CNI International News

တီဟီရန်၊ မတ်လ ၂၆

အမေရိကန်သည် သူ့ဘာသာသူ တစ်ယောက်တည်း ဆွေးနွေးနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း အီရန် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်ဟု ရိုက်တာမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အီရန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီချက် တစ်ခု ရယူလိုကြောင်း အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) က ပြောကြားခဲ့ပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် အီရန်ဘက်က ထိုကဲ့သို့ တုန့်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်အစိုးရသည် ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် အချက် ၁၅ ချက် ပါဝင် သော စီမံကိန်းတစ်ခုကို ရေးဆွဲပြီး အီရန်အစိုးရထံ ပေးပို့ထားကြောင်း ထိုကိစ္စနှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ် တစ်ခုက ရိုက်တာကို  ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော် အီရန် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များ၏ ပူးတွဲကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်ဖြစ်သော Khatam al-Anbiya ဗဟိုဌာနချုပ်မှ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် အီဘရာဟင် ဇိုလ်ဖာကာရီ (Ebrahim Zolfaqari) က အမေရိကန် ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို ပြင်းထန် စွာ လှောင်ပြောင်ခဲ့သည်။

“ခင်ဗျားတို့ရဲ့ စိတ်ထဲက မသေချာ မရေရာမှုတွေက ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် တစ်ယောက်တည်းပြန်ပြီး ညှိနှိုင်းနေရတဲ့ အဆင့်အထိ ရောက်သွားပြီလား။ ကျနော်တို့လို လူမျိုးတွေဟာ ခင်ဗျားတို့လို လူမျိုးတွေနဲ့ ဘယ်တော့မှ အဆင်ပြေမှာ မဟုတ်ဘူး” ဟု အပြတ်အသတ် ပြောဆိုခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုကို အီရန် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များကသာ အာမခံချက် ပေးနိုင်သည် ဆိုသည့် အချက်ကို အမေရိကန်အစိုးရက လက်မခံသရွေ့ အမေရိကန်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် စစ်ပွဲမတိုင်မီက စွမ်းအင် စျေးနှုန်းများသည် ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာမည် မဟုတ်ကြောင်း  ဇိုလ်ဖာကာရီက သတိ ပေးခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

နယူးဒေလီ၊ မတ်လ ၂၆

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) သည် မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ (Narendra Modi) ထံသို့ ဖုန်းဆက်သွယ်ပြီး အနောက်အာရှ (အရှေ့အလယ်ပိုင်း) ပဋိပက္ခ အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း Indian Express မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့ရေနံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အချက်အချာကျသော ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ဆက်ဖွင့်ထားရန် အရေးကြီးပုံကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ကို စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယခုအကြိမ် သည် ထရမ့်နှင့် မိုဒီတို့အကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ် စကားပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

“သမ္မတ ထရမ့်ဆီက ဖုန်းလက်ခံ ရရှိခဲ့ပြီး အနောက်အာရှ အခြေအနေတွေအပေါ်  အမြင်ချင်း ဖလှယ်ခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယအနေနဲ့ တင်းမာမှုတွေ လျော့ကျရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ရေးကို ထောက်ခံပါ တယ်။ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားကို ပွင့်လင်းပြီး လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့၊ သွားလာရလွယ်ကူတဲ့ လမ်းကြောင်း တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေစေဖို့ သေချာအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တည်ငြိမ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွေအတွက် ကျနော်တို့ အစဉ်တစိုက် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်သွားဖို့ သဘောတူညီခဲ့ကြ ပါတယ်” ဟု မိုဒီက X လူမှုမီဒီယာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီကို တွေ့ရစဉ်

သမ္မတထရမ့်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီ တို့၏ ဆွေးနွေးမှုသည် လက်ရှိ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခတွင် အလွန်အရေး ပါသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား လုံခြုံရေးအပေါ် အဓိက အာရုံစိုက်ထားကြောင်း သိသာထင်ရှားနေသည်ဟု အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး ဆာဂျီယို ဂေါ (Sergio Gor) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖွင့်ထားရန် အလေးပေး ပြောဆိုခြင်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု ကွင်းဆက် ပြတ်တောက်သွားမည်ကို အမေရိကန်နှင့် အိန္ဒိယတို့ မည်မျှအထိ စိုးရိမ်နေကြကြောင်း ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။

ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားသည် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင် ထောက်ပံ့မှု စုစုပေါင်း၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ကာတာနိုင်ငံမှ ထွက်ရှိ သော သဘာဝဓာတ်ငွေ့အများစုကို သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ အဓိကလမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ထိုရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ကာတာ၊ ယူအေအီးနှင့် ကူဝိတ်နိုင်ငံတို့သည် ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက် နေရပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ ရေနံနှင့် ဓာတ်ငွေ့စျေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာကာ အိန္ဒိယနှင့် အခြားနိုင်ငံ များတွင် အိမ်သုံးဂက်စ်များ ပြတ်လပ်ခဲ့ရသည်။

ထရမ့်နှင့် မိုဒီတို့ ဖုန်းဖြင့် မဆွေးနွေးမီ တစ်ရက်အလိုတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂျိုင်ရှန်ကာ (S. Jaishankar) နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယို (Marco Rubio) တို့သည် အီရန်စစ်ပွဲ စတင် ပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

“ကျနော်တို့ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခနဲ့ အဲဒီပဋိပက္ခက နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးအပေါ် ရိုက်ခတ်မှုတွေအကြောင်းကို အဓိကထားခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စွမ်းအင်လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ရှေ့ဆက်ပြီးတော့လည်း အမြဲမပြတ် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်သွားဖို့ သဘောတူခဲ့ကြပါတယ်” ဟု ဂျိုင်ရှန်ကာက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Indian Express

CNI International News

ဝါရှင်တန်၊ မတ်လ ၂၆

ကျူးဘားနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းကို အပြောင်းအလဲလုပ်ရန် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) က ဖိအားပေးနေသဖြင့် လက်ရှိ ကျူးဘားသမ္မတ မီဂွယ် ဒီယက်စ် ကာနယ် (Miguel Díaz-Canel) ၏ နေရာကို မည်သူက အစားထိုး ဝင်ရောက်လာနိုင်မလဲဆိုသည့် ခန့်မှန်းချက်များ ထွက်ပေါ်လာသည်ဟု အေပီမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရာအူးလ် ကတ်စထရို (Raúl Castro) ကိုယ်တိုင် သမ္မတနေရာအတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သည့် ဒီယက်စ် ကာနယ်သည် ၁၉၅၉ တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း ကျူးဘားကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များထဲ၌ ကတ်စထရို မျိုးရိုးအမည် မဟုတ်သော ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။

ဒီယက်စ် ကာနယ်၏ သက်တမ်းမှာ နောက်ထပ် ၂ နှစ် ကျန်ရှိနေသေးသော်လည်း ကျူးဘားပြည်သူများနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ၎င်းအနေဖြင့် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသည်အထိ ရာထူးကို ဆက်ထိန်းထားနိုင်ခြေ ရှိ/မရှိ  သံသယဖြစ်နေကြသည်။

လက်ရှိတွင် ကျူးဘားအစိုးရအတွင်း အာဏာအပြောင်းအလဲအတွက် ရေပန်းစားနေသည့် ကတ်စထရို မျိုးနွယ်စုဝင် ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို နှစ်ဦးရှိနေသည်။

၎င်းတို့အနက် တစ်ဦးမှာ သမ္မတဟောင်း ရာအူးလ် ကတ်စထရို၏ တူတော်စပ်သူ အော်စကာ ပီရက်ဇ်-အိုလီဗာ ဖရာဂါ (Oscar Pérez-Oliva Fraga) ဖြစ်သည်။

ကျူးဘားသမ္မတ မီဂွယ် ဒီယက်စ် ကာနယ်ကို တွေ့ရစဉ်

အသက် ၅၅ နှစ်အရွယ်ရှိ အော်စကာသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း နိုင်ငံရေးလောကတွင် လျင်မြန်စွာ ဩဇာထူထောင်နိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

