CNI International News

တဲလ်အဗစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု (Benjamin Netanyahu)သည် အီရန်နှင့် အမေရိကန်ကြား နျူကလီးယား ဆွေးနွေးပွဲများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးမည့် အကြောင်းအရာများကို ချဲ့ထွင်ရန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump)အား အားပေးလှုံ့ဆော်ဖွယ်ရှိကြောင်း အေပီမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

နေတန်ယာဟုသည် ဝါရှင်တန်သို့ သွားရောက်မည့် ခရီးစဉ်အတွင်း ထရမ့်နှင့်တွေ့ဆုံကာ အီရန်အရေးကို အဓိက ထားပြီး ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သည်၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် စစ်အင်အား တိုးမြှင့်ချထားမှုနှင့်အတူ အီရန်နှင့် အမေရိကန် ကြား နျူကလီးယား ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က ပြန်လည် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အီရန်အနေဖြင့် ယူရေနီယမ် သန့်စင်မှုအားလုံးကို ရပ်တန့်ရန်၊ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် စီမံကိန်းကို အရှိန်လျှော့ချရန်နှင့် ဒေသတွင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ဆက်ဆံရေး ဖြတ်တောက်ရန် အစ္စရေးက ယခင်ကတည်းက တောင်းဆိုခဲ့ သည်။

အီရန်ကမူ ၎င်းတို့အပေါ် ချမှတ်ထားသော ပိတ်ဆို့မှုများ ဖြေလျှော့ပေးမှသာ နျူကလီးယား စီမံကိန်းတွင် ကန့်သတ်ချက်အချို့ကို လက်ခံမည်ဟုဆိုကာ ထိုတောင်းဆိုချက်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်လက အီရန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူထုဆန္ဒပြပွဲများကို အင်အားသုံး နှိမ်နင်းခဲ့မှုနှင့် အမေရိကန်၏ စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ချထားမှုများကြောင့် အီရန်ခေါင်းဆောင်များ အနေဖြင့် အလျှော့ပေး ဆွေးနွေးမည် ဟုတ်၊ မဟုတ်ကိုမူ ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပေ။

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟုနဲ့အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

ထရမ့်၏ အထူးသံတမန် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် (Steve Witkoff) နှင့် ထရမ့်၏ သားမက်ဖြစ်သူ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဆိုင်ရာအကြံပေး ဂျရတ် ကုရှ်နာ (Jared Kushner) တို့သည် ဂျေရုဆလင်မြို့တော်တွင် နေတန်ယာဟုနှင့် လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး သီတင်းနှစ်ပတ်အကြာ၌ နေတန်ယာဟု၏ အမေရိကန်ခရီးစဉ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် ကုရှ်နာတို့သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်က အိုမန်နိုင်ငံတွင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာဘက်စ် အာရက်ချီ (Abbas Araghchi) နှင့် တိုက်ရိုက် ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ကြားခံပြီး သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

“ဘယ်ဆွေးနွေးပွဲမဆို ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေကို ကန့်သတ်ဖို့နဲ့ အီရန် ဩဇာခံအဖွဲ့တွေကို ထောက်ပံ့နေတာတွေကို အဆုံးသတ်ဖို့ ထည့်သွင်းရမယ်လို့ ဝန်ကြီးချုပ်က ယူဆထားပါတယ်” ဟု နေတန်ယာဟု၏ရုံးက ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“အီရန်ဝင်ရိုးတန်း”သို့မဟုတ် အီရန်ဩဇာခံ အဖွဲ့များသည် အီရန်က ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးထားသည့် ပါလက်စတိုင်း၏ ဟားမာ့စ်အဖွဲ့နှင့် လက်ဘနွန်၏ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ရည်ညွှန်း ခြင်းဖြစ်သည်။

 Source: အေပီ

CNI International News

ဘန်ကောက်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ အာဏာရ ဘူဂျာထိုင်းပါတီက အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရသစ်ကို ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်၍ ထိုင်းစစ်တပ်က ထောက်ခံဖွယ်ရှိကြောင်း ဘန်ကောက်ပို့စ်မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

လူထုကြား ရေပန်းစားနေသည့် ပါတီများကို အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သဖြင့် ပါတီခေါင်းဆောင် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) သည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ အတွင်း ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် ရာထူးပြန်လည် ရရှိသည့် ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာရန် လမ်းပွင့်သွားစေခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲအကြို လူထုသဘောထား စစ်တမ်းများတွင် လစ်ဘရယ်ဝါဒီ ပြည်သူ့ပါတီက အသာစီးရခဲ့သော် လည်း မဲရေတွက်မှုများ၌ ဘူဂျာထိုင်းပါတီက အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ပါတီနှင့် ဖြူးထိုင်းပါတီ ခေါင်းဆောင်များ ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရှုံးနိမ့်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။

ဘူဂျာထိုင်းပါတီသည် တောင်ပိုင်းတွင် နယ်မြေချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ရှင်နာဝပ်မိသားစု၏ ဖြူးထိုင်းပါတီက နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါး လွှမ်းမိုးခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်များတွင်ပါ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲ မဲထည့်နေစဉ်

ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ အချက်အလက်များအရ မဲရုံ စုစုပေါင်း၏ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းကို ရေတွက်ပြီးချိန်တွင် ဘူဂျာထိုင်းပါတီသည် လွှတ်တော်အမတ်နေရာ ၅၀၀ အနက် ၁၉၃ နေရာခန့် အနိုင်ရရှိထားကြောင်း သိရသည်။

