CNI Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၇

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိကြီးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် သြဇာကြီးမားသော လူနည်းစုသည် ၎င်းတို့အား သစ္စာခံသည့် ကွန်ရက်များနှင့် လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများ၏ အကူအညီဖြင့် အာဏာကို ရေရှည်ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလပ်စ် မာဒူရို (Nicolas Maduro) ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်နိုင်သော်လည်း ထိုအာဏာရှင် စနစ်မှာ ဆက်လက် ရှင်သန်နေဆဲဖြစ်သည်။

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အာဏာဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဗင်နီဇွဲလား၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်နေသည့် အမေရိကန်အရာရှိများ အကြောင်းကို လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့် ရမည်ဆိုပါက အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

¤ ဗင်နီဇွဲလား

ဒယ်လ်စီ ရော့ဒရီဂွက်ဇ် (DELCY RODRIGUEZ)
*****************************************
သူကဘယ်သူလဲ - ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မာဒူရိုအစိုးရ လက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ယခု အခါ အမေရိကန်၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် နိုင်ငံကို စီမံခန့်ခွဲနေရသူ ဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ဒယ်လ်စီသည် ဝါရင့်ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သလို ပါတီတွင်း ဝါရင့်အရာရှိတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယသမ္မတ၊ ရေနံဝန်ကြီးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး တာဝန်များကို ယူခဲ့စဉ်က စီးပွားရေးအာဏာ အားလုံးကို ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်ခဲ့၍ သူမကို ဘုရင်မ (Tsarina)  ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

မာဒူရိုအစိုးရတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုအောက်တွင် ရှိနေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ အမေရိကန်အစိုးရ၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိထားသည်။

အထူးသဖြင့် အမေရိကန် ရေနံကုမ္ပဏီကြီးများက ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ဗင်နီဇွဲလား၏ စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဒယ်လ်စီကို အသင့်တော်ဆုံးနှင့် အတူတကွ အလုပ်နိုင်ဆုံးသူအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ 

ဗင်နီဇွဲလားယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီ ရော့ဒရီဂွက်ဇ်ကို တွေ့ရစဉ်

ဂျော့ချ် ရော့ဒရီဂွက်ဇ် (JORGE RODRIGUEZ)
*****************************************
သူက ဘယ်သူလဲ - ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီ၏ အစ်ကိုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဗင်နီဇွဲလား အမျိုးသားလွှတ်တော် ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသူ ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - အာဏာရ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက အပြတ်အသတ် အင်အားသာလွန်သော လွှတ်တော်ယန္တရား တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင်ထားသည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း -  ဂျော့ချ်သည် မာဒူရိုအစိုးရ လက်ထက်ကတည်းက အမေရိကန်၊ နိုင်ငံရေး အတိုက် အခံများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းရာတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယခင်က ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အကျဉ်းသားလွှတ်ပေးရေး ဆွေးနွေးမှုများကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဂျော့ချ်သည် ဒယ်လ်စီနှင့်အတူ ပြည်ပအစိုးရများနှင့် လက်တွေ့ကျကျ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်သူ တစ်ဦးအဖြစ် ရှုမြင် ခံထားရပြီး နောက်ထပ် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများ ဝင်ရောက်လာနိုင်စေရန် ရေနံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်း စဉ်များကို ရှေ့တန်းမှ ဦးဆောင်လာလိမ့်မည်ဟု အမေရိကန်က ခန့်မှန်းထားသည်။

ဒီအိုဒါဒို ကာဘယ်လို (DIOSDADO CABELLO)
*******************************************
သူက ဘယ်သူလဲ - ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - ကာဘယ်လိုသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (DGCIM) နှင့် Colectivos ဟုခေါ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုး ထားနိုင်မှုကြောင့် လေးစားခံရသူဖြစ်သည်။ 

Colectivos အဖွဲ့များသည် အာဏာရပါတီနှင့် မဟာမိတ်ပြုထားသည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဂိုဏ်းများဖြစ်ပြီး အတိုက်အခံများနှင့် အတိုက်အခံ ထောက်ခံသူများကို ခြိမ်းခြောက် နှိပ်ကွပ်ရာတွင် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြား သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ကာဘယ်လိုကို ဗင်နီဇွဲလားတွင် ဖိနှိပ်မှုများ၏ အဓိက လက်သည်အဖြစ် လည်း ကောင်း၊ "ချားဗက်စ်ဝါဒ" (Chavismo) ကို လက်ဆင့်ကမ်းနေသည့် အဓိက ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ 

သူသည် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ စွဲချက်များဖြင့် အမေရိကန်၏ တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံထားရသော် လည်း ထိုစွဲချက်များကို ငြင်းဆိုထားသည်။

အမေရိကန်က ၎င်းအား ဖမ်းဆီးနိုင်ရန်အတွက် ဆုကြေးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅ သန်း ထုတ်ထားသည်။ 

လက်ရှိတွင် ကာဘယ်လို အနေဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိပါက အမေရိကန်၏ ဖမ်းဆီးမှုကို ခံရမည့် အဓိက ပစ်မှတ်ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ထင်ကြေးပေးခံထားရသည်။

ဗင်နီဇွဲလား အလံကို တွေ့ရစဉ်

ဗလာဒီမာ ပါဒရီနို (VLADIMIR PADRINO)
************************************
သူက ဘယ်သူလဲ -  ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် -  ပါဒရီနိုသည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အားလုံးကို ကွပ်ကဲသူဖြစ်သည်။ 

အမေရိကန် အရာရှိများကမူ မာဒူရိုအလွန် အကူးအပြောင်း ကာလအတွင်း အာဏာလေဟာနယ် မဖြစ်စေရန် အတွက် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍမှာ အလွန်အရေးကြီးသည်ဟု ရှုမြင်ထားသည်။

သူက ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း -  ပါဒရီနိုသည် ကာဘယ်လို ထက်စာလျှင် ဝါဒစွဲ နည်းပါးသူ ဖြစ်သည်။ 

ပါဒရီနိုသည် ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီကို သစ္စာခံမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး၊ ၎င်း၏ လွတ်မြောက်ရာ လွတ်မြောက် ကြောင်းအတွက် အမေရိကန်၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာမည့်သူအဖြစ် ယူဆခြင်းခံရသည်။

ပါဒီရီနိုသည် အမေရိကန်၏ မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုမှုစွဲချက်ဖြင့် တရားစွဲခံထားရပြီး ဒေါ်လာ ၁၅ သန်း ဆုကြေးငွေ ထုတ်ပြန်ခံထားရသော်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးရာထူးကို ၁၁ နှစ်ကျော်တိုင်အောင် ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်သူ ဖြစ် သည်။

မာရီယာ ကိုရီနာ မာချာဒို (MARIA CORINA MACHADO)
***************************************************
သူက ဘယ်သူလဲ - ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်လ်ဆုရှင် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မာချာဒိုသည် ၎င်း၏ ဘဝသက်တမ်း တစ်လျှောက်လုံး အာဏာရပါတီကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှား ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၎င်းအား နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် စွပ်စွဲထားသည့် မာဒူရိုအစိုးရ၏ အလွဲသုံးစားမှုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - မာချာဒိုသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ ပြုလုပ်ခဲ့သော အတိုက် အခံ ပါတီများ၏ ပဏာမ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲဝင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။

သို့သော် မာဒူရိုအစိုးရက ၎င်းအား အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။

မာချာဒိုသည် အမေရိကန် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် အချို့နှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်ကမူ မာချာဒိုသည် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် ထောက်ခံမှု အလုံအလောက် မရှိကြောင်း ပြောကြားထားသည်။

¤ အမေရိကန်

မာကို ရူဘီယို (MARCO RUBIO)
*******************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ယာယီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - သမ္မတ ထရမ့်ပြီးလျှင် ရူဘီယိုသည် ဗင်နီဇွဲလားဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများတွင် လူသိအများ ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။

ဗင်နီဇွဲလား ခေါင်းဆောင်များအား အမေရိကန်၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာလာစေရန် ဖိအားပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ရူဘီယိုသည် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ကျူးဘားနွယ်ဖွား အမေရိကန်နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စပိန်ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည့် ရူဘီယိုသည် လက်တင်အမေရိက အရေးကိစ္စများကို ကာလရှည်ကြာ ကိုင်တွယ် လာခဲ့သူဖြစ်သည်။

မာဒူရိုကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်းသည် ၎င်း၏ မျှော်မှန်းချက်တစ်ခု အောင်မြင်သွားခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် တစ်ဆင့် အနေဖြင့် ကျူးဘားအစိုးရကိုပါ ပြောင်းလဲပစ်ချင်သည်ဟု ပြောကြားထားသည်။

သူသည် ဗင်နီဇွဲလား ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ဆက်ဆံလျက် ရှိသည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရူဘီယိုကို တွေ့ရစဉ် 

ဂျွန် ရက်ကလစ်ဖ် (JOHN RATCLIFFE)
***********************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (CIA) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - ရက်ကလစ်ဖ်သည် အမေရိကန်၏ ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့အစည်းကို ဦးဆောင်သူဖြစ်ပြီး ဗင်နီဇွဲလားအရေးကို လပေါင်းများစွာ ကြိုတင်ပြင်ဆင် ကိုင်တွယ်ခဲ့သည့် အဓိက အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - သမ္မတ ထရမ့်၏ အမာခံ မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ရက်ကလစ်ဖ်သည် ရူဘီယို၊ အိမ်ဖြူ တော် လက်ထောက် စတီဖင် မေလာ (Stephen Miller) နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိထ် ဟက်ဂ်ဆက် (PETE HEGSETH) တို့ ပါဝင်သော ဗင်နီဇွဲလားဆိုင်ရာ ဦးဆောင်မှုအဖွဲ့၏ နေ့စဉ်နီးပါး ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးများနှင့် ဖုန်းဖြင့် ဆွေးနွေးမှုများတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။

မာဒူရိုကို ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအတွင်းမှ လျှို့ဝှက်စွာ ဖယ်ရှားလိုက်သည့် စစ်ဆင်ရေးတွင် CIA သည် အလွန်အရေးကြီး သော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ ဗင်နီဇွဲလား မြေပြင်တွင် CIA အဖွဲ့ငယ်လေးတစ်ခု စတင်အခြေချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် စစ်ဆင်ရေး စတင်ချိန်တွင် မာဒူရို၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်ကာ မာဒူရိုရှိနေသည့် တိကျသော နေရာကို ထောက်လှမ်းပေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

စတီဖင် မီလာ (STEPHEN MILLER)
***********************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အိမ်ဖြူတော်၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ဒုတိယအရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မီလာသည် ဗင်နီဇွဲလား အပါအဝင် လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများကို အဓိက ပစ်မှတ်ထား သည့် သမ္မတ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ တင်းကျပ်သော အစီအစဉ်များကို ရေးဆွဲခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - မီလာသည် အိမ်ဖြူတော် အနောက်ဘက်ဆောင်၏ ကဏ္ဍအသီးသီးအပေါ် ကြီးမား သော သြဇာအာဏာကို ကျင့်သုံးသူ ဖြစ်သည်။

၎င်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အစိုးရအဖွဲ့သည် တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသူများကို ဖမ်းဆီးမှုများကို သိသိသာ သာ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ပြည်နှင်ဒဏ် ပေးခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေကြောင်းအရ ကန့်သတ်ချက်များကို အစွမ်းကုန် တွန်းအား ပေးခဲ့သည်။

ယခုအခါ သူသည် နိုင်ငံခြားအစိုးရ တစ်ခုကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြစ်စေ သို့မဟုတ် ဂရင်းလန်း (Greenland) ကျွန်းကို လိုအပ်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြစ်စေ "ကမ္ဘာကြီးကို အင်အားဖြင့်သာ အုပ်ချုပ်သည်" ဟူသော အယူအဆကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဖော်ထုတ်ပြောကြားနေသူ ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိဟက်ဆက်ကို တွေ့ရစဉ်

ပိ ဟက်ဆက် (PETE HEGSETH)
****************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - မာဒူရိုကို ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည့် စစ်ဆင်ရေး အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အမေရိကန်၏ စစ်ဆင်ရေးအားလုံးအတွက် တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ဟက်ဆက်သည် မကြာသေးမီလများအတွင်း ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်ပြင်၌ အမေရိကန် စစ်အင်အားကို အလုံးအရင်းဖြင့် တိုးမြှင့်ချထားရန် စီစဉ်ညွှန်ကြားခဲ့သူဖြစ်ပြီး မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးသည်ဟု သံသယရှိရသော သင်္ဘောများကို ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထို့ပြင် စစ်အင်အားကို အသုံးပြုပြီး မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည့် လျှပ်တပြက် စစ်ဆင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

လက်ရှိ ဗင်နီဇွဲလား အစိုးရအနေဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိပါက နောက်ထပ် စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟူသော "အင်အားသုံး ခြိမ်းခြောက်မှု" ကိုလည်း ဟက်ဆက်က ကိုင်စွဲ ထားသည်။

 ခရစ် ရိုက် (CHRIS WRIGHT)
******************************
သူက ဘယ်သူလဲ - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။

နောက်ခံနှင့် တာဝန် - ဗင်နီဇွဲလား၏ အနာဂတ် ရေနံလုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အမေရိကန်၏ စွမ်းအင်မူဝါဒများအတွက် တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် အရေးပါသနည်း - ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံကဏ္ဍကို ပြန်လည် တည်ဆောက်မည့် ထရမ့်၏ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသည်။ 

အမေရိကန်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Chevron အနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားတွင် လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးချဲ့လာမည်ဟု မျှော်လင့်ရ သလို ဗင်နီဇွဲလားတွင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည့် ConocoPhillips နှင့် Exxon Mobil တို့လည်း ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာလိမ့်မည်ဟု ရိုက်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ရိုက်က ဗင်နီဇွဲလားကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ လက်ဝေခံနိုင်ငံ ဖြစ်လာရန် အမေရိကန်က ခွင့်ပြုမည် မဟုတ် ကြောင်း၊ သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရေနံရောင်းချမှုကိုမူ ဆက်လက် ခွင့်ပြုထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI Sport Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၆

မော်ရိုကိုနိုင်ငံက အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပနေတဲ့ ၂၀၂၅ အာဖရိကဖလား ပြိုင်ပွဲကတော့ နောက်ဆုံးဗိုလ်လုပွဲကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဆီမီးဖိုင်နယ်မှာ နိုင်ဂျီးရီးယားနဲ့ အီဂျစ်အသင်းတို့ကို အနိုင်ရခဲ့တဲ့ မော်ရိုကိုနဲ့ ဆီနီဂေါအသင်းတို့ဟာ ဗိုလ်လုပွဲမှာ တွေ့ဆုံရမှာပါ။ 

မော်ရိုကိုနဲ့ ဆီနီဂေါအသင်းတို့ဟာ အာဖရိကဖလားပြိုင်ပွဲမှာ ချန်ပီယံဆုကို ၁ ကြိမ်စီ ရရှိထားတာကြောင့် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ရယူနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

အိမ်ရှင်မော်ရိုကိုအသင်းဟာ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲနောက်ပိုင်း အာဖရိကဖလား ဗိုလ်လုပွဲကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်တက်နိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်က ဆုဖလား ရယူပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၅၀ အကြာမှာ ဆုဖလားပြန်ပြီး ရယူနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ချက် ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ 

ဆီနီဂေါအသင်းကတော့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကပြိုင်ပွဲမှာ ချန်ပီယံဆုကို ရယူနိုင်ခဲ့တာကြောင့် နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့တဲ့ ပြိုင်ပွဲအပြီးမှာ ဆုဖလားကို ပြန်ပြီးရယူနိုင်ဖို့ ပစ်မှတ်ထားနေတာပါ။

အိမ်ရှင်အသင်းလည်း ဖြစ်တာကြောင့် ပရိသတ်တွေရဲ့ ကွင်းလုံးပြည့် အားပေးမှုကို ရရှိထားတဲ့ မော်ရိုကိုအသင်း ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ စတုတ္ထရပြီးကတည်းက သူတို့ရဲ့ အကောင်းဆုံးပုံစံကို ဆက်ပြီး ထိန်းသိမ်း နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ 

မော်ရိုကိုအသင်းဟာ နောက်ပိုင်းပွဲတွေမှာ ရှုံးပွဲမရှိခဲ့ဘဲ အာဖရိကဖလား ဗိုလ်လုပွဲကို တက်နိုင်ခဲ့တာပါ။ 

ဆီနီဂေါအသင်းကို တွေ့ရစဉ်

မော်ရိုကိုအသင်းဟာ အုပ်စုအဆင့်ကနေ ဗိုလ်လုပွဲ ရောက်တဲ့အထိ လမ်းကြောင်းမှာ သွင်းဂိုး ၉ ဂိုးသွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး ပေးဂိုး ၁ ဂိုးသာ ခွင့်ပြုခဲ့ရပါတယ်။ 

ပေးခဲ့ရတဲ့ ပေးဂိုးကလည်း ပယ်နယ်တီကနေ ပေးခဲ့ရတာကြောင့် မော်ရိုကိုအသင်းရဲ့ တိုက်စစ်နဲ့ ခံစစ်စွမ်းဆောင် ရည်တွေကို မြင်တွေ့နိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

မော်ရိုကိုအသင်းဟာ အုပ်စုအဆင့်မှာ ကိုမိုရို့စ်၊ မာလီနဲ့ ဇမ်ဘီယာအသင်းတို့ကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၆ သင်း အဆင့်မှာ တန်ဇန်နီးယား၊ ကွာတားဖိုင်နယ်မှာ ကင်မရွန်းနဲ့ ဆီမီးဖိုင်နယ်မှာ နိုင်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့ကို အနိုင်ရခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

၂၀၂၅ ပြိုင်ပွဲမတိုင်မီ နောက်ဆုံး ကျင်းပခဲ့တဲ့ အာဖရိကဖလားပြိုင်ပွဲ ၃ ကြိမ်မှာ ဗိုလ်လုပွဲ ၂ ကြိမ်အထိ တက်ခဲ့တဲ့ ဆီနီဂေါအသင်းဟာ ဘရာဇီးလ်အသင်းကို ခြေစမ်းပွဲမှာ အရေးနိမ့်ခဲ့တဲ့ ပွဲကလွဲပြီး နောက်ဆုံး ကစားခဲ့တဲ့ပွဲတွေမှာ ရလဒ်ကောင်းတွေ ဆက်တိုက် ပိုင်ဆိုင်ထားတာပါ။

မော်ရိုကိုအသင်းကို တွေ့ရစဉ်

ဆီနီဂေါအသင်းဟာ အုပ်စုအဆင့်မှာ ကွန်ဂို၊ ဘီနင်နဲ့ ဘော့ဆွာနာအသင်းတို့ကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၆ သင်း အဆင့် မှာ ဆူဒန်၊ ကွာတားဖိုင်နယ်မှာ မာလီနဲ့ ဆီမီးဖိုင်နယ်မှာ အီဂျစ်အသင်းတို့ကို အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။ 

