲ့သည်။

ဒီမိုကရေစီခိုင်မာသည့် နိုင်ငံများတွင် အင်အားကြီး နိုင်ငံရေးပါတီများက စနစ်ကို တည်ငြိမ်စေရန် ကူညီပေးသည်။

သို့သော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် နိုင်ငံရေးသည် Awami League ပါတီတစ်ခုနှင့် ဟာဆီနာ တစ်ဦးတည်း အပေါ်တွင် သာ အများအားဖြင့် မူတည်ခဲ့သည်။

ထိုဖွဲ့စည်းပုံ ဖယ်ရှားခံလိုက်ရချိန်တွင် အရေးပေါ် အစီအစဉ်တစ်ခု မရှိတော့ဘဲ နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်က ဟာဆီနာ၏ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းကို လိုက်နာခဲ့သည့် အစိုးရဌာနများသည် ယခုအခါ မည်သူ၏ ဦးဆောင်မှုနောက်သို့ လိုက်ရမှန်းမသိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် လွတ်လပ်ခွင့် ပိုမိုရှိသော်လည်း ဦးတည်ချက်မရှိပေ။

အရေးအကြီးဆုံး အချက်မှာ နိုင်ငံရေး လေဟာနယ် ဖြစ်သွားချိန်တွင် အခွင့်အလမ်းကို စောင့်နေကြသည့် အခြား အင်အားစုများအတွက် နေရာလွတ်များကို ဖွင့်ပေးရာရောက်ခဲ့သည်။

ရှိတ်ဟာဆီနာကို တွေ့ရစဉ်

အခြေခံဥပဒေယိမ်းယိုင်ခြင်းနှင့် သဘောထား တင်းမာသည့် အင်အားစုများ ခေါင်းထောင်လာခြင်း
*****************************************************************************************
တစ်ချိန်က ဘေးဖယ်ခံထားရသည့် အင်အားစုများသည် ယခုအခါတွင် သက်ဝင်လှုပ်ရှားလာခဲ့ကြသည်။

Jamaat-e-Islami ပါတီနှင့် ၎င်းပါတီ၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Islami Chhatra Shibir အဖွဲ့တို့သည် ဟာဆီနာ ပြုတ်ကျခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ နောက်ပိုင်း လျင်မြန်စွာ အင်အားကောင်းလာခဲ့သည်။

၎င်းတို့ အင်အားစုသည် စစ်တကောင်း (Chittagong) ၊ ရာ့ဂျ်ရှဟီ (Rajshahi) နှင့် (Sylhet) မြို့များတွင် ထောက်ခံမှုများ အခိုင်အမာ ရရှိထားသည်။

Jamaat-e-Islami ပါတီနှင့် Islami Chhatra Shibir အဖွဲ့တို့က ၎င်းတို့ကိုယ်ကိုယ် အစ္စလာမ်မစ် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တရားမျှတမှုတို့ကို ကာကွယ်သူများအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။

Hefazat-e-Islam နှင့် အခြား ဘာသာရေး ကွန်ရက်များကဲ့သို့ အင်အားစုများသည်လည်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ထိုအင်အားစုများသည် အင်အားကြီး ပါတီများ မရှိသည့် နိုင်ငံရေး ဟာကွက်များတွင် အဖြည့်ခံ အင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်လာကြသည်။

အင်စတီကျူးရှင်း ပြိုလဲသည့် အခိုက်အတန့်အတွင်း သဘောထား တင်းမာသည့် အင်အားစုများသည် ခိုင်မာ အားကောင်းလာကြသည်။

၎င်းတို့သည် လျှင်မြန်စွာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး လူထုကို တိကျပြတ်သားသည့် မက်ဆေ့ချ်များ ဖြန့်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသမီးတွေ မဲထည့်ဖို့လုပ်နေကြစဉ်

ထိုအင်အားစုများသည် တရားဝင် အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များထက် ဗလီများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် ကွန်ရက်များ၊ ဒေသခံ အဖွဲ့အစည်းများကို အသုံးပြုပြီး လည်ပတ်နေကြသည်။

၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် လူထုကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် လူထုကို ကိုယ်စားပြုနေပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အခြားနိုင်ငံရေး ပလက်ဖောင်းများက အားနည်းနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် မိုဟာမက် ယူနွတ် (Muhammad Yunus) လက်ထက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းသည် နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းကို ပုံမှန်ပြန်ထိန်း သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။

သို့သော် Awami League ပါတီကို ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းသည် မဲဆန္ဒနယ်များတွင် နေရာလွတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် တောရောမြို့ပါ မကျန် ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေသည့် အင်အားအကြီးဆုံး Awami League ပါတီမပါဘဲ ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ယှဉ်ပြိုင်မှုကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် အင်အားနည်းသော်လည်း စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံရေး အင်အားစုများသည် လူထု၏ ဆွေးနွေးပွဲ စကားဝိုင်းများကို လွှမ်းမိုးထားသည်။

ထိုအခြေအနေများအောက်တွင် ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် တရားမျှတမှုရှိသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စစ်မှန်သည့် နိုင်ငံရေး ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ထင်ဟပ်စေမည် မဟုတ်ပေ။

သို့သော် လက်ရှိတွင် စည်းကမ်း တင်းကျပ်သည့် အယူဝါဒ အုပ်စုများသည် ခေါင်းထောင်လာသည်ကို ငြင်းနိုင် မည်မဟုတ်ပေ။

Jamaat-e-Islami ပါတီနှင့် ဆက်စပ်နေသော အဖွဲ့အစည်းများသည် ယခင်က ပိတ်ထားခဲ့သည့် ရုံးခန်းအဟောင်း များကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။

Islami Chhatra Shibir ကျောင်းသား အဖွဲ့ဝင်များကလည်း သက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များတွင် ပြန်လည်လှုပ်ရှား လာကြသည်။

အင်အားနည်းသည့် အစ္စလာမ်မစ် အုပ်စုများကလည်း မဟာမိတ်များဖွဲ့လာကြသည်။

ထိုအခြေအနေများက ယခင်က အခြေတည်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးစနစ် ဗဟိုချက်သည် ပြိုလဲသွားပြီး နိုင်ငံရေး လေဟာ နယ်တွင် မူဝါဒများကို ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ပြောဆိုပြီး စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့များက နေရာ ဝင်ယူလာသည့် လက္ခဏာများဖြစ်သည်။

ရှိတ်ဟာဆီနာနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရခေါင်းဆောင် ယူနွတ်ကို တွေ့ရစဉ်

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေးသာမဟုတ်ဘဲ ဒီမိုကရေစီကိုပါ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး
**************************************************************************
ယခင်အစိုးရအဖွဲ့သည် ကြီးမားသည့် အမှားများကို လုပ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများ၏ ဆန္ဒပြမှုကို အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များကို အာဏာသုံးပြီး နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။

ထိုလုပ်ရပ်များက နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

သို့သော် Awami League ပါတီကို ချက်ချင်း ဖယ်ထုတ်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြေရှင်းနည်းတော့ မဟုတ်ပေ။

နိုင်ငံရေးစနစ်သည် ယှဉ်ပြိုင်မှုရှိနေချိန်မှသာ အင်စတီးကျူးရှင်းများသည် တည်ငြိမ်နေမည်ဖြစ်သည်။

Awami League ပါတီကို ဖယ်ထုတ်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံရေးစနစ်သည် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အစွန်ရောက်မှုများနှင့် ဆက်နွှယ်မှု ရှိခဲ့သည့် အင်အားစုများကို မရည်ရွယ်ဘဲ အင်အားတောင့်တင်း သွားစေနိုင်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ စိန်ခေါ်မှုမှာ အုပ်ချုပ်သူကို ပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုသာ မဟုတ်ပေ။

စစ်မှန်သည့် စိန်ခေါ်မှုမှာ တရားမျှတသော နိုင်ငံရေးပြိုင်ဆိုင်မှုကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန်ဖြစ်သည်။

အပေါ်ယံ သုံးသပ်ကြည့်ပါက မှန်ကန်ပုံရသော်လည်း စစ်မှန်သည့် ပြိုင်ဆိုင်မှုမရှိသော ရွေးကောက်ပွဲများသည် အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေမည်ဖြစ်သည်။

အဓိက ပါတီများ မပါဝင်သော၊ ဟန်ချက်ညီသော အသံများ မပါဝင်သော၊ အားနည်းသော အင်စတီကျူးရှင်များသာ ပါဝင်သော စနစ်တစ်ခုသည် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များထက် အရေးကြီးသည့် အချက်များရှိသည်။

နိုင်ငံသားများ အနေဖြင့် စည်းမျဉ်းများသည် တသမတ်တည်း ရှိနေမည်ဟု ယုံကြည်ရမည်ဖြစ်သည်။

ပါတီများအနေဖြင့် အင်စတီးကျူးရှင်းများသည် ကြားနေဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ရမည်။

တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုဂ္ဂိုလ်များ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ သစ္စာစောင့်သိမှုသည် ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးတည်းအပေါ် မဟုတ် ဘဲ စနစ်အပေါ်တွင်ဖြစ်ကြောင်း နားလည်ရမည်ဖြစ်သည်။

လက်ရှိ အကျပ်အတည်းအရ အင်စတီးကျူးရှင်းများသည် စည်းမျဉ်းများထက် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနောက်ကို လိုက်နေ ကြောင်း ပြသနေသည်။

ထိုပုဂ္ဂိုလ်များ ရုတ်တရက် မရှိတော့ချိန်တွင် အင်စတီကျူးရှင်းများ ပြိုလွဲသွားမည်ဖြစ်သည်။

တရားရုံးများ၊ အစိုးရ အေဂျင်စီများ၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အဖွဲ့များသည် မရေရာသည့် အခြေအနေကို ရင်ဆိုင် နေရသည်။ ထို့ကြောင့် တည်ငြိမ်မှုပျက်ယွင်းသွားရခြင်းဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် သမိုင်းဝင် အလှည့်အပြောင်း ကာလသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

နောက်တက်လာမည့် အစိုးရအဖွဲ့သစ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် နောက်ထပ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည်အထိ နိုင်ငံရေးကို ပုံဖော်ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။

အာဏာပိုင်များ အနေဖြင့် တရားမျှတသည့် နိုင်ငံရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ပါတီတိုင်းသည် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး အစွန်းရောက်များ၏ အသံများကို စည်းမျဉ်းများနှင့် ထိန်းချုပ်ရ မည်ဖြစ်သည်။

အင်စတီကျူးရှင်းများအနေဖြင့်လည်း ဘက်မလိုက်ဘဲ တသမတ်တည်း ရှိရမည်ဖြစ်ပေသည်။

Source: Asia Times

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၉

အမေရိကန်သည် လာမည့် ရက်ပိုင်းအတွင်း ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် စစ်ဆင်ရေးများကို နောက်ထပ် အဆင့်သစ်တစ်ခု စတင်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း နိုဝင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် ရိုက်တာသတင်းအေဂျင်စီ၏ သတင်း တစ်ရပ်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ရိုက်တာသည် အမည်မဖော်လိုသည့် အမေရိကန် အရာရှိလေးဦးကို ကိုးကားပြီး ထိုသတင်းကို ဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုအရာရှိ ၄ ဦးအနက် ၂ ဦးက ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလက်စ် မာဒူရို (Nicolas Maduro) ကို ဆန့်ကျင်သည့် အစီအစဉ်တွင် လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများသည် ပထမအဆင့် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုသတင်းသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁ လကျော်က ဗင်နီဇွဲလားတွင် လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများ ပြုလုပ်ရန် ဗဟိုထောက် လှမ်းရေး အေဂျင်စီ (CIA) ကို ညွှန်ကြားထားသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) ကြေညာချက် အပြီးတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ အမေရိကန်သည် မူးယစ်-အကြေမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်ဆိုသည့် ကြေညာချက်ဖြင့် ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင် စစ်အင်အား အလုံးအရင်း ဖြန့်ကြက်ချထားခဲ့သဖြင့် CIA ၏ စစ်ဆင်ရေး အစီအစဉ်ကို အများစုက ခန့်မှန်းသိရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းကတည်းက ထရမ့်သည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်ပြင်၌ မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးသည် ဟု ယူဆရသည့် သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

အမေရိကန် လေယာဉ်အုပ်စုကို တွေ့ရစဉ်

ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် အမေရိကန်၏ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှု များသည် ဒေသခံ ငါးဖမ်းသမားများကိုသာ ထိခိုက်စေခဲ့ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သည် ၎င်း၏ စစ်ရေး လုပ်ဆောင်ချက်များကို တရားမျှတကြောင်း ပြသနိုင်ရန်နှင့်  နိုင်ငံရေး ထိန်းချုပ် မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းရေးစစ်ပွဲကို အကြောင်းပြပြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့ ဖူးသည်ဟု ဝေဖန်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် CIA သည် မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးမှုနှင့် ပတ်သက် ဆက်နွှယ်မှုရှိနေကြောင်း The New York Times သတင်းစာ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် The CIA Drug Connection Is as Old as the Agency ဟူသည့် ဆောင်းပါးဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။

ထရမ့်က သူသည် ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် စစ်ပွဲဆင်နွှဲမည် မဟုတ်ကြောင်း မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့သည်။

သို့သော် သူသည် အာဏာရလာခဲ့ပြီးနောက် အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ဗင်နီဇွဲလားတွင် လည်း နောက်ထပ် ပဋိပက္ခတစ်ခုကို စတင်ရန် ပြင်ဆင်နေပုံပေါ်သည်။

အမေရိကန်သည် မာဒူရိုအား ပစ်မှတ်ထားနေသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ကျိုးကြောင်းခိုင်လုံမှု အားနည်းသည်။ 

အမေရိကန်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ဖန်တနိုင်းလ် မူးယစ်ဆေးဝါး ပြဿနာအတွက် ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့က မာဒူရိုကို အပြစ်ပုံချသည်။

သို့သော် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် ဖန်တနိုင်းလ် မူးယစ်ဆေးဝါးများ ထုတ်လုပ်ခြင်း မရှိပေ။

ဗင်နီဇွဲလား မူးယစ်မှောင်ခိုဂိုဏ်းများသည် ကိုကင်း အများစုကို ဥရောပသို့ တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ကို ဖန်တနိုင်းလ်များ တင်ပို့ခြင်းမရှိကြောင်း NBC News အပါအဝင် အမေရိကန်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ မာဒူရိုကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော် နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိဟက်ဆက် (Pete Hegseth) က ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအနီးတွင် အမေရိကန်၏ စစ်အင်အား တိုးမြှင့်မှုသည် မိမိတို့၏ အမိမြေကို ကာကွယ်ရန်နှင့် မူးယစ်-အကြမ်း ဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အမေရိကန်အစိုးရယန္တရား ရပ်ဆိုင်းမှုကြောင့် ဆင်းရဲချို့တဲ့သည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို အစား အစာ ထောက်ပံ့မှုများ လျှော့ချမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည့် ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတစ်ဦးက အမိမြေ ကာကွယ်ရေးဆိုသည့် မှတ်ချက်စကားကို ပြောကြားခဲ့ခြင်းသည် ရှေ့၊နောက် ညီညွတ်မှု ရှိမနေပေ။