ထိုအရေအတွက်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်က အနိုင်ရခဲ့သည့် ၅၁ နေရာနှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်က အနိုင်ရခဲ့သည့် ၇၁ နေရာတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ အနိုင်ရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဘန်ကောက်မြို့တော်ရှိ အမတ်နေရာ အားလုံးကို ပြည်သူ့ပါတီက အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်း အတာဖြင့် အမတ်နေရာ ၁၁၈ နေရာဖြင့် ဒုတိယနေရာတွင် ရပ်တည်နေပြီး ဖြူးထိုင်းကမူ အမတ်နေရာ ၇၄ နေရာ ဖြင့် ၎င်းတို့ပါတီ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် အဆိုးရွားဆုံး ရလဒ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

ထို့ကြောင့် အနူတင် အနေဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တုံ့ဆိုင်းနေသော စီးပွားရေးကို ကိုင်တွယ်နိုင်ကာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ရှင်ကြီးများနှင့် ဩဇာကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းများအကြား အကျိုးစီးပွားကို ဟန်ချက်ညီစွာ စီမံဆောင်ရွက်နိုင် ပါက ပိုမိုကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် တစ်ခုကို ဖော်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

 ဖြူးထိုင်းပါတီကိုတွေ့ရစဉ်

ထို့ပြင် အနူတင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအာဏာ လွန်ဆွဲမှုများတွင် အလွန် ဩဇာကြီးမားသော အထက် တန်းလွှာများနှင့် စစ်တပ်၏ ထောက်ခံမှုကိုပါ ရရှိနိုင်ခြေရှိသည်။

အထက်တန်းလွှာများနှင့် စစ်တပ် အင်အားစုများသည် ပြည်သူ့ပါတီ မတိုင်မီ ယခင် Future Forward ပါတီနှင့် Move Forward ပါတီများကို အာဏာမရအောင် ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပြီး ရှင်နာဝပ် မိသားစုဝင်များ သို့မဟုတ် ထိုမိသားစုကို ထောက်ခံသည့် ဝန်ကြီးချုပ်များကိုလည်း အာဏာသိမ်းမှုများ၊ တရားရုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များမှတဆင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မဲရလဒ်ကို အတည်ပြုပြီး ၁၅ ရက်အကြာတွင် လွှတ်တော်ကို ခေါ်ယူကာ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်ကို ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် မဲရလဒ်ကို အတည်ပြုရန် ရက်ပေါင်း ၆၀ အချိန် ရရှိထားသည်။

ဘူဂျာထိုင်းပါတီ ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တစ်ဦးကမူ အစိုးရသစ်ကို ဧပြီလကုန်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ဘန်ကောက်ပို့စ်

CNI International News

ဒါကာ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁

အိန္ဒိယ၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာဆီနာ (Sheikh Hasina) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် ပိုမို အားကောင်းလာခဲ့သည်ဟု ရိုက်တာမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

လာမည့် ရက်ပိုင်းအတွင်း ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ အလွန်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အပေါ် တရုတ်၏ ဩဇာသည် ပိုမို နက်ရှိုင်းလာဖွယ်ရှိသော်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် လျစ်လျူရှုထား၍ မရနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် လေ့လာသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး အနိုင်ရရန် ရေပန်းစားနေ သည့် ပါတီနှစ်ခုလုံးသည် ဟာဆီနာ လက်ထက်ဖြစ်သော ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ ယခုအချိန်အထိ အိန္ဒိယနှင့် ဆက်ဆံ ရေး နွေးထွေးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာဆီနာကို တွေ့ရစဉ်

ဟာဆီနာ၏ အာဝါမီလိဂ်(Awami League)ပါတီသည် လက်ရှိတွင် ပိတ်ပင်ခံထားရပြီး ဟာဆီနာကလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့၌ ခိုလှုံနေထိုင်လျက်ရှိသည်။

ထိုအချိန်အတောအတွင်း တရုတ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဒါကာ (Dakha) မြို့တော်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် သံတမန်ရေးရာ ချဉ်းကပ်မှုများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။

မကြာသေးမီကလည်း အိန္ဒိယနယ်စပ်အနီးရှိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ စစ်တကောင်းမြို့တွင် ဒရုန်းစက်ရုံတစ်ရုံ တည် ဆောက်ရန်အတွက် တရုတ်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကြား ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် တစ်ခုကိုလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

ထို့ပြင် တရုတ်သံအမတ်ကြီး ယောင်ဝမ် (Yao Wen) ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရေးသမားများ၊ တာဝန်ရှိသူများနှင့် သတင်းထောက်များနှင့်အတူ မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။

ထို့နောက် ဒေါ်လာဘီလျံချီ တန်ဖိုးရှိသည့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများနှင့် နှစ်နိုင်ငံကြား ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း တရုတ်သံရုံး၏ Facebook Page တွင် ဖော်ပြထားသည်။

“ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က လူတွေက ဟာဆီနာရဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့အတူ အိန္ဒိယကို ရောထွေးပြီး ရှုမြင်နေကြပါတယ်။ အကြမ်းဖက်သမား တစ်ဦးကို ခိုလှုံခွင့် ပေးထားပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရဲ့ တည်ငြိမ်ရေးကို နှောင့်ယှက်ခွင့် ပေးထားတဲ့ နိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေး လုပ်တာမျိုးကို လူတွေက လက်ခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု BNP ပါတီ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တာရစ် ရာမန် (Tarique Rahman) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အလံကို ကိုင်ထားသူအား တွေ့ရစဉ်