ဆီနီဂေါအသင်းဟာ ဒီပြိုင်ပွဲရဲ့ ဗိုလ်လုပွဲအထိ ရောက်ရှိခဲ့တဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ ၁၂ ဂိုးသွင်းပြီး သွင်းဂိုး ၂ ဂိုး ခွင့်ပြုခဲ့ရ တာပါ။

ဆီနီဂေါအသင်းဟာ မော်ရိုကိုအသင်းလိုပဲ အကောင်းဆုံး တိုက်စစ်နဲ့ ခံစစ်စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒါကြောင့် ဗိုလ်လုပွဲကို ထိုက်ထိုက်တန်တန်နဲ့ ရောက်ရှိလာခဲ့တဲ့ အကောင်းဆုံးအသင်း ၂ သင်းရဲ့ ပွဲကို မြင်တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဆီနီဂေါနဲ့ မော်ရိုကို တွေ့ရစဉ်

မော်ရိုကိုနဲ့ ဆီနီဂေါအသင်းတို့ဟာ ခြေစမ်းပွဲတွေမှာ နောက်ဆုံး တွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး မော်ရိုကိုအသင်းက အနိုင်ရ ခဲ့တယ်လို့ အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

ထိပ်တိုက် တွေ့ဆုံမှုနည်းတဲ့ ဒီ ၂ သင်းရဲ့ အာဖရိကဖလား ဗိုလ်လုပွဲမှာ အိမ်ရှင် ပရိသတ်တွေရဲ့အားနဲ့ မော်ရိုကို အသင်း ချန်ပီယံဆုကို ကိုင်မြှောက်နိုင်မလား ဒါမှမဟုတ် ဆီနီဂေါအသင်းက ချန်ပီယံဆုကို ကိုင်မြှောက်ပြီး သူတို့ရဲ့နိုင်ငံထံ ပြန်နိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၂

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) သည် မွန်ရိုးဝါဒ (Monroe Doctrine) ကို ပြန်လည် အသက် သွင်းပြီး ၎င်း၏အမည်နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ဒွန်ရိုးဝါဒ (Donroe Doctrine) ဟု အမည်ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် အမေရိကန်အစိုးရ အနေဖြင့် ၂၁ ရာစု၏ လက်တွေ့ကျသော အင်အားချိန်ခွင်လျှာ အပြောင်းအလဲနှင့် လိုက်လျော ညီထွေ မဖြစ်မှုကို ပြသနေသည့် နောက်ထပ် သာဓကတစ်ခုဖြစ်သည်။

မွန်ရိုးဝါဒဆိုသည်မှာ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိမ်းစ် မွန်ရိုး (James Monroe) လက်ထက်က စတင် ကျင့်သုံးခဲ့သည့် “အမေရိကတိုက်အတွင်း ဥရောပနိုင်ငံများ ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရ” ဆိုသည့် ဝါဒဖြစ်သည်။

ယခုအခါတွင် ထရမ့်၏ အမည် Donald ၏ရှေ့စာလုံး Don ဟူသည့် စကားလုံးနှင့် Monroe ၏အမည် နောက်ဆုံး စာလုံးသုံးလုံး roe တို့ကို ပေါင်းကာ ထရမ့်၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ဒွန်ရိုးဝါဒ (Donroe Doctrine) ဟု ရည်ညွှန်း ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် ထရမ့်က ဒွန်ရိုးဝါဒကို ပိုမိုပြင်းထန်သည့် ပုံစံဖြင့် ပြန်လည် အသက်သွင်းခဲ့ပြီး ယခုတစ်ကြိမ်တွင် ဥရောပ သာမက တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကိုပါ တားဆီးရန် ရည်ရွယ်သည်။

မကြာသေးမီက ထရမ့်၏ ကြေညာချက်ဖြစ်သော “Trump Corollary” တွင် အမေရိကန် လူထုသည် မိမိတို့ အနောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ ကံကြမ္မာကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင်သာ ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာလုံး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် ပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုကြေညာချက်သည် အမေရိကန် ပြည်တွင်းရှိ အမျိုးသားရေးဝါဒီများအကြိုက် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ် သုံးခုအတွင်း လက်တင်အမေရိက၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ပြောင်းလဲလာမှုများကို အခြေခံမှစပြီး မှားယွင်းစွာ အကဲဖြတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုကြေညာချက်သည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်း (Western Hemisphere) ကို အမေရိကန်က နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စစ်ရေးအရ အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ထားရမည်ဟုဆိုသည့် နယ်ချဲ့ဝါဒသစ် (Neo-imperialist vision) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။

ပြဿနာမှာ အမေရိကန် အနေဖြင့် လေယာဉ်တင်သင်္ဘော မည်မျှပင် စေလွှတ်ထားသည်ဖြစ်စေ၊ ကုန်သွယ်ခွန် (Tariffs) များဖြင့် မည်မျှပင် ခြိမ်းခြောက်သည်ဖြစ်စေ ထိုကဲ့သို့သော ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမျိုးသည် လက်ရှိတွင် မရှိနိုင်တော့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

¤ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် လက်တွေ့အခြေအနေ

တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် လက်တွေ့ အခြေအနေသည် ထရမ့်၏ မူဝါဒနှင့် မြေပြင် အခြေအနေအကြား အထင်ရှားဆုံးသော ပဋိပက္ခတစ်ခု ဖြစ်နေသည်။

ထရမ့်အစိုးရသည် တရုတ်နိုင်ငံကို ဒေသတွင်းရှိ အဓိက ခြိမ်းခြောက်မှု ၃ ခုအနက် တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် တရုတ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို လျှော့ချရန် ပြတ်သားစွာ ရည်ရွယ်ထားသည်။ 

သို့သော် လက်တွေ့တွင်မူ တရုတ်နိုင်ငံသည် ကိုလံဘီယာမှလွဲ၍ တောင်အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံတိုင်း၏ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံ ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။

ထိုအခြေအနေသည် တရုတ်၏ ဆိုးရွားသည့် စီမံကိန်းကြာင့် ဖြစ်လာခြင်း မဟုတ်ဘဲ တရုတ်၏ စီးပွားရေး အင်အား ကြီးထွားလာမှုနှင့် လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံများက ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးကို နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ချဲ့ထွင်ပြီး အမျိုး သား အကျိုးစီးပွားကို ဖော်ဆောင်ရာမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ထိုအခြေအနေက ထရမ့်အတွက် ခုတ်ရာတစ်လွဲ ရှရာတခြား ဖြစ်စေခဲ့သည်။

ထရမ့်၏ ကုန်သွယ်ရေး မူဝါဒများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အနေအထားကို မရည်ရွယ်ဘဲ ပိုမိုခိုင်မာလာစေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထရမ့်အစိုးရက တရုတ်ကုန်စည်များအပေါ် ကုန်သွယ်ခွန်များ တိုးမြှင့်လိုက်ချိန်တွင် တရုတ်ကလည်း အမေရိကန် ထဲမှ  ပဲပုပ်ဝယ်ယူမှုများကို ရပ်တန့်လိုက်ပြီး အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံထံမှ ပဲပုပ်များကို အစားထိုး ဝယ်ယူခဲ့သည်။

စီးပွားရေးအရ ဖိအားပေးခြင်းအားဖြင့် အမေရိကန်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းချိန်တွင် အမေရိကန်သည် ၎င်းတို့မလိုချင်သည့် ရလဒ်များကိုသာ ဖန်တီးမိနေသည့် အခြေအနေမျိုးကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

¤ အခြေခံ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ မှားယွင်းသော ယူဆချက်

ဒေသတွင်း၌ အခြေခံ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ပေးနေသည့် ပြည်ပကုမ္ပဏီများကို မောင်းထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းသည် ဒွန်ရိုးဝါဒ၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှုကို ဖော်ပြရာ ရောက်ခဲ့သည်။

လက်တင်အမေရိကသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံကဏ္ဍတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို အလွန်လိုအပ်နေပြီး တရုတ်နိုင်ငံက ထိုလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အသင့်ရှိနေသည်။

သို့သော် အမေရိကန်ကမူ ထိုကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များ သို့မဟုတ် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို တရုတ်လောက် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ထရမ့်တွင် အစားထိုးစရာ အစီအစဉ် အတိအကျ ရှိနေပါသလား။ စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းလား။ သို့မဟုတ် တရုတ်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို လက်ခံသည့် နိုင်ငံများအပေါ် ကုန်သွယ်ခွန်များ ချမှတ်ခြင်းလား။ အစရှိသည့် မေးခွန်းများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

လက်ရှိအခြေအနေမှာ မွန်ရိုးဝါဒကို အကြောင်းပြပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် မှားယွင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနေခြင်းသာ ဖြစ် သည်။ တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ အပြန်အလှန် မှီခိုနေရသည့် ယနေ့ခေတ် ကာလတွင် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းပြင်ပမှ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီးဆင်းမှုများကို ပိတ်ဆို့ပြီး အတိတ်ကို ပြန်သွားရန် ကြိုးပမ်းခြင်းမှာ အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

¤ ကြားဝင်စွက်ဖက်မှု ထောင်ချောက်

ဒွန်ရိုးဝါဒ၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အခြေအနေတွင်လည်း အလားတူပင် ပြဿနာရှိနေသည်။

ထရမ့်အစိုးရ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေး မဟာဗျူဟာတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးဂိုဏ်းများကို ပစ်မှတ်ထားပြီး စစ်တပ် စေလွှတ်ခြင်းနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုထားကြောင်း၊ ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရကို အင်အားသုံး ပြောင်းလဲရန် အထိပင် အရိပ်အမြွက် ညွှန်းဆိုထားသည်။

ထိုအချက်သည် နယ်စပ်လုံခြုံရေးနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ရေးဟု အမည်တပ်ထားသော်လည်း လက်တွေ့ တွင်မူ အခြားနိုင်ငံများ၏ ပြည်တွင်းရေးတွင် တဖြည်းဖြည်း နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်လာမည့် စွက်ဖက်မှု ပုံစံသစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရမည်ဆိုပါက သင်ခန်းစာယူစရာ အချက်များစွာ ရှိနေသည်။

မူလ မွန်ရိုးဝါဒနှင့် ၎င်းကို ထပ်မံဖြည့်စွက်ခဲ့သည့် ရုစဗဲ့ နောက်ဆက်တွဲ မူဝါဒ (Roosevelt Corollary) တို့သည် ကျူးဘား၊ နီကာရာဂွာ၊ ဟေတီနှင့် ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတို့တွင် အမေရိကန်က ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ရန်အတွက် တရားဝင် အကြောင်းပြချက်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

ထိုကဲ့သို့ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှုများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားကို ပြန်လည် ခြိမ်းခြောက် နေသည့် မတည်ငြိမ်မှုများ၊ မကျေနပ်ချက်များနှင့် အမေရိကန် ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ်များကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ သည်။

မူးယစ်ဆေးဝါး ဂိုဏ်းများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဗင်နီဇွဲလားကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်းသည် အီရတ်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ပွဲများထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရလဒ်များကို ထွက်ပေါ်လာစေလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်သူ အနည်းငယ်သာ ရှိပေလိမ့်မည်။

¤ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်မှုဆိုင်ရာ မေးခွန်း

ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ပြဿနာမှာ တရားဝင်မှု (Legitimacy) နှင့် သဘောတူညီမှု (Consent) ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် ဖြစ်သည်။

အာဏာစက်ဖြင့် လွှမ်းမိုးခြင်း (Hegemony) ဆိုသည်မှာ လက်အောက်ခံ နိုင်ငံများဘက်ကလည်း အကျိုးကျေးဇူး ရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရှိရန် လိုအပ်သည်။

စစ်ရေးအရ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခြင်းတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်လိမ့်မည်။

လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများသည် ယခုအခါတွင် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးများကို နယ်ပယ်စုံ ချဲ့ထွင် ထားကြပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများမှ အကျိုးအမြတ် ရရှိနေကြပြီ ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းအုပ်ချုပ်ခွင့်ကို လက်လွှတ် အရှုံးပေးကြ ဖွယ် မရှိပေ။

အပြန်အလှန် အကျိုးစီးပွားကို အခြေခံသည့် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်မည့်အစား ထရမ့်၏ ဒွန်ရိုးဝါဒ သည် အမေရိကန်၏ အင်အားတစ်ခုတည်းဖြင့် ၎င်း၏ သြဇာ သက်ရောက်မှု နယ်ပယ်အတွင်းရှိ ရလဒ်များကို စိတ်တိုင်းကျ ပြဌာန်းနိုင်သည်ဟူသော ယူဆချက်ကို ကျင့်သုံးနေခြင်း ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

¤ ဆုတ်ယုတ်မှုဆီ ဦးတည်နေသည့် ဗျူဟာ

သိသာထင်ရှားသည့် အချက်တစ်ခုမှာ အမေရိကန်၏ အင်အားကို ပြန်လည် တည်ဆောက်မှုအဖြစ် ကြေညာ ထားသော ဒွန်ရိုးဝါဒသည် ဒေသတွင်း အမေရိကန်၏ ဆုတ်ယုတ်မှုကိုသာ ပိုမိုမြန်ဆန်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများကို မိတ်ဖက်များအဖြစ် သဘောမထားဘဲ မိမိအလိုရှိသလို ခိုင်းစေနိုင်သည့် ရုပ်ဝတ္ထု ပစ္စည်းများကဲ့သို့ ဆက်ဆံခြင်း၊ အမေရိကန်နှင့် တရုတ်ကြား တစ်ဘက်ဘက်ကို မဖြစ်မနေ ရွေးချယ်ရန် တောင်းဆို ခြင်းနှင့် စစ်ရေးအရ အရေးယူမှုကို ပထမဦးစားပေးအဖြစ် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းတို့သည် ဒေသတွင်း နိုင်ငံများကို အမေရိကန်နှင့် ဝေးရာသို့သာ တွန်းပို့ရာ ရောက်စေမည်ဖြစ်သည်။

လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံများအတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်နေသည်မှာ ၂၁ ရာစု တံဆိပ်ကပ်ထားသည့် ၁၉ ရာစု မှ နယ်ချဲ့ဝါဒမျိုး မဟုတ်ပေ။

အမှန်တကယ် လိုအပ်နေသည်မှာ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ဖွံ့ဖြိုးရေး အကူအညီများနှင့် အချုပ်အခြာ အာဏာအပေါ် လေးစားမှုတို့ကို အခြေခံသည့် လက်တွေ့ကျသော မဟာမိတ် ဆက်ဆံရေးသာ ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် အရင်းအမြစ်များ၊ စိတ်ရှည်သည်းခံမှုနှင့် သံတမန်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ လိုအပ်သည်။

မွန်ရိုးဝါဒဆိုသည်မှာ မဟာဗျူဟာမြောက် ထိရောက်မှုထက် အမေရိကန်ဒဏ္ဍာရီ (American Mythology) တစ်ခု အဖြစ်သာ အမြဲတမ်း တည်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ယခု ဒွန်ရိုးဝါဒကမူ သမိုင်းကို ပြန်လည် လွမ်းဆွတ်တမ်းတမှုတွင် သမ္မတ၏ မာနကိုပါ ထပ်မံဖြည့်စွက် လိုက်သည့် အခါ ကောင်းမွန်သော သမိုင်းမှတ်တမ်းလည်း မရရှိနိုင်သလို၊ ကောင်းမွန်သော မဟာဗျူဟာလည်း ဖြစ်မလာနိုင် သည့် အလားအလာ ရှိနေသည်။
 
ရလဒ်အနေဖြင့် အင်အားကို လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုဖြန့်ကျက်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သော တုန့်ပြန်မှုများ ရင်ဆိုင်ရခြင်းနှင့် မိမိတို့ ပြန်လည်မြှင့်တင်မည်ဟု ကြွေးကြော်ထားသည့် သြဇာအာဏာများသာ တဖြည်းဖြည်း ယုတ်လျော့လာ လိမ့်မည် ဖြစ်ပေသည်။

Source: Asia Times

CNI Sport Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၉

ဂန္ထဝင်နည်းပြကြီး ဆာအဲလက်စ်ဖာဂူဆန် အနားယူခဲ့တဲ့ ၂၀၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ကြီးမားတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေနဲ့ ဝေးကွာခဲ့သလို အသင်းကြီး တစ်သင်းဆိုတဲ့ ပုံရိပ်တွေလည်း ပျောက်ဆုံး သွားခဲ့ပါ တယ်။

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ အတိတ်က ရယူခဲ့ဖူးတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေသာ ပြန်ပြောင်း ပြောနေရပြီး အရာအားလုံးဟာ တချို့အသင်းတွေရဲ့ အနောက်မှာသာ ရှိတော့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒါက ယူနိုက်တက်အသင်း ပရိသတ်တွေအတွက် အလွန်ခါးသီးတဲ့ အမှန်တရားဖြစ်ပြီး လက်သင့်ခံရမှာပါ။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ဖာဂီနောက်ပိုင်းမှာ ဒေးဗစ်မိုယက်စ်၊ ဗန်ဟားလ်၊ မော်ရင်ဟို၊ ဆိုးလ်ရှား၊ အဲရစ်တန်ဟတ်၊ အာမိုရင်တို့လို အမြဲတမ်းနည်းပြတွေ အပါအဝင် ယာယီနည်းပြတွေ ခန့်အပ်ပြီး အပြောင်းအလဲတွေ လုပ်ခဲ့ပေမယ့် အောင်မြင်မှုတွေက လက်ချိုးပြီးရေတွက်လို့ရပါတယ်။ 

ဂလေဇာမိသားစု တစ်ဦးတည်းက အသင်းကို ကြီးစိုးနေတဲ့ အခြေအနေကနေ ဗြိတိန်ဘီလျံနာ ဆာဂျင် ရက်ကလစ်ဖ်က အသင်းရဲ့ ရှယ်ယာ အနည်းစုကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဘောလုံးလည်ပတ်မှု အဖွဲ့အစည်းတွေကို ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အရင်လို အောင်မြင်မှုတွေ ပြန်ရဖို့ မျှော်လင့်ခဲ့ကြပါတယ်။ 

ဆာဂျင်ရက်ကလစ်ဖ် ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့ဟာ ပေါ်တူဂီလူမျိုးနည်းပြ အာမိုရင်ကို ခန့်အပ်ကာ အောင်မြင်မှုတွေ ရယူနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပေမယ့် ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ မနှစ်ကရာသီ ပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှာ ဆိုးရွားတဲ့အဆင့် ရပ်တည်ခဲ့တာပါ။ 

နည်းပြ ဖာဂူဆန်နဲ့ နည်းပြတွေကို တွေ့ရစဉ်

ဒါ့ပြင် ဘာအောင်မြင်မှုမှ ရခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ရာသီ အဆုံးသတ်ခဲ့တာကြောင့် ဥရောပပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်နဲ့လည်း ဝေးကွာခဲ့ပါတယ်။ 