ထို့ပြင် အမေရိကန်အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်တိုင် သေနတ်ကိုင် အကြမ်းဖက်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေးအတွက် ရန်ပုံငွေကို လျှော့ချဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် ပြည်တွင်း ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်းထက် မာဒူရိုကို အပြစ်ပုံချခြင်းသည် ပိုမိုလွယ်ကူနေသည်ဟု ဝေဖန်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

မာဒူရိုသည် ယခင်သမ္မတ ဟူဂိုချာဗက်ဇ် (Hugo Chávez) ကဲ့သို့ အမေရိကန် ခေါင်းဆောင်များကို မျက်စိစပါးမွေး စူးစေသူဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် အမေရိကန်က မာဒူရိုအား မူးယစ် အကြမ်းဖက် သမားတစ်ဦးအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြ သည်။

ဗင်နီဇွဲလားတွင် အမေရိကန်၏ လှုပ်ရှားမှု အစီအစဉ်များအတွင်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယို လည်း ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်ဟု ယူဆရသည်။

ရူဘီယိုသည် ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လက်ယာယိမ်း ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံသားများနှင့် ကျူးဘား ပြည်ပြေးများ အများအပြား နေထိုင်နေသည့် ဖလော်ရီဒါတွင် နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုကို ပိုမိုရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေ ဖွယ်ရှိသည်။

 အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

မာဒူရိုကို ဖြုတ်ချမှုသည် အောင်မြင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ရူဘီယိုသည် အမေရိကန်ရှိ မာဒူရို ဆန့်ကျင်သည့် ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံသားများ၏ ထောက်ခံမှုကို ပိုမိုရရှိပြီး နိုင်ငံရေး အမြတ်ထွက်လိမ့်မည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့ သည်။

ထို့ပြင် အမေရိကန်သည် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး အနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလား၏ ကာရာကက်စ် (Caracas) မြို့တော်ပေါ် သို့ ဝါဒဖြန့် စာစောင်များ ကြဲချရန် စီစဉ်ခဲ့သည်ဟုလည်း The Washington Post သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထရမ့် အစိုးရအဖွဲ့ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အစီအစဉ်များကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်မည်ဆိုပါက မတည်ငြိမ်မှုသာ ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိသည်။ 

ထို့ပြင် ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အမေရိကန်ကို ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံ စေမည်မဟုတ်ဘဲ ဗင်နီဇွဲလား ပြည်သူများ အတွက်လည်း ကောင်းကျိုးရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။

Source: Al Jazeera

CNI Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၇

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဒေသဖြစ်သော စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်သည် တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များ ကြီးစိုးရာ နယ်မြေအဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ထင်ရှားလာခဲ့လေသည်။

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော အနောက်မြောက်ဒေသ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရှေ့ပိုင်း ကာလများတွင် တည်ငြိမ် အေးချမ်းလှပြီး တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များ မကြီးစိုးနိုင်သော နယ်မြေဖြစ် ခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာတော့ တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များ အဖွဲ့အစည်းပေါင်း မရေအတွက်နိုင် လောက်အောင်ကို ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအထိ စစ်မီးများ တောက်လောင်လာခဲ့ကာ လူပေါင်း သိန်းချီ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်၍ စစ်ဘေးရှောင်နေကြရသည်။

ထို့နောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများ မလုပ်နိုင်တော့သလို ကုန်စည် စီးဆင်းမှုများလည်း ပြတ်တောက်ကာ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်းနှင့် ကုန်စည်ရှားပါးမှု ဒဏ်များ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့လာခဲ့ရသည်။

ထို့ပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မှတ်ပုံတင် ၅/ ကိုင်ဆောင်သူများနှင့် ချင်းပြည်နယ် ၄/ ကိုင်ဆောင်သူများသည် တခြားသော ဒေသများကို သွားရောက်သည့်အခါမှာ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှု တင်းကြပ်ခံရမှုများကိုလည်း ရင်ဆိုင် လာကြရသည်။

အဆိုပါ အခြေအနေများသည် အနောက်မြောက်ဒေသ တစ်လျှောက် မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် စစ်ပွဲများကြောင့် ဖြစ်သည်။

လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသော မြို့များကို ပြသထားစဉ်

ထိုစစ်ပွဲများ ချုပ်ငြိမ်းရေးနှင့် ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအတွက် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(နမခ) စစ်တိုင်းသည် အဓိက တာဝန်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် နမခစစ်တိုင်းသည် တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များ ကြီးစိုးရာ အနောက်မြောက်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး မည်ကဲ့သို့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမလဲဆိုသော ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ်ကို ဖြေရှင်း ရမည်ဖြစ်သည်။

ဤပုစ္ဆာကို မဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းနှင့် အခွင့်ရေးယူကာ ငွေရှာခြင်းကို ပြုလုပ်သည့်အတွက် နမခတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးမင်းထွေးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ရာထူးမှ အနားပေးခံလိုက်ရသည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးမင်းထွေး မရှိတော့သည့် နောက်မှာတော့ နမခတိုင်းမှူး အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သူရက တာဝန်ယူလာခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် နမခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သူရသည် အနောက်မြောက်ဒေသ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည် နယ်အတွင်းက စစ်ပွဲများ ချုပ်ငြိမ်းရေးနှင့် နယ်မြေတည်ငြိမ်ရေးကို အဓိက ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ရမည့် အခြေ အနေမှာ ရှိနေနိုင်ပါသည်။

နမခစစ်တိုင်းသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းက သူပုန်များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် အင်းတော်မြို့၊ ဗန်းမောက် မြို့၊ ပင်လည်ဘူးမြို့၊ ရွှေပြည်အေးမြို့၊ ဖောင်းပြင်မြို့၊ ခမ်းပတ်မြို့ တို့ကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်သလို မုံရွာ-မန္တလေးလမ်းမကြီး၊ ရွှေဘို-မန္တလေးလမ်းမကြီး၊ မန္တလေး-ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနား လမ်းမကြီး ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးကိုလည်း ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ရမည့် အခြေအနေမှာ ရှိနေသည်။

ထို့နောက် တမူး-ခမ်းပတ်-မုံရွာ ယာကြီးလမ်းနှင့် ဟိမန္တာလမ်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းလာနိုင်သည်။

အလားတူ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းမှ ချင်းပြည်နယ်သို့ ဝင်ပေါက် နယ်မြေများကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဆိုလျှင် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းက တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များ ကြီးစိုးရာ နယ်မြေများကို ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်နိုင် မည်ဟု တွေးကာ ကြိုးပမ်းလာနိုင်သည်။

သို့သော် နမခစစ်တိုင်းသည် အနောက်မြောက်ဒေသ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းက တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များကို ထိုးစစ်ဆင်ဖို့ရန် အင်အား အလုံအလောက်ရှိပါ့မလား၊ အင်အား အလုံ အလောက်မရှိရင် ဘယ်လို အင်အားစုစည်းမလဲ၊ မည်သည့် အင်အားစုများကို မိတ်ဖွဲ့၍ အင်အားစုစည်းမလဲ ဆိုသည်မှာလည်း စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည့် အချက်ဖြစ်လာနိုင်သည်။

KIA-PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ကို တွေ့ရစဉ်

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်(SNA)၊ နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-ကပ္ပလန်/အန်းမိုင်(NSCN-K/AM)၊ နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-ကပ္ပလန်/ယုံးအောင်(NSCN-K/YA)၊ နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-အိုက်ဇက်ရှီချီဆူ/ဗွီးဗာ(NSCN-IM)၊ နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-ဟန် ရှီရမ်ဆန်း(NSCN-IM/HS)နှင့် ကသည်း လက်နက်ကိုင်များသည် ကြားနေအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

ကူကီးအမျိုးသားများတပ်မတော်(KNA/KNO)၊ အရှေ့နာဂအမျိုးသားများအဖွဲ့အစည်း(ENNO/ENDA)၊ နာဂ PDF၊ ဟုမ္မလင်း- ခန္တီး- ဖောင်းပြင်- မော်လိုက်- တမူး- ကလေး- မင်းကင်- ကသာ- အင်းတော်- ဗန်းမောက်- ရွှေဘို- မုံရွာ- ယင်းမာပင်- ပုလဲ- ဝက်လက်- ထီးချိုင့်- ခမ်းပတ် စသည့် မြို့နယ်များမှ PDF များ စသည့် လက်နက်ကိုင် အင်အား စုများသည် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA)၏ လက်အောက်ခံ သို့မဟုတ် မဟာမိတ်အဖြစ် ရပ်တည်ကာ မြန်မာ့တပ်မတော်ကို တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။

အလားတူ အာရက္ခတပ်တော်(AA)၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး(ABSDF)၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF) တို့လည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းမှာ လှုပ်ရှားကာ မြန်မာ့တပ်မတော်ကို တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။

ချင်းပြည်နယ်အတွင်းမှာတော့ ဇိုမီးအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်(ZRA/ZRO)နှင့် ကသည်း လက်နက်ကိုင် များသည် ကြားနေအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိပြီး CNF၊ AA အပါအဝင် ချင်းမျိုးနွယ်စု PDF များကတော့ မြန်မာ့တပ် မတော်ကို တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။

ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်(SNA)ကို တွေ့ရစဉ်

ထိုသို့ များပြားလှသော တော်လှန်သူများ (ဝါ) သူပုန်များ ကြီးစိုးရာ နယ်မြေ အနောက်မြောက်ဒေသကို နမခစစ် တိုင်းက တည်ငြိမ်အောင် သို့မဟုတ် စစ်ပွဲများ ချုပ်ငြိမ်းအောင် လုပ်နိုင်ဖို့ရန် ခက်ခဲလှသလို ဖြေရှင်းရန်လည်း ခက်ခဲလှသော ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ် ဖြစ်နေသည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အ‌နောက်မြောက်ဒေသ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရှေ့ပိုင်းက အခြေအနေမျိုးထိ ပြန်လည်ရောက်ရှိရန်မှာတော့ မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းပေါင်း ရာနှင့်ချီရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သလို အားလုံးကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းနိုင် သည့် အခြေအနေမရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

အဆိုပါ အခြေအနေကို နမခစစ်တိုင်းသည် ရွေးကောက်ပွဲအလွန်မှာလည်း ဖြေရှင်းနိုင်ရန် အခက်အခဲများ ရှိနေ နိုင်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် နမခစစ်တိုင်း ဖြေရှင်းရမည့် ပုစ္ဆာသည် ရွေးကောက်ပွဲကာလနှင့် ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ကာလတွင် အဖြေထွက်နိုင်မလားဆိုသည်ကိုတော့ စောင့်ကြည့်ရပေတော့မည် သို့မဟုတ်ပါက နမခစစ်တိုင်းအတွက် ဦးနှောက်ခြောက်စရာ ပုစ္ဆာအဖြစ် ရှိနေနိုင်သည်။

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာ ၂၂

အမေရိကန်သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် ကာကွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက် ဆော်ဒီသည် အမေရိကန်နှင့် တရားဝင် ကာကွယ်ရေးစာချုပ်ချုပ်ဆိုသည့် တစ်ခုတည်းသော် အာရပ်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။

ထိုစာချုပ်သည် အမေရိကန်၏ ရေရှည် လုံခြုံရေး ကတိကဝတ်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ထိုစာချုပ် ချုပ်ဆိုမှုကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆန့်ကျင်လာခဲ့ကြကာ အမေရိကန်မဲဆန္ဒရှင် အများစုကလည်း ထောက်ခံခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

သို့သော် အမေရိကန်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ ချမှတ်သည့် ခေါင်းဆောင်များက အမေရိကန်သည် အရှေ့ အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အဓိက စစ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်သင့်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆနေဆဲ ဖြစ်သည်။ 

၎င်းတို့၏ အယူအဆသည် ခေတ်မမီတော့ဘဲ အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားများအတွက်လည်း အထောက်အကူ မဖြစ်တော့သည့် အချက်ကို မေ့လျော့နေကြဖွယ်ရှိသည်။

ဆော်ဒီနှင့် ချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်ကို ထောက်ခံသူ အချို့ကမူ အမေရိကန်သည် အီရန်ကို တန်ပြန်ရန်၊ တရုတ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ရပ်တန့်ရန်၊ ဆော်ဒီနှင့် အစ္စရေးကြား ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်လည် ထူထောင်ရေးကို ကူညီပေး ရန် ထိုစာချုပ်ကို လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားနေကြသည်။

ထိုအကြောင်းပြချက်များသည် လက်တွေ့တွင် စစ်မှန်မှုမရှိပေ။

အီရန် အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး သုံးသပ်ရမည်ဆိုပါက ဆော်ဒီနှင့် အီရန်ကြား အားပြိုင်မှုသည် ဒေသတွင်း အရေး ကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

ဆော်ဒီနှင့် အီရန်ကြား ပြဿနာသည် ဘာသာရေး အယူအဆ ကွဲပြားမှုနှင့် မွတ်ဆလင်ကမ္ဘာတွင် ခေါင်းဆောင်မှု ရရှိရေးအပေါ် အခြေခံပြီး ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဆော်ဒီ-အီရန် ပြဿနာသည် အမေရိကန်အတွက် အဓိက ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခု မဟုတ်ပေ။

အမေရိကန် အနေဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ၎င်း၏ ပါဝင်မှုကို လျှော့ချခဲ့ချိန်၌ ထိုဒေသရှိ နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ ပြဿနာများကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းခဲ့ကြသည်။

တရုတ်က ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့သည့် ဆော်ဒီနှင့် အီရန်ကြား ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး သဘော တူညီချက်သည် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ထိုသဘောတူညီချက်က အရှေ့အလယ်ပိုင်း နိုင်ငံများသည် အငြင်းပွားမှုများကို အမေရိကန် မပါဘဲ ဖြေရှင်း နိုင်စွမ်းရှိသည်ကို ပြသရာ ရောက်သည်။

သို့သော် အမေရိကန်-ဆော်ဒီ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်က ထိုကဲ့သို့ တိုးတက်မှု ရှိနေသည့် အခြေအနေကို လျော့ပါးစေမည်ဖြစ်သည်။

ဆော်ဒီနှင့် ချုပ်ဆိုသည့် ကာကွယ်ရေးစာချုပ်အရ အမေရိကန်ကို ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများအတွင်းသို့ ပြန်လည် ဆွဲခေါ်ရာ ရောက်စေမည်ဖြစ်သည်။

ဆော်ဒီ အနေဖြင့်လည်း အမေရိကန်၏ အကာအကွယ်ဖြင့် ပိုမို အရဲစွန့် လှုပ်ရှားလာနိုင်သည်။

ဥပမာအနေဖြင့် ယီမင်တွင် ဆော်ဒီဦးဆောင်သည့် အာရပ်ညွန့်ပေါင်းတပ်ဖွဲ့၏ စစ်ဆင်ရေး ပုံစံများကို အရှိန်တိုး မြှင့် လာနိုင်သည်။

အမေရိကန်ကသာ ဆော်ဒီ၏ လုံခြုံရေးကို အာမခံ ပေးထားမည်ဆိုပါက ဆော်ဒီ ခေါင်းဆောင်များကလည်း အနု နည်းရော အကြမ်းနည်းပါ သုံးရန် ဝန်လေးမည် မဟုတ်ပေ။