အော်စကာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလက ကျူးဘားနိုင်ငံ၏ ဩဇာအာဏာ ကြီးမားသော နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာန (MINCEX) တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်ခန့်အပ်ခံရပြီး ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကိုပါ ရရှိခဲ့သည်။

နောက်တစ်ဦးမှာ ရာအူးလ် ကတ်စထရို၏ မြေးဖြစ်သူ ရာအူးလ် ဂီလာမို ရိုဒရီဂွက်ဇ် ကတ်စထရို (Raúl Guillermo Rodríguez Castro) ဖြစ်ပြီး သူသည် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း တစ်ခါမျှ ပါဝင်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိသေးပေ။

သူသည် အဖိုးဖြစ်သူ ရာအူးလ် ကက်စထရို၏ သက်တော်စောင့်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်၏ Secret Service နှင့် တူညီသော ကျူးဘားအဆင့်မြင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် အမေရိကန်၏ ဖိအားကြောင့် ဒီယက်စ် ကာနယ်၏ သမ္မတနေရာကို ဆက်ခံရန် ရေပန်းစားနေသူ နှစ်ဦးမှာ အထက်ဖော်ပြပါ ကက်စထရို ညီနောင်နှစ်ဦးထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။

Source: အေပီ

CNI International News

ဂျာကာတာ၊ မတ်လ ၂၅

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အနေဖြင့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Board of Peace) အတွက် ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံ ထည့်ဝင်မည် မဟုတ်ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တို (Prabowo Subianto) က အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း CNA မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အင်ဒိုနီးရှား၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှု အထောက်အပံ့ ပေးရန်အတွက်သာ ကန့်သတ်ထား ကြောင်းလည်း ၎င်းက အလေးပေး ပြောခဲ့သည်။

“အဖွဲ့ဝင် အမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိတယ်လို့ သူတို့က ပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ချင်တယ်ဆိုရင် ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံ ထည့်ဝင်ရမှာပါ။ ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့ဘက်က ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံ ထည့်ဝင်မယ်လို့ တစ်ခါမှ မပြောခဲ့ပါဘူး” ဟု ပရာဘိုဝိုက သတင်းထောက်များနှင့် ပညာရှင်များအား ပြောကြားခဲ့ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရ ဆက်သွယ်ရေးအေဂျင်စီ၏ မတ်လ ၂၂ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကားပြီး ဒေသတွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။

သမ္မတ ပရာဘိုဝို၏ ပြောကြားချက်များကို ၎င်း၏ တရားဝင် YouTube Channel တွင် မတ်လ ၁၉ ရက်နှင့် မတ်လ ၂၂ ရက်၌ နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ တင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆန္ဒပြနေတဲ့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသားတွေကိုတွေ့ရစဉ်

ထိုသို့ ရှင်းလင်းတင်ပြရခြင်းမှာ အင်ဒိုနီးရှား၏ နိုင်ငံတော် ဘတ်ဂျက်အပေါ် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်လာနိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုများကို ပယ်ဖျက်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်နေ့က ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ပူဘာယာ ယူဒီ ဆာဒီဝါ (Purbaya Yudhi Sadewa) ၏ ပြောကြား ချက်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့အတွက် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ကြေးကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဘတ်ဂျက်မှတဆင့် ရယူသုံးစွဲနိုင်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောဆိုခဲ့မှုကြောင့် ပြည်တွင်း၌ ဝေဖန်မှုများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ပရာဘိုဝိုက ၎င်း၏ နောက်ဆုံး ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အင်ဒိုနီးရှား အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပေးပို့ရန် ကတိကဝတ် ပြုထားဆဲဖြစ်ကြသော်လည်း ငွေကြေး ထည့်ဝင်မည် မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