ယူနိုက်တက်အသင်း အကြီးအကဲတွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နွေရာသီ အပြောင်းအရွှေ့မှာ အမ်ဘူမို၊ ကွန်ညာ၊ ဆက်စ်ကိုနဲ့ လမ်းမန်းစ်တို့ကို အားဖြည့်ပေးခဲ့ပေမယ့် အသင်းဟာ ကာရာဘောင်းဖလားကနေ စောစီးစွာ ထွက်ခွာခဲ့ရသလို ပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှာ ရလဒ်တွေကလည်း ထင်သလောက် ကောင်းမွန်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေကြောင့် ဇန်နဝါရီ အပြောင်းအရွှေ့မှာ ကစားသမားသစ် ခေါ်ယူဖို့ မရှိတဲ့နောက် နည်းပြအာမိုရင်နဲ့ အသင်းအကြီးအကဲ ဝီလ်ကော့စ်တို့အကြား တင်းမာမှုတွေရှိခဲ့ကြပါတယ်။ 

အဲ့ဒါကြောင့် အာမိုရင်ဟာ အသင်း အကြီးအကဲတွေကို ဝေဖန်ခဲ့တဲ့အတွက် နည်းပြရာထူးကနေ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရ ပါတယ်။

ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ ဖာဂူဆန် နောက်ပိုင်းမှာ ဘယ်နည်းပြကိုမှ အချိန်အကြာကြီး မပေးတော့တာကလည်း အသင်းအောင်မြင်မှုနဲ့ ဝေးကွာစေတဲ့ အကြောင်းအရင်းတွေထဲက တစ်ခုလို့ပြောရမှာပါ။ 

နည်းပြအာမိုရင်ကို တွေ့ရစဉ်

ဘာလို့လဲဆိုရင် နည်းပြတစ်ဦးပြီး တစ်ဦး ပြောင်းလဲတိုင်း ကစားသမားသစ်တွေ အားဖြည့်လိုက် ကစားကွက် ပြန်တည်ဆောက်လိုက်နဲ့ အချိန်တွေသာ ကုန်ပြီး မျှော်လင့်ထားတဲ့ အရာတွေ ဖြစ်လာခြင်းမရှိသေးတာ ဖြစ်ပါ တယ်။ 

ဂန္ထဝင်နည်းပြကြီး ဖာဂူဆန်က ယူနိုက်တက်အသင်းဟာ အမှတ်ပေးဖလားကို ပြန်ရဖို့အတွက် နောက်ထပ် ၁၀ နှစ် ဒါမှမဟုတ် ၁၁ နှစ် အချိန်ယူရနိုင်တယ်လို့ မှတ်ချက်ပေးထားခဲ့ပါတယ်။

ယူနိုက်တက်အသင်းအနေနဲ့ နည်းပြတစ်ဦးတည်းကို အချိန်ပေးပြီး အသင်းကို အကောင်းဆုံးပုံစံနဲ့ တည်ဆောက် မယ်ဆိုရင် နည်းပြကြီး ဖာဂူဆန်ပြောတဲ့ အချိန်ထက်စောပြီး ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလားကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ခွင့် ရှိလာမှာပါ။

ယူနိုက်တက်အသင်း အကြီးအကဲတွေဟာ ဒီလိုမျိုး ဖြစ်လာဖို့အတွက် ရာသီကုန်အထိ ယာယီနည်းပြနဲ့ ဆက်သွား ပြီး အမြဲတမ်းနည်းပြကို နွေရာသီရောက်မှ ခန့်အပ်ဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ 

ဆာဂျင်ရက်ကလစ်ဖ် ဦးဆောင်တဲ့အဖွဲ့ဟာ ဒတ်ချ်လူမျိုးနည်းပြ အဲရစ်တန်ဟတ်ကို ထုတ်ပယ်ခဲ့ချိန်က အာမိုရင် ကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ခန့်အပ်ခဲ့တာကြောင့် နောက်ထပ် အမှားအယွင်းမဖြစ်ဖို့ အချိန်ယူဖို့ ရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။ 

ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ လက်ရှိ ဘုတ်အဖွဲ့အနေနဲ့ အသင်းကို သေသေချာချာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မယ်ဆိုရင် မဝေးတော့တဲ့ အနာဂတ်မှာ အတိတ်ကအောင်မြင်ခဲ့တဲ့ ယူနိုက်တက်အသင်းကို ပြန်လည်ရနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ခွင့်ရှိနေပါတယ်။ 

CNI Sport Article 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃

အီတလီလူမျိုးနည်းပြ မာရက်စ်ကာဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ရဲ့ ပထမဆုံးနေ့မှာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းနည်းပြ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ပြီး ထွက်ခွာသွားခဲ့ပါတယ်။ 

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို နည်းပြသစ်အဖြစ် စတင် တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ မာရက်စ်ကာဟာ အသင်းကို ကွန်းဖရန့်လိဂ်နဲ့ ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံဆု ရယူပေးပြီး ထွက်ခွာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ နောက်ဆုံးကစားခဲ့တဲ့ ပရီးမီးယားလိဂ် ၇ ပွဲမှာ ၁ ပွဲသာ အနိုင်ရခဲ့တာနဲ့အတူ အသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ တင်းမာမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တာက နည်းပြမာရက်စ်ကာကို ထွက်ခွာစေဖို့ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို နောက်ဆုံး ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ ဘုန်းမောက်အသင်းနဲ့ ပရီးမီးယားလိဂ် ပွဲအပြီးမှာ ဖျားနာနေတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပွဲအပြီး မီဒီယာတွေ့ဆုံမှုကို တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိတာပါ။ 

 မာရက်စ်ကာကို တွေ့ရစဉ်

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းက အဲဗာတန်အသင်းကို ၂ ဂိုး-ဂိုးမရှိနဲ့ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ ပွဲအပြီးမှာ သူဟာ အသင်း ကို ရောက်ရှိလာပြီးကတည်းက အဆိုးရွားဆုံး ၄၈ နာရီကို ခံစားခဲ့ရတယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

ဒီလိုပြောခဲ့မှုကြောင့် အစောပိုင်းကတည်းက တင်းမာနေတဲ့ ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ မာရက်စ်ကာရဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ ပိုပြီးဆိုးရွားသွားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာဟာ ကလပ်ပြင်ပက အခွင့်အလမ်းတွေကနေ တဆင့် ချယ်လ်ဆီးအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ အနောက်မှာ သူ့ရဲ့ပရိုဖိုင်ကို မြှင့်တင်နိုင်ဖို့လည်း မျှော်လင့်ခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာဟာ စာအုပ် တစ်အုပ်ထုတ်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့သလို အသင်းခွင့်ပြုချက်မရဘဲ La Gazzetta dello Sport က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ပွဲမှာ စကားပြောခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ရာသီကြိုမှာ အဓိက နောက်ခံလူ ကိုဝဲလ် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့နေရာမှာ ကလပ်အသင်းက အစားထိုးမယ့်သူ မခေါ်ယူခဲ့တာကို သဘောမတူဘူးလို့လည်း မာရက်စ်ကာက လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာရဲ့ အေးဂျင့်ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ မန်စီးတီးအသင်းနည်းပြ ဂွာဒီယိုလာရဲ့ နေရာမှာ ဆက်ခံမယ့် သတင်းတွေက ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေကို ဒေါသထွက်စေခဲ့ပါတယ်။ 

မာရက်စ်ကာကို တွေ့ရစဉ်

မာရက်စ်ကာဟာ ဒီသတင်းတွေကို ငြင်းဆန်ခဲ့သလို ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ အဆင်မပြေဘူးဆိုတဲ့ အကြောင်းကို မီဒီယာသမားတွေ မေးမြန်းချိန်မှာ ဖြေခဲ့ခြင်းမရှိပါဘူး။ 

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ အဆင်မပြေမှုကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ ကလပ်အသင်း ဝတ်စုံကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင် အဝတ်အစားတွေကိုသာ ဝတ်ဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့ပါတယ်။

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ ရလဒ်တွေ ပိုပြီးကောင်းလာရင် ရာသီကုန်ချိန်မှသာ မာရက်စ်ကာရဲ့ ရာထူးကို အကဲဖြတ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပေမယ့် နည်းပြရဲ့ မပျော်ရွှင်မှုတွေက အခုလို စောစီးစွာလမ်းခွဲဖို့ ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို ပြိုင်ပွဲစုံ ၉၂ ပွဲ ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး ၅၅ ပွဲအနိုင်ရကာ ၁၆ ပွဲသရေနဲ့ ၂၁ ပွဲ အရေး နိမ့်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရာခိုင်နှုန်း ၅၉.၇၈ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ဒီရာသီမှာ ရလဒ်ပိုင်း အနည်းငယ် ကျဆင်းနေတဲ့ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို မာရက်စ်ကာရဲ့ နေရာမှာ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာမယ့် နည်းပြသစ်က အကောင်းဆုံး ကိုင်တွယ်ပေးပြီး လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်ရှိအောင် ပြန်ပို့ ဆောင် ပေးနိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃

၂၀၂၅ ခုနှစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် သာမန်ဆိုးရွားသောနှစ်ဟု ပြောမည်ဆိုပါက လုံလောက်မည် မဟုတ်ပေ။ 

အချို့ကမူ ထိုနှစ်ကို ဆိုးရွားသည့်အရာများ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျရောက်လာသောကြောင့် "မြေပြင်ပေါ်က ငရဲ" သို့မဟုတ် ထိုင်းဘာသာဖြင့် Narok bon din ဟုပင် ခေါ်ဆိုသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် ထိုကဲ့သို့ ခက်ခဲသော အခြေအနေကို ရှင်သန်ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

နောက်ကြောင်းပြန်ကြည့်လျှင် အကျပ်အတည်း ကာလအတွင်း မည်သို့ ရှင်သန်နေထိုင်ရမည်ကို လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ သည့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ကျေးဇူးတော်ကို ပြန်ပြောင်း အောင့်မေ့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

"သည်းခံခြင်း"သည် ယခုကဲ့သို့ ခက်ခဲသောအချိန်ကို ရုန်းကန်ကျော်ဖြတ်နိုင်ရန် မိမိတို့ကို ကူညီပေးခဲ့သည်။ 

၁၉၉၇ ခုနှစ် တုံယမ်းကွန်း စီးပွားရေး အကျပ်အတည်း (Tom Yum Kung financial crisis) ကာလက ကဲ့သို့ပင် ယခုအခါတွင်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည့် ချိုမြိန်သော အခိုက်အတန့်များ၊ စိတ် အချဉ်ပေါက်ရသည့် စိတ်ပျက်စရာကိစ္စများ၊ ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများနှင့် ကြာရှည်နေသော မရေရာမှုများကဲ့သို့ အကောင်း၊ အဆိုး အားလုံးကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ဝေဖန်ရေးသမားများက ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရည်အချင်း မရှိသော နိုင်ငံရေး သမားများကို သည်းခံစောင့်ကြည့်ရင်းနှင့်ပင် ယခုကဲ့သို့ ထပ်တလဲလဲ ကျရောက်နေသော အကျပ်အတည်းများ အား မည်သို့ ရှင်သန်ကျော်ဖြတ်နိုင်သနည်းဟု မေးခွန်းထုတ်နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။

ဤမေးခွန်း၏ အဖြေမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရှည်လျားလှသော သမိုင်းကြောင်းနှင့် နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေသော သမိုင်းကြောင်းထဲတွင် ရှိနေသည်။

ထိုင်းအမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသနေစဉ်

တစ်ချိန်က "ဆိုင်အမ်" (Siam) ဟု လူသိများခဲ့သော ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင် နည်း၊ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်နည်းနှင့် မည်သည့် အခြေအနေတွင်မဆို ကြံဖန်ဖြေရှင်းနည်းတို့ကို သိရှိသော "ဒူပေနာပေခံနိုင်သည့် လူမျိုး" (Resilient people) ၏ ပုံပြင်တစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်မူ ထိန်းချုပ်မရနိုင်သည့် စိန်ခေါ်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ဖိအားများနှင့် ဝရုန်းသုန်းကား အခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၏ ပထမဆုံးလသည် ရာဇဝတ်မှု တစ်ခုနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်မှာ တရုတ်ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ဝမ်ရှင်း (Wang Xing) ပြန်ပေးဆွဲခံရမှု ဖြစ်သည်။

သူသည် သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် မကြာမီမှာပင် ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက် ဘက် နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျားဖြန့်စင်တာများ အခြေစိုက်သည့် မြဝတီမြို့သို့ လူကုန်ကူးခြင်း ခံခဲ့ရ သည်။

တရုတ်အင်တာနက် အသုံးပြုသူများက ဝမ် ပျောက်ဆုံးနေသည့် သတင်းကို မဖော်ထုတ်မီအထိ လူအနည်းငယ်က သာ ကျားဖြန့်ပြဿနာကို အာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။ 

ထိုအချိန်မှစ၍ ဝမ်ရှင်း ပြန်ပေးဆွဲခံရသည့် အမှုသည် ဒေသတွင်း လည်ပတ်နေသော နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ် ဂိုဏ်းကြီးများ၏ ကြောက်စရာကောင်းသည့် အတိုင်းအတာကို ဖော်ထုတ်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်ရပ်က ထိုင်းနိုင်ငံသည် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအတွက် လူကုန်ကူးရန်နှင့် ငွေကြေးလွှဲပြောင်းရန် အရေးပါသော ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာနေကြောင်း ပြသရာရောက်ခဲ့သည်။

ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ အဓိက ဦးတည်ချက် နေရာများမှာ ကာစီနိုရုံများနှင့် ကျားဖြန့်စင်တာများ မှိုလိုပေါက်နေ သည့် ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငွေလိမ်ဂိုဏ်းများတွင် လူပေါင်း သိန်းနှင့်ချီ၍ အလုပ်လုပ် ကိုင်နေကြသည်ဟု ယူဆရပြီး ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး တရားမဝင်လုပ်ငန်း ဗဟိုချက်ကြီး တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ဝမ်ရှင်း၏ အမှုသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှတဆင့် စီးဆင်းစေသည့် အကျင့်ပျက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ ငွေမည်းများ သို့မဟုတ် ငွေကြေးခဝါချမှုများ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း တစ်ဖန်အာရုံစိုက်လာစေခဲ့သည်။

ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနူတင်ကို တွေ့ရစဉ်

လွန်ခဲ့သော လပေါင်းများစွာကတည်းက သတင်းမီဒီယာများတွင် ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းများ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ကြီးမားသော အတိုင်းအတာကို အလေးပေးဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

မတ်လအတွင်းတွင်မူ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အားပြင်း ငလျင်ကြောင့် ဘန်ကောက်မြို့တော်၌ ၃၀ ထပ်မြင့်သည့် နိုင်ငံတော်စာရင်းစစ်ရုံးဌာနချုပ် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပျက်စီးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်ရပ်က ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ၏ လုံခြုံစိတ်ချရမှု အပေါ်  ကြီးမားသော မေးခွန်းများ ထွက်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။

နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော ကျားဖြန့်ဂိုဏ်းများနှင့် စာရင်းစစ် အဆောက်အအုံ ပြိုကျမှုများသည် ထိတ်လန့် စရာ ဖြစ်စဉ်များဖြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်လယ်ပိုင်းတွင်မူ နိုင်ငံရေးပေါက်ကွဲမှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

မေလနှောင်းပိုင်းတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စစ်တပ်များအကြား နယ်စပ်ဒေသများတွင် အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက် မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဇူလိုင်လလယ်တွင်မူ ထိုအချိန်က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ပေတုန်တန် ရှင်နာဝပ် (Paetongtarn Shinawatra) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဟွန်ဆန် (Hun Sen) တို့၏ ဖုန်းပြောဆိုသည့် အသံဖိုင်ပေါက်ကြားလာခဲ့သည်။

ထိုအသံဖိုင်ထဲတွင် ပေတုန်တန်က ဟွန်ဆန်ကို ဦးလေးဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကာ ထိုင်းစစ်တပ် အကြီးအကဲတစ်ဦးကို ဝေဖန်ခဲ့သဖြင့် လူထုကြား ဒေါသများမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်က ပေတုန်တန် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပြိုကွဲစေခဲ့ပြီး အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးက ပေတုန်တန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို အရှက်ရစေပြီး အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ၎င်းကို ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

ပေတုန်တန် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် ယခင် ညွန့်ပေါင်းမဟာမိတ်ဟောင်းဖြစ်သော ဘူဂျထိုင်း (Bhumjaithai Party) ပါတီခေါင်းဆောင် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သို့သော် အနူတင် ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သည် ယာယီသဘောသာ ဖြစ်သည်။ 

အတိုက်အခံ ပြည်သူ့ပါတီ (People's Party) နှင့် သဘောတူညီချက်အရ အနူတင်၏ အစိုးရသည် အာဏာကို ၄ လကြာသာ ရယူထားမည်ဖြစ်ပြီး ထို့နောက်တွင် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းကာ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသစ် ကျင်းပပေးရမည် ဖြစ်သည်။

ပေတုန်တန်နှင့် ဟွန်ဆန်တို့၏ ဖုန်းပြောဆိုမှု အသံဖိုင် ပေါက်ကြားခဲ့ခြင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားအပေါ် ထားရှိသော ထိုင်းပြည်သူတို့၏ သဘောထားကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။

ထိုင်းပြည်သူများ၏ မယုံကြည်မှုများသည် ဖိနှိပ်ချုပ်တည်းထားရသည့် ပေါက်ကွဲခါနီး ဗုံးတစ်လုံးကဲ့သို့ ဖြစ်လာခဲ့ သည်။

ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းတွင် နယ်စပ်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ နယ်စပ်တစ်လျှောက် အသစ်ထောင်ထား သော မြေမြှုပ်မိုင်းများကြောင့် ထိုင်းစစ်သည်များ ပိုမိုဒဏ်ရာ ရရှိလာခြင်းက ထိုင်းလူမျိုးများ၏ ဒေါသနှင့် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်ကို မီးလောင်ရာ လေပင့်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား နယ်စပ်တစ်လျှောက် ပစ်ခတ်မှုများ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခဲ့ သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်မှ အရင် စတင်ပစ်ခတ်သည်ဟု အပြန်အလှန် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

တစ်ချိန်က အလွယ်တကူ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များသည် ယခုအခါတွင်မူ အပြန်အလှန် လက်စားချေခြင်း နှင့် အန္တရာယ်ရှိသော စစ်ရေး ကစားကွက်များအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ 

ပဋိပက္ခတစ်လျှောက်လုံးတွင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် သတင်းအချက်အလက်များကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး မီဒီယာများကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် သေဆုံးသူနှင့် ဒဏ်ရာရသူစာရင်းကို လျှို့ဝှက်ထားခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ပေတုန်တန်ကို တွေ့ရစဉ်

ကမ္ဘောဒီးယားသည် လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျူးကျော်သူအဖြစ် ပုံဖော်ပြီး အင်အားအလွန်အကျွံ သုံးသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဗျူဟာမြောက် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ 

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကမ္ဘောဒီးယား မီဒီယာများက ထိုင်းနိုင်ငံသည် ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲနေသည်ဟုပင် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း ဂျီနီဗာမြို့တွင် ကျင်းပသော အော့တဝါကွန်ဗင်းရှင်း (Ottawa Convention) ညီလာခံ၌ ထိုင်းနိုင်ငံ က စုဆောင်းထားသည့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ မြေမြှုပ်မိုင်း သက်သေ အထောက်အထားများကို တင်ပြနိုင်ခဲ့ချိန်မှသာ အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယား၏ လုပ်ရပ်များမှာ လူသိရှင်ကြား ပေါ်ပေါက်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုင်းစစ်တပ်သည် ပိုမို ထိရောက်သော မဟာဗျူဟာမြောက် သတင်းစကားများဖြင့် တုန့်ပြန်လာနိုင်ခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် နယ်စပ် အခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်၍ နေ့စဉ် သတင်း စာ ရှင်းလင်းပွဲများ ပြုလုပ်ကာ ပွင့်လင်းမြင်သာသော ချဉ်းကပ်မှုမျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ 

