CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၆

မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအား နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့(သို့မဟုတ်) ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဆိုသည့် နည်းလမ်းအစား အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့(သို့မဟုတ်) ပြည်နယ်အစောင့် တပ်ဖွဲ့ ပုံစံမျိုးဖြင့် ဆွဲဆောင်စည်းရုံး၍ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်သင့်လားဆိုသည့်အပေါ် စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံ ရေး အကဲခတ်များကြား သုံးသပ်မှုများ ရှိနေကြသည်။

NCA လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ဆွေးနွေးခဲ့စဉ်က အစိုးရဖက်မှ တစ်ခုတည်းသော တပ်မတော်ဖြစ်ချင်သည်ဟု ရပ်တည်ခဲ့ကာ EAOs များဘက်မှလည်း သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အလိုက် ပြည်နယ်အစောင့်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်ရ မည်ဟု ရပ်တည်ခဲ့ကြကြောင်း ငြိမ်းချမ်းရေးတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်နေသူ ဦးခွန်းဆိုင်က CNI သတင်းဌာန သို့ ပြောသည်။

ထိုသို့ သီးသန့် ပြည်နယ်အစောင့်တပ်များမှတဆင့် တစ်ခုတည်းသော ပြည်ထောင်စုတပ်မတော်အဖြစ် ကူးပြောင်းရေးကို တဆင့်ပြီး တဆင့် ဆွေးနွေးချမှတ် လုပ်ဆောင်ရန် သဘောတူထားခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများ မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက ထိုကိစ္စသည် အရွေ့တစ်ခုကို ရောက်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

ဦးခွန်းဆိုင်က “အခုကတော့ ဒီအာဏာသိမ်းမှု၊ အာဏာထိန်းမှု ဖြစ်လာတဲ့ အခါကြတော့ တစ်ခုတည်း သော တပ်မတော် ဖြစ်ရမယ်လို့ အရင်ကပြောခဲ့တဲ့ဟာတွေကို အခုကြတော့ ပိုပြီးတော့ လက်မခံနိုင်ဘူး ဆိုတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်လာတာပေါ့။ ပိုပြီးတော့မှ အချိန်ယူရမယ်၊ ပိုပြီးတော့ စည်းကမ်း ကန့်သတ်ချက် တွေ ရှိရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်လာတာပေါ့။ သို့သော်လည်းပဲ ဒီဥစ္စာတွေဟာ မကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေ မဟုတ်ဘူး။ ကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေဖြစ်တယ်။ အခုလောလောဆယ်မှာ ကိုယ့်ပြည်နယ် စောင့်တပ်နဲ့ ကိုယ်ထားပါ။ ဆွစ်ဇာလန်လည်း ဒီလိုပဲ လုပ်ခဲ့တာပဲ။ ဆွစ်ဇာလန်ဆို နှစ်ပေါင်းရာနဲ့ချီပြီး တော့ သူ့ပြည်နယ်တပ်နဲ့သူ လုပ်ခဲ့တာ။ ဒါပေမယ့် အားလုံးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ကိစ္စဆိုရင်တော့ ပေါင်းပြီးတော့မှ လုပ်ကြတယ်၊ တိုက်ကြတယ်။ အားလုံးနဲ့မဆိုင်ရင် ကိုယ့်ပြည်နယ်တပ်နဲ့ကိုယ်ပဲ လုပ်ခဲ့ကြတာ။ သို့သော် နောက်ဆုံးကြတော့ သူတို့လည်း ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် ဖြစ်သွားတာပဲ။ ကျနော်တို့က ဆွစ်ဇာလန် လိုမျိုး အချိန် နှစ်ပေါင်း ရာနဲ့ချီစောင့်စရာ မလိုပါဘူး။ ဆယ်စုနှစ်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လေးလေးနက်နက် ဆွေးနွေးဖို့ လိုတယ်။ တကယ်တမ်း ကျနော်တို့ရဲ့ လုံခြုံရေးကို ကျနော်တို့ လုပ်မယ် ဆိုရင် ကိုယ့်တစ်ပြည်နယ်တည်း လုပ်လို့မရဘူး။ ကိုယ့်လူမျိုး တစ်စုတည်းပဲ လုပ်လို့မရဘူး ဆိုတာ အားလုံးက သဘောပေါက်နားလည်ဖို့ လိုတယ်။ ငါတို့အားလုံးပေါင်းလုပ်မှ ရတယ်ဆိုတာကို သူတို့ လက်ခံကြတယ်ဆိုရင် ဒါဟာ မဖြစ်နိုင်စရာ အကြောင်းမရှိဘူးပေါ့” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၈၈ တွင် နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ အားလုံးသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ ရှိရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးလျှင် လက်နက် ဆက်ကိုင်ချင်သည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များအနေဖြင့် တပ်မတော်နဲ့အတူ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (BGF) များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ပေးမည်ဟု ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၂ ရက် နေပြည်တော်မှာ ကျင်းပသည့် အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောခဲ့ ဖူးသည်။