ဆော်ဒီ အိမ်ရှေ့စံမင်းသားကို တွေ့ရစဉ် 

တရုတ် အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး သုံးသပ်ရမည်ဆိုပါက အမေရိကန်သည် တရုတ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဟန့်တားရန် ဆော်ဒီနှင့် ကာကွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် လိုအပ်လိမ့်မည်ဟု အချို့က ပြောနေကြသည်။

ထိုပြောကြားမှုသည် ကျိုးကြောင်းခိုင်လုံမှု အလွန်အားနည်းသည့် အယူအဆဖြစ်သည်။ တရုတ်သည် ယခင် ကတည်းက ဆော်ဒီအာရေဗျ၏ အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဘက်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဆော်ဒီကြား ကာကွယ်ရေးစာချုပ်သည် တရုတ်နှင့် ဆော်ဒီကြား ကုန်သွယ်ရေးကို ပြောင်းလဲစေမည် မဟုတ်ပေ။

စင်စစ်တွင် အမေရိကန်နှင့် ဆော်ဒီ၏ ကာကွယ်ရေးစာချုပ်သည် တရုတ်ကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပင် အထောက် အကူပြုရာ ရောက်နေသည်။

ထိုစာချုပ်အရ အမေရိကန်သည် ဆော်ဒီနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသကို ကာကွယ်ပေးထားမည်ဖြစ်သည်။

ထိုအချိန်အတွင်း တရုတ်က လုံခြုံရေး အကာအကွယ်အတွက် တစ်ပြားမှ ကုန်စရာမလိုဘဲ ပင်လယ်ကွေ့မှ ရေနံ များကို ဆက်လက် ဝယ်ယူနေမည်ဖြစ်သည်။

ပင်လယ်ကွေ့တွင် အမေရိကန်၏ အကာအကွယ်ဖြင့် တရုတ်က ရေနံများကို လွတ်လပ်စွာ ဝယ်ယူပြီး သယ်ယူပို့ ဆောင် နေမည်ဖြစ်သည်။

အကယ်၍ အမေရိကန် အနေဖြင့် တရုတ်ကို ယှဉ်ပြိုင်လိုပါက တရုတ်၏ စွမ်းအင်လမ်းကြောင်းများကို အခမဲ့ အကာအကွယ်ပေးနေခြင်း မဖြစ်သင့်ပေ။

ဆော်ဒီ-အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးစာချုပ်၏ စိုးရိမ်မှု အရှိဆုံးအပိုင်းမှာ နျူကလီးယား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ ဆော်ဒီ အိမ်ရှေ့စံမင်းသားကို တွေ့ရစဉ် 

ဆော်ဒီက ပြည်တွင်းတွင် ယူရေနီယံ သန့်စင်ခွင့်ကို ရရှိရန် ဆန္ဒရှိနေသည်။ ထိုအချက်က ဆော်ဒီအတွက် နျူကလီးယား လက်နက် စီမံကိန်းကို ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။

ဆော်ဒီအိမ်ရှေ့စံမင်းသား မိုဟာမက် ဘင်ဆယ်လ်မန် (Mohammed bin Salman) ကလည်း အီရန်သည် နျူကလီးယား လက်နက်များကို ရရှိခဲ့မည်ဆိုပါက ဆော်ဒီကလည်း နျူကလီးယား လက်နက်များ ရရှိအောင် ကြိုးပမ်းမည်ဟု ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။

အီရန်သည် နျူကလီးယား လက်နက်များ ရရှိရန် အလွန်နီးစပ်နေပြီဖြစ်သဖြင့် ဆော်ဒီ-အမေရိကန် ကာကွယ်ရေး စာချုပ်သည် ပင်လယ်ကွေ့တွင် နျူကလီးယားလက်နက် ပြိုင်ဆိုင်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်လိမ့်မည်။

အမေရိကန် အနေဖြင့်လည်း နျူကလီးယားလက်နက် ပျံ့ပွားမည့် အန္တရာယ်ကို အရဲစွန့်ပြီး သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သည့် ဆော်ဒီနိုင်ငံကို ကာကွယ်ပေးမည် ဟုတ်၊ မဟုတ် မေးခွန်းထုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထိုစာချုပ်ကြောင့် အမေရိကန်ပြည်တွင်းတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် အာရပ်အမေရိကန်များ၊ မွတ်ဆလင် အမေရိကန်များကဲ့သို့ အဓိက မဲဆန္ဒအင်အားစုများကြား သဘောထားများ ကွဲလွဲစေမည်ဖြစ်သည်။

ထိုအင်အားစုများသည် ဂါဇာကမ်းမြောင် ဒေသအပေါ် ထားရှိသည့် အမေရိကန်၏ မူဝါဒကို ယခင်ကတည်းက ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။

ယခုကဲ့သို့ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် တရားမဝင် မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုသည် အမေရိကန် မဲဆန္ဒရှင်များ၏ မကျေနပ်ချက်များကို ပိုမို မြင့်တက်စေလိမ့်မည်ကို အမေရိကန် ခေါင်းဆောင်များက သတိပြုသင့်ပေသည်။

Source: Asia Times

CNI Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၁

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်၌ အပိုင်း(၁)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်မှာ အပိုင်း(၂)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဇန်နဝါရီနောက်ဆုံးပတ်မှာတော့ အပိုင်း(၃)ဖြင့်လည်းကောင်း ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာထားသည်။

ထိုရွေးကောက်ပွဲသည် တိုင်းပြည်အတွက် အလှည့်အပြောင်းဖြစ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲဟု ပြောဆိုကြသလို မည်သည့် အပြောင်းအလဲမှ ဖြစ်လာနိုင်ခြေမရှိဘူးဟု ပြောဆိုကြသူများလည်းရှိသည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ပြည်သူလူထုသည် ရွေးကောက်ပွဲကို ဘယ်လို မြင်နေသလဲ၊ ဘယ်လို ယူဆနေသလဲ၊ ဘယ်လို မျှော်လင့်ထားသလဲ၊ ဘယ်လိုဆန္ဒရှိနေသလဲ စသည့် မေးခွန်းများကို သိဖို့လည်း လိုအပ်မည်ဟုထင် သည်။

ပြည်သူလူထုဆိုသည့် နေရာမှာ အုပ်စု ၃ အုပ်စု ခွဲခြား၍ လေ့လာကြည့်ရန်လည်း လိုအပ်မည်ဟု ထင်သည်။

ထို အုပ်စု ၃ အုပ်စုမှာ ပထမအုပ်စုကတော့ တပ်မတော်နှင့် USDP ကို ထောက်ခံသည့် ပြည်သူလူထု၊ ဒုတိယ ကတော့ ကြားနေ ပြည်သူလူထု၊ တတိယကတော့ တော်လှန်ရေးကို ထောက်ခံသော ပြည်သူလူထု ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ အုပ်စု ၃ စုအနက် ပထမနှင့် တတိယ အုပ်စုများကတော့ ရှင်းသည်။ မည်ကဲ့သို့ ရှင်းလင်းလဲဆိုလျှင် ပထမ အုပ်စုက ရွေးကောက်ပွဲကို ထောက်ခံပြီး ရွေးကောက်ပွဲအလွန် အစိုးရသစ်သည် တပ်မတော်နှင့် USDP ဦးဆောင် မည်ဟု ယုံကြည်ထားသည်။

တတိယ အုပ်စုကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကို မထောက်ခံ/ဆန့်ကျင်သည့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲ ကာလနှင့် ရွေး ကောက်ပွဲ အလွန်ကာလကို စိတ်မဝင်စားပေ။

ထို့ကြောင့် ဒုတိယအုပ်စုဖြစ်သော ကြားနေ ပြည်သူလူထု၏ ရွေးကောက်ပွဲကာလနှင့် ရွေးကောက်ပွဲ အလွန်ကာလ အပေါ် သဘောထားက ဘယ်လိုရှိလဲဆိုသည်က စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းသည်။

 ပြည်သူများ မဲထည့်ရန် စောင့်နေကြစဉ်

ကြားနေ ပြည်သူလူထုသည် လက်ရှိ နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို မကြိုက်ပေ။ ထို့ကြောင့် လက်ရှိ နိုင်ငံ၏ အခြေအနေ ကို ပုံစံတစ်မျိုး ပြောင်းပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကို အပြည့်အဝ မကြိုက်သော်လည်း ‌မကန့်ကွက်ဘဲ အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်မည်ဖြစ်သည်။

ကြားနေပြည်သူလူထုသည် ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် ပြည်သူလူထု ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသော လက်တွေ့ အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည့် နိုင်ငံရေးပါတီများကို မျှော်လင့်မှုရှိနေကြသည်။

ကြားနေပြည်သူလူထု အများစုသည် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ဒီမိုကရေစီ ထူထောင်ရေး၊ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ရအောင်လုပ်မည်၊ စစ်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းအောင် လုပ်ပေးမည်ဆိုသော မဲဆွယ်ကတိ များကို အယုံအကြည်မရှိသလို မမျှော်လင့်ပေ။

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုမူဝါဒများသည် ၁၀ နှစ် ၁၀ မိုး တည်ဆောက်ရင်တောင် ရဖို့မဖြစ်နိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံ မှာ မိမိတို့၏ မဲတစ်ပြားကို လိမ်လည်လှည့်ဖျား၍ ရယူရန်ကြိုးပမ်းခြင်းဟု ယူဆထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ကြားနေ ပြည်သူလူထု အများစုသည် လက်ရှိ မြေပြင်မှာ ပြည်သူလူထုများ ရင်ဆိုင် ကြုံတွေ့နေရသည့် လူမှုဘဝများကို လက်တွေ့ ကျကျ ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည့် မဲဆွယ် ကတိများကိုသာ မျှော်လင့်နေကြသလို လုပ်ပေးနိုင် မည့် နိုင်ငံရေးပါတီများကိုပဲ မျှော်လင့်နေကြသည်။

USDP မဲဆွယ်နေစဉ်

ပြည်သူလူထု အများစုသည် ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်း၊ စစ်မှုထမ်း ဥပဒေအရ တရားမဝင် ဖမ်းဆီးခံနေရခြင်းနှင့် ငွေကြေး တောင်းခံနေရခြင်း၊ ကုန်စည်ရှားပါးခြင်း၊ ခိုးဆိုးလုနှိုက်မှု အန္တရာယ်ရှိနေခြင်း၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အ လမ်းရှားပါးခြင်း၊ ဝင်ငွေနည်းပါးလာခြင်း၊ ငွေကြေးဖောင်းပွခြင်း၊ ခရီးသွားလာသည့်အခါ မလုံခြုံခြင်းနှင့် ငွေကြေး တောင်းခံနေရခြင်း၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှု အားနည်းပြီး ပြည်သူလူထု၏ တိုင်တန်းမှုအပေါ် အရေးယူဖော်ထုတ် ပေးမှု အားနည်းနေခြင်း စသည်တို့ကို ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည်။

အလားတူ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များ အလွယ်တကူ လုပ်ခွင့်မရခြင်းနှင့် ငွေကြေး အမြောက်အမြား တောင်းခံနေခြင်း၊ နိုင်ငံခြားကို လွတ်လပ်စွာ ထွက်ခွာခွင့် မရရှိခြင်းနှင့် ပြစ်ချက်ရှာ၍ ငွေကြေးတောင်းခံနေခြင်း၊ ပြည်ပထွက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် ပိတ်ပင်ခံနေရခြင်း၊ လျှပ်စစ်မီး အပြည့်အဝ မရရှိခြင်း၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးနှုန်း အဆမတန် ကြီးမြင့် ခြင်းနှင့် အိမ်ခြံမြေ ငှားရမ်းခများ ကြီးမြင့်ခြင်း၊ ကား‌ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် ကြီးမြင့်ခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည်။

ထို့ကြောင့် ပြည်သူလူထု အများစုသည် အထက်ပါ လူမှုဘဝ ပြဿနာများနှင့် အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းပေး မည်ဟု အာမခံသည့် နိုင်ငံရေးပါတီ သို့မဟုတ် လုပ်ပေးနိုင်မည့် နိုင်ငံရေးပါတီကိုသာ ရွေးကောက်ပွဲကာလမှာ မဲထည့်ရန် စဉ်းစားနေကြသည်။

လက်ရှိတွင် ပြည်သူလူထု၏ လူမှုဘဝ ပြဿနာများနှင့် အခက်အခဲများပေါ် ဖြေရှင်းပေးမည်ဟု အာမခံသည့် မဲဆွယ် စည်းရုံးသော နိုင်ငံရေးပါတီများကို မတွေ့ရသလို အာမခံနိုင်ကြောင်း ကတိပြုသော နိုင်ငံရေးပါတီကို လည်း မတွေ့ရသေးပေ။

 နိုင်ငံရေးပါတီများ တွေ့ဆုံကြစဉ်

ထို့နောက် ကြားနေပြည်သူလူထုသည် ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ကာလကိုလည်း စိတ်ဝင်တစားရှိပြီး သေချာ အကဲခတ် လေ့လာနေကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။

ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ကာလမှာ ဘယ်ပါတီက အစိုးရဖွဲ့လာနိုင်သလဲ၊ ဘယ်လို အစိုးရအဖွဲ့မျိုး ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သ လဲ၊ ဘယ်လို မူဝါဒတွေ ချမှတ်လာနိုင်သလဲ၊ ဘယ်ပါတီ အစိုးရဖွဲ့ရင်တော့ မျှော်လင့်ချက်ရှိနိုင်ပြီး ဘယ်ပါတီ အစိုးရ ဖွဲ့လျှင်ဖြင့် အပြောင်းအလဲ မဖြစ်နိုင်ဘဲ လက်ရှိအတိုင်း သွားနိုင်ကြောင်း စသဖြင့် စဉ်းစားတွက်ချက်နေကြသည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံထားရမှု၊ အဖက်ဖက်က လူမှုဘဝ နိမ့်ကျနေမှု၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ အမျိုးသားလုံ ခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်းနေခြင်း၊ ကုန်သွယ်ရေးများ ရပ်တန့်နေမှု၊ နိုင်ငံသားများကြား စည်းလုံးညီ ညွတ်မှု ပြိုကွဲနေခြင်း စသည့် အခြေအနေများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည့် အစိုးရသစ်ကို ကြားနေ ပြည်သူလူထုအများ စုက မျှော်လင့်နေကြသည်။

ထို့ကြောင့် ကြားနေပြည်သူလူထု အများစုသည် ရွေးကောက်ပွဲအလွန် အစိုးရသစ်ကို အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ် ရေးကို အခြေခံသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းရန် မျှော်လင့်လျက်ရှိသည်။ 

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်တည်နေသော အခက်အခဲ အကျပ်အတည်းပေါင်းစုံကို နိုင်ငံသား အားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ဖြေရှင်းမှသာလျှင် ကျော်လွှားနိုင်မည်ဟု ပြည်သူလူထု အများစုက ယူဆထား ကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကာလနှင့် ရွေးကောက်ပွဲ အလွန်ကာလအတွင်း အုပ်စု ၃ အုပ်စုရှိသော ပြည်သူလူထု၏ မျှော်လင့်ချက်သည် မည်သို့မည်ပုံ ဖြစ်တည်လာမလဲဆိုသည်ကိုတော့ စောင့်ကြည့်ရန်သာ ရှိတော့လေသည်။