“အင်ဒိုနီးရှားဟာ ငွေကြေး ထည့်ဝင်မယ့် စာရင်းမှာ မပါဝင်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်က ငွေကြေး ဘယ်လောက် ထည့်မယ်လို့ ကတိမပေးခဲ့လို့ပါ။ ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့ဟာ လိုအပ်တဲ့ အရေအတွက်အတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ စေလွှတ်ပေးဖို့ အသင့်ရှိနေပါတယ်” ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။

ပရာဘိုဝိုသည် ပြီးခဲ့သည့်လက ဝါရှင်တန်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ပထမဆုံးအကြိမ် အစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။

Source: CAN

CNI International News

နယူးဒေလီ၊ မတ်လ ၂၅

ရေနံကုန်သည်များသည် အီရန်၏ရေနံများကို ICE Brent ၏ စံသတ်မှတ် ဈေးနှုန်းထက် ပိုမိုများပြားသည့် စျေးဖြင့် ရောင်းချမည်ဟု အိန္ဒိယရေနံချက်စက်ရုံများထံ ကမ်းလှမ်းလာကြောင်း စက်မှုလုပ်ငန်းရှင် သတင်းရင်းမြစ် သုံးဦး က ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် အီရန်ကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် စွမ်းအင် အကျပ်အတည်း ကို ပြေလျော့စေရန် အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုများအား ယာယီဖယ်ရှား ပေးခဲ့ပြီးနောက် ရေနံကုန်သည် များက အီရန်ရေနံများကို အိန္ဒိယရေနံစက်ရုံများထံ စျေးတင်ရောင်းချရန် ကမ်းလှမ်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံး ရေနံတင်သွင်းသူဖြစ်သည့် အိန္ဒိယသည် အီရန်ထံမှ ရေနံများကို မဝယ်ရန် အမေရိကန်၏ ဖိအားပေးခြင်း ခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလကတည်းက အီရန်ထံမှ ရေနံတင်သင်္ဘော တစ်စင်းကိုမှ လက်ခံ ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

သို့သော် ယခုအခါတွင် အီရန်စစ်ပွဲသည် စတုတ္ထပတ်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားမှ တဆင့် စွမ်းအင်တင်ပို့မှုများ ပြတ်တောက်သွားခြင်းကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယ ရေနံချက်စက်ရုံများသည် ပထဝီဝင် အနေအထားအရ အိန္ဒိယနှင့် နီးကပ်သော အီရန်နိုင်ငံထံမှ ရေနံနှင့် LPG ဓာတ်ငွေ့ရည်များကို တစ်လအတွင်း အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဝယ်ယူရန် ပြင်ဆင်နေကြကြောင်း သတင်း ရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။

အီရန် ရေနံကို သရုပ်ဖော်ပြထားစဉ်

အမေရိကန်သည် ရေနံစျေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ရုရှားရေနံများအပေါ် ပိတ်ဆို့မှု များအား ဖယ်ရှားပေးခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယသည် ရုရှားထံမှ သန်းနှင့်ချီသည့် ရေနံစည်များကို ဝယ်ယူထားပြီး ဖြစ်သည်။

ရေနံရှားပါးမှုအပြင် အိန္ဒိယသည် မီးဖိုချောင်သုံး LPG ဓာတ်ငွေ့ ပြတ်လပ်မှုနှင့်လည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ကုန်သည်များနှင့် အီရန်အမျိုးသားရေနံကုမ္ပဏီ (NIOC) တို့သည် ငွေပေးချေမှုကို ဒေါ်လာဖြင့် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေ သော်လည်း အချို့အဖွဲ့အစည်းများသည် အိန္ဒိယ ရူပီးငွေဖြင့် ပေးချေမှုကိုသာ လက်ခံရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း အမည် မဖော်လိုသည့် သတင်းရင်းမြစ်များက ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော စွမ်းအင် အကျပ်အတည်းသည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက  ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ရေနံ အကျပ် အတည်း နှစ်ခု ပေါင်းထက်ပင် ပိုမိုဆိုးရွားနေကြောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IEA) ၏ အမှုဆောင် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖာတစ်ဘီရောလ် (Fatih Birol) က မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