သို့သော် သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲ (Information War) တွင်မူ လူအများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ရရှိရန် နှေးကွေး နေဆဲ ဖြစ်သည်။ 

အကြောင်းမှာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အများအပြားက တစ်ပြိုင်နက်တည်း စကားပြောနေကြပြီး၊ သတင်းတင်ဆက် သူများနှင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူများကလည်း နာရီအလိုက် ထွက်ပေါ်လာသော သတင်းများအပေါ် အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်း ပြောဆိုနေကြခြင်းကြောင့် လူထုကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဝန်ကြီးချုပ် အနူတင်သည် ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး မြင့်တက်လာသည့် ဝေဖန်မှုများကို ရေရှည်တောင့်ခံနိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။

ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်တွင် အတိုက်အခံ ပြည်သူ့ပါတီ၏ ထောက်ခံမှု ဆုံးရှုံးသွားပြီးနောက် အနူတင်သည် လွှတ်တော် ကို ဖျက်သိမ်းကာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ သည် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း ကာလ၌ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလအတွင်းသို့ တစ်ကျော့ပြန် ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

ယခုတွင် အနုတင်သည် လက်ရှိ အာဏာရရှိထားသည့် အားသာချက်ကို အသုံးပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရန် မျှော်လင့်နေသည်။

သို့သော် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများမှာ ကြီးမားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘောဒီးယား နယ်စပ်သည် အချိန်မရွေး ပေါက်ကွဲနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေ မှာလည်း မည်သို့ ဖြစ်လာမည်ကို ခန့်မှန်း၍ မရနိုင်သေးပေ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်က ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပထမအဆင့် မဲပေးမှုစတင်ခဲ့သည်။

ရုရှား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဘီလာရုစ်၊ နီကာရာဂွါ နှင့် ကာဇက်စတန် အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၉) နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို လေ့လာရန် စေလွှတ်ခဲ့ကြသည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်တွင် ဒုတိယအဆင့် မဲပေးမှုနှင့် ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် နောက်ဆုံးအဆင့် မဲပေးမှုများ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများသည် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိလာမည်မှာ သေချာသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ဟတ်ယိုင် (Hat Yai) နှင့် ထိုင်းတောင်ပိုင်း တစ်ခွင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြင်းထန်သည့် ရေကြီးမှုများသည် ဝန်ကြီးချုပ် အနူတင်၏ အစိုးရအပေါ် ဖိအားများ ကျရောက်ခဲ့သည်။ 

အစိုးရအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အားနည်းခြင်းနှင့် နှောင့်နှေး ကြန့်ကြာခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံများနှင့် မီဒီယာများ၏ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

ရေကြီးမှုဒဏ်များ ကျရောက်ပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် နယ်စပ်တိုက်ပွဲများမှာ တစ်ကျော့ပြန် စတင်လာခဲ့ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။

ထို့နောက် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ခြင်းက ဆင့်ကဲကျရောက်နေသော အကျပ်အတည်းများကြားတွင် နိုင်ငံကို နောက်ထပ် ရွေးကောက်ပွဲ သံသရာတစ်ခုထဲသို့ တွန်းပို့ရာရောက်ခဲ့သည်။

ရက်ပေါင်း ၂၀ ကြာ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား တို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် တစ်ရပ်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီး ၇၂ နာရီကျော် ကြာမြင့်လာချိန်တွင် ထိုင်းစစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထားသည့် ကမ္ဘောဒီးယားစစ်သား ၁၈ ဦးကို ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်၌ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။

လာမည့် နှစ်များတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့ အနေဖြင့် အဖက်ဖက်မှ သဘောထား ကွဲလွဲမှုများကို ပြန်လည် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းပြီး ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ကုန်ဆုံးပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း တစ်ခုလုံးမှာ စိုးရိမ်နေ ရဆဲ ဖြစ်သည်။ 

သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေများကြားတွင် နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ပြိုကွဲမသွားဘဲ စည်းလုံး ညီညွတ်စွာဖြင့် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ချီတက်နေဆဲဖြစ်သည်မှာ အံ့ဩစရာပင် ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် မည်သို့သော အခက်အခဲမျိုးကိုမဆို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြန်သည်။ 

မည်သည့် အခြေအနေမျိုးကိုမဆို ကြံကြံခံနိုင်သည့် "တက်ဖလွန် ထိုင်းနိုင်ငံ" (Teflon Thailand) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်မှာ ယခုထက်တိုင် တောက်ပနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရည်ရှိမှုသည် ထိုင်းနိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ပိုမိုယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း ရှိစေရန် နှင့် လူမှုစီးပွားရေးအရ ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် လုံလောက်ပါမည်လောဟု မေးခွန်းထုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။

သို့မဟုတ်ပါက ထိုကဲ့သို့သော ရှင်သန်နိုင်စွမ်းက မိမိတို့ကို အခက်အခဲများနှင့် အသားကျသွားစေနိုင်ပြီး ရှေ့လည်း မတိုးနိုင်၊ နောက်လည်း မဆုတ်နိုင်သည့် သံသရာ ဝဲဂယက်အတွင်း တစ်နှစ်ပြီး တစ်နှစ် လည်ပတ်နေမည့် အခြေအနေကို ရောက်ရှိသွားစေနိုင်သည်။

Source: Bangkok Post

CNI International Article

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ (Sheikh Hasina) ကို ရာထူးမှ ပြုတ်ကျစေခဲ့သည့် ဆူပူအုံကြွ မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တစ်နှစ်ခွဲခန့်အကြာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့၌ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားပြီး နိုင်ငံရေး ပြန်လည် တည်ငြိမ်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြသည်။

သို့သော် ၂၀၂၄ ခုနှစ်က ဟာဆီနာ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည့် ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြမှုများ အတွင်း ထင်ရှားသည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် ရှာရစ်ဖ် အော့စ်မန် ဟာဒီ (Sharif Osman Hadi) သည် ဒါကာမြို့တော်တွင် လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက် တင်းမာမှုများ ပြန်လည်မြင့်တက် လာခဲ့သည်။

ဟာဒီသည် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်က ဒါကာမြို့တော်တွင် သေနတ်သမားများ၏ ပစ်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် စင်္ကာပူ နိုင်ငံရှိ ဆေးရုံတွင် ဆေးဝါးကုသမှုခံယူရင်း ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်၌ ဒဏ်ရာများဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းသည် ဆူပူအုံကြွမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ယခုအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ထိုဖြစ်စဉ်များသည် ထူးမခြားနားပင် ဖြစ်လာလိမ့်မည်။

အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံရေး အုပ်စုများ၏ အသံများသည် ပိုမိုကျယ်လောင်လာပြီး အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရေး လှိုင်းလုံးသည် လည်း ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့သဖြင့် လက်ရှိတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက် စေခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ တင်းမာမှုမှ ထွက်ပေါ်လာမည့် ရလဒ်များသည် ဒေသတစ်ခုလုံးကို ရိုက်ခတ်သွားစေနိုင်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့်အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး သာမကဘဲ တောင်အာရှ၏ ကျယ်ပြန့်သည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး အခြေအနေ၊ တရုတ်နှင့် ဆက်ဆံရေးတို့ကိုပါ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာစီနာကိုတွေ့ရစဉ်

အိန္ဒိယ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆက်ဆံရေးကို လှစ်ဟပြနေသည့် အကျပ်အတည်း
****************************************************************
ဟာစီနာ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ဆက်ဆံရေးသည် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှု တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၅ ရက်က ဟာဆီနာသည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် သွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

ဟာဆီနာသည် ဆန္ဒပြမှုများအတွင်း လူပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည့် အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းမှုများနှင့်ပတ်သက်ပြီး နိုဝင်ဘာလက သေဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်း ပို့ဆောင်ခံရနိုင်ခြေမရှိပေ။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရကမူ ဟာဆီနာကို လွှဲပြောင်းအပ်နှံရန် အိန္ဒိယကို တောင်းဆိုထားသော်လည်း အိန္ဒိယက တုန့်ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ထိုအခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်မှာ ဒေါသထွက်နေသည့် လူအုပ်ကြီးသည် ဟာဒီ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ် ခံရမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယအပေါ် အပြစ်ပုံချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဟာဒီ သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ဆူပူအုံကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဒေါသထွက်နေသည့် လူအုပ်ကြီးက အိန္ဒိယလိုလားသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော သတင်းစာတိုက်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။

ဟိန္ဒိူအမျိုးသားတစ်ဦးသည် အုပ်စုလိုက် ဝိုင်းဝန်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် နောက်ထပ် ထင်ရှားသည့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည့် မိုတာလက် ဆစ်ဒါး (Motaleb Sikder) သည် ဦးခေါင်းကို သေနတ်ထိမှန်ခဲ့သည်။

သို့သော် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကြား တင်းမာမှုများသည် လွန်လေသော နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ 

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး နှစ်နိုင်ငံစလုံးက တစ်နိုင်ငံ၏ အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချပြောဆိုခဲ့ ကြသည်။

အိန္ဒိယကမူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် ကျေးဇူးမသိတတ်ကြောင်း ယူဆထားပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကလည်း အိန္ဒိယ၏ မတူသလို၊ မတန်သလို ဆက်ဆံမှုကို မကျေနပ်ခဲ့ပေ။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း အိန္ဒိယသည် တရားမဝင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရွှေ့ပြောင်းများကို အတင်းအကျပ် နေရပ်ပြန်ပို့ခဲ့ သည်။ ဝေဖန်ရေးသမားများကမူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရွှေ့ပြောင်းများအား နေရပ်ပြန်ပို့သည့် အိန္ဒိယ၏ လုပ်ဆောင် ချက်သည် တရားရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ အားနည်းနေကြောင်း ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။

ဟာဆီနာနှင့် ၎င်း၏ Awami League ပါတီတို့ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရပြီး ကတည်းက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရေးသမား အချို့သည် အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရေး မှတ်ချက်များကို အရှိန်မြှင့် ပြောဆိုလာခဲ့ကြသည်။

ထို့ပြင် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့သည် သံတမန်ရေးအရ အဖုအထစ်ဖြစ်စေသည့် မှတ်ချက်များကို ပြောခဲ့ပြီး ဘာသာရေး အငြင်းပွားမှုများလည်း ယှက်နွယ်လာခဲ့သည်။

အကြီးဆုံးသားဖြစ်သူ တာရစ် ရာမန်ကို တွေ့ရစဉ်

တရုတ်နှင့် ပါကစ္စတန်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍ
*************************************
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် အိန္ဒိယနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်နေချိန်က တရုတ်၊ ပါကစ္စတန်တို့နှင့် ဆက်ဆံရေးကို အဆင်မပြေသည့် ပုံစံမျိုးကို ပြသခဲ့သည်။

ထိုအချက်ကြောင့် အိန္ဒိယသည် ဟာဆီနာနှင့် Awami League ကို ဆယ်စုနှစ်နှင့်ချီ ထောက်ခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

သို့သော် လက်ရှိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် မိုဟာမက် ယူနွတ် (Muhammad Yunus) သည် မတ်လအတွင်းက တရုတ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ထိုခရီးစဉ်သည် ဟာဆီနာ အစိုးရအလွန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် တရုတ် ကြား ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ချိန်ညှိခြင်းဖြစ်ကြောင်း ယူဆခံခဲ့ရသည်။

ယူနွတ်၏ တရုတ်ခရီးစဉ်အတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဘက်ဖြစ်သည့် တရုတ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၁ ဘီလျံ တန်ဖိုးရှိသည့် ချေးငွေများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ထောက်ပံ့မှုများ ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဇွန်လတွင် တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်း (Kunming) မြို့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး များသည် တရုတ် ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး သုံးပွင့်ဆိုင် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ယခင် ဟာဆီနာနှင့် Awami League ပါတီတို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရနှင့် လက်ရှိ ယူနွတ် ဦးဆောင်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရအဖွဲ့ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ယူနွတ်အစိုးရအဖွဲ့သည် အိန္ဒိယ၏ ရန်ဘက် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။

နိုဝင်ဘာလကလည်း ပါကစ္စတန် ရေတပ် သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ၄ ရက်ကြာ ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ်အဖြစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ချက်တိုဂရမ် (Chattogram) မြို့၏ ကမ်းလွန်ရေပြင်တွင် ကျောက်ချရပ်နားခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအဖြစ် လွတ်လပ်ရေး မရမီက အရှေ့ပါကစ္စတန်ဟု လူသိများခဲ့သည့် ဒေသကို ပါကစ္စတန်စစ်တပ်က လာရောက်ခဲ့သည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး ပါကစ္စတန်ရေတပ်သင်္ဘော လာရောက်မှုဖြစ်သည်။

ဟာဆီနာသည် အစ္စလာမ်အစွန်းရောက်မှုကို ဘေးချိတ်ပြီး ရန်လိုသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ငြိမ်စွာ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းခဲ့ကာ စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ဟန်ချက်ညီမှုကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို စီးပွားရေး၊ ပထဝီ နိုင်ငံရေး အခြေအနေတို့တွင် ခန့်မှန်းနိုင်သည့် အနေအထားမျိုး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။

သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ဘာသာရေး မနွယ်သည့် အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများကြား၊ အရပ်ဘက်နိုင်ငံတော်နှင့် စစ်တပ်၊ လုံခြုံရေး အေဂျင်စီများကြားတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရသော မကျေနပ် ချက်များနှင့် ပြည်တွင်း တင်းမာမှုများသည် ကြီးထွားလာခဲ့သည်။

ယခုအခါ Awami League ကို ဖြုတ်ချလိုက်ခြင်းကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ (BNP) သည် ဖေဖော်ဝါရီ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် အစိုးရဖွဲ့ရန်နှင့် ဦးဆောင်ရန် မဲရလဒ် အလုံအလောက်ဖြင့် အနိုင်ရမည်ဟု မျှော်လင့်ထားသည်။

BNP ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ခါလီဒါ ဇီယာ (Khaleda Zia) ၏ အကြီးဆုံးသားဖြစ်သူ တာရစ် ရာမန် (Tarique Rahman) သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ထင်ကြေးပေးခံထားရသည်။

တစ်ချိန်က ဟာဆီနာ အစိုးရအဖွဲ့၏ ပိတ်ပင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် သဘောထား တင်းမာသော ဘာသာရေးပါတီဖြစ် သည့် Jamaat-e-Islami Bangladesh (JIB) သည် ဟာဆီနာ ပြုတ်ကျခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အင်အားကြီးထွားလာ ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် JIB ပါတီသည် BNP ပါတီ၏ စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ယူနွတ်ကို တွေ့ရစဉ်

ရွေးချယ်ခွင့် နည်းပါးခြင်း
**********************
အိန္ဒိယရော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံပါ ပထဝီနိုင်ငံရေး၏ လက်ရှိ အမှန်တရားဖြစ်သည့် တည်ငြိမ်သည့် အိမ်နီးချင်း ဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ရန် လိုအပ်သော အချက်အောက်မှ ရှောင်လွှဲပြေးနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသော ၂၇၁ ကီလိုမီတာ နယ်စပ်ဒေသမှလွဲပြီး ကျန်သည့် ၄,၀၀၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသော နယ်စပ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်းရံခြင်းကို ခံထားရသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသသည် မြို့တော်နယူးဒေလီနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရရော ပထဝီဝင်အရပါ အလှမ်းကွာဝေးနေပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ခံရနိုင်ခြေရှိသည့်အပြင် တရုတ်နိုင်ငံကလည်း အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ အချို့နယ်မြေ အစိတ်အပိုင်းများကို ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုထားသည်။

အိန္ဒိယအတွက် စိန်ခေါ်မှုမှာ ၎င်း၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသကို အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဆက်သွယ် ပေးမည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှုသည် မရှိမဖြစ် အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်နေသည်။

အကယ်၍ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပါက လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းမှုများသည် နယ်စပ်များကို ကျော်ဖြတ် ပျံ့နှံ့သွားမည်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ခွဲထွက်ရေးသမားများကို ခိုလှုံခွင့် ရရှိစေလိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်း အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် National Citizen Party (NCP) ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရေးသမား ဟတ်စနတ် အဗ္ဗဒူလာ (Hasnat Abdullah) က ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ဒါကာမြို့တွင် ပြုလုပ်သော လူထုစည်းဝေးပွဲတစ်ခု၌ သတိပေးခဲ့သည်။

၎င်း၏ ပြောကြားချက်သည် အိန္ဒိယအစိုးရအတွက် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယ ကြား ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားသွားခြင်းကို တရုတ်နှင့် ပါကစ္စတန်တို့က အခွင့်ကောင်းယူ အသုံးချသွားမည်ကို အိန္ဒိယကျွမ်းကျင်သူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် အိန္ဒိယ၏ တုန့်ပြန်မှုသည် ဥပဒေကြောင်းအရ ခိုင်မာပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် အမြော်အမြင် ရှိရှိဖြင့် စနစ်တကျ ချိန်ဆထားသည့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုအပေါ် အခြေခံရမည်ဟု ထိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အမေရိကန်ဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ဟောင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အိန္ဒိယအထက်လွှတ်တော်အမတ် ဟာ့ရှ် ဗာဒန် ရှရင်ဂလာ (Harsh Vardhan Shringla) က ဒေလီအခြေစိုက် သတင်းစာတစ်စောင်တွင် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။

"နောက်ဆုံးမှာတော့ ရွေးကောက်ပွဲပြီးသွားရင် အိန္ဒိယအနေနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ဘယ်အစိုးရတက်တက် ဆွေးနွေး ရမှာပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အိန္ဒိယဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဦးတည်ချက်မဲ့အောင် ပစ်ထားလို့မရသလို တရုတ်ဘက် ကို အပြီးအပိုင် ပါသွားအောင်လည်း အဖြစ်မခံနိုင်လို့ပဲ" ဟု ဝါရှင်တန်ရှိ Hudson Institute မှ အိန္ဒိယနှင့် တောင်အာရှရေးရာ အကြီးတန်းသုတေသနပညာရှင် ဒေါက်တာ အပါနာ ပန်ဒီ (Dr Aparna Pande) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၌ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလတွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ခြေ ရှိနေသည်။

သို့သော် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပိုမိုထိခိုက်လွယ်လာသော ဒေသတွင်း အခြေအနေများအတွက် သင်ခန်းစာကြီး တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

မကြာသေးမီ လများအတွင်း အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများအကြား နယ်စပ်ပဋိပက္ခနှစ်ခု (အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် ၊ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား) ပေါ်ပေါက်ခဲ့သလို မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ကာလရှည် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားနေသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု အန္တရာယ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြည်သူများအတွက် သာမက ဒေသ တစ်ခုလုံး အတွက်ပါ လျှော့တွက်၍ မရနိုင်သော အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။