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၈

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် တိတ်တဆိတ် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားနေပြီလောဟု မေးခွန်းထုတ်ရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်နေသည်။

အစိုးရအဖွဲ့၏ ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်တွင် အစ္စလာမ်မစ် မဟာမိတ်ကွန်ရက်များ၊ ပြည်ပထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီများနှင့် အယူအဆရေးရာ နောက်လိုက်များသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို စနစ်တကျ ဖြိုဖျက်နေကြသည်။

နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်သူမှာ အခြားသူမဟုတ်။ တစ်ချိန်က ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရှင်အဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြု ခံခဲ့ရသည့် မိုဟာမက် ယူနွတ် ( Muhammad Yunus) ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အစ္စလာမ်မစ်ယိမ်းသည့် အုပ်ချုပ်ပုံကို ဦးဆောင်နေသူအဖြစ် ဝေဖန်ခံနေရသည်။

ထိုအခြေအနေသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကိုသာမက တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ၏ တည်ငြိမ်ရေးကိုပါ ခြိမ်းခြောက်နေသည်။

ယူနွတ် အစိုးရအဖွဲ့သည် လူသားမျိုးနွယ်အား ဆန့်ကျင်သည့် ရာဇဝတ်မှု စွဲချက်များဖြင့် စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ အပါအဝင် လက်ရှိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲနှင့် အငြိမ်းစား စစ်တပ်အရာရှိ ၂၅ ဦးကို စွဲချက်တင်ခဲ့သည်။

၎င်းတို့သည် တရားဝင်မှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားနည်းနေသည့် အခြေအနေအောက်တွင် စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရပြီး အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်မှ စတင်ပြီး အမှုရင်ဆိုင်နေရသည်။

ဒေသခံမီဒီယာများကမူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ အကြီးအကဲများ အပါအဝင် အရာရှိပေါင်း ၁၅၀ ကျော် ပစ်မှတ်ထား ခံရဖွယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ယူနွတ်နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တွေ့ရစဉ်

ထိုကဲ့သို့ မလိုသူများကို ဖယ်ရှားရှင်းလင်းသည့် လုပ်ဆောင်ချက်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဘာသာရေး မနွယ်သည့် စစ်တပ်ကို အသွင်ပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ပုံပေါ်နေသည်။

လေ့လာသူများကလည်း ယူနွတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် အီရန်၏ တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ကဲ့သို့ပင် အစ္စလာမ်မစ် တော်လှန်ရေး တပ်မတော်ဟူသည့် အယူဝါဒကို စစ်တပ်အတွင်း အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်ထားဖွယ် ရှိကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

ထောက်လှမ်းရေး သတင်းများ၏ လေ့လာဆန်းစစ်မှုများအရ ပါကစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် ISI နှင့် တူရကီထောက်လှမ်းရးအဖွဲ့များသည် ယူနွတ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ကြားဝင်ခြယ်လှယ်သည့် ပြည်ပအင်အားစုများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

ပါကစ္စတန်၏ ISI သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဂျမတ် အီ အစ္စလာမီ (Jamaat-e-Islami) ပါတီနှင့် အခြား လူသိများ သည့် အစ္စလာမ်မစ်အဖွဲ့များနှင့် နက်ရှိုင်းသည့် ဆက်ဆံရေး သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် တူရကီသည်လည်း မွတ်ဆလင်ကမ္ဘာတွင် လှုပ်ရှားမှုများ မြင့်တက်နေမှုနှင့်အတူ ပါကစ္စတန်နှင့် တူရကီတို့သည် ၎င်းတို့၏ လက်တံကို ပိုမိုဆန့်ထုတ်သည့် အနေဖြင့် ယူနွတ်၏ အတွင်းစည်းနှင့် မဟာမိတ် NGO များကို ဘဏ္ဍာရေး အထောက်အပံများပေးခြင်း၊ အယူဝါဒရေးရာနှင့် အခြားအထောက်အကူများ ပံ့ပိုးပေးနေပုံ ပေါ်သည်။

ထိုကွန်ရက်များမှတဆင့် ယူနွတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ကို အစ္စလာမ်မစ်ယိမ်းသည့် အစိုးရအဖြစ် ပြောင်းလဲနေသည်ဟု လေ့လာသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ယူနွတ်ကို တွေ့ရစဉ် 

ထို့ပြင် ဆော်ဒီနှင့် ကာတာတို့က ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများကလည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်စခန်းများအတွင်း လှုပ်ရှားနေကြသည်။

ထိုဒုက္ခသည် စခန်းများသည် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရခိုင်ပြည်နယ်တို့ကို ပစ်မှတ် ထားနေသည့် ဂျီဟတ်အဖွဲ့များအတွက် တပ်သားသစ် စုဆောင်းသည့် နေရာများ ဖြစ်လာသည်ဟုလည်း သတင်း များ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့များကို ပြည်သူ၏ ယုံကြည်မှု လျော့ကျစေရန် သတင်းအမှားများ ဖြန့်ခြင်းဖြင့် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု လေ့လာသူများက ပြောသည်။

လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်များက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ထောက်လှမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံးကဲ့သို့ အဖွဲ့အစည်း များသည် စစ်သွေးကြွများကို တန်ပြန်သည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး HuJI-B ၊ JMB နှင့် ISIS အဖွဲ့များနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် စစ်သွေးကြွကွန်ရက်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် DGFI ကဲ့သို့ အစိုးရထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့များသည် တရားဥပဒေနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းဆိုင်ရာ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့မှုကို ခံနေရသည်။

ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝက်ကာ အူဇ် ဇာမန် (Waker Uz Zaman) နှင့် ၎င်း၏ ထိပ်သီး လက်ထောက်များမှာ ရေငုံနှုတ်ပိတ်နေခဲ့ကြသဖြင့် ယူနွတ်၏ အစီအစဉ်တွင် ၎င်းတို့လည်း အလိုတူ၊ အလိုပါ ဖြစ်နေဖွယ် ရှိ၊ မရှိ စိုးရိမ်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

ထိုအချိန်အတောအတွင်း နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ယူနွတ်အစိုးရအဖွဲ့သည် တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖြစ် ကြေညာရန် စီစဉ်နေကြောင်း ပြောကြားနေကြသည်။

ထိုအစီအစဉ်အရ တည်ဆဲဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်သိမ်းပြီး အီရန်ကဲ့သို့ပင် သမ္မတနှင့် စစ်တပ်အကြီးအကဲ များကို ဖယ်ရှားနိုင်သည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်မျိုး ပြောင်းလဲလိမ့်မည်ဟု ထင်ကြေးပေးမှုများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

ထိုအစီအစဉ်အရ ဒါဇင်နှင့်ချီသည့် စစ်မှုထမ်းများသည် အမှုအခင်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ရဖွယ်ရှိသည်။

ထိုအချိန်အတောအတွင်း ဂျီဟတ်များ၏ တိုက်ခိုက် နိုင်ခြေရှိသည်ဆိုသည့် ထောက်လှမ်းရေး သတိပေးချက် များကြောင့် ဒါကာမြို့တော်ရှိ အမေရိကန်သံရုံး အနီးဝန်းကျင်တွင် လုံခြုံရေးကို တင်းကျပ်ခဲ့သည်။

ယူနွတ်ကို တွေ့ရစဉ် 

အကယ်၍ အစ္စလာမ်မစ် အင်အားစုများသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်စစ်တပ်ကို ကြိုးကိုင်ချယ်လှယ်နိုင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးသာမက ပြည်ပမူဝါဒများအထိပါ လွှမ်းမိုးလာလိမ့်မည်ဟုလည်း လေ့လာသူများက သတိ ပေးခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ပြည်တွင်းရေး အသွင်ပြောင်းလဲမှုသည် တောင်အာရှ၏ လုံခြုံရေး အခင်းအကျင်းကို ပြန်လည် ပုံဖော်နိုင်သည်။

တူရကီ၊ ပါကစ္စတန်တို့နှင့် အယူဝါဒအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့ဘက် လုံခြုံရေး စစ်နံ (India’s eastern security flank) ကို ထိခိုက်စေပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် အစ္စလာမ္မစ် လှုပ်ရှားမှုများကို ရဲဆေးတင်ပေးရာ ရောက်စေမည်ဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံအတွက် ထိုကဲ့သို့သော မတည်ငြိမ်မှုသည် ကောင်းကျိုးရော ဆိုးကျိုးပါ ရှိစေမည်ဖြစ်သည်။

အားနည်းလာသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် တရုတ်၏ စီးပွားရေး အရှိန်အဝါကိ ပိုမိုမှီခိုလာရမည်ဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း မတည်ငြိမ်မှုသည် အိန္ဒိယဦးဆောင်သော ချိတ်ဆက်ရေး အစီအစဉ်များကို နှောင့်နှေးကြန့်ကြာစေမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနှင့် ထိုင်းကဲ့သို့ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများတွင်လည်း ရိုဟင်ဂျာစခန်းများမှ ပျံ့နှံ့လာသည့် အစွန်းရောက် ကွန်ရက် များ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရဖွယ်ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း ၊ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယ၊ အမေရိကန်နှင့် အာဆီယံနိုင်ငံများအနေဖြင့် အချိန် မနှောင်းမီ လိုအပ်သည့် အရာများကို လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

အယူဝါဒရေးရာကို စစ်ပုံစံသွင်းခြင်းအား မျက်ကွယ်ပြုထားသဖြင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသည့် ဖြစ်စဉ်များကို မေ့မထားသင့်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများ သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။

Source: Asia Times

CNI Internatiolnal Article

၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) ၏ ခြောက်ရက်ကြာ အာရှခရီးစဉ်သည် ၎င်း၏ ဒုတိယ သက်တမ်းအတွင်း အရှည်ကြာဆုံး ပြည်ပခရီးစဉ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

ထရမ့်သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့တော်တွင် ၄၇ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံအစည်းအဝေး၊ တောင်ကိုရီးယားတွင် အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (APEC) ခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေးတို့ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဂျပန်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်သစ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီ (Sanae Takaichi) နှင့် ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကာ အမေရိကန်၏ အင်ဒို-ပစိဖိတ်မဟာဗျူဟာကို ပိုမိုပေါ်လွင်အောင် ပြသခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ လှိုင်း၊ လေထန်သည့် ကာလအပိုင်းအခြား တစ်ခု အတွင်းသို့ ရောက်ရှိနေသည်။

တရုတ်၏ ပင်လယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ၊ စီးပွားရေး ဖိအားနှင့် နည်းပညာ ပြိုင်ဆိုင်မှုများသည် ဒေသတွင်း အရွေ့အပြောင်းများကို ပုံစံအသစ် ပြောင်းလဲစေသည်။

သေးငယ်သည့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအတွက်မူ ထိုအပြောင်းအလဲများသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအား ကိုယ်ပိုင် လွတ်လပ်ခွင့် ပေးထားပြီး ပြည်ပအင်အားကြီး နိုင်ငံများ၏ ဖိအားဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် အာဆီယံ၏ ဗဟိုကျမှုရှိကြောင်း ကြေညာချက်ကို ဖော်ပြရာရောက်ခဲ့သည်။

အာဆီယံသည် ထိုကဲ့သို့ ဒေသတွင်း ဗဟိုကျသည့်နေရာ သို့မဟုတ် အချက်အချာကျပြီး အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍကို အရှေ့အာရှ ညီလာခံ၊ အာဆီယံ ဒေသတွင်း ဖိုရမ်တို့ အပါအဝင် အာဆီယံ ဦးဆောင်သော အစည်းအဝေးများတွင် ပြသခဲ့ပြီး အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယနှင့် အခြားနိုင်ငံများကိုလည်း ပူးပေါင်း ပါဝင်စေခဲ့သည်။

အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်များသည် အမေရိကန်နှင့်ရော တရုတ်နှင့်ပါ ဆက်လက် ထိတွေ့ဆက်ဆံနေပြီး အမေရိကန် ဦးဆောင်သည့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများသာမက တရုတ်က ဦးဆောင်သော စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများကိုပါ ပူးပေါင်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။

အာဆီယံအစည်းအဝေး ကျင်းပနေစဉ်

ထိုအချက်က အာဆီယံသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာသည့် အမေရိကန်-တရုတ် အားပြိုင်မှုတွင် မည်သည့်ဘက်ကိုမှ ရွေးချယ်ခြင်းမရှိသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြသရာရောက်ခဲ့သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ အာဆီယံ၏ အနေအထားသည် တရုတ်၏ နိုင်ထက်စီးနင်း ပြုလုပ်သည့် နည်းဗျူဟာများကို စုပေါင်းပြီး တုန့်ပြန်ဖြေရှင်းရာတွင်  အကန့်အသတ်ရှိခဲ့သည်။

တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း ရေအမြောက်များ တပ်ဆင်ထားသည့် တရုတ်၏ ပင်လယ်ရေကြောင်း ပြည်သူ့စစ် သင်္ဘောများ၊ စီးပွားရေး အကျပ်ကိုင်မှုများနှင့် ကြွေးမြီ ထောက်ချောက် သံတမန် ပရိယာယ်များသည် အာဆီယံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။

တောင်တရုတ်ပင်လယ်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာ အုပ်ချုပ်မှုကဏ္ဍ အပါအဝင် အချို့အရေးကိစ္စများတွင် အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကြား သဘောထား ကွဲလွဲမှုများကို တရုတ်က အခွင့်ကောင်းယူပြီး အာဆီယံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို လျော့နည်းအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

မကြာသေးမီကလည်း မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံများကြား သြဇာလွှမ်းမိုးရေး အတွက် ယှဉ်ပြိုင်နေချိန်တွင် အာဆီယံ၏ ကြားနေရပ်တည်ချက်သည် တဖြည်းဖြည်း လျော့ပါးလာကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ 

ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် လာအိုသည် တရုတ်၏ ဘဏ္ဍာရေးအကူအညီကို ဆက်လက် မှီခိုနေရဆဲဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ မတူကွဲပြားသည့် အကျိုးစီးပွားများက ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးစိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် အာဆီယံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ရပ်တည်မှုကို ရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်။

ထရမ့်၏ ခရီးစဉ်သည် အမေရိကန်က ၎င်း၏ အင်ဒို-ပစိဖိတ် မဟာဗျူဟာတွင် အာဆီယံကို အဓိက အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် ရှုမြင်ထားပုံကို ထပ်လောင်း အတည်ပြုရာ ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဆီယံ၏ လုပ်နိုင်စွမ်းသည် အကန့်အသတ်နှင့်သာ ရှိသည့်အချက်ကို အမေရိကန်က ကောင်းကောင်းနားလည်ထားသည်။

အာဆီယံသည် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများကို ဦးဆောင်ပြီး ဒေသတွင်း စံသတ်မှတ်ချက်များကို ချမှတ်နိုင်သော်လည်း တည်ငြိမ်ရေးကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် စစ်ရေးအရ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးနေသည်။