ဝါရှင်တန်၊ မတ်လ ၂၅

အီရန်နှင့် စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရန် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) က မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အီရန်၏ ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများသည် အစ္စရေးနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ အာရပ်နိုင်ငံများကို ဆက်လက် ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်နေကြောင်း အေပီမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ထရမ့်သည် အီရန်နိုင်ငံအား ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးရန် သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်ကိုလည်း ရက်ရွှေ့ဆိုင်းပေးခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် မတ်လ ၂၁ ရက်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ၄၈ နာရီအတွင်း ပြန်ဖွင့်ရန် အီရန်ကို ပြောကြားခဲ့ပြီး ထိုအချိန်အတွင်း ပြန်မဖွင့်ပါက အီရန်၏ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။

သို့သော် မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ထရမ့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ၅ ရက်အတွင်း ပြန်ဖွင့်ပေးရန် အီရန်အား အချိန် တိုးပေးခဲ့ပြီး အကယ်၍ ထိုကာလအတွင်း မဖွင့်လှစ်ပါက အီရန်၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ထားသည်။

အီရန်စစ်ပွဲအတွင်း ပျက်စီးမှုကိုတွေ့ရစဉ်

ထရမ့်၏ ရက်ရွှေ့ဆိုင်းမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းများ ယာယီကျဆင်းသွားပြီး စတော့ရှယ်ယာ ဈေးကွက်များ ပြန်လည် ဦးမော့လာခဲ့သည်။

သမ္မတထရမ့်၏ ရက်ရွှေ့ဆိုင်းပေးမှုသည် ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား အပြန်အလှန် ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် မြင့်တက်ခဲ့သည့် တင်းမာမှုကို အနည်းငယ် တည်ငြိမ်စေခဲ့သည်။

သို့သော် အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးနေသည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အီရန်ဘက်ကမူ အမေရိကန်နှင့် မည်သည့်ဆွေးနွေးမှုမှ မရှိခဲ့ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

“အမေရိကန်နဲ့ ဘယ်လို ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုမှ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။ သတင်းမှားတွေဖြန့်ပြီး ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ ရေနံ စျေးကွက်တွေကို ကစားနေတာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု အီရန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘာဂါ ကာလီဘတ်ဖ် (Mohammad Bagher Qalibaf) က X လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟု (Benjamin Netanyahu) ကလည်း အမေရိကန်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို စဉ်းစားနေသော်လည်း အစ္စရေးအနေဖြင့် အီရန်နှင့် လက်ဘနွန်ရှိ ပစ်မှတ်များကို ဆက်လက် တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: အေပီ

CNI International News

မနီလာ၊ မတ်လ ၂၅

ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဘန်ဆာမိုရို (Bangsamoro) ဒေသတွင်  ပထမဆုံးအကြိမ် လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၌ ကျင်းပရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း The Diplomat သတင်း ဝက်ဘ်ဆိုက်မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုရွေးကောက်ပွဲသည် ဘန်ဆာမိုရိုဒေသ၏ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခမှ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရာတွင် အရေးကြီးသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိနိုင်ခြေရှိသည်။

ဖိလစ်ပိုင်လွှတ်တော်သည် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည့်ရက်ကို သတ်မှတ်သည့် ဥပဒေမူကြမ်းအား မကြာသေးမီက အတည်ပြုခဲ့ပြီး ယခုအခါ သမ္မတ၏ လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုချက်ကို စောင့်ဆိုင်းနေသည်။

မွတ်ဆလင် မင်ဒါနာအို (Muslim Mindanao) ရှိ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (BARMM) တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အချိန်ဇယားနှင့် ပတ်သက်ပြီး နှစ်ရှည်လများ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။

 ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်နဲ့ လူထုကို တွေ့ရစဉ်

ယခုအခါတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် ဥပဒေကြောင်းအရ အရှိန်အဟုန် ရလာခြင်းသည် အသွင်ကူးပြောင်းရေး၏ နောက်တစ်ဆင့်အတွက် ရှင်းလင်းသော လမ်းစဉ်ကို ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့ သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ ရွေးကောက်ပွဲ အချိန်ဇယားအသစ် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းသည် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို အပြည့်အဝ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ဖိလစ်ပိုင် တရားရုံးချုပ်ထံ တင်သွင်းထားသည့် အသနားခံစာ အမြောက်အမြားသည် ဥပဒေကြောင်းအရ စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ထိုစိန်ခေါ်မှုများသည် ဘန်ဆာမိုရို အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအပေါ်တွင်သာမက ဒေသတွင်း လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲများကို စီမံခန့်ခွဲမည့် ဥပဒေမူဘောင်များ အပေါ်တွင်ပါ သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားရုံးချုပ်တွင် ရင်ဆိုင်နေရသော အဓိက ပြဿနာများမှာ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ(BARMM) ၏ ပါလီမန်စနစ်သည် ဖိလစ်ပိုင်၏ သမ္မတစနစ်အခြေပြု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ကိုက်ညီမှု ရှိ၊ မရှိ ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေသည်။

ထို့ပြင် အချို့ နယ်မြေဒေသ အစိတ်အပိုင်းများကို ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ(BARMM)အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ထုတ်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဥပဒေကြောင်းအရ ကန့်ကွက်မှုများရှိနေခြင်း၊ BARMM ပါလီမန်က ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများသည် နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်(COMELEC)၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျော်လွန်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးခံနေရခြင်း စသည့် ပြဿနာများ ဖြစ်သည်။

Source: The Diplomat

CNI International News

တီဟီရန်၊ မတ်လ ၂၄

အီရန်နိုင်ငံကို ကျူးကျော် ဝင်ရောက်မည်ဆိုပါက ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တစ်ခုလုံးတွင် ရေမြှုပ်မိုင်းများ ထောင်မည် ဟု အီရန်က ခြိမ်းခြောက် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း အေပီမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထို့ပြင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) က အီရန်ရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများကို ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်မည်ဆိုသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကို အကောင်အထည်ဖော်ပါက အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ လျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်မည်ဟု အီရန်က သတိပေးခဲ့သည်။

အီရန်၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် ပင်လယ်ကွေ့ အာရပ်နိုင်ငံများရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် ရေပေးဝေရေး အဆောက် အအုံများသည် အန္တရာယ်ရှိလာနိုင်သည်။

အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ သဲကန္တာရနိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများနှင့် သောက်သုံး ရေ ရရှိရန် ပင်လယ်ရေကို ရေချိုအဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများကို ပေါင်းစပ် တည်ဆောက်ထားသော ကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ခြိမ်းခြောက်ပြီးနောက် အီရန်၏ Fars သတင်းအေဂျင်စီက ယူအေအီးနိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေး စက်ရုံ အပါအဝင် အခြေခံ အဆောက်အအုံများ၏ စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အီရန်အလံကိုင်ထားသူကို တွေ့ရစဉ်

ပြီးခဲ့သည့် ရက်များအတွင်းကလည်း အီရန်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံရှိ ဒီမိုနာ (Dimona) မြို့ကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

ထိုမြို့သည် အစ္စရေး၏ နျူကလီးယား လက်နက် စီမံကိန်းအတွက် အရေးပါသော အဆောက်အအုံ ရှိသည့်နေရာ ဖြစ်သည်။

သို့သော် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အစ္စရေး၏ နျူကလီးယား အဆောက်အအုံ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု မရှိခဲ့ပေ။

အစ္စရေးကမူ မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် အီရန်၏ တီဟီရန် (Tehran) မြို့တော်သို့ တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး တီဟီရန်ရှိ အခြေခံ အဆောက်အအုံ ပစ်မှတ်များကို အကြီးစား စစ်ဆင်ရေးလှိုင်းဖြင့် စတင် တိုက်ခိုက်နေပြီဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အသေးစိတ် အချက်အလက်များကိုမူ ချက်ချင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။