တိုင်းရင်းသား အခွင့်အရေး၊ ဒေသအခွင့်အရေးအတွက် နိုင်ငံရေးစင်မြင့် လွှတ်တော်မှာ ဆွေးနွေးကြရမှာ ဖြစ်သကဲ့သို့ စီးပွားရေးလုပ်လိုသည့် EAOs များကိုလည်း ဥပဒေနှင့်အညီ ခွင့်ပြုပေးမည်ဟု ၎င်းက ပြော ကြားခဲ့ဖူးသည်။

သို့သော် ယခုနောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအား နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းရန်၊ ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲလမ်းကြောင်းထဲ ဝင်လာရန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ဖိတ်ခေါ်လျက်ရှိသည်။

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ ညီလာခံကျင်းပနေစဉ်

EAOs များအနေဖြင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်တပ်များအဖြစ် သုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ထားသည့် အနေအထား၌ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (BGF) အမည်မျိုးကို ကျေနပ်မှု၊ ကြိုက်နှစ်သက်မှုရှိသလား မေးခွန်း ထုတ်ရမှာဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အနေအထားအရ ထိုပုံစံမျိုး မလုပ်ခြင်းက ကောင်းကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာ သုံးသပ်သူတစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဒါပေမယ့် ပြဿနာက အရင် ၂၀၂၁ မတိုင်ခင်ကနဲ့ စာရင် ပြဿနာတစ်ခု အခုရှိလာတာက တချို့ တိုင်းရင်းသားတွေက ဥပမာ ကိုးကန့်တို့၊ TNLA တို့က အခြေခံဥပဒေမှာ သူတို့အတွက် သတ်မှတ် ထားတဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွေထက် ကျော်လွန်ပြီးတော့ နယ်မြေတွေ သိမ်းပိုက်ထားတာ။ အဲဒီ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေကလည်း တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ဖြစ်နေ တယ်။ အဲဒီက ပြဿနာက အဓိက ဖြေရှင်းရမယ့် ပြဿနာ။ ဆိုတော့ အဲဒါမျိုး ကျနော်တို့က အခြေခံ ဥပဒေအတိုင်း ဖယ်ပေးဘာညာဆိုပြီးတော့ ဇွတ်အတင်းပြောရင် အခုအချိန်မှာ ကိုယ်က ပြောနိုင်တဲ့အား မရှိဘူးလေ။ ကိုယ်ကမှ အဲဒီဒေသတွေကိုပြန်မှ မသိမ်းနိုင်တာ။ သူတို့ကလည်း အဲဒီဒေသတွေမှာ သူတို့ ပြည်သူတွေ ရှိတယ်၊ သူတို့ လူမျိုးတွေရှိတော့ အများစု ဟုတ်ချင်မှလည်း ဟုတ်မယ်။ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသထဲမှာ ထည့်ချင်တယ်ဆိုတဲ့ဟာမျိုးကို ကျနော်တို့က ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ဒါကို လွတ် လပ်တဲ့ Referendum ဆန္ဒခံယူပွဲနဲ့ပဲ ဆုံးဖြတ်ကြရအောင်ဆိုတဲ့ ဟာမျိုးပေါ့။ ဒီကြားကာလမှာတော့ ဇွတ် အတင်းအဓမ္မ နေရာ ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းတာတွေ မလုပ်ဖို့ဆိုပြီးတော့ ဒါမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးကိုတော့ တရုတ် ရဲ့ ပါဝင်မှုနဲ့ တရုတ်က ဒိုင်လူကြီး သဘောမျိုး ပါဝင်မှုနဲ့ ဒီမိုကရေစီကျတဲ့ မျှတတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုခုနဲ့ လုပ်ဖို့သင့်တယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ပြည်သူလူထုရဲ့ Referendum နဲ့ ဆုံးဖြတ်မယ်ဆိုတဲ့ဟာက ကျန်တဲ့ SSA တို့၊ SSPP တို့ အဲဒီလို အဖွဲ့တွေကလည်း လက်ခံနိုင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