 APEC အစည်းအဝေးမှာ တရုတ်သမ္မတရှီနဲ့ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတလီကို တွေ့ရစဉ်

ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျနှင့် အမေရိကန်တို့ပါဝင်သည့် AUKUS အဖွဲ့ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ ဩစတြေးလျနှင့် အမေရိကန်တို့ ပါဝင်သည့် Quad အဖွဲ့တို့မှတဆင့် အမေရိကန်သည် ပင်လယ်ရေကြောင်း လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်ရန် ပူးပေါင်း ကာကွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည်အား တိုးမြှင့်နေသည်။

AUKUS သည် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကင်းထောက်လှမ်းရေး၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးစ နည်းပညာများကဲ့သို့ အခန်းကဏ္ဍများတွင် အာဆီယံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ပြီး အာဆီယံ၏ ဘက်မလိုက် ချဉ်းကပ်မှုကို လေးစားစွာ ဖြင့် ဒေသတွင်း စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်မှုကို အထောက်အကူ ပြုပေးနိုင်သည်။

ဂျပန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သံမဏိ လေဒီ (Iron Lady) ဟု လူသိများသည့် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီ (Sanae Takaichi) နှင့် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ချိန်ကလည်း အမေရိကန်-ဂျပန် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို အလေးထား ဖော်ပြခဲ့သည်။

တာကာအီချီက ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ် တိုးမြှင့်ရန်နှင့် တရုတ်၏ စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဆန့်ကျင်ပြီး တင်းမာစွာ ရပ်တည်သွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

အမေရိကန်သည် ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြှင့်တင်ရေး သဘောတူညီချက် (EDCA) အရ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ထိုင်ဝမ်နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်အနီးရှိ ဖိလစ်ပိုင်စစ်စခန်း ၉ ခုကို အသုံးပြုခွင့် ရရှိထားသည်။

ထိုကဲ့သို့ AUKUS နှင့် Quad အဖွဲ့တို့၏ အစီအစဉ်များဖြင့် အမေရိကန်သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းသည့် မဟာဗျူဟာကို ပြသခဲ့သည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး အခင်းအကျင်းတွင် အာဆီယံသည် အာရှ၏ အဓိကကျသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကြောင်း စင်္ကာပူနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သည့် လီကွမ်ယု (Lee Kuan Yew) က တစ်ချိန်က ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။

လီ၏ ပြောကြားချက်သည် ယနေ့တိုင် မှန်ကန်ဆဲဖြစ်သည်။ အာဆီယံ၏ စီးပွားရေးသည် ဂျီဒီပီအရ ဒေါ်လာ ၄ ထရီလျံရှိပြီး ကမ္ဘာ့ ပဉ္စမအကြီးဆုံး စီးပွားရေး အင်အားစုဖြစ်သည်။

အာဆီယံတွင် လူပေါင်း သန်း ၇၀၀ နီးပါး ရှိသည့်အနက် အများစုမှာ အသက် ၃၀ အောက် လူငယ်များဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှိန်အဟုန် အကောင်းဆုံး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသည့် ဒေသများထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်နေ သည်။

APEC အစည်းအဝေးမှာ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတလီကို တွေ့ရစဉ်

အမေရိကန်သည် အာဆီယံနှင့် ခိုင်မာသော စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေးရှိသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံသို့ အမေရိကန် ကုန်စည်တင်ပို့မှုသည် ဒေါ်လာ ၁၂၅ ဘီလီယံ၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှု၊ ဆော့ဖ်ဝဲဝန်ဆောင်မှုများကဲ့သို့ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍတွင် တင်ပို့မှုသည် ဒေါ်လာ ၅၈ ဘီလီယံနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် ဒေါ်လာ ၇၄ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့သဖြင့် အမေရိကန်သည် အာဆီယံ၏ ထိပ်တန်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

အာဆီယံဒေသသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်များ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စက်မှု လုပ်ငန်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် အရေးပါသော ဒေသဖြစ်သည်။

အာဆီယံ၏ အကြီးမားဆုံး အားသာချက်မှာ ဆွေးနွေးမှုများကို ဖွင့်ပေးထားခြင်းနှင့် ပဋိပက္ခများကို တားဆီးခြင်း ဖြစ်သည်။

သို့သော် မြင့်တက်လာသည့် ပင်လယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများ၊ ဆိုက်ဘာ ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် စီးပွားရေးဖိအားများက သံတမန်ရေး နည်းလမ်း တစ်ခုတည်းဖြင့် မလုံလောက်နိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။

ထို့ကြောင့် အမေရိကန်သည် အာဆီယံ မစွမ်းဆောင်နိုင်သည့် အချိန်မျိုးတွင် စွမ်းဆောင်နိုင်သော မဟာမိတ် အဖွဲ့များကို တည်ဆောက်ပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အာဆီယံ၏ သံတမန်ရေး အခန်းကဏ္ဍကို ဆက်လက် ထောက်ခံရမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် အာဆီယံနှင့် APEC အစည်းအဝေးများကို ထရမ့်၏ တက်ရောက်မှုသည် သင်္ကေတ တစ်ခုထက် ပိုမို အဓိပ္ပာယ်ရှိနေပြီး အာဆီယံသည် အမေရိကန်၏ အင်ဒို-ပစိဖိတ် မူဝါဒတွင် အဓိကကျသည့် နေရာမှ ပါဝင်နေ ကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ပြသခဲ့သည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ အာဆီယံ၏ ကြားနေ ရပ်တည်ချက်နှင့် အမေရိကန်၏ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ မှီခိုအားထားနိုင်မှုတို့သည် စိန်ခေါ်မှုများနှင့်လည်း ရင်ဆိုင်ရဖွယ်ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် လက်ရှိတွင် အမေရိကန်အနေဖြင့် အာဆီယံနှင့် စစ်မှန်သည့် ကုန်သွယ်ရေး ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ အခြေခံ အဆောက်အအုံကဏ္ဍ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းနှင့် သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ အာရုံ စိုက်မှုကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသင့်သည်။

ထိုအခါမှသာ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အမေရိကန်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် အမှန်တကယ် မဟာဗျူဟာကျပြီး တည်ငြိမ်ကာ ရေရှည်တည်တံ့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

Source: Asia Times

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၄

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) သည် မကြာသေးမီက ဂါဇာစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အချက် ၂၁ ချက်ပါ အစီအစဉ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့ပြီး ချက်ချင်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ ဓားစာခံများ ပြန်လွှတ်ပေး ရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ ဖော်ဆောင်ရေး အလားအလာတို့ကို ထည့်သွင်းရေးဆွဲခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် အိမ်ဖြူတော်တွင် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု (Benjamin Netanyahu)  နှင့်အတူ ရပ်ပြီး "စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရန် အလွန်နီးကပ်နေပြီ" ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ပြီး ထိုစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်သည့်နေ့သည် "ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သမိုင်းဝင်နေ့" ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

ယခင် အမေရိကန်သမ္မတများ လက်ထက်ကလည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်း အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး Oslo Accords ၊ the Road Map နှင့် the Annapolis Conference ကဲ့သို့ ညီလာခံများ၊ သဘောတူညီမှုများ ရှိခဲ့ဖူးပြီး ထရမ့်၏ ပထမ သက်တမ်းတွင်လည်း ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် အစီအစဉ်ဖြစ်သည့် Deal of the Century ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဉ် ရှိခဲ့ဖူးသည်။

အချိန်တိုင်းမှာပင် အမေရိကန်သမ္မတများက ချော့တစ်ချီ၊ ခြောက်တစ်လှည့် နည်းဗျူဟာသည် မှန်ကန်သည့် ရွေးချယ်မှုဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။

အမေရိကန်သမ္မတ တစ်ဦး၏ ဩဇာတိက္ကမနှင့် ဒေသတွင်း မဟာမိတ်အင်အား လုံလောက်မှုတို့ကို ထိုနည်းဗျူဟာ နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး နယ်နိမိတ်နှင့် အမျိုးသားရေး ပဋိပက္ခတို့ကို ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။

ထရမ့်သည် ၎င်း၏ အစီအစဉ်ကို ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကာတာ၊ ယူအေအီး၊ အီဂျစ်၊ ဂျော်ဒန်၊ တူရကီ၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ပါကစ္စတန်တို့မှ ခေါင်းဆောင်များအား တင်ပြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အမေရိကန်၏ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်မှုကို ထင်ဟပ်စေခဲ့သည်။

စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးနေတဲ့ ဂါဇာဒေသကို တွေ့ရစဉ်

အမေရိကန်၏ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည့် အချက်မှာ အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နှင့် အာရပ်၊ မွတ်ဆလင်နိုင်ငံများကြား သဘောထားချင်း တူညီမှုရှိနေသည်ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ 

သို့သော် လက်တွေ့မှာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးနေသည်။

ထိုဒေသတွင်း နိုင်ငံများတွင် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အကျိုးစီးပွားများရှိပြီး အမေရိကန်၏ ရည်မှန်းချက်များအတိုင်း အလိုက်သင့် လိုက်ပါဖွယ်မရှိပေ။

ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများက အစ္စရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ပြန်လည် ထူထောင်လိုကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် သတ်မှတ်ချက်များ၊ အချိန်ဇယားများအတိုင်းသာ ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ချင်ကြသည်။

တူရကီသမ္မတ အာဒိုဂန် (Erdogan) သည် ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး ထောက်ခံမှု ရရှိရန်အတွက် ပါလက်စတိုင်း အရေးတွင် ၎င်း၏ ခိုင်မာအားကောင်းသည့် ခေါင်းဆောင်မှုကဏ္ဍကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်သည်။

အီဂျစ်နှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံတို့က ၎င်းတို့၏ နယ်စပ်ဒေသများ တည်ငြိမ်ရေးကို လိုလားသော်လည်း ဂါဇာဒေသ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်အတွက် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု အပိုင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားမှု အနည်းငယ်သာ ပြသခဲ့ကြသည်။

ဂါဇာဒေသ အုပ်ချုပ်ရေး အစီအစဉ်သည် ထရမ့်၏ အဆိုပြုချက်ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ထိုအစီအစဉ်ကို ဟားမာ့စ် အုပ်ချုပ်မှုအလွန် ဂါဇာဒေသဟုလည်း ခေါ်သည်။

 အမေရိကန်သမ္မတတွေဖြစ်တဲ့ ဘိုင်ဒန်၊ ထရမ့်နဲ့ နေတန်ယာဟုကို တွေ့ရစဉ် 

သို့သော် ထိုအစီအစဉ်သည် ဂါဇာတွင် ဟားမာ့စ်အဖွဲ့သည် စစ်ရေးအရ ရှုံးနိမ့်ပြီး  နိုင်ငံရေးအရ ခေါင်းမထောင် နိုင်တော့သည့် အခြေအနေမှသာ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေး အရှိန်မြှင့်ခဲ့ပြီးနောက် ၁ နှစ်နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့သည့်တိုင် ဟားမာ့စ်အဖွဲ့သည် ဂါဇာ ဒေသ၏ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း အမှတ်တံဆိပ် တစ်ခုအဖြစ် စွဲထင် ကျန်ရစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး စစ်ရေးစွမ်းဆောင် ရမည်ကိုလည်း ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။

ဟားမာ့စ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မှု ဖွဲ့စည်းပုံမှာ လျော့ရဲနေသော်လည်း ထရမ့်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဉ်တွင် ယူဆ ထားသကဲ့သို့ ဟားမာ့စ်တို့၏ အတွေးအခေါ်နှင့် တော်လှန်ရေး ကွန်ရက်များ ပျောက်ကွယ် သွားလိမ့်မည် မဟုတ် ပေ။

နောက်ထပ် တစ်ချက်မှာ ဂါဇာတွင် ဟားမာ့စ်တို့ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရမည်ဆိုပါက ၎င်းတို့နေရာတွင် မည်သူကို အစားထိုး မည်နည်းဆိုသည့် မေးခွန်းဖြစ်သည်။

ဟားမာ့စ်နှင့် စင်ပြိုင်ဖြစ်သည့် ပါလက်စတိုင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (Palestinian Authority) သည် ဂျော်ဒန်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသကိုသာ လွှမ်းမိုးထားပြီး ဂါဇာဒေသခံများကိုမူ လွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

သို့မဟုတ်ပါက မည်သည့်နိုင်ငံကမှ စေလွှတ်လိုခြင်း မရှိသည့် နိုင်ငံတကာတပ်ဖွဲ့ကို ဂါဇာတွင် ဖြန့်ကြက်ချထား မည်လော။ ထိုတပ်ဖွဲ့များကိုရော အာရပ်နိုင်ငံများက ခွင့်ပြုမည်လော၊ အစရှိသည့် မေးခွန်းများလည်း ထွက်ပေါ် နေဆဲဖြစ်သည်။

ထရမ့်၏ အစီအစဉ်ထဲတွင် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပါရှိသော်လည်း အသေးစိတ် အချက်အလက်များ မပါရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ထိုအစီအစဉ်သည် နှောင့်နှေးကြန့်ကြာနိုင်သည်။

လက်ရှိ အစ္စရေးအစိုးရကမူ ပါလက်စတိုင်းကို နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုမည် မဟုတ်ဘဲ ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက် နေသည်။

တစ်ချိန်က နှစ်နိုင်ငံ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်ရေး အိုင်ဒီယာသည် ရေပန်းစားခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် မြေပြင်မှ အရှိတရားများနှင့် ဝေးကွာနေဆဲဖြစ်သည်။

အနောက်ဘက်ကမ်း ဒေသတွင် အစ္စရေး၏ လူနေရပ်ကွက် တိုးချဲ့မှုများက ပါလက်စတိုင်း ခေါင်းဆောင်များကို သဘောထား ကွဲလွဲစေခဲ့ကာ နှစ်ဖက်စလုံး၌ အစွန်းရောက်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟုက ထရမ့်၏ အစီအစဉ်ကို ထောက်ခံနေခြင်းမှာ စိုးရိမ်စရာ ကောင်းလှသည်။

ဂါဇာမြေပုံနဲ့ ‌ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ နေတန်ယာဟုကို တွေ့ရစဉ်

နေတန်ယာဟုသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးသမား သက်တမ်းတစ်လျှောက် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင် ခဲ့သော်လည်း အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်သာ ဆောင်ကြဉ်းနိုင်ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် သူသည် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ ထူထောင်ရေး အလားအလာနှင့်ပတ်သက်သည့် ထရမ့်၏ အစီအစဉ်သည် အကောင်အထည် ပေါ်လာနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း ယူဆပြီး ဟန်ပြ ထောက်ခံနေခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ထရမ့်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအပေါ် ထားရှိသည့် သဘောထားမှာ စီးပွားရေး သမားတစ်ဦး၏ ရှုထောင့်ကို ပေါ်လွင်စေခဲ့ သည်။

မှန်ကန်သင့်တော်သူ တစ်ယောက်ကို မှန်ကန်သည့် ကမ်းလှမ်းမှုများ ပေးနိုင်မည်ဆိုပါက မည်သည့် ပြဿနာကို မဆို ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု ထရမ့်က ယူဆထားသည်။

သို့သော် အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခသည် စီးပွားရေး သဘောတူညီချက်တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ 