မိမိတို့ အနေဖြင့် နိုင်ငံအားလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုရအောင် ကြိုးစားရမည်ဖြစ်သော်လည်း မိမိတို့ ပြည်သူနှင့် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အကျိုးစီးပွားများကိုလည်း ကာကွယ်ရမည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

မကြာသေးမီ သီတင်းပတ်များအတွင်းက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယဆက်ဆံရေးများ ဆိုးရွားခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် နှစ်နိုင်ငံစလုံးတွင် လူကြိုက်များသည့် ခရစ်ကတ် အားကစားပြိုင်ပွဲနှင့် ပတ်သက်ပြီး တင်းမာမှုများ မြင့်တက်ခဲ့ သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် နေထိုင်သည့် ဟိန္ဒူလူနည်းစုသည် တိုက်ခိုက်မှုများ ခံခဲ့ရပြီးနောက် ဟိန္ဒူအဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အိန္ဒိယ၏ ခရစ်ကတ် ပရီးမီးယားလိဂ်မှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကစားသမားတစ်ဦးကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်ရပ်ကို တုန့်ပြန်သည့် အနေဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကလည်း နိုင်ငံအတွင်း ထုတ်လွှင့်ပြသမည့် အိန္ဒိယ ခရစ်ကတ် ပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲများကို ပြသခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။

ထို့ပြင် အိန္ဒိယတွင် ကစားရမည့် ခရစ်ကတ် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကို သီရိလင်္ကာ၌ ပြောင်းရွှေ့ကစားရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ထိုတောင်းဆိုချက်ကို နိုင်ငံတကာ ခရစ်ကတ်ကောင်စီက ပယ်ချခဲ့သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

နိုင်ရိုဘီ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁

အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း ဆူဒန်နိုင်ငံ၏ အရန်တပ်ဖွဲ့ (RSF) အတွက် ထောင်နှင့်ချီသည့် တိုက်ခိုက် ရေးသမားများကို လေ့ကျင့်ပေးနေသည့် လျှို့ဝှက်စခန်းတစ်ခုကို  လက်ခံဖွင့်လှစ်ထားကြောင်း ရိုက်တာမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုသတင်းအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူအသေအပျောက် အများဆုံး ပဋိပက္ခတစ်ခုဖြစ်သည့် ဆူဒန် ပြည်တွင်းစစ်၌ အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ပါဝင်ပတ်သက်လာသည့် နောက်ဆုံး လက္ခဏာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ထိုစစ်စခန်းသည် ဆူဒန် ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း အီသီယိုးပီးယားက ပါဝင်ပတ်သက်သည့် ပထမဆုံး အထောက် အထား ဖြစ်ပြီး ဆူဒန်တောင်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာချိန်၌ RSF တပ်ဖွဲ့များအတွက် စစ်သားအင်အား အများအပြား ဖြည့်တင်းပေးနိုင်သဖြင့် အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ယူအေအီးနိုင်ငံက ထိုစခန်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး စစ်သင်တန်း နည်းပြများနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အကူအညီများကို ပေးခဲ့ကြောင်း အီသီယိုးပီးယား အစိုးရအရာရှိတစ်ဦး အပါအဝင် သတင်း ရင်းမြစ် ၈ ခုက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုအချက်ကို အီသီယိုးပီးယား ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့၏ အတွင်းစည်းမှ စာတစ်စောင်နှင့် ရိုက်တာသတင်းဌာနက ကြည့်ရှုခွင့်ရခဲ့သည့် သံတမန်ရေးရာ ကြေးနန်းစာများတွင်လည်း ဖော်ပြထားသည်။

အီသီယိုးပီးယားဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ ဆူဒန်စစ်တပ် အကြီးအကဲကို တွေ့ရစဉ်

ထိုအစီအစဉ်တွင် ယူအေအီး၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှု သို့မဟုတ် စခန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ပတ်သက်ပြီး ရိုက်တာ သတင်းဌာန အနေဖြင့် သီးခြား အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ထိုအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်ပြီး မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုမှုကို ယူအေအီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြန်လည် ဖြေကြားရာတွင် ၎င်းတို့သည် ဆူဒန်ပဋိပက္ခ၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိကြောင်းနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ တွင်လည်း မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ပါဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆူဒန်တွင် အရပ်သား အုပ်ချုပ်ရေးသို့ ကူးပြောင်းရန် စီစဉ်နေစဉ်အတွင်း ဆူဒန်စစ်တပ်(SAF) နှင့် အရန်တပ်ဖွဲ့ (RSF)တို့ကြား အာဏာလွန်ဆွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆူဒန်ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုစစ်ပွဲကြောင့် အငတ်ဘေး ကျရောက်ခဲ့ပြီး လူမျိုးရေး အခြေခံသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကာ သန်းနှင့်ချီသည့် ဒုက္ခသည်များသည် အီဂျစ်၊ ချက်ဒ်၊ လစ်ဗျားနှင့် တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

ဘန်ကောက်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်က ကျင်းပခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) ဦးဆောင်သည့် ဘူဂျာထိုင်းပါတီ (Bhumjaithai Party) က အနိုင်ရရှိခဲ့ ပြီးနောက် ထိုင်းစတော့အိတ်ချိန်း၏ ညွှန်းကိန်း (SET Index) သည် ၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း ဘန်ကောက်ပို့စ်မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

နံနက် ၁၀ နာရီ ၁၃ မိနစ်ခန့်တွင် SET Index သည် ၄၀ ဒသမ ၇၄ ပွိုင့် သို့မဟုတ် ၃ ဒသမ ၀၁ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အရောင်းအဝယ် ပမာဏမှာ ဘတ် ၃၀ ဘီလျံနီးပါး ရှိခဲ့သည်။