အမေရိကန် မရိန်းတပ်သားများ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ခြေနှင့် ပတ်သက်ပြီး အီရန်တွင် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်နေစဉ် အီရန် ကာကွယ်ရေးကောင်စီက ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာမည့် အစီအစဉ်အပေါ် သတိပေး ပြောကြားခဲ့သည်။

“ရန်သူဘက်က အီရန်ရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ကျွန်းတွေကို ပစ်မှတ်ထားဖို့ ကြိုးပမ်းလာမယ်ဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ စစ်ရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့အညီ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့နဲ့ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်မှာရှိတဲ့ ဝင်ပေါက်လမ်းကြောင်း အားလုံးမှာ ရေမြှုပ်မိုင်းတွေ ထောင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်”ဟု အီရန်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန် ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

Source: အေပီ

CNI International News

နယူးဒေလီ၊ မတ် ၂၃

ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့အကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်လာချိန်တွင် အိန္ဒိယနှင့် အာဖဂန် ၏ တာလီဘန်အစိုးရတို့အကြား ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာကြောင်း Nikkei Asia မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အိန္ဒိယအနေဖြင့် ပါကစ္စတန်အပေါ် ဖိအားမြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းနေပြီး အာဖဂန်ကလည်း ၎င်းတို့၏ သဘာဝ သယံဇာတများကို တူးဖော်ရန် ပြည်ပမှအကူအညီများ ရှာဖွေနေခြင်း ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယသည် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ပါကစ္စတန်ကို အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ ဘက် နှစ်ဖက်ညှပ်၍ မဟာဗျူဟာမြောက် ဖိအားပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

ထို့ပြင် တာလီဘန်အစိုးရကလည်း အာဖဂန်ပြည်တွင်းတွင် ဒေါ်လာ ၁ ထရီလျံကျော် တန်ဖိုးရှိသော တွင်းထွက် သတ္တုနှင့် သယံဇာတများကို ဖော်ထုတ်ရန် အိန္ဒိယ၏ နည်းပညာနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အလိုရှိနေသည်။

ထိုကဲ့သို့ အိန္ဒိယနှင့် တာလီဘန်တို့ကြား တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းဖြင့် ဒေသတွင်း အကြမ်းဖက်မှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ၎င်း၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။

 အိန္ဒိယနဲ့ အာဖဂန်အလံကို တွေ့ရစဉ်

အာဖဂန်၏ ဗာမီယန် (Bamiyan) ပြည်နယ်ရှိ ဟာဂျီဂတ် (Hajigak) သံသတ္တုသိုက်သည် အာရှတွင် အကြီးဆုံး စာရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး သံသတ္တုတန်ချိန် ၁ ဒသမ ၈ ဘီလျံကျော် ရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။

အိန္ဒိယအစိုးရပိုင် Steel Authority of India Ltd (SAIL) ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့ဟာ ထိုသတ္တုတွင်းနှင့်အတူ သံမဏိစက်ရုံ တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဒေါ်လာ ၆ ဘီလျံနီးပါး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ယခင်ကတည်းက ကြိုးပမ်းခဲ့ ကြောင်း၊ လက်ရှိတွင် တာလီဘန်အစိုးရနှင့် ထိုစီမံကိန်းကို ပြန်လည်စတင်ရန် ဆွေးနွေးနေကြောင်း သတင်း ရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် လျှပ်စစ်ကား ဘက်ထရီ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့် လစ်သီယမ် သတ္တုသိုက်များသည် အာဖဂန်တောင်ပိုင်းမှာ အမြောက်အမြားရှိနေပြီး အိန္ဒိယက ထိုသတ္တုများကို တူးဖော်ရယူရန် စိတ်ဝင်စားနေသည်။

ထိုကဲ့သို့ တွင်းထွက်သတ္တုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍများတွင် အိန္ဒိယနှင့် တာလီဘန်တို့၏ ဆက်ဆံရေး နီးကပ်မှု သည် တောင်အာရှ၏ အင်အားချိန်ခွင်လျှာကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပြီး ပါကစ္စတန်အတွက်မူ အထီးကျန်ဖြစ်စေမည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက သုံးသပ်ထားသည်။

Source: Nikkei Asia