မြေယာ၊ အထောက်အထား၊ လုံခြုံရေးနှင့် အမျိုးသားရေး အခွင့်အရေးတို့အတွက် ကာလကြာရှည်စွာ ရုန်းကန် နေရသည့် ပြသနာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် သေချာပေါက်နီးပါး ကျရှုံးမည့် ငြိမ်းချမ်းရေး မျှော်လင့်ချက်များကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ထရမ့်၏ အစီအစဉ် သည် အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေနိုင်သည်။

အောင်မြင်မှု မရှိသည့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများသည် အယုံအကြည် ကင်းမဲ့မှုကို မြင့်တက်စေပြီး သဘောထား တင်းမာသူများကို အားကောင်းစေကာ အနာဂတ် သံခင်းတမန်ခင်း ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခက်ခဲစေလိမ့်မည် ဖြစ် သည်။

ဂါဇာစစ်ပွဲသည် ကြီးမားသောဒုက္ခများ ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာရုံစိုက်မှုကို အရေးပေါ် လိုအပ်နေ ချိန်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် လက်တွေ့ကျသင့်သည်။

အမေရိကန်၏ အစီအစဉ်တစ်ခုတည်းက ပဋိပက္ခကို ချက်ချင်း အဖြေရှာ နိုင်လိမ့်မယ်ဆိုသည့် ယုံကြည်ချက်မျိုးကို တစ်ဖက်သတ် ဆွဲကိုင်ထားနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။

ထရမ့်ကတော့ ဂါဇာစစ်ပွဲ ပြီးကာနီးပြီဟု ပြောဆိုနေသည်။ သို့သော် သူသည် ယခင်ကလည်း ထိုစကားမျိုးကို မကြာခဏ ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။

ထို့ကြောင့် အမေရိကန်အနေဖြင့် အတိတ်ကာလမှ ကျရှုံးမှုများကို သင်ခန်းစာယူပြီး ရိုးရှင်းသော ရည်မှန်းချက်များ မချမှတ်ပါက စိတ်ပျက်စရာ ရလဒ်များနှင့်အတူ သံသရာ လည်နေဦးမည်ဖြစ်ပေသည်။

Source: Asia Times

CNI International Interview

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁

နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ကာဇက်စတန်သမ္မတ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်မှ ၂၉ ရက်ထိ သွားရောက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံပိုင် PTRK သတင်းဌာနသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ဆုံ၍ အင်တာဗျူး လုပ်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် PTRK သတင်းဌာနတို့၏ အင်တာဗျူးကို CNI မှ ပြန်လည်၍ တဆင့် ဘာသာပြန်ကာ ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။ 

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

မေး ။           ။ သမ္မတကြီးခင်ဗျာ၊ မြန်မာနဲ့ ကာဇက်စတန်အကြား နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အနာဂတ် အလားအလာကို ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ၊ ဒါအပြင် ပိုမို ကျယ်ပြန့်တဲ့ ဗဟိုအာရှဒေသနဲ့ ဆက်စပ်ပြီးရော ဘယ်လိုသုံးသပ်သလဲဆိုတာကို သိချင်ပါတယ်။

ဖြေ ။         ။ မြန်မာနဲ့ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံတို့ရဲ့ နှစ်နိုင်ငံသံတမန် ဆက်ဆံရေးဟာ လွန်ခဲ့သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ စတင်ခဲ့တာဖြစ်လို့ အခုဆိုရင် ၂၆ နှစ် ပြည့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံကြားမှာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တွေကိုလည်း မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

အဆွေတော်တို့ သမ္မတနဲ့ ၂ ကြိမ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဗဟိုအာရှဒေသ၊ ယူရေးရှားဒေသဟာ ပထဝီ နိုင်ငံရေး သီအိုရီတွေအရ Heart Land ဆိုပြီး ထင်ရှားတဲ့ နယ်မြေဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကုန်းမြေရဲ့ ဗဟိုမှာ တည်ရှိနေလို့ မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါလှပါတယ်။  အခုလို နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်မှုတွေကတဆင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ဗဟိုအာရှဒေသနဲ့ ပိုမိုထိတွေ့ ဆောင်ရွက်နိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

မေး ။           ။ ဗဟိုအာရှဟာ ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ ပိုဆောင်ရေးအတွက် ပိုပြီး အရေးပါတဲ့ ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာနေပါတယ်။ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် မြန်မာနဲ့ ကာဇက်စတန်တို့ အတူတကွ ဘယ်လို လက်တွဲ လုပ်ဆောင်နိုင်မယ်လို သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ထင်မြင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။         ။ ဟုတ်ပါတယ်။ အရင်ကတည်းက ဗဟိုအာရှဒေသဟာ ဥရောပ၊ အနောက်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှ ဒေသများရဲ့ ကုန်သွယ်ရာ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သလို  ပိုးလမ်းမကြီးလည်း တည်ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘာ့ လုံခြုံရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါတဲ့ ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီလို အရေးပါတဲ့အတွက်လည်း ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ ကာဇက်စတန် နိုင်ငံဟာ ဒီလိုဒေသမှာ ထပ်မံပြီး အချက်အခြာကျတဲ့ နေရာမှာရှိနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ လည်း ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး တရုတ်နဲ့အိန္ဒိယ အကြားမှာရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသနဲ့ တောင်အာရှဒေသကို ဆက်စပ် ပေးနိုင်တဲ့ဒေသတွင်း Land Bridge နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီလိုနှစ်နိုင်ငံမှာရှိနေတဲ့ ရှိရင်းစွဲ အရေးပါမှုတွေကို အရာရောက်အောင် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ကျနော်တို့ တစ်နိုင်ငံချင်းမှာရှိတဲ့ မတူညီတဲ့ ထွက်ကုန်တွေ၊ ဒေသရှုခင်းတွေ၊ ယဉ်ကျေးမှုတွေ စတာတွေကို ဖလှယ်ကြ ရင်း ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွေကို မြှင့်တင်နိုင်မယ်လို့ မြင်ပါတယ်။

ကာဇက်စတန် ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့၏ ကြိုဆိုမှုအတွင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

မေး ။           ။ မြန်မာနဲ့ ကာဇက်စတန် နှစ်နိုင်ငံလုံးဟာ ဆွေးနွေးမှုတွေနဲ့ ဘက်ပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံတွေအဖြစ် အလေးထား ရပ်တည်ကြပါတယ်။ ပိုမို  တန်းတူညီမျှတဲ့ ကမ္ဘာ့စနစ်ကို ရှေးရှုပြီး နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရာမှာ ကျနော်တို့ နိုင်ငံတွေက ဘယ်လို အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နိုင်မယ်လို့ သမ္မတကြီး ထင်မြင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။         ။ မျက်မှောက်ခေတ် ကမ္ဘာဟာ အရင်ကလို ဧကဝင်ရိုး(Uni Polar)စနစ်လို မဟုတ်တော့ဘဲ ဗဟုဝင်ရိုး (Multi Polar)စနစ်ကို ဦးတည်နေပါပြီ။ ပိုမို တန်းတူညီမျှတဲ့ ကမ္ဘာ့စနစ်ကို တည်ဆောက်ကြတဲ့ နေရာမှာ အင်အားကြီး စူပါပါဝါ တစ်နိုင်ငံတည်းအပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုနေရမှုကို ရှောင်ရှားပြီး မိမိတို့ရဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံတွေကို တိုးချဲ့ ဆက်ဆံကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုဆောင်ရွက်ရင် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်တဲ့အခါ ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဖြစ်စေပြီး မလိုအပ်တဲ့ ဖိအားတွေကိုလည်း မိတ်ဖက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ပေါင်းစည်းအားနဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စီးပွားရေးအပိုင်းမှာ အားလုံးဟာ ပြောင်းလဲလာနေတဲ့ ကမ္ဘာ့အစီအစဉ်သစ်(New World Order)နဲ့ လိုက်လျော ညီထွေဖြစ်အောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ လုပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီလိုဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် ကျနော်တို့လို နိုင်ငံငယ်တွေ အချင်းချင်း အတူပူးပေါင်းပြီး ကုန်သွယ် ဆက်ဆံရေးတွေကို ဒေသစုံ ဖြန့်ကြက်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခင်ဗျားမေးတဲ့ မေးခွန်းထဲမှာပါတဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်း တွေကို ပြုပြင်နိုင်ဖို့ဆိုတာ လိုအပ်တဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ အားလုံး သဘောတူညီ ရေးဆွဲထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ပဋိဉာဉ်တွေ၊ စည်းမျည်း စည်းကမ်းတွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ပြန်လည်မချိုးဖောက်မိဖို့ လိုပါတယ်။ ပြီးရင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိုင်းရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာကို လေးစားဖို့လိုပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကို အဖွဲ့အစည်း တော်တော်များများက ချိုးဖောက်နေတာ တွေ့ရပါ တယ်။ ဒါတွေဟာ ပြုပြင်သင့်တဲ့ အချက်တွေပါ။ ဒါတွေကို ကျနော်တို့ နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းလေ့လာဆောင်ရွက်နိုင်ပါ တယ်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

မေး ။           ။ ကာဇက်စတန်ကို ယူရေးရှားဒေသရဲ့ အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ စွမ်းအင် ဗဟိုချက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြပါတယ်။ ကာဇက်စတန်နဲ့ရော၊ ဒေသတစ်ခုလုံးနဲ့ပါ ပတ်သက်တဲ့ မြန်မာအတွက် ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးတွေမှာ ဘယ်နယ်ပယ်တွေက အလားအလာ အရှိဆုံးဖြစ်မယ်လို ယူဆပါသလဲ။

ဖြေ ။         ။ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံဟာ သဘာဝအရင်းအမြစ် ပေါများပြီး ရေနံနဲ့ သဘာဝငွေ့ အဓိက ထုတ်လုပ် ရောင်းချသလို ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ဂျုံစိုက်ပျိုးရေးတို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြတာ သိရပါ တယ်။

ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကတော့ စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတတွေ လည်း ပိုင်ဆိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွေနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ် နေပြီး အရှေ့တောင်အာရှနဲ့ တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေကြားမှာ ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် ရှိနေတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ 

စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ ရေ၊ မြေနဲ့ ရာသီဥတုကို ပိုင်ဆိုင်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဆန်တင်ပို့မှု ထိပ်တန်း နိုင်ငံတွေထဲမှာပါသလို ကမ္ဘာ့ပဲတင်ပို့မှု ဒုတိယအမြင့်ဆုံး နိုင်ငံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၊ သတ္တုတူးဖော်ရေးကဏ္ဍ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍနဲ့ စွမ်းအင်ကဏ္ဍတွေ အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ဖို့ အတွက် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ လိုအပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနယ်ပယ်တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ မယ်ဆိုရင် နှစ်နိုင်ငံစလုံးအတွက် အပြန်အလှန် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှာဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။           ။ စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးအပြင် အပြန်အလှန် နားလည်မှုနဲ့ ယုံကြည်မှုကို ခိုင်မာစေဖို့အတွက် မြန်မာနဲ့ ဗဟိုအာရှနိုင်ငံတွေအကြား ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေးနဲ့ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးတွေ ဖွံဖြိုးတိုးတက်လာဖို့ ဘယ်လောက် အရေးကြီးတယ်လို့ သမ္မတကြီး ယူဆပါသလဲ။

ဖြေ ။         ။ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ဗဟိုအာရှနိုင်ငံ‌တွေအကြား ပညာရေးကဏ္ဍ၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ လူသာချင်း စာနာထောက်ထား မှုဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးတွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဟာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကဏ္ဍတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ နှစ်နိုင်ငံမှာ မတူညီတဲ့ ရာသီဥတု၊ တည်နေရာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ထွက်ကုန်တွေ ရှိကြပါတယ်။ ဒီမတူညီခြင်းတွေကို ပေါင်းစည်းနိုင်တာ ဟာ အင်အားပါပဲ။ 

ဒါကြောင့် ကျနော်တို့ နိုင်ငံတွေရဲ့ ချစ်ကြည် ရင်းနှီးတဲ့ ဆက်ဆံရေး ရေရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲစေဖို့အတွက် အစိုးရ အချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးသာမက ပြည်သူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးကိုလည်း တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီကဏ္ဍတွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရေးဟာ အလွန်အရေးပါတဲ့ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI News
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၀

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်၌ ရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်း(၁)အနေဖြင့် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့နယ်မှာ ကျင်းပရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။

ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၉ ပါတီ မှတ်ပုံတင်ထားရာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၉ ရက်တွင် သတ်မှတ်ချက်နှင့်မကိုက်ညီ၍ ၃ ပါတီကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC) က ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။

ထို့ပြင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် နိုင်ငံရေးပါတီအနေဖြင့် မဲဆန္ဒနယ် ၄၁၇ နယ် ဝင်မပြိုင်နိုင် လျှင် ပါတီဖျက်သိမ်းခံရမည်ဟု ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEU)က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မေး ။        ။ ရွေးကောက်ပွဲက အပိုင်း(၁)ကို စတင် ကျင်းပမှာဖြစ်တဲ့အတွက် အပိုင်း(၁) ကျင်းပမယ့် ကာလ အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝင်ပြိုင်မယ့်ပါတီက ကိုယ်စားလှယ် လောင်း အမည်စာရင်း ၄၁၄ ဦး တင်သွင်းရမယ့်ထဲမှာမှ ဘယ်နှဦးကို တင်သွင်းနိုင်ရင် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်ခွင့် ရှိပါသလဲ။ 

ဖြေ ။         ။ လာမယ့် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ပါတီများသည် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည့် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့နယ်အတွက်သာ မဟုတ်ဘဲ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၈ ရက်စွဲနဲ့ ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နဲ့ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် ၈၃၃ နယ်အတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းကို တင်သွင်း ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၂(က) (၁)အရ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့် ပါတီဖြစ်ပါက ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ် တော် (တိုင်းရင်းသားလူမျိုးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် မဲဆန္ဒနယ်အပါအဝင်) မဲဆန္ဒနယ် အားလုံး၏ ထက်ဝက် တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။        ။ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်မယ့် ပါတီက မဲဆန္ဒနယ်ရဲ့ထက်ဝက်ကို အမည်စာရင်း တင်သွင်းရမယ်ဆိုတာက မြို့နယ် ၃၃၀ အနက် ထက်ဝက်ကိုပြောတာပါလား သို့မဟုတ် အပိုင်း(၁) ကျင်းပမယ့် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့နယ်ထဲက မဲဆန္ဒနယ် ထက်ဝက်ကို ပြောတာပါလား သိလိုပါတယ်။ 

ဖြေ ။        ။ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၂ (က) (၁)အရ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်း ရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည် နယ်လွှတ်တော်(တိုင်းရင်းသားလူမျိုး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲဆန္ဒနယ် အပါအဝင်) မဲဆန္ဒနယ် အားလုံး၏ ထက်ဝက်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အပိုင်း(၁) ကျင်းပမယ့် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့နယ်ထဲက မဲဆန္ဒနယ် ထက်ဝက်ကို ပြောတာမဟုတ်ပါဘူး။