အမျိုးသားအစောင့်တပ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးကာ ပုံမှန်စစ်တပ်ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ပြည်ထောင် စု အဆင့်သာမက ပြည်နယ်အဆင့်ပါ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည့် စနစ်ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်အဆင့်ကို ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ကွပ်ကဲသည်။

ပြည်ထောင်စုအဆင့်တွင် သမ္မတကလိုအပ်လျှင် တပ်ဖွဲ့များကို ပြည်ထောင်စုအမိန့်ဖြင့် ခေါ်ယူပြီး နိုင်ငံတကာ စစ်ပွဲများအထိ စေလွှတ်နိုင်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖြေရှင်းရာ၌ ယခင်အတိုင်း သွားနေ၍ မရ၍ စဉ်းစားပုံအသစ်များဖြင့် ချဉ်းကပ်ရန် လိုအပ်လာသည်ဟု ပြည်သူ့ပါတီ (PP)ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်၌ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် မတ်လမှာ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယနေ့အထိ မဖြေရှင်းနိုင်သေးပေ။

အလားတူ ဦးနေဝင်း အစိုးရလက်ထက်၊ ဦးသန်းရွှေ အစိုးရလက်ထက်၊ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အစိုးရလက်ထက်မှ လက်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် အစိုးရလက်ထက် ထိ ခေတ်အဆက်ဆက် လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးခဲ့‌သော်လည်း မအောင် မြင်သေးဘဲ ဖြစ်နေသည်။

တက်လာမည့် အစိုးရသစ် တစ်ရပ်အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းရာတွင် ချဥ်းကပ်ပုံ၊ စဥ်းစားပုံ အသစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်နေပြီဟု ပြည်သူ့ပါတီ(PP)မှ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “တချို့ဟာတွေမှာ တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်ရမယ့် ကိစ္စတွေရှိတယ်။ တချို့ဟာတွေမှာကတော့ ပျော့ပျောင်းတဲ့ သဘောကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှု လိုဟာမျိုးမှာကျတော့ ပျော့ပျောင်းတဲ့ ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးမှုတွေလည်း လိုအပ်တယ်။ ဒါကြောင့် အကြောင်းအရာပေါ်မှာ မူတည်ပြီးတော့ ဆုံးဖြတ်ရမယ့် ကိစ္စမှာ အလုံးစုံ တင်းကြပ်ရမယ်။ အလုံးစုံ ပျော့ပျောင်းရမယ်လို့ပြောလို့မရဘူး။ အကြောင်းအရာနဲ့ အခြေအနေပေါ်မှာ မူတည်ပြီးတော့ ကိုင်တွယ်ဆုံးဖြတ်ရတဲ့ ကိစ္စတွေဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့က အလုံးစုံ ပြန်သုံးသပ်ဖို့လိုတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပြည်တွင်းစစ်သည် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဆိုတာက နှစ်ပေါင်း ၈၀ နီးပါး ဖြစ်လာပြီ။ ပြဿနာက အသစ်မဟုတ်ဘူး။ သို့သော် စဉ်းစားပုံအဟောင်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့ မရတာတော့ သေချာတယ်။ အဲဒီတော့ ကျနော်တို့က စဉ်းစားပုံ ချဉ်းကပ်ပုံအသစ်တွေ ပေါ်ပေါက်လာဖို့ ဖန်တီးဖို့ လိုတယ်လို့မြင်တယ်။ အစိုးရအဆက်ဆက်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်လာခဲ့တာပဲ။ သို့သော် ဒီလက်နက်ကိုင်‌ ပဋိပက္ခကလည်း လွတ်လပ်ရေးနဲ့ ကာလနဲ့ အတူဖြစ်လာတာဆိုတော့ ပြဿနာက အသစ်မဟုတ်ဘူး စဉ်းစားပုံကတော့ အသစ်ဖြစ်ဖို့လိုပြီလို့‌ မြင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာအေးမောင်ကို တွေ့ရစဉ်