စတော့ရှယ်ယာ စျေးကွက် ဖွင့်ချိန်တွင် အကျိုးအမြတ် အများဆုံး ရရှိခဲ့သည့် ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီကြီး ၅ ခုစာရင်း၌ Airports of Thailand Plc ၏ ရှယ်ယာစျေးများသည် ၅ ဒသမ ၇၅ ဘတ် (၁၀ ဒသမ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း) မြင့်တက်ကာ ၅၈.၇၅ ဘတ်ဖြင့် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။

ဒုတိယနေရာတွင် Delta Electronics Plc က ၁၃ ဘတ် (၆ ဒသမ ၂၈ ရာခိုင်နှုန်း) မြင့်တက်ကာ ဘတ် ၂၂၀ သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ Gulf Development Plc ကလည်း ၃ ဒသမ ၂၅ ဘတ် (၆ ဒသမ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်း) မြင့်တက်ကာ ၅၃ ဘတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

စျေးကွက် ဖွင့်ပြီးနောက်ပိုင်း အစောပိုင်းတွင် ရှယ်ယာစျေး အတက်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ ၅ ခု စာရင်း တွင် Krungthaibank Plc၊ PTT Plc နှင့် Cpall Plc တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဘူဂျာထိုင်းပါတီကို တွေ့ရစဉ်

ထိုင်းစတော့အိတ်ချိန်း ညွှန်းကိန်း (SET Index) သည် ပြီးခဲ့သည့် သောကြာနေ့က ၁၃၅၄ ဒသမ ၀၁ ပွိုင့်ဖြင့် စျေးပိတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုင်ငံရေးအရ မရေရာမှုများအားလုံး ရှင်းလင်းသွားပါက SET Index မြင့်တက်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်နေ့ကတည်းက Pi Securities ကုမ္ပဏီ၏ သုတေသန အကြီးအဲကဲ ကာဝီ ချူကစ်ကာဆမ် (Kavee Chukitkasem) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ကျွမ်းကျင်သူများကလည်း ဘူဂျာထိုင်းပါတီ၏ အနိုင်ရရှိမှုမှတဆင့် အကျိုးအမြတ် အများဆုံးရရှိမည့် ကဏ္ဍများ ထဲတွင် စတော့စျေးကွက်သည် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

Citigroup ၏ ကျွမ်းကျင်သူ ကာစီဒစ် ချွန်နာဝပ် (Kaseedit Choonnawat) က ထိုင်းစတော့အိတ်ချိန်း ညွှန်းကိန်း သည် ယခုနှစ်ကုန်တွင် ၁၄၅၀ ပွိုင့်အထိ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ဘန်ကောက်ပို့စ်

CNI International News

ဒါကာ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၌ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်မှာ ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်မည့် ကြိုးပမ်းမှုသည် သေချာရေရာမှုမရှိကြောင်း Nikkei Asia မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အိန္ဒိယပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး ဂျိုင်ရှန်ကာ (Subrahmanyam Jaishankar) သည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ခါလီဒါဇီယာ (Khaleda Zia) ၏ ဈာပနသို့ တက်ရောက်ရန် ဒါကာ (Dakha) မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

ထိုခရီးစဉ် ပုံမှန်ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြသည့် သံတမန်ရေးရာ ခရီးစဉ်တစ်ခုထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး အကြီးအကျယ် ကျဆင်းသွားပြီးနောက် အိန္ဒိယဘက်က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အပေါ် ထားရှိသော မူဝါဒကို ပြန်လည် ချိန်ညှိနေကြောင်း ပြသသည့် လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးအတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာ ဆီနာ (Sheikh Hasina) နှင့် ၎င်း၏ အဝါမီလိဂ်(Awami League)ပါတီ အပေါ်တွင်သာ အဓိကအားပြုပြီး ဆက်ဆံ ခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဟာဆီနာ၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် လူထုဆန္ဒပြပွဲများ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဟာဆီနာသည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အိန္ဒိယသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် သွားခဲ့ရ သဖြင့် အိန္ဒိယ၏ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာလည်း ချက်ချင်း ပြိုလဲသွားခဲ့သည်။

သို့သော် လာမည့်ရက်ပိုင်းတွင် ကျင်းပမည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရွေးကောက်ပွဲသည် တင်းမာမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သော် လည်း ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည် စတင်ရန် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု လေ့လာဆန်းစစ်သူများက ဆိုကြသည်။

အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယသည် ဇီယာ၏ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ (BNP) နှင့် ၎င်း၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဇီယာ၏ သား တာရစ် ရာမန် (Tarique Rahman) တို့နှင့် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ စတင် ဖွင့်လှစ်နေပြီဖြစ်သည်။

BNP ပါတီသည် လူထုအုံကြွမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရန် အလားအလာ အရှိဆုံးပါတီအဖြစ် ရှုမြင်ခံထားရသည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင် ရှိတ်ဟာဆီနာကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော် အိန္ဒိယက ရာမန်နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး ရက်ပိုင်းအကြာမှာပင် ခရစ်ကတ် အားကစားနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်နိုင်ငံကြား ကြီးမားသည့် အငြင်းပွားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကစားရန် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများရှိကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်က တင်ပြခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယ၌ ကျင်းပမည့် ခရစ်ကတ် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အသင်း ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။