မေး ။        ။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ကြမည့် နိုင်ငံရေးပါတီအနေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မယ့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁၄ ဦးကို UEC က သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရက်အတွင်း တင်ပြနိုင်မှု မရှိဘူးဆိုရင် အဲဒီပါတီက ဘယ်လို ဆက်ဖြစ်မှာပါလဲ သိလိုပါတယ်။ ဥပမာ- ပါတီက ဖျက်သိမ်းခံလိုက်ရမှာလား သို့မဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ခံရမှာလား။

ဖြေ ။        ။ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၂ (က) (၁)အရ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့် ပါတီဖြစ်ပါက ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်(တိုင်းရင်းသားလူမျိုး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲဆန္ဒနယ် အပါအဝင်) မဲဆန္ဒနယ် အားလုံး ၏ ထက်ဝက်ဖြစ်တဲ့ မဲဆန္ဒနယ် ၄၁၇ နယ်မှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့အတိုင်း ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်း မရှိပါက နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည် ပိုင်ခွင့်မရှိဘဲ ဖျက်သိမ်းခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။        ။ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အရည်အချင်း သတ်မှတ်ချက် ကန့်သတ်မှုတွေဟာ ဒီမိုကရေစီစနစ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါက လွတ်လပ်စွာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခြင်းဖြစ်လို့ ဒီမိုကရေစီစနစ်နဲ့ သဟဇာတမဖြစ်ဘဲ ဖြစ်နေကြောင်း ထောက်ပြမှုတွေရှိပါတယ်၊ ဒီအပေါ် ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။ 

ဖြေ ။        ။ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် နိုင်ငံတော် နှင့် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက် လွှတ်တော်အတွင်း ဥပဒေပြုရေးကဏ္ဍများကို ‌ဆောင်ရွက် ရမယ့် ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါတယ်။

အဆိုပါ ပုဂ္ဂိုလ်များဟာ အရည်အချင်းရှိတဲ့သူတွေ ဖြစ်ဖို့လိုပါတယ်။ ပြည်သူလူထုအကျိုး၊ အများအကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်နိုင်သူတွေ ဖြစ်ဖို့လိုပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်အနေနဲ့ အရည်အချင်းရှိတဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ လွှတ်တော်ထဲကို ရောက်ရှိနိုင်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ဥပဒေနဲ့အညီ ဆောင်ရွက်သွား မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။       ။ နောက်ဆုံး မေးမြန်းလိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျင်းပဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဟာ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့ ခြေလှမ်းလို့ဆိုကြပါတယ်။ သို့သော်လည်း UEC ရဲ့ သတ်မှတ်ချက် တွေနဲ့ ကန့်သတ် စည်းမျဉ်းတွေက ပါတီမစုံအောင် လုပ်နေသလားဆိုပြီး ထောက်ပြနေကြတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ UEC နဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကြား ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းကာ ဖြေရှင်းမှုတွေ လုပ်သွားဖို့ ရှိ/မရှိ သိလိုပါတယ်။

ဖြေ ။        ။ နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ တည်ထောင်ခွင့်နဲ့ မှတ်ပုံတင်ခွင့်များ ဆောင်ရွက်ရာမှာ လွယ်ကူ အဆင်ပြေစေဖို့ အတွက် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ပြီး သတ်မှတ်ချက်များကို ဖြေလျော့ ပေးခဲ့ပါတယ်။

တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီ ၅၇ ပါတီရှိပြီး အဆိုပါ နိုင်ငံရေးပါတီများ အားလုံးဟာ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများနှင့် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများပါ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်း ချက်များအညီ ဆောင်ရွက်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ကော်မရှင်အနေနဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများနဲ့ အခါအားလျော်စွာ တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံရေးပါတီများမှ တင်ပြချက်များကိုလည်း ဥပဒေနှင့်အညီ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါတယ်။ 

CNI Article

နယူးဒေလီ၊ စက်တင်ဘာ ၆

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒရာမိုဒီ (Narendra Modi) နှင့် တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် (Xi Jinping) တို့သည် ၇ နှစ် အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်း (Tianjin) မြို့ တွင် တွေ့ဆုံခဲ့မှုသည် သာမန် သံတမန် ဆက်ဆံရေးထက် ပိုသည့် လေးနက်မှုကို ပေါ်လွင်စေခဲ့သည်။

ဧပြီလတွင် စတင်ခဲ့သော အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) ၏ ကုန်သွယ်ခွန် တိုးမြှင့် ကောက်ခံမှု အစီအစဉ်သည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှု စီးဆင်းမှုများကို ပုံစံပြောင်းလဲသွား စေသည့် အချိန်၌ ရှီနှင့်မိုဒီတို့၏ တွေ့ဆုံမှု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အချိန်အခါသည် သံသယ မကင်းဖွယ်ရာ အဖြစ်မှန်ကို ပေါ်လွင်စေသည် - ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးသည် အသာစီး ဗဟိုချက် တစ်ခုတည်းတွင် မဖွဲ့စည်းတော့ဘဲ ပြိုင်ဆိုင်သော ပါဝါနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရင်းမြစ်များရှိသော ဘက်စုံဖွဲ့စည်းပုံဆီသို့ ဦးတည်နေသည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးသည် အင်အားကြီးနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံတည်းကိုသာ ဗဟိုပြုထားသည့် အခင်းအကျင်းမှ  ဝင်ရိုးစုံ ကမ္ဘာအခင်းအကျင်းကို ဗဟိုပြုသည့်ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ 

ထို့ကြောင့် နိုင်ငံအားလုံးသည် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု၏ အရင်းအမြစ်များအတွက် ပြိုင်ဆိုင်လာကြသည်။

ထရမ့်၏ ကုန်သွယ်ခွန် တိုးမြှင့်မှုများက ထိုအခြေအနေကို ပိုမိုသိသာ ထင်ရှားစေခဲ့သည့် မောင်းနှင်အား တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် ဧပြီလက တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ တင်ပို့သည့် ကုန်စည်များအပေါ် အခြေခံကုန်သွယ်ခွန် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း တိုးမြှင့်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် ဥရောပ၊ အာရှနှင့် လက်တင်အမေရိကတို့ရှိ မဟာမိတ်များ၊ မိတ်ဖက်နိုင်ငံများ အားလုံးနီးပါးကို နောက်ထပ် ကုန်သွယ်ခွန်များ အသီးသီး တိုးမြှင့်ကောက်ခံခဲ့သည်။

ဩဂုတ်လ ကုန်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယသည် အမေရိကန်သို့ တင်ပို့သည့် အထည်အလိပ်များမှအစ ကျောက်မျက်ရတနာ များအလယ်၊ ပင်လယ်စာများအဆုံး ပို့ကုန်ကဏ္ဍများအပေါ် ကုန်သွယ်ခွန် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။

ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ မိုဒီကို တွေ့ရစဉ်

အိန္ဒိယသည် အမေရိကန်၏ နီးကပ်သည့် မဟာမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ် ခံထားရသည့်တိုင် ထိုကဲ့သို့ ကုန်သွယ်ခွန် များ တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရခြင်းကြောင့် အမေရိကန်သည် စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ် ရမည်ဆိုပါက ဆက်ဆံရေးကိုပင် ထည့်မတွက်သည့် အခြေအနေကို ပေါ်လွင်စေခဲ့သည်။

အမေရိကန်သည် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ တားမြစ် ကန့်သတ်ချက်များကို မြှင့်တင်နေချိန်တွင် အခြားနိုင်ငံများ ကလည်း အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ခွန်များအား ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြ သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ တီယန်ကျင်း (Tianjin) မြို့တွင် သြဂုတ် ၃၁ ရက်မှ စက်တင်ဘာ ၁ ရက်အထိ ကျင်းပခဲ့သည့် ရှန်ဟိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့(SCO) ထိပ်သီး အစည်းအဝေးသည် အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ခွန်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံများကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။

အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ရုရှား၊ အီရန်နှင့် ပါကစ္စတန်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများ ပါဝင်သော SCO အဖွဲ့သည် သံတမန်ရေးရာ သွေးစည်းမှုကို ပြသခြင်းထက် ပိုပြီး လေးနက်မှုရှိသည်။

တစ်ချိန်က အရေးကိစ္စ တော်တော်များများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သိပ်မရှိခဲ့သည့် နိုင်ငံများသည် ယခုအခါ၌ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ပြုလုပ်လာကြောင်း ထင်ရှားစေခဲ့သည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်က ဂေါ်ဝန်တောင်ကြားဒေသတွင် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ် စစ်သားများကြား ပြင်းထန်စွာ ခိုက်ရန် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်ခဲ့သော်လည်း မိုဒီနှင့် ရှီတို့သည် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည့် အချက်က ပြည်ပ၏ ဖိအားအောက် (အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ခွန်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်နိုင်)တွင် လျှင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲလာသည့် မဟာဗျူဟာ တွက်ချက်မှုများကို ထင်ဟပ်စေခဲ့သည်။

အကျိုးဆက်အရ အမေရိကန်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစနစ်၏ ဗဟိုချက်တွင် ထားရှိသည့် စစ်ပြီးခေတ် သဘောတူညီမှု သည် တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့(SCO)ထိပ်သီး အစည်းအဝေးတက်ခဲ့တဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေကို တွေ့ရစဉ်

အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ခွန် တိုးမြှင့်မှု အစီအစဉ်သည် ကုန်သွယ်ရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် လုံခြုံရေးကဏ္ဍတို့တွင် စင်ပြိုင်ကွန်ရက်များ ထူထောင်မှုကို အရှိန်မြှင့်တင်ပေးရာ ရောက်ခဲ့သည်။

တစ်ချိန်က ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းကို တူညီသည့် စံသတ်မှတ်ချက်များကို ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် မတူကွဲပြားသော စည်းကမ်းများ၊ နည်းစနစ်များဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံများကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လာကြသည်။

အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ခွန်များ သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ခံရသည့် နိုင်ငံများသည် အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေး ရန် စောင့်ဆိုင်း မနေကြတော့ဘဲ အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချနိုင်မည့် အခြား အသင်းအဖွဲ့များနှင့် ဒေသတွင်း မူဘောင်များကို ပြောင်းလဲထူထောင်လာကြသည်။

ထိုအချက်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအတွက် အငြင်းပွားရမည့် ကိစ္စတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ရင်းနှီးငွေ လျာထားမှုနှင့် စျေးကွက်များကို လည်ပတ်ရန် အခြေခံကျသည့် ပြည်လည်ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခုဖြစ် သည်။

ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်များကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင်ပြေ ထိရောက်စေရေးထက် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသများတွင် ကြံ့ကြံ့ခံ ရပ်တည်နိုင်မှုအတွက် ဦးစားပေးပြီး အကောင်အထည်ဖော်လာကြသည်။

နိုင်ငံရေးသည် ထုံးတမ်းစဉ်လာ စီးပွားရေးကဏ္ဍများထက် ပိုမိုအရေးကြီးလာသဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စျေးကွက် များကြား ချိတ်ဆက်မှုများသည် အားလျော့လာခဲ့သည်။

စတော့ရှယ်ယာ၊ အိမ်ခြံမြေ အပါအဝင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစုစုအတွက် ချမှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းဟောင်းများသည် ရေရှည်တွင် အလုပ်မဖြစ်တော့ပေ။

ပူတင်၊ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ မိုဒီကို တွေ့ရစဉ်

နိုင်ငံအသီးသီးရှိ ဗဟိုဘဏ်များကလည်း ထိုအပြောင်းအလဲကို သတိပြုမိခဲ့ကြပြီး အများစုသည် ဒေါ်လာကို မှီခိုမှု လျှော့ချလာကာ ရွှေနှင့် အိမ်ခြံမြေကဲ့သို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို အားထားလာကြသည်။

အချို့ဒေသများတွင် ဒေါ်လာကို မှီခိုခြင်းမရှိဘဲ ကုန်သွယ်နိုင်သည့် ငွေပေးချေမှု စနစ်သစ်များကို ဖန်တီးနေကြ သည်။

ဒေါ်လာသည် အင်အား အကောင်းဆုံး ငွေကြေး ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရန်ငွေကြေးများ တွင် ဒေါ်လာ၏ ပါဝင်မှုသည် လျော့နည်းလာသည်။

ထိုရလဒ်ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး စင်မြင့်ထက်တွင် အမေရိကန်၏ လွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း ဖြည်းညှင်းစွာ လျော့ပါး လာခဲ့သည်။

ထိုသက်ရောက်မှုများကို စက်မှုလုပ်ငန်း အများစုတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ နည်းပညာ ထောက်ပံ့ရေး စျေးကွက်များ သည် ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးမှုကိုသာ ဦးစားမပေးတော့ဘဲ နိုင်ငံရေးလုံခြုံမှုကို စိတ်ချသေချာစေရန် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်လာကြသည်။

နိုင်ငံအများအပြားသည် အမေရိကန် ထိန်းချုပ်ထားသည့် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူး စျေးကွက်အပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချရန် အတွက် မတူကွဲပြားသည့် ဒေသများတွင် ၎င်းတို့၏ တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံများကို တည်ဆောက်လာကြသည်။

အလားတူပင် စွမ်းအင် ကုန်သွယ်ရေးသည်လည်း ပြောင်းလဲနေသည်။ ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် ကုန်သွယ်ခွန် တိုးမြှင့် ကောက်ခံမှုများက နိုင်ငံအများအပြားကို မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး အသစ်များ ထူထောင်ရန်နှင့် ပို့ကုန်လမ်းကြောင်း အသစ်များ ဖော်ဆောင်ရန် တွန်းအားပေးရာ ရောက်ခဲ့သည်။

တစ်ချိန်က အနောက်နိုင်ငံများက ရန်ပုံငွေ အများဆုံး ထောက်ပံ့ခဲ့သည့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ ပရောဂျက်များ သည်လည်း ယခုအခါတွင် ဒေသတွင်း ဘဏ်များနှင့် အစိုးရက ထောက်ပံ့ပေးထားသော စီမံကိန်များ၏ ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုကို ပိုမိုရရှိလာခဲ့သည်။

ထိုအချက်ကို ပြီးခဲ့သည့် ရက်ပိုင်းက ပြုလုပ်ခဲ့သော SCO အစည်းအဝေးက သိသာထင်ရှားစေခဲ့သည်။

ပူတင်၊ ရှီကျင့်ဖျင်၊ ကင်မ်ဂျုံအန်နဲ့ နိုင်ငံတကာ ခေါင်းဆောင်တွေကို တွေ့ရစဉ် 

အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်သည် ပြိုင်ဘက်များအဖြစ် ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း စီးပွားရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု များကို ပြုလုပ်ရမည့် အခြေအနေတွင် နည်းလမ်းသစ်များကို အတူတကွ ရှာဖွေနေကြသည်။

အနောက်နိုင်ငံများ၏ အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခြင်း ခံထားရသည့် ရုရှားသည်လည်း အနောက်အုပ်စု မဟုတ်သည့် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများအပေါ် ပိုမိုမှီခို အားထားလာခဲ့သည်။

ဗဟိုအာရှနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ နိုင်ငံငယ်များသည် ၎င်းတို့အတွက် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ငွေကြေး အကျိုးအမြတ် ပိုမိုရရှိစေရန် မည်သည့် အင်အားစုဘက်တွင် ရပ်တည်ရမည်ဆိုခြင်းကို ရွေးချယ်နေကြသည်။