Source: CAN

CNI Sport Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၆

ဒီရာသီမှာ အကောင်းဆုံးပုံစံ ပြသနေတဲ့ အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ်ရဲ့ ထိပ်ဆုံး နေရာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်တာက အခြားအသင်းတွေအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အရာ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် အာဆင်နယ်အသင်းအတွက်တော့ ကောင်းမွန်တဲ့အရာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ အချက်အလက်တွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ ရာသီတိုင်း ရာသီကုန်ချိန် မှာ အမှတ်ပေးဖလားနဲ့ ဝေးကွာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ပရီးမီးယားလိဂ်ခေတ်မှာ ဒီရာသီ အပါအဝင် ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်ဆုံး နေရာ ရပ်တည်မှု ၅ ကြိမ်အထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ပထမဆုံးအနေနဲ့ အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ၂၀၀၂-၀၃ ရာသီခရစ္စမတ်နေ့မှာ ယူနိုက်တက်အသင်းကို ရမှတ် အများ အပြား အသာရကာ ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် ရာသီကုန်ချိန်မှာ ယူနိုက်တက်အသင်းက ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့ပြီး သူတို့က အဆင့် ၂ နေရာနဲ့ အဆုံးသတ်ခဲ့ရပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်း အောင်ပွဲခံနေကြစဉ်

၂၀၀၇-၀၈ ရာသီမှာလည်း အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်ခဲ့ပေမယ့် ရာသီ ကုန်ချိန်မှာ ယူနိုက်တက်အသင်းကပဲ ချန်ပီယံဆုကို ရရှိသွားခဲ့ပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ၂၀၀၇-၀၈ ရာသီမှာ အဆင့် ၃ သာရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

၂၀၂၂-၂၃ နဲ့ ၂၀၂၃-၂၄ ရာသီတွေမှာလည်း အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ပရီးမီးယားလိဂ် အမှတ်ပေး ဇယားကို ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့တာကို သူတို့ပရိသတ်တွေ မေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီရာသီတွေရဲ့ ရာသီကုန်ချိန်မှာ အာဆင်နယ်အသင်းဟာ အဆင့် ၂ နေရာနဲ့ ရာသီ အဆုံးသတ်ခဲ့ရတာပါ။ 

အချက်အလက်တွေဖော်ပြတဲ့ Opta က အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်မှာ ပရီးမီးယားလိဂ်ကို ဦးဆောင်တဲ့ နောက်ဆုံး ၇ ကြိမ်စလုံး ဆုဖလားရယူနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

ခရစ္စမတ်နေ့မှာ ဦးဆောင်ပြီးနောက် ထိပ်တန်းလိဂ်ဖလားကို အာဆင်နယ်အသင်း နောက်ဆုံးအကြိမ် ရယူနိုင် ခဲ့တာက ၁၉၄၇-၄၈ ရာသီကဖြစ်လို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

 အာဆင်နယ်အသင်း ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်

အာဆင်နယ်အသင်းနည်းပြ အာတီတာကတော့ ပရီးမီးယားလိဂ်ဟာ အလွန်ခက်ခဲတဲ့အတွက် ခက်ခဲတဲ့နေရာတွေ ကိုသွားပြီး ခက်ခဲတဲ့ အချိန်တွေရှိမှာ ဖြစ်ပေမယ့် သူ့ကို ယုံကြည်မှုရှိစေတာက စွမ်းဆောင်ရည်အဆင့်နဲ့ တည်ငြိမ် မှုတို့ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာမှာ အာဆင်နယ်အသင်းကို စတင်ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ နည်းပြအာတီတာဟာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် FA ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ အသင်းကို ချန်ပီယံဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ဒီနောက်ပိုင်းမှာ ဆုဖလားတွေနဲ့ ဝေးကွာနေတာ ၅ နှစ်ကြာပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီရာသီမှာ ဆုဖလား လက်မဲ့ဖြစ်မှုကို အဆုံးသတ်ချင်နေတာပါ။

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ လက်ရှိအချိန်မှာ အကောင်းဆုံးပုံစံကို ပိုင်ဆိုင်ထားတာကြောင့် ခရစ္စမတ်ကျိန်စာကို ကျော်လွှားပြီး ဆုဖလားတွေကို ရာသီကုန်ချိန်မှာ ကိုင်မြှောက်နိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉

ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) သည်  ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနူတင် ချန်ဗီရာကူလ် (Anutin Charnvirakul) နှင့် ဖုန်းပြောဆိုချိန်က ထိုင်းနှင့်ကမ္ဘောဒီးယား ပဋိပက္ခနှင့်ပတ်သက်ပြီး “လမ်းဘေးမတော်တဆမှု” ဟု သုံးနှုန်းပြောဆိုခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်က ထိုင်းပြည်သူများကို ဒေါသထွက် နာကျင်စေခဲ့သည့် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ Huay Santamaria အရပ်တွင် မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက်မူ မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရသူများသည် စစ်သားများ ဖြစ်သည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ထက် ပိုသည်။

၎င်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ဦး၏ သား၊ တစ်စုံတစ်ဦး၏ ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ဦး၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။

ပိုအရေးကြီးသည့် အချက်မှာ ၎င်းတို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ကို ကာကွယ်ရင်း ဒဏ်ရာရခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ရှေ့မှာ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အပစ်ရပ် သဘောတူညီမှု ယူကြစဉ်

ထို့ကြောင့် ထရမ့်၏ အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည့် လမ်းဘေး မတော်တဆမှုဆိုသည့် ပြောကြားချက်သည် မှားယွင်း နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြေမြှုပ်မိုင်းများသည် သူ့အလိုလို ပေါက်ကွဲခြင်းမရှိပေ။

အထက်ဖော်ပြပါ ဖြစ်စဉ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား စစ်သားများက လူများကို ထိခိုက်စေရန် သို့မဟုတ် သေဆုံးစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြေမြှုပ်မိုင်းများကို ထောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ်လည်း မဟုတ်ပေ။

ယခင်က နယ်စပ်ဒေသတစ်လျှောက် မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ် ၇ ကြိမ်ခန့် ရှိခဲ့သည်ဟု ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စီဟဆက် ဖူအန်ကက်ကော (Sihasak Phuangketkeow) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ မြေမြှုပ်မိုင်းများ ပေါက်ကွဲသည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် ထိုင်းက ကမ္ဘောဒီးယားကို မြေမြှုပ်မိုင်းများ ဖယ်ရှား ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် အခြေအနေမှာ ထူးခြားမလာခဲ့ပေ။

အမှန်တရားကို ပြောရမည်ဆိုပါက ထိုဖြစ်စဉ်များကို မတော်တဆမှုဟု ခေါ်ဆိုခြင်းသည် မိုင်းများကို ရည်ရွယ် ချက်ရှိရှိ ထောင်ထားသည်ဆိုသည့် အချက်ကို မျက်ကွယ်ပြုရာ ရောက်နေသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံက ထိုမြေမြှုပ်မိုင်းများ အန္တရာယ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ သတိပေးခဲ့သော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားက အရေးတယူ ဖြေရှင်းခြင်းမရှိပေ။

ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားသည် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်က မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူ (Kuala Lumpur) မြို့တော်တွင် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၌ မြေမြှုပ်မိုင်းများ ရှင်းလင်းရေးကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ပူးတွဲကြေညာချက်၌ သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။

ထိုသဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်နှင့် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါ အီဘရာဟင် (Anwar Ibrahim) တို့က ပူးတွဲတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် မည်သည့် တိုးတက်မှုမှ ဖြစ်ထွန်းမလာခဲ့ပေ။

ထရမ့်၏ မှတ်ချက်စကားသည် အဆပေါင်းသန်းချီ ပိုမိုနာကျင်စေရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုမှတ်ချက်စကားသည် အမေရိကန်ထံမှ ထွက်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၉၀ ကျော်ကြာ မိတ်ဆွေများဖြစ်ခဲ့သည့် အချက်ကို မေ့လျှော့ထား၍ မရပေ။

ထိုင်းသည် ၁၈၃၃ ခုနှစ်က အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး အာရှနိုင်ငံဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါတို့ ရှေ့မှာ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အပစ်ရပ် သဘောတူညီကြစဉ်

ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် အတူတကွ တိုက်ပွဲဝင်ခြင်း၊ စစ်သားများကို ပူးတွဲလေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးအပေါ် တစ်ဦး ယုံကြည်မှုများ ရှိခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မဟာမိတ်များ၊ မိတ်ဖက်များနှင့်အတူ ဒေသတွင်း ပူးတွဲ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ကာလအတွင်း ထိုင်းနှင့် အမေရိကန်သည် ဒေသတွင်း အကြီးဆုံး စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုကို ပူးတွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မိတ်ဆွေများအဖြစ် အမေရိကန်သမ္မတသည် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မချမှတ်မီ နှစ်ဖက်စလုံးမှ အသံများကို နားထောင်သင့်သည်။

ထိုင်းလူမျိုး အများစုကမူ ထရမ့်သည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အသံကိုသာ နားထောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ အသံကို နားထောင်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ခံစားနေရသည်။

ထရမ့်သည် ထိုင်းနှင့်ကမ္ဘောဒီးယား ခေါင်းဆောင်များကို ဖုန်းဆက်သွယ် ပြောဆိုခြင်းမပြုမီ နောက်ဆုံးရ အခြေအနေများကို သိရှိနိုင်ရန် ဘန်ကောက် (Bangkok) နှင့် ဖနွမ်ပင် (Phnom Penh) မြို့တော်များသို့ ထိပ်သီး အမေရိကန်ထိပ်သီးအရာရှိတစ်ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။

ထိုင်းသည် နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ နှစ်နိုင်ငံ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို အဖြေရှာရေးတို့ကို လိုလားကြောင်း အနူတင်နှင့် သီဟဆက်တို့က ထပ်တလဲလဲ ပြောကြားခဲ့ သည်။

သို့သော် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန် အမှန်တရားအပေါ် အခြေခံရန်လိုအပ်ပြီး မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့် အခြေအနေ များကို မျက်ကွယ်ပြု၍ မရနိုင်ပေ။

လက်ရှိတွင် ထိုင်းလူမျိုးများက ဖြေဆိုရခက်ခဲသည့် မေးခွန်းများကို မေးလာကြပြီဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းများမှာ အမေရိကန်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကို တန်းတူညီမျှ မိတ်ဖက်တစ်ဦးအဖြစ် လေးစားဆဲ ရှိ၊ မရှိ ဖြစ်သည်။ 

အာရှတွင်  အမေရိကန်၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနှင့် အကြီးမြတ်ဆုံး မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ထိုင်းသည် အမေရိကန် အတွက် အရေး ပါ၊မပါနှင့် ထိုင်းသည် အလွယ်တကူ မေ့လျော့ခံရဖွယ် ရှိ၊မရှိ အစရှိသည့် မေးခွန်းများဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းများသည် စိတ်ပျက်မှုများကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အမုန်းတရားအပေါ် အခြေခံပြီး ထွက်ပေါ် လာသည့် မေးခွန်းများ မဟုတ်ပေ။

အမေရိကန်အနေဖြင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်သည့် အကြောင်းရင်းများကို ပွင့်လင်းသည့် စိတ်သဘောထားဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ထရမ့် အနေဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထင်ရှားဆုံး ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်သူ ဖြစ်ချင်မည်ဆိုပါက အသံများကို ပိုမိုနားထောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထရမ့်အနေဖြင့် မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် အမှန်တရားကို သိရှိရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။

ထို့ကြောင့်  မကြာသေးခင်က ပြောကြားခဲ့သည့် မှတ်ချက်ကဲ့သို့ ထရမ့်၏ အလွယ်တကူပြောကြားသည့် စကားလုံးများသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးများကို အဖုအထစ်သာ ဖြစ်လာစေနိုင်မည်ဖြစ်ပေသည်။

Source: Thai PBS World

CNI Sport Article 

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၈

မြန်မာ့ဘောလုံးလောကရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ နိုင်ငံအသင်းတွေရဲ့ ရလဒ်တွေကို ကြည့်ရမယ်ဆိုရင် အောင်မြင်မှုက ရှားပါးခဲ့ပြီး ရှုံးနိမ့်မှုတွေနဲ့ ငိုကြွေးခဲ့ရတာတွေက ပိုပြီးများခဲ့တာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲမှာ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် သက်တမ်းလိုက် အသင်းတွေနဲ့ ဖူဆယ်အသင်းတွေဟာ နိုင်ငံတကာပွဲတွေ အများအပြား ကစားခဲ့ကြပေမယ့် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှု၊ ယူ-၁၇ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီး အသင်းတွေရဲ့ အာရှဖလားခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်တာသာ ပျော်ရွှင်ခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

အနီးစပ်ဆုံး ကစားခဲ့တဲ့ ထိုင်းဆီးဂိမ်းစ်မှာဆိုရင် မြန်မာ ယူ-၂၂ အသင်း၊ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် အမျိုးသမီးအသင်း၊ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီး ဖူဆယ်အသင်းတွေဟာ ဘာအောင်မြင်မှုမှ ရယူနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ အိမ်ပြန်လာခဲ့ကြ ရပါတယ်။ 

မြန်မာ ယူ-၁၇ အသင်းကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာအသင်းတွေဟာ ထိုင်းဆီးဂိမ်းစ်မှာ မြန်မာပရိသတ် အများအပြားရဲ့ အားပေးမှုကို ရခဲ့ကြပေမယ့် ပရိသတ် တွေကို ပျော်ရွှင်အောင် မလုပ်ပေးနိုင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ကစားခဲ့တဲ့ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် အမျိုးသားအသင်းကြီးရဲ့ ရလဒ်တွေကို ကြည့်ရမယ်ဆိုရင် သူတို့ ဟာ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲအဖွင့်ပွဲစဉ် ၂ ပွဲကို အနိုင်ရလဒ်နဲ့ စတင်ခဲ့တာကြောင့် ခြေစစ်ပွဲအောင်မြင်ဖို့ မျှော်လင့် လာခဲ့ကြပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် မြန်မာအသင်းဟာ ဆီးရီးယားအသင်းနဲ့ ကစားခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံး ၂ ပွဲစလုံး အရေးနိမ့်ပြီး အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်မယ့် မျှော်လင့်ချက်တွေကို အဆုံးသတ်ခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ပရိသတ်အားပေးမှု အခိုင်အမာ ရရှိခဲ့တဲ့ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် အမျိုးသမီး အသင်းကြီးဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့တဲ့ ပွဲတွေထဲမှာ နီပေါဖိတ်ခေါ် ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သလို အာဆီယံ ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ဒုတိယ ရရှိခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် မြန်မာ အမျိုးသမီးအသင်းဟာ အများကြီး မျှော်လင့်ထားတဲ့ အာရှဖလားပြိုင်ပွဲမှာ ခြေစစ်ပွဲ မအောင်မြင် ခဲ့သလို ဆီးဂိမ်းစ်ပြိုင်ပွဲမှာ အုပ်စုအဆင့်နဲ့သာ ကျေနပ်ခဲ့ရပါတယ်။ 

မြန်မာ ယူ-၂၂ အမျိုးသားအသင်းကတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ကစားခဲ့တဲ့ ပွဲတွေမှာ တစ်ပွဲမှ နိုင်ပွဲမရခဲ့သလို ပရိသတ် တွေရဲ့ ဝေဖန်မှု အများဆုံးခံခဲ့ရတဲ့ အသင်းလို့ ပြောရမှာပါ။

မြန်မာ ယူ-၂၂ အသင်းဟာ အာဆီယံ ယူ-၂၃ ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ၊ အာရှ ယူ-၂၃ ခြေစစ်ပွဲတွေမှာ အုပ်စုအဆင့်၊ ခြေစစ်ပွဲအဆင့်တွေနဲ့သာ ကျေနပ်ခဲ့ရသလို ဆီးဂိမ်းစ်ပြိုင်ပွဲမှာလည်း အုပ်စုပွဲစဉ် ၂ ပွဲစလုံးအရေးနိမ့်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

 မြန်မာအမျိုးသားအသင်းကို တွေ့ရစဉ် 

မြန်မာ ယူ-၂၀ အမျိုးသမီးအသင်းဟာ အိမ်ကွင်းမှာ ကစားခဲ့တဲ့ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲမှာ အုပ်စုတွင်း တတိယ နေရာသာရခဲ့ပြီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်း မရှိတာပါ။ 

မြန်မာ ယူ-၁၇ အမျိုးသမီးအသင်းကတော့ အိမ်ကွင်းမှာ ကစားခဲ့ရတဲ့ အာရှဖလားခြေစစ်ပွဲမှာ မကာအို၊ အင်ဒိုနီးရှားအသင်းတို့ကို အနိုင်ရပြီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပါတယ်။ 

မြန်မာ ယူ-၁၇ အမျိုးသားအသင်းကလည်း အိမ်ကွင်းမှာ ကစားခဲ့ရတဲ့ အာရှဖလားခြေစစ်ပွဲမှာ အိုမန်၊ အာဖဂန် နစ္စတန်၊ နီပေါတို့ကို အနိုင်ရပြီး ဆီးရီးယားအသင်းနဲ့ သရေကျကာ ခြေစစ်ပွဲအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကွင်းလုံးပြည့် လာအား ပေးခဲ့တဲ့ ပရိသတ်တွေကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့ပါတယ်။

ဖူဆယ်အမျိုးသားအသင်းနဲ့ အမျိုးသမီးအသင်းတို့ဟာ ဆီးဂိမ်းစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ရလဒ်ဆိုးတွေနဲ့ ထွက်ခွာခဲ့ရသလို ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲကစားခဲ့တဲ့ ပြိုင်ပွဲတွေမှာလည်း အောင်မြင်မှုတွေနဲ့ ဝေးကွာခဲ့ပါတယ်။ 

အဲ့ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဟာ လာမယ့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ထဲ ယှဉ်ပြိုင်ရမယ့် နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲတွေ အတွက် သက်တမ်းလိုက် အသင်းတွေကို ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲမှုတွေ ပြုလုပ်ရမှာဖြစ်သလို အာရှဖလား ပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရမယ့် ယူ-၁၇ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီးအသင်းတို့ကို အောင်မြင်မှုရနိုင်အောင် ပံ့ပိုးမှုတွေ အများ အပြား ပြုလုပ်ဖို့ လိုအပ်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလက အာဖဂန်နစ္စတန်တွင် တာလီဘန်တို့သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နှင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည့် အခြေအနေနှင့်မတူသည့် အချက်မှာ ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂန်နိုင်ငံ၏ ဘိန်းစိုက်ခင်းများ ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။

ထိုအချိန်မတိုင်မီ ၂၀၂၁ ခုနှစ်က အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘိန်းဖြူ ထုတ်လုပ်မှု စုစုပေါင်း၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။