ထိုဖြစ်ရပ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ခရစ်ကတ်ကစားသမား မူစတာဖီဇာ ရာမန် (Mustafizur Rahman) ကို အိန္ဒိယ ပရီးမီးယားလိဂ် (IPL) မှ အကြောင်းပြချက် မရှိဘဲ ထုတ်ပယ်ခဲ့မှုမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အခြေအနေကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည့် အချက်မှာ ဟာဆီနာ လက်ထက်က ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သော ပါကစ္စတန် နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆက်ဆံရေးမှာလည်း ပြန်လည် ကောင်းမွန်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် အိန္ဒိယသို့ မသွားသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပါကစ္စတန်က ထောက်ခံပေးခဲ့ သည်။

“မကြာသေးခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ခရစ်ကတ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အငြင်းပွားမှုဟာ နှစ်နိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒီ စိတ်ဓာတ်တွေကြောင့် ဆက်ဆံရေးကို လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ပြန်ရောက်အောင် ကြိုးပမ်းမှုတွေနဲ့ Awami League ခေတ်ကို ကျော်လွန်ပြီး ရှေ့ဆက်မယ့် ကြိုးစားမှုတွေကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြသတဲ့ ဥပမာ တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်”ဟု နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခလေ့လာရေးအဖွဲ့မှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အကြံပေး သောမတ်စ် ကင်း (Thomas Kean) က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဘယ်လိုပဲ နိုင်ငံရေးအရ အယူအဆ ကွဲပြားပါစေ၊ နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ မြစ်ရေမျှဝေ သုံးစွဲရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေလိုမျိုး နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးမှာ အမြဲတမ်းရှိနေတဲ့ ပြဿနာတွေဟာ ဘယ်အစိုးရအတွက်မဆို စီမံခန့်ခွဲဖို့ခက်ခဲမယ့် စိန်ခေါ်မှုကြီးတွေ ဖြစ်နေဦးမှာပါပဲ” ဟု ကင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Nikkei Asia

CNI International News

မော်စကို၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀

ရုရှား၏ ထိပ်သီးစစ်ဘက် ထောက်လှမ်းရေး အရာရှိကြီးတစ်ဦးကို ပစ်ခတ်ခဲ့သူများက ၎င်းတို့သည် ယူကရိန်း ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့(SBU)၏ အမိန့်ကို နာခံဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်ဟု ရုရှားထောက်လှမ်း ရေးအဖွဲ့ (FSB) က ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်က ရုရှားစစ်ဘက် ထောက်လှမ်းရေးဌာန(GRU)၏ ဒုတိယအကြီးအကဲဖြစ်သည့် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗလာဒီမာ အလက်ဆီယက်ဗ် (Vladimir Alexeyev) ပစ်ခတ်ခံရမှုတွင် ၎င်းတို့နှင့် ပတ်သက်မှု မရှိကြောင်း ယူကရိန်းဘက်က ငြင်းဆိုထားသည်။

သေနတ်ဖြင့် အချက်ပေါင်းများစွာ ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရသည့် အလက်ဆီယက်ဗ်သည် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူပြီးနောက် သတိ ပြန်ရလာပြီဖြစ်သည်။

အလက်ဆီယက်ဗ်ကို ပစ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု သံသယရှိသူ ယူကရိန်းနွယ်ဖွား ရုရှားနိုင်ငံသားတစ်ဦးကို ဒူဘိုင်းတွင် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ပြီးနောက် ရုရှားသို့ ပြန်လည် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကာ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများ ပြုလုပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ၎င်းနှင့်အတူ ပူးပေါင်းကြံစည်သူဟု သံသယရှိသူ ဗစ်တာ ဗာဆင် (Viktor Vasin) ကိုလည်း ရုရှားအာဏာ ပိုင်များက စစ်ဆေး မေးမြန်းလျက်ရှိသည်။

ရုရှားထောက်လှမ်းရေးက သံသယရှိသူကို ဖမ်းဆီးစဉ်

ကော်ဘာနှင့် ဗာဆင်တို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ပြစ်မှုကျူးလွန်မှုကို ဝန်ခံခဲ့ကြပြီး၊ ထိုပစ်ခတ်မှုသည် ယူကရိန်း ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အသေးစိတ် အချက်အလက်များကိုလည်း ထွက်ဆို ခဲ့ကြသည်ဟု FSB က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ကော်ဘာကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ယူကရိန်းအနောက်ပိုင်း တာနိုပီလ် (Ternopil) မြို့၌ SBU က လူသစ် စုဆောင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ကိယက်ဗ် (Kyiv) မြို့တွင် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကာ လစာကို ခရစ်ပတိုငွေကြေး (Crypto-currency) ဖြင့် ရရှိခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်၌ ဖော်ပြထားသည်။

အလက်ဆီယက်ဗ်ကို သတ်ဖြတ်နိုင်ပါက SBU က ကော်ဘာကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀,၀၀၀ ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ကြောင်းလည်း FSB က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ကော်ဘာကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရာတွင် ပိုလန်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့လည်း ပါဝင်ပတ်သက်နေကြောင်း FSB က ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုစွပ်စွဲချက်နှင့် ပတ်သက်ပြီး ပိုလန်နိုင်ငံက တစ်စုံတစ်ရာ တုန့်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။

Source: ရိုက်တာ

CNI Internatioanl News

နာဂလန်း၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၉

အိန္ဒိယအစိုးရ၊ နာဂလန်း (Nagaland) ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ENPO ကိုယ်စားလှယ်များအကြား နယူးဒေလီ မြို့တော်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သော သမိုင်းဝင် သဘောတူညီချက်သည် ငြိမ်းချမ်းပြီး ချမ်းသာကြွယ်ဝသည့် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဖြစ်ပေါ်လာစေရေးဆိုသည့် ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ(Shri Narendra Modi)၏ မျှော်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ နောက်ထပ် ထူးခြားသည့် ခြေလှမ်းသစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