ထိုရွေးချယ်မှုများသည် သဘောတရားရေးရာ မဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ကျသည့် ရွေးချယ်မှုများ ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးသည် ပိုမိုကျိုးပျက်လွယ်သလို ပိုမိုဟန်ချက် ညီလာသည့် အချက်ကို နိုင်ငံငယ်များက သိရှိထားကြသည်။

စတော့ရှယ်ယာ စျေးကွက်များ အတွက်လည်း ကုန်သွယ်ခွန်များသည် ရေတိုပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ထာဝရ တည်ရှိနိုင်သည့် မူဝါဒတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံများသည် ကုန်သွယ်ခွန်များကို တန်ပြန်နိုင်မည့် နှစ်ရှည်စီမံကိန်းများကို ပြင်ဆင်နေကြသည်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေဖြင့်လည်း ထိုအခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေရမည်ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာကြီးသည် အတိတ်ကာလကကဲ့သို့ အလုံးစုံ ချိတ်ဆက်မှု ရှိနေသည့်စနစ်ကို ပြန်သွားမည် မဟုတ်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအလိုက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ဗဟိုချက် အများအပြားရှိလာမည့် အခြေအနေသို့ ဦးတည်နေသည်။

တီအန်ကျင်းတွင် မိုဒီနှင့် ရှီကျင့်ဖျင်တို့၏ ဓာတ်ပုံသည် ထရမ့်၏ အခွန်စည်းကြပ်မှုများကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခြေအနေများ စတင်ပြောင်းလဲလာသည့် လက္ခဏာကို ပေါ်လွင်စေခဲ့သည်။

SCO အစည်းအဝေးတွင် ထွက်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်နှင့် နှင့် အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ခွန် တိုးမြှင့်မှုတို့မှ ထွက်ပေါ် လာသည့် ရလဒ်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။

ထိုရလဒ်မှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစနစ်ကို ဗဟိုချက် တစ်ခုတည်းမှာသာ မထားတော့ဘဲ သီးခြားစီခွဲပြီး ရပ်တည်မှု၊ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မှု စီးပွားရေးဆွဲငင်အား၏ ဗဟိုချက်အသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာစေမည့်ရလဒ် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။

တစ်နည်းအားဖြင့် ပြောရလျှင် ဝင်ရိုးစုံ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အခင်းအကျင်း ပေါ်ပေါက်လာတော့မည် ဖြစ်သည်။

Source: Asia Times

အိန္ဒိယ၏ မြန်မာရေးရာဗျူဟာအတွက် အဓိကကျလာသည့် AA

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၆

ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က အိန္ဒိယ၏ ဆိပ်ကမ်း၊ သင်္ဘောနှင့် ရေကြောင်းဝန်ကြီး ဆာဘနန်ဒါ ဆိုနိုဝယ်လ် (Sarbananda Sonowal) သည် ကုလားတန် ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း (KMMTTP) ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုသွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

ထိုစီမံကိန်းသည် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့ပိုင်း ကိုးလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်၏ စစ်တွေမြို့ တို့ကို ရေကြောင်းမှ ဆက်သွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်တွေမှ ပလက်ဝမြို့တို့ကို ကုလားတန်မြစ်လမ်းကြောင်းမှ ချိတ်ဆက်မည်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဝမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၏ ဇိုရင်ပူအီ (Zorinpui) မြို့သို့ ကုန်းလမ်းကြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်မည် ဖြစ်သည်။

ထိုစီမံကိန်းကို အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရက ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ထားပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ကတည်းက စီမံကိန်းဖော်ဆောင်ရာတွင် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

ကိုးလ်ကတ္တားမှ စစ်တွေသို့ ဆက်သွယ်သည့် လမ်းကြောင်း အကွာအဝေးသို့ ၁၃၂၈ ကီလိုမီတာ လျှော့ချပြီး စီလီဂူရီ စင်္ကြံလမ်း (Siliguri Corridor) ဖောက်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်က အိန္ဒိယမှ ပထမဆုံး ကုန်တင်သင်္ဘောများသည် စစ်တွေဆိပ်ကမ်းတွင် ဆိုက်ကပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ပလက်ဝမှ ဇိုရင်ပူအီမြို့သို့ ဆက်သွယ်သည့် ကုန်းလမ်းသည် အပြီးသတ် ဖောက်လုပ်ရခြင်း မရှိသေးပေ။

ကုလာတန်းမြစ်အတွင်း သွားလာနေသူများကို တွေ့ရစဉ်

“ကုလားတန်စီမံကိန်းဟာ အိန္ဒိယ-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ရဲ့ ရလဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အိန္ဒိယရဲ့ အရှေ့ မြောက်ပိုင်းနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကြား ချိတ်ဆက်မှုကို မြင့်တက်စေမှာပါ” ဟု ဆိုနိုဝယ်လ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
စီမံကိန်းကို အပြီးသတ်ရန် အိန္ဒိယ၏ ဆိပ်ကမ်း၊ သင်္ဘောနှင့်ရေကြောင်းဝန်ကြီးဌာနသည် ရင်းဂစ် ၁၀၀၀ ကုဋေကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်က တပ်မတော်က အာဏာကို ရယူပြီးနောက် KMMTTP စီမံကိန်း၏ အနာဂတ်သည် သေချာရေရာခြင်း မရှိတော့ကြောင်း ယူဆခံခဲ့ရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း များပြားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ(EAOs)သည် တပ်မတော်နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေပြီး နိုင်ငံရေးအင်အားစုမျာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်လာခဲ့သည်။

လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့က ဖက်ဒရယ်စနစ်အတွက် တိုက်ခိုက်နေခြင်းဖြစ်ကာ အချို့အဖွဲ့များက တပ်မတော်ထံမှ ခွဲထွက်ပြီး သီးခြားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရရှိရေးအတွက် တိုက်ခိုက်နေခြင်းဖြစ်သည်။

လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ရန် ကြိုးပမ်း နေသဖြင့် ပဋိပက္ခမှာ ရှည်ကြာနေခြင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသားလက်န်ကိုင်များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်နိမိတ်သည် နိုင်ငံ့နယ်နိမိတ်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းချက်များ ထွက်ပေါ်နေသည်။

သို့သော် နိုင်ငံလူဦးရေ အများစုသည် တပ်မတော်က ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်နိမိတ်များအတွင်း ဆက်လက် နေထိုင်နေကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့  ၂၀၀ ကျော်ရှိပြီး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ အားလုံးသည် လူအင်အား၊ လက်နက်အင်အားနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု အတိုင်းအတာခြင်း တူညီမှုမရှိကြပေ။

ကုလားတန်မြစ်အတွင်း အချက်အချာချတဲ့ ပလက်ဝမြို့ကိုတွေ့ရစဉ်

အချို့တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် နယ်မြေလုရင်း အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြသည်။

ထိုကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးပွေလီသည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနက် သက်တမ်းအနုဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့သည် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး အခန်းကဏ္ဍတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

ထိုအဖွဲ့မှာ KMMTTP စီမံကိန်း တည်ရှိသည့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ အာရက္ခတပ်တော် ခေါ် Arakan Army (AA) အဖွဲ့ဖြစ်သည်။

ထိုအဖွဲ့သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ် အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်က လူအင်အား ၂၅ ဦးဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် AA အဖွဲ့သည် ရက္ခိတအိမ်မက် ဆိုသည့် လမ်းစဉ်အပေါ် အခြေခံပြီး ထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုအဖွဲ့သည် ၁၄၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၇၈၅ ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့သည့် တစ်ချိန်က အင်အားကြီးမားခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင့် နိုင်ငံတော် (Arakan Kingdom) ၏ အမွေအနှစ်များကို သတိရပြီး လွတ်လပ်သည့် ရခိုင်နိုင်ငံထူထောင်ရန် ရည်မှန်းထားသည်။

လက်နက်ကိုင်အင်အား ၃၀,၀၀၀ နှင့်အတူ AA အဖွဲ့သည် အခြား အင်အားနည်းပါးသည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များကို စစ်သင်တန်းပေးနေပြီး လက်နက်ကိုင် ၆၀၀၀ ခန့်ကို မဟာမိတ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများသို့ စေလွှတ်ထားသည်။

AA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်ကို တွေ့ရစဉ် 

ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင် ကဲ့သို့ ငယ်ရွယ်သည့် ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် AA သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံတကာ၌ ၎င်းတို့၏ ကွန်ရက်ကို ချဲ့ထွင်နိုင်မှုကြောင့် လူသိများသည်။

ထို့ပြင် AA သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ် အများစုနှင့် ချင်းပြည်နယ်၏ ပလက်ဝမြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားသဖြင့် ဒေသခံများကြား ရေပန်းစားသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို AA က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ သို့သော် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည့် စစ်တွေ၊ တရုတ်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တည်ရှိသည့် ကျောက်ဖြူနှင့်  မာန်အောင်ကျွန်းတို့ကို တပ်မတော် က ထိန်းချုပ်ထားသည်။

AA တွင် ရေတပ်အင်အား မရှိသဖြင့် ထိုနယ်မြေများကို မသိမ်းယူနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

လတ်တလောတွင် တရုတ်သည် AA နှင့် သဘောတူညီချက်ယူပြီး ကျောက်ဖြူအနီး၌ ဆိပ်ကမ်းတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေပြီး တရုတ်ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်သားများကို AA က ကာကွယ်ပေးနေရ သည်ဆိုသည့် သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်နေသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်က ထောက်ပံ့ပေးထားသည့် ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ဖြစ်သော MNDAA ၊ TNLA နှင့် AA တို့သည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးဖြင့် တပ်မတော်ကို ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန်က တရုတ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ကျားဖြန်လုပ်ငန်းများကို နှိမ်နင်းရန် တပ်မတော်ကို ဖိအား ပေးခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် တပ်မတော်က ထိုကျားဖြန့်များကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်သည် EAO များနှင့် တပ်မတော်ကြား ၎င်း၏ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းညှိခဲ့သည်။

တရုတ်၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို အနောက်နိုင်ငံများ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မရှိစေရန်၊ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း ကဲ့သို့ ၎င်း၏ အခြေခံ အဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများ လုံခြုံမှုရှိစေရန်ဖြစ်သည်။

AA စစ်ဒေသတာဝန်ခံနဲ့ မီဇိုရမ်လွှတ်တော်အမတ် တွေ့ဆုံပြီး ကုလားတန်မြစ်စီမံကိန်း စတင်ရေး ဆွေးနွေးနေစဉ်

တရုတ်သည် တပ်မတော်နှင့်ရော AA နှင့်ပါ သဘောတူညီမှုများ ပြုလုပ်ထားသည်ဆိုပါက အိန္ဒိယအတွက် စိုးရိမ်စရာဖြစ်သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း အိန္ဒိယက မြန်မာနိုင်ငံကို ချဉ်းကပ်သည့် စီမံချက်ကို လုပ်ဆောင်နေပြီး နစကနှင့် ဆက်ဆံရေး လမ်းကြောင်းများကို ဆက်လက် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရစ်ချ်တာစကေး ၇ ဒသမ ၇ ပြင်းအားရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် အိန္ဒိယသည် မြန်မာနိုင်ငံကို လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။

ထို့ပြင် အိန္ဒိယသည် KMMTTP  စီမံကိန်းအပြင် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးပွင့်ဆိုင် အဝေးပြေး လမ်းမတစ်ခု ဖောက်လုပ်သည့် စီမံကိန်းကိုလည်း လုပ်ဆောင်နေသည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ အိန္ဒိယ၏ မြန်မာရေးရာမူဝါဒသည် လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက် နယ်စပ်ဒေသများကို လုံခြံမှုရှိအောင် လုပ်ဆောင်ရန် အာရုံစိုက်သင့်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောသည်။

KMMTTP စီမံကိန်းကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ထိုစီမံကိန်းသည် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာကြား ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ် ထက်ပိုပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှိလာစေမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် အိန္ဒိယသည် ဒေသတွင်း အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လိုသည့် ဆန္ဒရှိပါက ကုလားတန်စီမံကိန်းကို အမြန်ဆုံး အပြီးသတ် အကောင်အထည်ဖော်ရမည်ဖြစ်သည်။

Source: Firstpost

CNI International News

ဝါရှင်တန်၊ ဇူလိုင် ၁၉

အမေရိကန်က အိန္ဒိယပိုင်နက် ကက်ရှ်မီးယားဒေသကို တိုက်ခိုက်မှု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော The Resistance Front (TRF) အဖွဲ့အား ပြည်ပအကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း အယ်ဂျားဇီးယား မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းရှိ ကက်ရှ်မီးယားဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း လူ ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အမေရိကန်က TRF ကို အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

TRF သည် Lashkar-e-Taiba (LeT) အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ခွဲဖြစ်ပြီး အပန်းဖြေမြို့ ပါဟယ်ဂန်တွင် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ခိုက်မှုနှင့် အိန္ဒိယလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို တိုက်ခိုက်မှု အများအပြား ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကိုရူဘီယို (Marco Rubio)က ဇူလိုင် ၁၇ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump)၏ နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒအပေါ် ခိုင်မြဲသော ချဉ်းကပ်လုပ်ဆောင်မှု၏ သက်သေဖြစ်သည်ဟု ရူဘီယိုကဆိုသည်။

“နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ကျနော်တို့ အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ဖို့၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ဖို့နဲ့ ပါဟယ်ဂန် တိုက်ခိုက်မှုအတွက် တရားမျှတမှုကို တောင်းဆိုချက်တွေအပေါ် ထရမ့်အစိုးရရဲ့ ကတိကဝတ်တွေကို ပြသရာရောက်ပါတယ်”ဟု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

The Resistance Front (TRF)အဖွဲ့ကို တွေ့ရစဉ် 

TRF က အစောပိုင်းတွင် ပါဟယ်ဂန်၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ခိုက်ကို ၎င်းတို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံ ထုတ်ပြန်ခဲ့ သော်လည်း ရက်ပေါင်းများစွာ အကြာ၌ ထုတ်ပြန်ချက်အား ပြန်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။

ထို့နောက် ထိုတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိကြောင်း TRF အဖွဲ့က ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ(Narendra Modi )၏ အစိုးရက အုပ်စုလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ အပြင် အိန္ဒိယလုံခြုံရေး အဖွဲ့များနှင့် အရပ်သားများကို တိုက်ခိုက်နေသည့် စစ်သွေးကြွ အဖွဲ့များအား ပါကစ္စတန်အစိုးရက ထောက်ပံ့ ကူညီနေသည်ဟု ပြစ်တင်ပြောကြားခဲ့သည်။

LeT အဖွဲ့ဝင်များသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ရက်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သည့် တိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး လူ ၁၆၀ ကျော်သေဆုံးကာ လူပေါင်းရာချီ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

ရူဘီယိုက ပါဟယ်ဂန်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် တိုက်ခိုက်မှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မွမ်ဘိုင်း တိုက်ခိုက်မှု နောက်ပိုင်း အရပ်သား အများဆုံးသေဆုံးသော တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Aljazeera