သို့သော် အာဖဂန်၏ ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုများ ကျဆင်းသွားချိန်တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စျေးကွက်သည် အာဖဂန်၏ ဘိန်းဖြူနေရာ၌ အစားထိုးနိုင်မည့် အရင်းအမြစ်တစ်ခု ချက်ချင်းလိုအပ်လာခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တပ်မတော်က အာဏာကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

ထိုတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း (EAO) များသည် ဝင်ငွေလိုအပ်ပြီး ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို အားပေး ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသတို့ ထိစပ်နေသည့် ရွှေတြိဂံဒေသသည် ယခင်ကတည်းက ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု အများဆုံး နေရာများထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ရွှေတြိဂံဒေသ၏ အဆင်သင့်ရှိနေသည့် အခြေခံ အဆောက်အအုံနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းတို့က ဘိန်းထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို အိန္ဒိယ၏ အိမ်နောက်ဖေးကွက်လပ် (အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသ) သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိသွားစေခဲ့သည်။

သို့သော် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကြောင့် အရှိန် ရလာခဲ့သည့် မူးယစ်ဆေးဝါး စျေးကွက်၌ ဘိန်းတစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ဘဲ နောက်ထပ် တစ်ခုလည်း ရှိနေသည်။

ထိုမူးယစ်ဆေးမှာ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် မက်သာဖက်တမင်း စိတ်ကြွမူးယစ်ဆေးဖြစ်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လက NUG လက်အောက်ခံ ယင်းမာပင်ခရိုင် PDF တွေ သယ်လာတဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးတွေ ကို ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က ဟားခါးမြို့နယ်ထဲမှာ ဖမ်းမိခဲ့စဉ်

ရွှေတြိဂံဒေသတွင် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက ရှိခဲ့သည့် မက်သာဖက်တမင်း စျေးကွက်သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံးစျေးကွက်အဖြစ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များနှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များက မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းမှုများကို အရှိန်မြှင့်တင် ခဲ့ချိန်က မူးယစ်ဆေးဝါးဂိုဏ်းများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းများကို မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြ သည်။

“ဝ”ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်(UWSA)ကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ဘိန်းဖြူ စီးပွားရေးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများကို ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်း တစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများကို ထုတ်လုပ်ခြင်းသည် ဘိန်းစိုက်ခင်းများကဲ့သို့ မြေနေရာ များ မလိုအပ်ဘဲ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ထုတ်လုပ်နိုင်သဖြင့် အမြတ်အစွန်းလည်း ပိုမိုများပြားသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် မက်သာဖက်တမင်း ထုတ်လုပ်မှုသည် ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ 

အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများ တုံ့ဆိုင်းမှု၊ အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့် EAO များ၏ ငွေကြေး လိုအပ်ချက်များသည် တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါးများ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အခွင့်အလမ်းများကို ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မက်သာဖက်တမင်း ထုတ်လုပ်မှုအတွက် ထင်ရှားသည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာရုံး (UNODC) ကမူ မြန်မာနိုင်ငံသည် "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်သာဖက်တမင်း ဗဟိုချက်" ဟု တံဆိပ်ကပ်ခဲ့သည်။

မူးယစ်ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်သည့် စခန်းများသည်လည်း ပစ္စည်းကိရိယာ မပြည့်စုံသည့် အသေးစားစခန်းများ မဟုတ်တော့ဘဲ အလွန်ခေတ်မီ ဆန်းသစ်သည့် ဓာတ်ခွဲခန်းကြီးများဖြင့် လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည်။

အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့လာခြင်း
****************************************
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် မက်သာဖက်တမင်း သို့မဟုတ် ဘိန်းဖြူများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ မည်မျှ ပမာဏဖြင့် ရောက်ရှိခဲ့သည်ဆိုခြင်းကို တရားဝင် သုတေသနများ တရားဝင်စာရင်းများ  ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

သို့သော် မူးယစ်ဆေးဝါး ဖမ်းဆီးရမိမှု မှတ်တမ်းများအရ အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်နယ်နိမိတ်သည် မူးယစ်ဆေးဝါး များ ဖြတ်သန်းသည့် အရေးကြီးသော လမ်းကြောင်းနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်ကို ဖော်ပြနေသည်။

မူးယစ်ဆေးဝါးများကို အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း အထူးသဖြင့် မီဇိုရမ် (Mizoram) ပြည်နယ်၊ ချမ်ဖိုင် (Champhai) ခရိုင်မှ ဖြတ်ပြီးမှောင်ခိုကူးလေ့ရှိသည်။

UNODC ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် နှစ်အလိုက် အမ်ဖက်တမင်း အမျိုးအစား စိတ်ကြွဆေးများ ( မက်သာဖက်တမင်း စိတ်ကြွဆေးအများစု) ဖမ်းဆီးရမိမှုသည် လွန်ခဲ့သည့် ၅ နှစ်အတွင်း သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြ ထားသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်က အမ်ဖက်တမင်း အမျိုးအစား စိတ်ကြွမူးယစ်ဆေး (ATS) များ ဖမ်းဆီးရမိမှုသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကထက် ၅၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယတရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအာဏာပိုင်များက မှတ်တမ်း တင်နိုင်ခဲ့သည်။

မက်သာဖက်တမင်းများသည် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသကို ပုံစံနှစ်မျိုးဖြင့် ဝင်ရောက်သည်။ တစ်မျိုးမှာ ခရစ္စတယ်မက်သ် (Crystal meth) ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်မျိုးမှာ ယာဘ (Yaba) ဖြစ်သည်။ ယာဘသည် ထိုင်း ဘာသာစကားအရ "အရူးဆေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

အိန္ဒိယက မြန်မာဘက်က မူးယစ်ဆေးဝါးတွေကို ဖမ်းဆီးရမိစဉ်

၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသအနှံ့တွင် Crystal meth များ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ သည် မူးယစ်ဆေးပြဿနာ၏ အတိမ်အနက်ကို ဖော်ပြရာရောက်ခဲ့သည်။

မီဇိုရမ်ပြည်နယ် တစ်ခုတည်းမှာပင် ဧပြီလအတွင်းက meth ဆေးပြား ၅၂၇,၉၀၀ ကို ဖမ်းဆီးရိမိခဲ့ပြီး မေလတွင် ဘိန်းဖြူများနှင့်အတူ meth ဆေးပြား ၂,၆၂၅,၈၉၀ ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

အာသံပြည်နယ်တွင် meth ဆေးပြားများ အများဆုံး ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် ၅ ခု၌ စုစုပေါင်း meth ဆေးပြား ၅၀၀,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။

မဏိပူရပြည်နယ်တွင် ယာဘဆေးပြား ၁၀၀,၀၀၀ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ပြီး ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေး တစ်ခုအတွင်း ဘိန်းဖြူ ၇ ဒသမ ၇ ကီလိုဂရမ်နှင့် ဘိန်း ၆ ဒသမ ၇ ကီလိုဂရမ်တို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

တြိပူရပြည်နယ်တွင် ဆေးပြား ၁၇၁,၀၀၀ ကျော်နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၌ နာဂလန်းပြည်နယ်၌ ဆေးပြား ၅၈,၀၀၀ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

သို့သော် ထိုပမာဏသည် အမှန်တကယ် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများ၏ အစွန်းထွက်ပမာဏမျှသာ ရှိသည်။

မူးယစ်ဆေးဝါးပမာဏ အများအပြား ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုသာ သတင်းများတွင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အချက်အလက်များ စုဆောင်းမှု အားနည်းခြင်း၊ ဆေးပြား အရေအတွက်နှင့် အလေးချိန်တို့ကို သီးခြားစီခွဲပြီး သတင်း ထုတ်ပြန်ခြင်းတို့ကြောင့် မူးယစ်ဆေးဝါးများ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့်တိုင် ထုတ်လုပ်သည့် ပမာဏအတိအကျ ကို သိရှိရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလက အိန္ဒိယ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့၏ အထင်ကရ မူးယစ်ဆေးဝါး ဖမ်းဆီးရမိမှုဖြစ်စဉ်တွင် အန်ဒမန်ပင်လယ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသားများ လိုက်ပါလာသည့် ဆွဲပိုက်ချက် သင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်မှ ရူပီး ၃၆,၀၀၀ ကုဋေ တန်ဖိုးရှိ မက်သာဖက်တမင်း မူးယစ်ဆေး တန်ချိန် ၆၀၀၀ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ထိုဖမ်းဆီးရမိမှုအရ အိန္ဒိယသို့ ဝင်ရောက်နေသည့် မူးယစ်ဆေးဝါး ပမာဏသည် အလွန်များပြားနေကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြသရာ ရောက်ခဲ့သည်။

အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု
*************************************
မြန်မာနိုင်ငံမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဘိန်းဖြူ၊ မက်သာဖက်တမင်းနှင့် ယာဘဆေးပြားများ ဝင်ရောက်မှု မြင့်တက်လာခြင်းသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပြသနာတစ်ခုသာ မဟုတ်တော့ဘဲ ရေရှည်တွင် အကျိုး သက်ရောက်မှုများ ရှိလာမည့် အမျိုးသားလုံခြုံရေး ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယတွင် HIV ပျံ့နှံ့မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။

မီဇိုရမ်တွင် HIV ပျံ့နှံ့မှုနှုန်းသည် ၂ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ပျမ်းမျှ HIV ပျံ့နှံ့ မှုနှုန်း ၀ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ မြင့်တက်နေသည်။

မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ပြီးလျှင် HIV ပျံ့နှံ့မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး ပြည်နယ်များမှာ နာဂလန်းနှင့် မဏိပူရပြည်နယ်တို့ ဖြစ်သည်။

HIV အဓိက ကူးစက်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ဘိန်းဖြူနှင့် အခြား မူးယစ်ဆေးများကို အကြောထဲသို့ ထိုးသွင်းချိန် တွင် ဆေးထိုးအပ် တစ်ခုတည်းကို မျှဝေအသုံးပြုခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည့် လူငယ်များအတွက် ထိုကိစ္စသည် ကျန်းမာရေး အကျပ်အတည်း တစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်တော့ဘဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လူမှုရေး အကျပ်အတည်းတစ်ခုပါ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သို့သော် မူးယစ်ဆေးပြဿနာသည် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသ တစ်ခုတည်းတွင်သာ ရပ်တန့်သွားခဲ့ခြင်း မရှိပေ။

အိန္ဒိယ၏ နေရာအနှံ့တွင် မူးယစ်ဆေးပြားများကို နေရာဒေသနှင့် အရည်အသွေးအပေါ် မူတည်ပြီး ဆေးပြား တစ်ပြားလျှင် ရူပီး ၁၅၀၀ မှ ရူပီ ၅၀၀၀ အထိ ရောင်းချနေကြသည်။

ထိုစျေးနှုန်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ပျမ်းမျှလူငယ်များအတွက် ဝယ်ယူသုံးစွဲရန်  မတတ်နိုင်သည့် ပမာဏတော့ မဟုတ်ပေ။

ဒေသခံ စစ်သွေးကြွအဖွဲ့များ၊ ပြည်သူ့စစ်များအတွက် လက်နက်ခဲယမ်းများ ဝယ်ယူရန်၊ ကေဒါများကို ထောက်ပံ့ ကြေးပေးရန်၊ လေ့ကျင့်ရေး စခန်းများကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန်နှင့် မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် မူးယစ်ဆေးဝါးများသည် ဝင်ငွေ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

မြန်မာက မူးယစ်ဆေးဝါးတွေကို ဖျက်ဆီးဖို့ပြင်ဆင်နေစဉ်

အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ရှားပါးသည့် ဒေသတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အဖွဲ့မျာသည် လူငယ်များကို လွယ်ကူစွာ ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။

ဤနေရာတွင် အရေးကြီးသည့် အချက်တစ်ခုမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း(EAO) များကသာ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ တရုတ် မူးယစ်ဂိုဏ်းများ၏ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများလည်း ပါဝင်နေသည်။

ထိုကွန်ရက်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်များအနီးတွင် လှုပ်ရှားနေပြီး တရားမဝင် အဖွဲ့အစည်းများသာမက  အဂတိလိုက်စားနေသည့် တရားဝင် အဖွဲ့အစည်းများလည်း ပါဝင်နေသည်။

ထို့ပြင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် မူးယစ်ဆေးဝါးဂိုဏ်းများ အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာအုပ်စုများသည် အာသံနှင့် တြိပူရပြည်နယ် များသို့ ယာဘဆေးပြားများ ဝင်ရောက်လာမှုအတွက် တာဝန်ရှိသည့် အဖွဲ့များဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယအနေဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးမှုကို ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်းကို နားလည် သဘောပေါက်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထိုပြသနာကို အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်ကတည်းက အိန္ဒိယသည် မြန်မာနှင့်ဆက်ဆံရာတွင် အလွန် သတိကြီးစွာထားပြီး အရဲစွန့် ဆက်ဆံခဲ့ရ ခြင်း ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံ့အကျိုးစီးပွားကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ Stakeholder များနှင့် ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများကို ဖွင့်ထားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ ဟန်ချက်ညီစွာ ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်မှုသည် အိန္ဒိယထံမှ မဟာဗျူဟာမြောက် ထောက်ပံ့မှုနှင့် နိုင်ငံရေး ထောက်ခံမှုကို မျှော်လင့်နေသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

သို့သော် ယခုအချိန်သည် EAO များကို အိန္ဒိယဘက်မှ ဖြေဆိုရန် ခက်ခဲမည့် မေးခွန်းကို မေးရန် အချိန်ကျပြီ ဖြစ်သည်။

ထိုမေးခွန်းမှာ EAO များအနေဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ရေးစစ်ပွဲတွင် အိန္ဒိယနှင့် ပူပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ပြင်ဆင်ပြီးပြီလော ဟူသည့် မေးခွန်းဖြစ်ပေသည်။

Source: The Print

CNI Sport Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂

၂၀၂၅-၂၆ ရာသီ ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲရဲ့ League phase ကတော့ ပွဲစဉ် ၆ ပွဲအထိ ကစားပြီးပြီဖြစ်လို့ လက်ကျန်ပွဲစဉ် ၂ ပွဲသာကစားဖို့ ကျန်ရှိပါတော့တယ်။

ဒီရာသီ ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲကို ပရီးမီးယားလိဂ်က အသင်း အများဆုံးအဖြစ် ၆ သင်းအထိ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်နေ တာပါ။ ပွဲစဉ် ၆ အထိ ကစားအပြီးမှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ကလပ်အသင်းတွေရဲ့ ရလဒ်တွေဟာ ကောင်းမွန်နေတယ် လို့ ပြောရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှာ ထိပ်ဆုံးအသင်း ၈ သင်းဟာ ၁၆ သင်းအဆင့်ကို အလိုအလျောက် တက်ခွင့်ရမှာဖြစ်ပြီး အဆင့် ၉ ကနေ ၂၄ အတွင်းမှာ ရပ်တည်နေတဲ့ အသင်းတွေဟာ ၁၆ သင်းအဆင့်တက်နိုင်ဖို့ ပလေးအော့ဖ် အဆင့် ယှဉ်ပြိုင်ရမှာပါ။ 

ထိပ်ဆုံးအသင်း ၈ သင်းထဲမှာ ပရီးမီးယားလိဂ် ကလပ်တွေဖြစ်တဲ့ အာဆင်နယ်နဲ့ မန်စီးတီးအသင်း ပါဝင်နေပြီး အာဆင်နယ်အသင်းက အဆင့် ၁ ၊ မန်စီးတီးအသင်းက အဆင့် ၄ နေရာမှာ ရပ်တည်နေပါတယ်။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှာ ရာနှုန်းပြည့် အနိုင်ရထားတဲ့ တစ်သင်းတည်းသော အသင်းဖြစ်ပြီး လက်ကျန် ၂ ပွဲမှာ ၁ မှတ်ရရှိတာနဲ့ ၁၆ သင်းအဆင့်ကို တက်နိုင်မှာပါ။ 

အာဆင်နယ်အသင်းဟာ လက်ကျန် ၂ ပွဲအဖြစ် အင်တာမီလန်၊ ကိုင်ရတ်အသင်းတို့နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်လို့ နောက် တစ်ဆင့်ကို တိုက်ရိုက် တက်နိုင်မယ်ဆိုတာ သေချာနေပါတယ်။ 

၁၆ အသင်းအဆင့် အသင်းစာရင်းကိုတွေ့ရစဉ်

မန်စီးတီးအသင်းကတော့ လက်ကျန် ၂ ပွဲအဖြစ် ဘိုဒိုဂီလင့်မ်၊ ဂါလာတာစာရေးအသင်းတို့နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရမှာပါ။ 

အနိမ့်ဆုံး ပလေးအော့ဖ် ကစားခွင့်ရဖို့ သေချာနေပြီဖြစ်တဲ့ မန်စီးတီးအသင်းဟာ အဆင့် ၈ အောက်မှာ ရပ်တည် နေတဲ့ အသင်းတွေနဲ့ ရမှတ်ကွာဟမှု ကျဉ်းမြောင်းနေပါတယ်။ 

အဲ့ဒါကြောင့် မန်စီးတီးအသင်းဟာ ၁၆ သင်းအဆင့် တိုက်ရိုက် တက်နိုင်ဖို့ လက်ကျန် ၂ ပွဲစလုံး ရလဒ်ကောင်း ရယူနိုင်ဖို့ လိုအပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

လီဗာပူးလ်အသင်းဟာ ထိပ်ဆုံးအသင်း ၈ သင်းအပြင်ဘက် အဆင့် ၉ နေရာမှာ ရပ်တည်နေပေမယ့် သူ့အပေါ်က အသင်းတွေနဲ့ ရမှတ်တူပြီး ဂိုးကွာခြားချက်ကြောင့် ဒီအဆင့်မှာ ရပ်တည်နေတာပါ။

လီဗာပူးလ်အသင်းရဲ့ လက်ကျန် ၂ ပွဲကို ကြည့်ရရင် မာဆေးလ်၊ ကာရာဘတ်အသင်းတို့နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရမှာဖြစ်ပြီး မာဆေးလ်အသင်းနဲ့ အဝေးကွင်း ပွဲစဉ်မှာသာ ရလဒ်ကောင်း ရယူနိုင်ရင် ထိပ်ဆုံး ၈ သင်းထဲ ဝင်ရောက်ပြီး ၁၆ သင်း အဆင့်ကို တိုက်ရိုက်တက်နိုင်မယ့် အခွင့်အရေး ရှိနေပါတယ်။

စပါး၊ နယူးကာဆယ်နဲ့ ချယ်လ်ဆီးအသင်းတို့က ထိပ်ဆုံး ၈ သင်း အပြင်ဘက်ဖြစ်တဲ့ အဆင့် ၁၁၊ ၁၂ နဲ့ ၁၃ နေရာတွေမှာ အစဉ်အလိုက် ရပ်တည်နေကြပါတယ်။ 

သူတို့တွေကလည်း ထိပ်ဆုံး ၈ သင်းထဲက အသင်းတွေနဲ့ ရမှတ်ကွာဟမှုက ကျဉ်းမြောင်းတာကြောင့် သူတို့ အတွက်လည်း ၁၆ သင်းအဆင့် တိုက်ရိုက် တက်နိုင်မယ့် မျှော်လင့်ချက် ရှိနေတာပါ။