နာဂလန်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင် ၆ ခုအတွက် Frontier Nagaland Territorial Authority (FNTA) ကို ဖွဲ့စည်းထူထောင် နိုင်ရန် ယခုသဘောတူညီချက်က လမ်းခင်းပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုအစီအစဉ်အောက်တွင် လုပ်ငန်းကဏ္ဍ ၄၆ ခုနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို FNTA ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေး အပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။

မိုဒီ ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သည် အငြင်းပွားမှုတိုင်းအတွက် အဖြေရှာပေးရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားသည်။

ယခင်အစိုးရများသည် သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးရုံသာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မိုဒီ အစိုးရသည် ထိုသဘောတူညီချက်များကို စာတွေ့ရော လက်တွေ့ပါ ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

အိန္ဒိယအစိုးရသည် အရှေ့ နာဂလန်းဒေသ (Eastern Nagaland) ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကူညီပံ့ပိုးပေးသွား မည်ဖြစ်ပြီး အစိုးရ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကိုလည်း လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။

နှစ်စဉ် ပုံသေရန်ပုံငွေ ပမာဏတစ်ခုကို ခွဲဝေ ချထားပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး ကနဦး အသုံးစရိတ်များကိုလည်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကျခံပေးသွားမည် ဖြစ်သည်။

ယခုအခါတွင် အရှေ့နာဂလန်းဒေသ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လမ်းခရီးတွင် မည်သည့် အတားအဆီးမျှ ရှိတော့မည် မဟုတ်ပေ။

ထိုသဘောတူညီချက်သည် ပြည်သူလူထု၏ စစ်မှန်သော မျှော်လင့်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်ရန်အတွက် အငြင်းပွားဖွယ် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပေးမည်ဆိုသည့် မိမိတို့အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး ရှရီ အမစ်ရှားနဲ့ ENPO ကိုယ်စားလှယ်များကို တွေ့ရစဉ်

ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ငြိမ်းချမ်းသာယာသော အရှေ့မြောက်ဒေသ ဖြစ်ပေါ်လာစေရေး မျှော်မှန်းချက်ကို အကောင် အထည် ဖော်ရာတွင် နောက်ထပ် ထူးခြားသည့် မှတ်တိုင်တစ်ခု အနေဖြင့် အိန္ဒိယအစိုးရ၊ နာဂလန်းပြည်နယ် အစိုးရနှင့် နာဂလန်းအရှေ့ပိုင်းခရိုင် ၆ ခုရှိ အသိအမှတ်ပြု နာဂမျိုးနွယ်စု ၈ စုကို ကိုယ်စားပြုသည့် ထိပ်သီး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော အရှေ့နာဂလန်း ပြည်သူ့အဖွဲ့ (Eastern Nagaland Peoples’ Organisation -ENPO) တို့အကြား သမိုင်းဝင် သဘောတူညီချက် တစ်ရပ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်တွင် နယူးဒေလီမြို့၌ လက်မှတ် ရေးထိုး ခဲ့ကြသည်။

ထိုသဘောတူညီချက်ကို အိန္ဒိယ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး ရှရီ အမစ်ရှား (Shri Amit Shah) နှင့် နာဂလန်းပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် Shri Neiphiu Rio တို့၏ ရှေ့မှောက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုသဘောတူညီချက်သည် နာဂလန်းပြည်နယ်ရှိ Tuensang၊ Mon၊ Kiphire၊ လောင်လင်း ၊ Noklak နှင့် Shamator အမည်ရှိ ခရိုင် ၆ ခုအတွက် Frontier Nagaland Territorial Authority (FNTA) ကို ဖွဲ့စည်း ထူထောင်ရန် လမ်းခင်းပေးမည်ဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းကဏ္ဍ ၄၆ ခုနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုလည်း FNTA ထံသို့ လွှဲပြောင်းအပ်နှင်းသွားမည် ဖြစ်သည်။

ယနေ့သည် အငြင်းပွားမှု ကင်းစင်သော အရှေ့မြောက်ဒေသအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ကြောင်း ထိုအခမ်းအနားတွင် အမစ်ရှားက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီသည် လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်မှု၊ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အငြင်းပွားမှုများ ကင်းဝေးပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် သော အရှေ့မြောက်ဒေသ ဖြစ်လာရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း၊ ယနေ့တွင် ထိုမျှော်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ရန် နောက်ထပ် ခြေလှမ်းတစ်လှမ်းကို လှမ်းတက်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