စပါးအသင်းဟာ လက်ကျန် ၂ ပွဲအဖြစ် ဂျာမန်ကလပ်တွေဖြစ်တဲ့ ဒေါ့မွန်၊ ဖရန့်ဖတ်အသင်းတို့နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှာ ပြသနေတဲ့ သူတို့ရဲ့ပုံစံကို ဆက်ထိန်းနိုင်ရင် မျှော်လင့်ချက် ရှိနေပါတယ်။ 

လီဗာပူးလ်အသင်းကို တွေ့ရစဉ်

နယူးကာဆယ်အသင်းကတော့ PSV၊ PSG အသင်းတို့နဲ့ လက်ကျန်ပွဲစဉ် ကစားရမှာဖြစ်လို့ တိုက်ရိုက် ဝင်ခွင့်ထက် ပလေးအော့ဖ်အဆင့် ကစားရဖို့ကိုသာ ပိုပြီးအာရုံစိုက်ရနိုင်တာပါ။ 

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ လက်ကျန် ၂ ပွဲအဖြစ် ပါဖို့စ်၊ နာပိုလီအသင်းတို့နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး နာပိုလီအသင်းနဲ့ အဝေးကွင်းပွဲမှာ ရလဒ်ကောင်း ရယူနိုင်ရင် ၁၆ သင်းအဆင့် တိုက်ရိုက်တက်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ချက်ရှင်သန်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် သူတို့တွေဟာ ထိပ်ဆုံး ၈ သင်းထဲက အသင်းတွေ ရလဒ်ကောင်း မရရှိမှသာ ၁၆ သင်းအဆင့် တိုက်ရိုက်တက်နိုင်မယ့် အခွင့်အရေးရမှာဖြစ်ပြီး ဒီလိုမှမဟုတ်ရင် ပလေးအော့ဖ်အဆင့် သေချာဖို့အတွက် လုပ်ရမှာပါ။ 

ပရီးမီးယားလိဂ် ထိပ်သီးတွေဖြစ်တဲ့ အာဆင်နယ်၊ မန်စီးတီးနဲ့ လီဗာပူးလ်အသင်းတို့ဟာ ထိပ်ဆုံး ၈ သင်းထဲဝင်ပြီး နောက်တစ်ဆင့်ကို တိုက်ရိုက်တက်နိုင်ဖို့ အခြေအနေကောင်းနေပါတယ်။ 

အဲ့ဒါကြောင့် ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲကို ယှဉ်ပြိုင်နေတဲ့ ပရီးမီယားလိဂ် ၆ သင်းထဲက ဘယ်အသင်းတွေက ၁၆ သင်း အဆင့် တိုက်ရိုက်တက်ပြီး ဘယ်အသင်းတွေက ပလေး‌အော့ဖ် ကစားကာ ၁၆ သင်းအဆင့် တက်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်း ကြမလဲဆိုတာ လာမယ့်ပွဲစဉ်တွေမှာ မြင်တွေ့ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၆

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေး အားပြိုင်မှုများကို မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသော်လည်း ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကြောင့် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာဆီနာ (Sheikh Hasina) သေဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ Awami League ပါတီလည်း ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။

လူအများအပြား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး သက်တမ်းရင့် နိုင်ငံရေး အင်အားစုများသည် နိုင်ငံရေးစင်မြင့်ထက်တွင် ပြန်လည်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်စဉ်များအရ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် သာမန် အစိုးရအဖွဲ့ အပြောင်းအလဲ တစ်ခုထက်ပိုသည့် အခင်းအကျင်း နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်ကို ပြသနေခြင်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးအင်စတီကျူးရှင်းများ အားနည်းလာချိန်တွင် ထိုကဲ့သို့ ပရမ်းပတာ အခြေအနေများသည် ဘူးပေါ်သလို ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ 

အာဏာနှင့် တာဝန်ခံမှုကြား ဟန်ချက်ညီမှု ကျိုးပျက်သွားချိန်တွင် နိုင်ငံရေးစနစ်သည်လည်း လျင်မြန်စွာ ယုတ်လျော့သွားပုံကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဖြစ်စဉ်က သက်သေပြရာ ရောက်နေသည်။

ဟာဆီနာ ကျဆုံးမှုသည် ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု တစ်ခုတည်းသာ အဆုံးသတ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ အလွန်ခိုင်မာသည့် ဗဟိုက ချုပ်ကိုင်ထားသော အချုပ်အခြာ အာဏာအပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် စနစ်တစ်ခုလည်း ပြိုလဲသွားခြင်းဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နိုင်ငံရေးကို Awami League ပါတီက ဆယ်စုနှစ် တစ်စုကျော်ကြာ ဝန်းရံထားခဲ့ပြီး ထိုပါတီသည် ဗျူရိုကရေစီစနစ်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ရက်များကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။

ဟာဆီနာကို ဆန့်ကျင်သူများက ဟာဆီနာ၏ အစိုးရသည် လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားသည်ဟု ဝေဖန်ကြ သည်။ ထောက်ခံသူများကမူ ဟာဆီနာ၏ အစိုးရသည် တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ယူဆောင်လာ ပေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ထိုယူဆချက် နှစ်ခုစလုံးတွင် အမှန်တရားအချို့ ပါဝင်နေသည်။

သို့သော် ပိုပြီးအရေးကြီးသည့် မေးခွန်းတစ်ခုရှိသည်။ ထိုမေးခွန်းမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ လွှမ်းမိုးထားသော နိုင်ငံရေး အင်အားစုတစ်ခု ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားချိန်တွင် မည်သည့် အရာများ ဖြစ်ပျက်လာနိုင် သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းဖြစ်သည်။

ရှိတ်ဟာဆီနာကို ဖြုတ်ချခဲ့သော ဆန္ဒပြ လူငယ်တွေကို တွေ့ရစဉ်

ထိုမေးခွန်းကို မကြာသေးမီ လများအတွင်းက ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များက အဖြေပေးနိုင်ခဲ့သည်။

အင်စတီကျူးရှင်းများသည် ၎င်းတို့ဘာသာ အလိုအလျောက် ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ဦးဆောင် နိုင်မည့် အင်အားစုကို လိုအပ်နေသည်။

Awami League ပါတီ ကျဆုံးခြင်းက နိုင်ငံရေးနယ်ပယ် မည်မျှကျဉ်းမြောင်းလာသည်ကို ပြသခဲ့သည်။

ဒီမိုကရေစီခိုင်မာသည့် နိုင်ငံများတွင် အင်အားကြီး နိုင်ငံရေးပါတီများက စနစ်ကို တည်ငြိမ်စေရန် ကူညီပေးသည်။

သို့သော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် နိုင်ငံရေးသည် Awami League ပါတီတစ်ခုနှင့် ဟာဆီနာ တစ်ဦးတည်း အပေါ်တွင် သာ အများအားဖြင့် မူတည်ခဲ့သည်။

ထိုဖွဲ့စည်းပုံ ဖယ်ရှားခံလိုက်ရချိန်တွင် အရေးပေါ် အစီအစဉ်တစ်ခု မရှိတော့ဘဲ နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်က ဟာဆီနာ၏ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းကို လိုက်နာခဲ့သည့် အစိုးရဌာနများသည် ယခုအခါ မည်သူ၏ ဦးဆောင်မှုနောက်သို့ လိုက်ရမှန်းမသိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် လွတ်လပ်ခွင့် ပိုမိုရှိသော်လည်း ဦးတည်ချက်မရှိပေ။

အရေးအကြီးဆုံး အချက်မှာ နိုင်ငံရေး လေဟာနယ် ဖြစ်သွားချိန်တွင် အခွင့်အလမ်းကို စောင့်နေကြသည့် အခြား အင်အားစုများအတွက် နေရာလွတ်များကို ဖွင့်ပေးရာရောက်ခဲ့သည်။

ရှိတ်ဟာဆီနာကို တွေ့ရစဉ်

အခြေခံဥပဒေယိမ်းယိုင်ခြင်းနှင့် သဘောထား တင်းမာသည့် အင်အားစုများ ခေါင်းထောင်လာခြင်း
*****************************************************************************************
တစ်ချိန်က ဘေးဖယ်ခံထားရသည့် အင်အားစုများသည် ယခုအခါတွင် သက်ဝင်လှုပ်ရှားလာခဲ့ကြသည်။

Jamaat-e-Islami ပါတီနှင့် ၎င်းပါတီ၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Islami Chhatra Shibir အဖွဲ့တို့သည် ဟာဆီနာ ပြုတ်ကျခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ နောက်ပိုင်း လျင်မြန်စွာ အင်အားကောင်းလာခဲ့သည်။

၎င်းတို့ အင်အားစုသည် စစ်တကောင်း (Chittagong) ၊ ရာ့ဂျ်ရှဟီ (Rajshahi) နှင့် (Sylhet) မြို့များတွင် ထောက်ခံမှုများ အခိုင်အမာ ရရှိထားသည်။

Jamaat-e-Islami ပါတီနှင့် Islami Chhatra Shibir အဖွဲ့တို့က ၎င်းတို့ကိုယ်ကိုယ် အစ္စလာမ်မစ် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တရားမျှတမှုတို့ကို ကာကွယ်သူများအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။

Hefazat-e-Islam နှင့် အခြား ဘာသာရေး ကွန်ရက်များကဲ့သို့ အင်အားစုများသည်လည်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ထိုအင်အားစုများသည် အင်အားကြီး ပါတီများ မရှိသည့် နိုင်ငံရေး ဟာကွက်များတွင် အဖြည့်ခံ အင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်လာကြသည်။

အင်စတီကျူးရှင်း ပြိုလဲသည့် အခိုက်အတန့်အတွင်း သဘောထား တင်းမာသည့် အင်အားစုများသည် ခိုင်မာ အားကောင်းလာကြသည်။

၎င်းတို့သည် လျှင်မြန်စွာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး လူထုကို တိကျပြတ်သားသည့် မက်ဆေ့ချ်များ ဖြန့်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသမီးတွေ မဲထည့်ဖို့လုပ်နေကြစဉ်

ထိုအင်အားစုများသည် တရားဝင် အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များထက် ဗလီများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် ကွန်ရက်များ၊ ဒေသခံ အဖွဲ့အစည်းများကို အသုံးပြုပြီး လည်ပတ်နေကြသည်။

၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် လူထုကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် လူထုကို ကိုယ်စားပြုနေပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အခြားနိုင်ငံရေး ပလက်ဖောင်းများက အားနည်းနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် မိုဟာမက် ယူနွတ် (Muhammad Yunus) လက်ထက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းသည် နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းကို ပုံမှန်ပြန်ထိန်း သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။

သို့သော် Awami League ပါတီကို ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းသည် မဲဆန္ဒနယ်များတွင် နေရာလွတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် တောရောမြို့ပါ မကျန် ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေသည့် အင်အားအကြီးဆုံး Awami League ပါတီမပါဘဲ ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ယှဉ်ပြိုင်မှုကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် အင်အားနည်းသော်လည်း စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံရေး အင်အားစုများသည် လူထု၏ ဆွေးနွေးပွဲ စကားဝိုင်းများကို လွှမ်းမိုးထားသည်။

ထိုအခြေအနေများအောက်တွင် ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် တရားမျှတမှုရှိသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စစ်မှန်သည့် နိုင်ငံရေး ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ထင်ဟပ်စေမည် မဟုတ်ပေ။

သို့သော် လက်ရှိတွင် စည်းကမ်း တင်းကျပ်သည့် အယူဝါဒ အုပ်စုများသည် ခေါင်းထောင်လာသည်ကို ငြင်းနိုင် မည်မဟုတ်ပေ။

Jamaat-e-Islami ပါတီနှင့် ဆက်စပ်နေသော အဖွဲ့အစည်းများသည် ယခင်က ပိတ်ထားခဲ့သည့် ရုံးခန်းအဟောင်း များကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။

Islami Chhatra Shibir ကျောင်းသား အဖွဲ့ဝင်များကလည်း သက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များတွင် ပြန်လည်လှုပ်ရှား လာကြသည်။

အင်အားနည်းသည့် အစ္စလာမ်မစ် အုပ်စုများကလည်း မဟာမိတ်များဖွဲ့လာကြသည်။

ထိုအခြေအနေများက ယခင်က အခြေတည်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးစနစ် ဗဟိုချက်သည် ပြိုလဲသွားပြီး နိုင်ငံရေး လေဟာ နယ်တွင် မူဝါဒများကို ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ပြောဆိုပြီး စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့များက နေရာ ဝင်ယူလာသည့် လက္ခဏာများဖြစ်သည်။

ရှိတ်ဟာဆီနာနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရခေါင်းဆောင် ယူနွတ်ကို တွေ့ရစဉ်

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေးသာမဟုတ်ဘဲ ဒီမိုကရေစီကိုပါ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး
**************************************************************************
ယခင်အစိုးရအဖွဲ့သည် ကြီးမားသည့် အမှားများကို လုပ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများ၏ ဆန္ဒပြမှုကို အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များကို အာဏာသုံးပြီး နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။

ထိုလုပ်ရပ်များက နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

သို့သော် Awami League ပါတီကို ချက်ချင်း ဖယ်ထုတ်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြေရှင်းနည်းတော့ မဟုတ်ပေ။

နိုင်ငံရေးစနစ်သည် ယှဉ်ပြိုင်မှုရှိနေချိန်မှသာ အင်စတီးကျူးရှင်းများသည် တည်ငြိမ်နေမည်ဖြစ်သည်။

Awami League ပါတီကို ဖယ်ထုတ်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံရေးစနစ်သည် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အစွန်ရောက်မှုများနှင့် ဆက်နွှယ်မှု ရှိခဲ့သည့် အင်အားစုများကို မရည်ရွယ်ဘဲ အင်အားတောင့်တင်း သွားစေနိုင်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ စိန်ခေါ်မှုမှာ အုပ်ချုပ်သူကို ပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုသာ မဟုတ်ပေ။

စစ်မှန်သည့် စိန်ခေါ်မှုမှာ တရားမျှတသော နိုင်ငံရေးပြိုင်ဆိုင်မှုကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန်ဖြစ်သည်။

အပေါ်ယံ သုံးသပ်ကြည့်ပါက မှန်ကန်ပုံရသော်လည်း စစ်မှန်သည့် ပြိုင်ဆိုင်မှုမရှိသော ရွေးကောက်ပွဲများသည် အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေမည်ဖြစ်သည်။

အဓိက ပါတီများ မပါဝင်သော၊ ဟန်ချက်ညီသော အသံများ မပါဝင်သော၊ အားနည်းသော အင်စတီကျူးရှင်များသာ ပါဝင်သော စနစ်တစ်ခုသည် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များထက် အရေးကြီးသည့် အချက်များရှိသည်။

နိုင်ငံသားများ အနေဖြင့် စည်းမျဉ်းများသည် တသမတ်တည်း ရှိနေမည်ဟု ယုံကြည်ရမည်ဖြစ်သည်။

ပါတီများအနေဖြင့် အင်စတီးကျူးရှင်းများသည် ကြားနေဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ရမည်။

တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုဂ္ဂိုလ်များ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ သစ္စာစောင့်သိမှုသည် ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးတည်းအပေါ် မဟုတ် ဘဲ စနစ်အပေါ်တွင်ဖြစ်ကြောင်း နားလည်ရမည်ဖြစ်သည်။

လက်ရှိ အကျပ်အတည်းအရ အင်စတီးကျူးရှင်းများသည် စည်းမျဉ်းများထက် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနောက်ကို လိုက်နေ ကြောင်း ပြသနေသည်။

ထိုပုဂ္ဂိုလ်များ ရုတ်တရက် မရှိတော့ချိန်တွင် အင်စတီကျူးရှင်းများ ပြိုလွဲသွားမည်ဖြစ်သည်။

တရားရုံးများ၊ အစိုးရ အေဂျင်စီများ၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အဖွဲ့များသည် မရေရာသည့် အခြေအနေကို ရင်ဆိုင် နေရသည်။ ထို့ကြောင့် တည်ငြိမ်မှုပျက်ယွင်းသွားရခြင်းဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် သမိုင်းဝင် အလှည့်အပြောင်း ကာလသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

နောက်တက်လာမည့် အစိုးရအဖွဲ့သစ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် နောက်ထပ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည်အထိ နိုင်ငံရေးကို ပုံဖော်ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။

အာဏာပိုင်များ အနေဖြင့် တရားမျှတသည့် နိုင်ငံရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ပါတီတိုင်းသည် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး အစွန်းရောက်များ၏ အသံများကို စည်းမျဉ်းများနှင့် ထိန်းချုပ်ရ မည်ဖြစ်သည်။

အင်စတီကျူးရှင်းများအနေဖြင့်လည်း ဘက်မလိုက်ဘဲ တသမတ်တည်း ရှိရမည်ဖြစ်ပေသည်။

Source: Asia Times

CNI Sport Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၅

ဘရာဇီးလ်ကြယ်ပွင့် နေမာဟာ ဒူးဒဏ်ရာကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲ ကစားဖို့ရှိနေတဲ့ ဆန်းတို့စ်အသင်းရဲ့ ဘရာဇီးလ် ထိပ်တန်းလိဂ် လက်ကျန်ပွဲတွေကို ပါဝင်မကစားဖို့ ဆရာဝန်တွေရဲ့ အကြံပေးခြင်းကို ခံထားရပါတယ်။

ဒီအချိန်မှာ နေမာရဲ့ ငယ်ဘဝကလပ် ဆန်းတို့စ်အသင်းဟာ ဘရာဇီးလ် ထိပ်တန်းလိဂ်မှာ တန်းဆင်းဇုန်ထဲ ကျရောက်နေပြီး တန်းဆင်းရမယ့် အခြေအနေနဲ့ ကြုံတွေ့နေရပါတယ်။ 

နေမာဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တွေအတွင်းမှာ ဒဏ်ရာတွေနဲ့ ရုန်းကန်ခဲ့ရတဲ့သူ ဖြစ်တာကြောင့် ဆန်းတို့စ်အသင်းအတွက် ထပ်ပြီး ပါဝင်ကစားမယ်ဆိုရင် သူ့ရဲ့ဒဏ်ရာ အခြေအနေက ပိုပြီးဆိုးရွားသွားနိုင်တာပါ။ 

ဒါပေမယ့် နေမာကတော့ ဆရာဝန်တွေ သူ့ကိုအကြံပေးတာကို လျစ်လျူရှုပြီး တန်းဆင်းဇုန်ထဲ ကျရောက်နေတဲ့ ဆန်းတို့စ်အသင်းကို ကူညီပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

နေမာဟာ ဆန်းတို့စ်အသင်းက Sport အသင်းကို ၃ ဂိုး-ဂိုးမရှိနဲ့ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ပွဲမှာ အသင်းရဲ့ ပွဲထွက်လူစာရင်းထဲ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁ ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

နေမာကို တွေ့ရစဉ်

ဒါ့ပြင် နေမာဟာ ဂိုးဖန်တီးမှု ၁ ကြိမ်ပါ ပြုလုပ်ပြီး ဆန်းတို့စ်အသင်းကို အဖိုးတန် နိုင်ပွဲရယူပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ 