လွန်ခဲ့သော ၁၁ နှစ်ခန့်က အရှေ့မြောက်ဒေသရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အငြင်းပွားမှုများသည် ဒေသကို အစိတ်စိတ် အမွှာမွှာ ကွဲထွက်စေရန် တွန်းပို့နေပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပျက်ပြားစေခဲ့ကြောင်း၊ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် ပြည်နယ် အချင်းချင်းကြား အငြင်းပွားမှုများစွာသည်လည်း ပြည်နယ်များ၏ အေးချမ်းသာယာမှုကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခဲ့ကြောင်း အမစ်ရှားက ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ ဦးဆောင်သော အစိုးရသည် အငြင်းပွားမှုတိုင်းအတွက် အဖြေရှာပေးရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားကြောင်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစပြီး မိုဒီအစိုးရသည် အရှေ့မြောက်ဒေသတွင် အရေးကြီးသော သဘောတူညီချက် ၁၂ ချက်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ယခင်အစိုးရများသည် သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးရုံသာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မိုဒီအစိုးရသည် စာတွေ့ရော လက်တွေ့ပါ ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယအစိုးရအနေဖြင့် နာဂလန်း အရှေ့ပိုင်းဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကူညီပံ့ပိုးပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကိုလည်း အပြည့်အဝ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ENPO ကိုယ်စားလှယ်များကို အာမခံသည်ဟု ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် နှစ်စဉ် ပုံသေရန်ပုံငွေ ပမာဏတစ်ခုကို သတ်မှတ် ခွဲဝေပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ အဖွဲ့အစည်း စတင် တည်ထောင်မှုဆိုင်ရာ အသုံးစရိတ်များကိုလည်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကျခံပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အမစ်ရှားက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး ရှရီ အမစ်ရှားနဲ့ ENPO ကိုယ်စားလှယ်များကို တွေ့ရစဉ်

မိုဒီ ဦးဆောင်သော အစိုးရသည် အငြင်းပွားမှုတိုင်းအတွက် အဖြေရှာပေးရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားကြောင်း ၂၀၂၁-၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက ENPO ကိုယ်စားလှယ်များကို ပြောကြားခဲ့ဖူးကြောင်း၊ အစိုးရအပေါ် ယုံကြည်မှု ထားရှိရန်နှင့် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပါဝင်ကြရန်နှင့် ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ပါက တရားမျှတသည့် ဆုံးဖြတ် ချက်နှင့် ထိုက်တန်သည့် လေးစားမှုတို့ကို မလွဲမသွေ ရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း အမစ်ရှားက ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အရာရှိများသည် ENPO နှင့် နာဂလန်းအစိုးရတို့အကြား ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် အချိန်အတော်ကြာအောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့တွင် အငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်၍ မိမိအနေဖြင့် အလွန်တရာ ဝမ်းမြောက်မိကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

မိမိတို့ အားလုံးသည် ENPO ဒေသနှင့် ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါပုံကို ကောင်းစွာ သိရှိထားကြကြောင်း၊ နာဂလန်းပြည်နယ်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ နာဂလန်းအရှေ့ပိုင်းဒေသမှ နိုင်ငံသားများသည် တရားမျှတမှု မရရှိခဲ့သလို ခံစားခဲ့ရကြောင်း၊ ၎င်းအနေဖြင့် နာဂလန်းပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် Shri Neiphiu Rio နှင့် စကားပြောဆိုခဲ့ကြောင်း၊ Shri Neiphiu Rio ကလည်း ENPO ၏ တောင်းဆိုချက်အားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ နားထောင် မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီး လက်ခံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပြောကြားခဲ့ သည်ဟု အမစ်ရှားက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် Shri Neiphiu Rio အား ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်း၊ နာဂလန်း ပြည်နယ်အစိုးရ၊ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများနှင့် ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် မွန်မြတ်သော စိတ်ထားဖြင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ယနေ့တွင် ကာလရှည်ကြာ ဖြစ်ပွားနေခဲ့သော အငြင်းပွားမှု တစ်ခုသည် ပျော်ရွှင်စရာကောင်းသော အဆုံးသတ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်ကြောင်း၊ နာဂလန်း အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ ပြည်သူများ၊ ENPO အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး၊ နာဂလန်း ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအားလုံးကို ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက် ကြောင်းနှင့် နာဂလန်း ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အငြင်းပွားမှု အားလုံးကို အဆုံးသတ် နိုင်ရေးအတွက် ယနေ့တွင် နောက်ထပ် ခြေလှမ်းတစ်လှမ်းကို လှမ်းတက်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း အမစ်ရှားက ပြောသည်။

ယခုအခါတွင် နာဂလန်း အရှေ့ပိုင်းဒေသ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လမ်းခရီးအစတွင် မည်သည့် အတားအဆီးမျှ ရှိတော့မည် မဟုတ်ကြောင်း၊ ထိုသဘောတူညီချက်သည် ပြည်သူလူထု၏ စစ်မှန်သော မျှော်လင့်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်ရန်အတွက် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်လိမ့်မည်ဆိုသည့် မိမိတို့ အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ထင်ဟပ် ဖော်ပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယအစိုးရနှင့် နာဂလန်းပြည်နယ် အစိုးရ တို့သည် နာဂလန်းအရှေ့ပိုင်းဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုသဘောတူညီချက်တွင် FNTA အတွက် အတွင်းဝန်ရုံးခွဲတစ်ခု ထားရှိရန် ပါဝင်ပြီး ထိုရုံးကို အထူးအရာရှိကြီး တစ်ဦးက ဦးဆောင်မည်ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် နာဂလန်းအရှေ့ပိုင်း ဒေသအတွက် ဖွံ့ဖြိုးရေး အသုံးစရိတ်ကို လူဦးရေနှင့် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းအပေါ် မူတည်၍ အချိုးကျ ခွဲဝေပေးသွားမည် ဖြစ်သည်။ 

သို့သော် ထိုသဘောတူညီချက်သည် အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၇၁ (က) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ထိခိုက်စေမည် မဟုတ်ပေ။

ထိုကဲ့သို့ စီမံဆောင်ရွက်မှုသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ပိုင်ခွင့်ကို မြှင့်တင် ပေးခြင်းတို့မှတဆင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ရန်၊ စီးပွားရေးအရ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ရရှိစေရန်နှင့် အရင်းအမြစ်များကို အကောင်းဆုံး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး နာဂလန်း အရှေ့ပိုင်း ဒေသ တစ်ခုလုံး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် မျှော်မှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ယခုသဘောတူညီချက်သည် အရှေ့မြောက်ဒေသရှိ ပြည်သူလူထု၏ စစ်မှန်သော မျှော်လင့်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်ရန်အတွက် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပြဿနာ အရပ်ရပ်ကို ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းမှုများမှတဆင့် ဖြေရှင်းပေးမည် ဟူသော အိန္ဒိယအစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ပြသရာရောက်ပြီး အငြင်းပွားမှုများကို အဖြေရှာရာတွင် အကြမ်းဖက်မှု နှင့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများအစား အပြန်အလှန် လေးစားမှုနှင့် ဆွေးနွေးမှုများအပေါ် အခြေခံသည့် ညှိနှိုင်း မှုများဖြင့်သာ အောင်မြင်နိုင်သည်ဆိုသည့် ဒီမိုကရေစီ၏ အခြေခံ သဘောတရားကိုလည်း သက်သေပြနေခြင်း ဖြစ်သည်။

လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ အခမ်းအနားကို နာဂလန်းပြည်နယ် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် Shri Yanthungo Patton ၊ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများနှင့် အခြား အရာရှိကြီးများ၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် နာဂလန်းအစိုးရတို့မှ အဆင့်မြင့် အရာရှိကြီးများလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

Source: Ministry of Home Affairs

CNI International News

အင်ဖာ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၉

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဏိပူရပြည်နယ်ရှိ တောင်တန်းဒေသ ခရိုင်များတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်က ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့တွင် ကူကီး-ဇို (Kuki-Zo) မျိုးနွယ်စုမှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃ ဦး ပါဝင်နေမှုကို ထောင်နှင့်ချီသည့် ဆန္ဒပြသူများက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြကြောင်း India Today သတင်းဝက်ဘ်ဆိုက်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြသူများသည် ကူကီး-ဇို လူမျိုးများဖြစ်သည့် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် မစ္စမ်နမ်ချာ ကစ်ပ်ဂျန်(Nemcha Kipgen) နှင့် အခြားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၂ ဦးဖြစ်သည့် အယ်လ်အမ် ခေါ့တေး(LM Khaute) နှင့် အန် ဆားနတေး( N Sanate) တို့၏ ပုံတူရုပ်များကို မီးရှို့ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

ချူရာချန်ပူရ် (Churachandpur)ခရိုင်တွင်မူ ကူကီး အမျိုးသမီး လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့နှင့် ဌာနေမျိုးနွယ်စု ခေါင်းဆောင်များဖိုရမ် (ITLF) ၏ အမျိုးသမီးအဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းပြီး လူပေါင်းများစွာ ပါဝင်သည့် လမ်းလျှောက် ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြသူများက ဝန်ကြီး ကစ်ပ်ဂျန်( Kipgen) အား ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးဒေသ ဖော်ဆောင်ပေးရန် ထပ်မံတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

မဏိပူရပြည်နယ် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် မစ္စမ်နမ်ချာ ကစ်ပ်ဂျန်ကို ဆန္ဒပြနေကြစဉ်

“လူပြိန်းကြိုက် အစိုးရမျိုးကို အလိုမရှိ” ၊ “ကျုပ်တို့ရဲ့ သွေးတွေနဲ့ မကစားပါနဲ့” ဟူသော ကြွေးကြော်သံများ ကိုလည်း ဆန္ဒပြသူများက ဟစ်ကြွေးခဲ့ကြသည်။

ဆန္ဒပြမှု၏ အမှတ်အသားတစ်ခု အနေဖြင့် အာဏာရ BJP ပါတီမှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်ကြသည့် ကစ်ပ်ဂျန်၊ အယ်လ်အမ် ခေါ့တေးနှင့် အန် ဆားနတေးတို့၏ ပုံတူ အရုပ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် ကူကီးမျိုးနွယ်စုများ အဓိက နေထိုင်ရာ ဒေသများတွင် ၂၄ နာရီကြာ ပိတ်ဆို့ထားသည့် အမိန့်ကို ဆန္ဒပြ ချီတက်ပွဲ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် ယာယီဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။

ကူကီး-ဇို လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များသည် မဏိပူရပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် ပြည်သူလူထု၏ မျှော်လင့်ချက်များကို သစ္စာဖောက်ခဲ့ကြောင်း ဆန္ဒပြသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ပြီး ကစ်ပ်ဂျန်ကို ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့မှုကို ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် မစ္စမ်နမ်ချာ ကစ်ပ်ဂျန်နဲ့ သုံးဦးကို ဆန္ဒပြနေကြစဉ်

အလားတူ ဆန္ဒပြပွဲများကို ကန်ပေါ့ကပီ(Kangpokpi) ခရိုင်ရှိ ဆိုင်ကူးလ်(Saikul)နှင့် တန်နိုပါလ်(Tengnoupal) ခရိုင်ရှိ မိုရေး(Moreh) မြို့တို့တွင်လည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထိုနေရာများတွင်လည်း ဆန္ဒပြသူများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦး၏ ပုံတူရုပ်များကို မီးရှို့ခဲ့ကြပြီး ဝန်ကြီး ကစ်ပ်ဂျန်အား ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

ချူရာချန်ပူရ်၊ ကန်ပေါ့ကပီနှင့် ဖဲရ်ဇောလ်(Pherzawl)ခရိုင်များရှိ ထိုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦး၏ နေအိမ် များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လုံခြုံရေးကို တိုးမြှင့်ချထားကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: India Today