နေမာဟာ ဆန်းတို့စ်အသင်းက ဂျူဗင်တူဒီအသင်းကို ၃ ဂိုး-ဂိုးမရှိနဲ့ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ နောက်ထပ် ဘရာဇီးလ် ထိပ်တန်း လိဂ် ပွဲစဉ်မှာလည်း အသင်းရဲ့ ပွဲထွက်လူစာရင်းထဲ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဒီပွဲမှာတော့ နေမာဟာ အသင်းရရှိတဲ့ ၃ ဂိုးစလုံးကို ဟက်ထရစ်အဖြစ် သွင်းယူခဲ့တာပါ။ 

ဒီဟက်ထရစ်ဟာ နေမာအတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်က PSG အသင်းမှာ ကစားခဲ့ချိန်က နောက်ဆုံးအကြိမ် သွင်းယူ ပြီးနောက် ၃ နှစ်အကြာမှာ ပထမဆုံး ပြန်လည်သွင်းယူနိုင်တဲ့ ဟက်ထရစ်လည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

နေမာဟာ ဒဏ်ရာကြောင့် နာကျင်မှုတွေ ရှိနေပေမယ့် ဆန်းတို့စ်အသင်း တန်းမဆင်းရအောင် အကောင်းဆုံး ပေးဆပ်နေတာပါ။ 

ဆန်းတို့စ်အသင်းဟာ ၂ ပွဲဆက် အနိုင်ရခဲ့တာကြောင့် တန်းဆင်းဇုန်အပြင်ကို ထွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘရာဇီးလ် စီးရီးအေ အမှတ်ပေးဇယား အဆင့် ၁၄ နေရာမှာ ရပ်တည်နေပါတယ်။ 

ဆန်းတို့စ်အသင်းဟာ တန်းဆင်းဇုန်အထက် အဆင့် ၁၇ နေရာက ဗစ်တိုးရီးယားအသင်းနဲ့ ၂ မှတ်သာ ကွာဟတာ ကြောင့် နောက်ဆုံးပွဲစဉ်မှာ ရလဒ်ကောင်း ရယူနိုင်ဖို့ လိုအပ်နေသေးတာပါ။ 

ဆန်းတို့စ်အသင်းဟာ နောက်ဆုံးပွဲစဉ်အဖြစ် အမှတ်ပေးဇယားအဆင့် ၃ နေရာမှာ ရပ်တည်နေတဲ့ ခရူဇီယိုအသင်း နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

နေမာကို တွေ့ရစဉ်

နေမာကတော့ နောက်ဆုံး ပွဲစဉ်မှာလည်း ဆန်းတို့စ်အသင်းကို ရလဒ်ကောင်း ရယူပေးပြီး လာမယ့်ရာသီ ဘရာဇီးလ် ထိပ်တန်းလိဂ်မှာ ဆက်ပြီးရှိနေနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ 

နေမာဟာ ဆန်းတို့စ်အသင်းကို ဘရာဇီးလ် ထိပ်တန်းလိဂ်မှာ ဆက်ပြီးရှိအောင် ကူညီပေးပြီးရင် ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲမှာ ဘရာဇီးလ်အသင်း လူစာရင်းထဲ ပါဝင်နိုင်ဖို့ ပစ်မှတ်ထားနေတာပါ။

နေမာဟာ ဒဏ်ရာနှိပ်စက်မှုတွေကြောင့် ဘရာဇီးလ်အသင်း လူစာရင်းနဲ့ ၂ နှစ်ကျော်ကြာ ဝေးကွာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘရာဇီးလ်အသင်းနည်းပြ အန်ဆယ်လော့တီက နေမာဟာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကို လိုက်ပါနိုင်တဲ့ ကစားသမား စာရင်းထဲမှာ ပါဝင်နေပြီး သူ့အနေနဲ့ အပြီးသတ် လူစာရင်းထဲ ပါဝင်နိုင်ဖို့ ၆ လအချိန်ရှိတယ်လို့ ပြောထားတာပါ။ 

နေမာကတော့ အခုအချိန်မှာ ဆန်းတို့စ်အသင်းကို တန်းမဆင်းရအောင် ကူညီပေးဖို့ အာရုံစိုက်နေပြီး သူ့ရဲ့ငယ် ဘဝကလပ်ကို ဘရာဇီးလ်စီးရီးအေမှာ ဆက်ပြီး ရှိနေနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၉

အမေရိကန်သည် လာမည့် ရက်ပိုင်းအတွင်း ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် စစ်ဆင်ရေးများကို နောက်ထပ် အဆင့်သစ်တစ်ခု စတင်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း နိုဝင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် ရိုက်တာသတင်းအေဂျင်စီ၏ သတင်း တစ်ရပ်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ရိုက်တာသည် အမည်မဖော်လိုသည့် အမေရိကန် အရာရှိလေးဦးကို ကိုးကားပြီး ထိုသတင်းကို ဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုအရာရှိ ၄ ဦးအနက် ၂ ဦးက ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလက်စ် မာဒူရို (Nicolas Maduro) ကို ဆန့်ကျင်သည့် အစီအစဉ်တွင် လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများသည် ပထမအဆင့် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုသတင်းသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁ လကျော်က ဗင်နီဇွဲလားတွင် လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများ ပြုလုပ်ရန် ဗဟိုထောက် လှမ်းရေး အေဂျင်စီ (CIA) ကို ညွှန်ကြားထားသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) ကြေညာချက် အပြီးတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ အမေရိကန်သည် မူးယစ်-အကြေမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်ဆိုသည့် ကြေညာချက်ဖြင့် ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင် စစ်အင်အား အလုံးအရင်း ဖြန့်ကြက်ချထားခဲ့သဖြင့် CIA ၏ စစ်ဆင်ရေး အစီအစဉ်ကို အများစုက ခန့်မှန်းသိရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းကတည်းက ထရမ့်သည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်ပြင်၌ မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးသည် ဟု ယူဆရသည့် သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

အမေရိကန် လေယာဉ်အုပ်စုကို တွေ့ရစဉ်

ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် အမေရိကန်၏ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှု များသည် ဒေသခံ ငါးဖမ်းသမားများကိုသာ ထိခိုက်စေခဲ့ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သည် ၎င်း၏ စစ်ရေး လုပ်ဆောင်ချက်များကို တရားမျှတကြောင်း ပြသနိုင်ရန်နှင့်  နိုင်ငံရေး ထိန်းချုပ် မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းရေးစစ်ပွဲကို အကြောင်းပြပြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့ ဖူးသည်ဟု ဝေဖန်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် CIA သည် မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးမှုနှင့် ပတ်သက် ဆက်နွှယ်မှုရှိနေကြောင်း The New York Times သတင်းစာ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် The CIA Drug Connection Is as Old as the Agency ဟူသည့် ဆောင်းပါးဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။

ထရမ့်က သူသည် ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် စစ်ပွဲဆင်နွှဲမည် မဟုတ်ကြောင်း မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့သည်။

သို့သော် သူသည် အာဏာရလာခဲ့ပြီးနောက် အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ဗင်နီဇွဲလားတွင် လည်း နောက်ထပ် ပဋိပက္ခတစ်ခုကို စတင်ရန် ပြင်ဆင်နေပုံပေါ်သည်။

အမေရိကန်သည် မာဒူရိုအား ပစ်မှတ်ထားနေသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ကျိုးကြောင်းခိုင်လုံမှု အားနည်းသည်။ 

အမေရိကန်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ဖန်တနိုင်းလ် မူးယစ်ဆေးဝါး ပြဿနာအတွက် ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့က မာဒူရိုကို အပြစ်ပုံချသည်။

သို့သော် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် ဖန်တနိုင်းလ် မူးယစ်ဆေးဝါးများ ထုတ်လုပ်ခြင်း မရှိပေ။

ဗင်နီဇွဲလား မူးယစ်မှောင်ခိုဂိုဏ်းများသည် ကိုကင်း အများစုကို ဥရောပသို့ တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ကို ဖန်တနိုင်းလ်များ တင်ပို့ခြင်းမရှိကြောင်း NBC News အပါအဝင် အမေရိကန်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ မာဒူရိုကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော် နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိဟက်ဆက် (Pete Hegseth) က ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအနီးတွင် အမေရိကန်၏ စစ်အင်အား တိုးမြှင့်မှုသည် မိမိတို့၏ အမိမြေကို ကာကွယ်ရန်နှင့် မူးယစ်-အကြမ်း ဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အမေရိကန်အစိုးရယန္တရား ရပ်ဆိုင်းမှုကြောင့် ဆင်းရဲချို့တဲ့သည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို အစား အစာ ထောက်ပံ့မှုများ လျှော့ချမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည့် ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတစ်ဦးက အမိမြေ ကာကွယ်ရေးဆိုသည့် မှတ်ချက်စကားကို ပြောကြားခဲ့ခြင်းသည် ရှေ့၊နောက် ညီညွတ်မှု ရှိမနေပေ။

ထို့ပြင် အမေရိကန်အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်တိုင် သေနတ်ကိုင် အကြမ်းဖက်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေးအတွက် ရန်ပုံငွေကို လျှော့ချဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် ပြည်တွင်း ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်းထက် မာဒူရိုကို အပြစ်ပုံချခြင်းသည် ပိုမိုလွယ်ကူနေသည်ဟု ဝေဖန်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

မာဒူရိုသည် ယခင်သမ္မတ ဟူဂိုချာဗက်ဇ် (Hugo Chávez) ကဲ့သို့ အမေရိကန် ခေါင်းဆောင်များကို မျက်စိစပါးမွေး စူးစေသူဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် အမေရိကန်က မာဒူရိုအား မူးယစ် အကြမ်းဖက် သမားတစ်ဦးအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြ သည်။

ဗင်နီဇွဲလားတွင် အမေရိကန်၏ လှုပ်ရှားမှု အစီအစဉ်များအတွင်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယို လည်း ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်ဟု ယူဆရသည်။

ရူဘီယိုသည် ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လက်ယာယိမ်း ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံသားများနှင့် ကျူးဘား ပြည်ပြေးများ အများအပြား နေထိုင်နေသည့် ဖလော်ရီဒါတွင် နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုကို ပိုမိုရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေ ဖွယ်ရှိသည်။

 အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို တွေ့ရစဉ်

မာဒူရိုကို ဖြုတ်ချမှုသည် အောင်မြင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ရူဘီယိုသည် အမေရိကန်ရှိ မာဒူရို ဆန့်ကျင်သည့် ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံသားများ၏ ထောက်ခံမှုကို ပိုမိုရရှိပြီး နိုင်ငံရေး အမြတ်ထွက်လိမ့်မည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့ သည်။

ထို့ပြင် အမေရိကန်သည် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး အနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလား၏ ကာရာကက်စ် (Caracas) မြို့တော်ပေါ် သို့ ဝါဒဖြန့် စာစောင်များ ကြဲချရန် စီစဉ်ခဲ့သည်ဟုလည်း The Washington Post သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထရမ့် အစိုးရအဖွဲ့ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အစီအစဉ်များကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်မည်ဆိုပါက မတည်ငြိမ်မှုသာ ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိသည်။ 

ထို့ပြင် ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အမေရိကန်ကို ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံ စေမည်မဟုတ်ဘဲ ဗင်နီဇွဲလား ပြည်သူများ အတွက်လည်း ကောင်းကျိုးရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။

Source: Al Jazeera

CNI Sport News

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၈

ပရီးမီးယားလိဂ် လက်ရှိချန်ပီယံ လီဗာပူးလ်အသင်းဟာ နောက်ဆုံးကစားခဲ့တဲ့ ချန်ပီယံလိဂ်ပွဲစဉ်မှာ PSV အသင်း ကို ၄ ဂိုး-၁ ဂိုးနဲ့ ဂိုးပြတ် အရေးနိမ့်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၇၁ နှစ်အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေ ကြုံတွေ့နေ ရပါတယ်။ 

ပြီးခဲ့တဲ့နွေရာသီမှာ ပြောင်းရွှေ့ကြေး အများအပြား သုံးစွဲပြီး ကစားသမားသစ်တွေ အားဖြည့်ထားတဲ့ လီဗာပူးလ် အသင်းရဲ့ လက်ရှိ အခြေအနေဟာ အားလုံးကို အံ့အားသင့်စေခဲ့ပါတယ်။ 

လီဗာပူးလ်အသင်းဟာ ရာသီအစ ကစားခဲ့တဲ့ ၇ ပွဲစလုံး အနိုင်ရခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံဆုကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားကို ပစ်မှတ်ထားနိုင်မယ့် အကောင်းဆုံး အခြေအနေမှာ ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် ဒီနောက်ပိုင်း ကစားခဲ့တဲ့ပွဲတွေမှာ လီဗာပူးလ်အသင်းရဲ့ ရလဒ်တွေဟာ အလွန်ဆိုးရွားသွားခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ်နောက်ဆုံး ၇ ပွဲမှာ ၁ ပွဲသာ အနိုင်ရပြီး ၆ ပွဲအရေးနိမ့်ခဲ့တာပါ။ 

လီဗာပူးလ်အသင်းဟာ ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံဆုကို ကာကွယ်မယ့် အခြေအနေကနေ အဆင့် ၁၀ အပြင်ဘက် ကို ရောက်ရှိသွားခဲ့တာဖြစ်ပြီး ပြိုင်ပွဲစုံနောက်ဆုံး ၁၂ ပွဲမှာဆိုရင် ၉ ပွဲအထိ အရေးနိမ့်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါဟာ လီဗာပူးလ်အသင်းအတွက် ၁၉၅၃-၅၄ ရာသီနောက်ပိုင်း အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေ ဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ 

 လီဗာပူးလ်အသင်း ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်

ဘယ်ပြိုင်ဘက် အသင်းမဆို အနိုင်ယူဖို့ ခက်ခဲတဲ့ အန်ဖီးလ်ကွင်းမှာ လီဗာပူးလ်အသင်းဟာ ဒီရာသီ ၄ ပွဲအထိ ရှုံးနိမ့်ထားတာပါ။ 

ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံအသင်းတစ်သင်း ဒီလောက်အထိ ကျဆင်းသွားအောင် ဘာတွေ မှားယွင်းနေလဲဆိုတာ အားလုံးက စိတ်ဝင်စားနေကြပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ရာသီမှာ လီဗာပူးလ်အသင်း ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့တုန်းက ဒတ်ချ်လူမျိုး အာနီဆလော့ဟာ နည်းပြဟောင်း ကလော့ပ် အထိုင်ကျပေးခဲ့တဲ့ လူစာရင်းကို အပြောင်းအလဲ မလုပ်ဘဲ ကိုင်တွယ်ခဲ့ရတာပါ။ 

ဒီရာသီ မတိုင်မီမှာ အဓိက ကစားသမားတွေဖြစ်တဲ့ ဒီယက်ဇ်၊ အာနိုးလ်၊ ဒါဝင်နူနက်ဇ်တို့ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ဂျိုတာက သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။

ဒီကစားသမားတွေ မရှိတော့တာဟာ လီဗာပူးလ်အသင်းအပေါ် အနည်းနဲ့အများ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ နေရာတွေမှာ ပြန်ဖြည့်ခဲ့ရတဲ့ ကစားသမားတွေဟာ အခုအချိန်ထိ အသားကျဖို့ ရုန်းကန်နေရတာပါ။ 

နည်းပြ အာနီဆလော့ကို တွေ့ရစဉ်

အဲ့ဒါကြောင့် အာနီဆလော့လည်း အခက်အခဲတွေနဲ့ ကြုံတွေ့နေရပြီး အသင်းကို ရလဒ်ကောင်းတွေ ပြန်ရယူပေး နိုင်ဖို့ ခက်ခဲနေတာလို့ ပြောရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

ပြီးတော့ ခံစစ်ပိုင်းက ဗန်ဒိုက်နဲ့ ကိုနာတေးအတွဲဟာ ဒီရာသီမှာ အမှားများနေတာက လီဗာပူးလ်အသင်း ပေးဂိုး များနေရတဲ့ အချက်တွေထဲက တစ်ခုပါ။ 

လီဗာပူးလ်အသင်းဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နွေရာသီ အပြောင်းအရွှေ့မှာ ခရစ္စတယ်ပဲလေ့စ်အသင်း နောက်ခံလူ မာခ့်ဂူဟီကို အရ မခေါ်နိုင်ခဲ့တာက အသင်းအတွက်ကြီးမားတဲ့ နစ်နာမှုဖြစ်ပါတယ်။ 

နောက်တစ်ခုကတော့ လီဗာပူးလ်အသင်း ဆုဖလားအောင်မြင်မှုတွေ ရယူနိုင်ခဲ့တာမှာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ ဆာလက်ရဲ့ ခြေစွမ်း အလွန်ကျဆင်းသွားခဲ့တာပါ။ 

ဆာလက်ဟာ လီဗာပူးလ်အသင်းအတွက် ဂိုးအများအပြား သွင်းယူနိုင်တဲ့သူ ဖြစ်တာကြောင့် သူ့ဆီကနေ သွင်းဂိုး တွေ မရတာဟာ လီဗာပူးလ်အသင်း ရလဒ်ကောင်းတွေ မရရှိတဲ့ အကြောင်းအရာတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

လီဗာပူးလ်အသင်းကို တွေ့ရစဉ်

နွေရာသီမှာ ခေါ်ယူထားတဲ့ အစ်ဆက်၊ ဖလော်ရီယန်ဗစ်ဇ်၊ ကာကတ်ဇ်နဲ့ ဖရင်ပေါင်တို့ ကောင်းမွန်စွာ မစွမ်း ဆောင် နိုင်သေးတာက နည်းပြအာနီဆလော့ အပေါ်မှာ ဖိအားတွေ ပိုပြီးတိုးစေပါတယ်။ 

လီဗာပူးလ်အသင်း ဂန္ထဝင် စတီဗင်ဂျရတ်က အသင်းဟာ အခြေအနေ ဆိုးရွားနေပြီး ယုံကြည်မှုကလည်း အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ကို ရောက်ရှိနေတယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါ့ပြင် စတီဗင်ဂျရတ်က အာနီဆလော့ အနေနဲ့ အသင်းမှာ အဖြေတွေနဲ့ တည်ငြိမ်မှုကို ရှာမတွေ့နိုင်သေးဘူးဆိုရင် ဒီအခြေအနေက ဆက်ဖြစ်နေဦးမယ်လို့ ပြောခဲ့တာပါ။ 

PSV အသင်းနဲ့ပွဲအပြီးမှာ လီဗာပူးလ်အသင်း ပိုင်ရှင်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အာနီဆလော့က ဆက်ပြီး တိုက်ပွဲဝင်သွားမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

အာနီဆလော့အနေနဲ့ လာမယ့်ပွဲတွေမှာ လီဗာပူးလ်အသင်းကို အခြေအနေ ဆိုးတွေကနေ အမြန်ဆုံး ရုန်းထွက် နိုင်အောင် ကိုင်တွယ်ဖို့ လိုအပ်ပြီး ဒီလိုမလုပ်နိုင်ရင် သူ့ရဲ့လီဗာပူးလ်အသင်း နည်းပြရာထူးဟာ အဆုံးသတ်သွား မယ့် အခြေအနေမှာ ရှိနေပါတယ်။