‌မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်အထိ ရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပခဲ့သည်။

ထို့နောက် တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နှင့် ၁၈ ရက်များတွင် ခေါ်ယူကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး ဧပြီလမှာ အစိုးရသစ်ကို ဖွဲ့စည်း မည်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အစိုးရသစ် လက်ထက်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိတ်ခေါ် ကမ်းလှမ်းမှုများ ပြုလုပ်ရန် ရှိကြောင်း သိရသည်။

အစိုးရသစ်အနေဖြင့် အာဏာခွဲဝေမှုနှင့် သယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှုများကို လက်တွေ့ကျကျ ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေး ရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ ဖက်ဒရယ်ကို မူအားဖြင့် လက်ခံပြီဖြစ်သော်လည်း အသေးစိတ် ကိစ္စရပ်များကို လက်တွေ့ကျကျ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် လိုအပ်သေးသည်ဟု ပြည်သူ့ပါတီ(PP)ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီးက ပြော သည်။ 

၎င်းက “စဉ်းစားပုံအသစ်ဆိုတာက အရင်တုန်းကဆိုရင် ဖက်ဒရယ်လို့ပြောရင် ဒါရာဇဝတ်မှုပဲ။ ဆိုလိုတာ က ဖက်ဒရယ်ကို အကြောင်းပြုပြီးတော့ပဲ ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲတော့မယ်ဆိုပြီးတော့ အာဏာသိမ်း တဲ့ အခြေအနေထိ ရောက်လာတာ။ အခုကတော့ ဖက်ဒရယ်ကို မူအားဖြင့်တော့ လက်ခံပြီးသွားပြီ။ ဘယ်လိုပုံစံမျိုး ဖက်ဒရယ် ဘယ်လိုမျိုး အာဏာခွဲဝေကျင့်သုံးမယ် ဘယ်လိုမျိုး သယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေ ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုတဲ့ အသေးစိတ်ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးကြရမယ်။ အခုဟာက ဖက်ဒရယ်ကို မူအားဖြင့် တော့ လက်ခံပြီ။ သို့သော် အသေးစိတ်တွေကိုတော့ လက်တွေ့ကျကျ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းဖို့ လိုမယ်လို့ မြင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။
‌ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ပေါ်ပေါက်လာမည့် အရပ်သား အစိုးရသစ် တစ်ရပ်အနေဖြင့် အမျိုးသား ပြန်လည် ရင်ကြားစေ့ရေးနှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးကို မရရအောင် တည်ဆောက်သင့်ကြောင်း၊ ညှိနှိုင်း ဆောင် ရွက်မှု အသွင်သဏ္ဍာန် ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်သည်ဟုလည်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ထောက်ပြနေကြသည်။ 

အစိုးရသစ်တစ်ရပ်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဥ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သင်ခန်းစာ များစွာယူသင့်ကြောင်း၊ အနာဂတ်သို့ ‌ရှေးရူ၍ အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့နိုင်အောင် အလျှော့အတင်းများဖြင့်သာ သွားရမှာ ဖြစ်သည်ဟု ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ(ANP)မှဥက္ကဋ္ဌ ‌ဒေါက်တာအေးမောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

 ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးနေကြစဉ်

၎င်းက “အစိုးရဖက်က ခြေလှမ်းကိုကြည့်ရမှာ‌‌ပေါ့။ ပြောလို့ခက်ပါတယ်။ အခုတက်လာမယ့် အစိုးရက လည်းပဲ အတွေ့အကြုံ ရင့်ကျက်တဲ့အစိုးရဖြစ်ဖို့ များပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကိုလည်း ဖြတ်သန်းဖူးတဲ့ အနေအထား ဖြစ်နေပြီလေ။ အဲဒီတော့ တစ်ခုတော့ရှိတာပေါ့။ သင်ခန်းစာ ယူရမှာပေါ့။ ကျနော်တို့ ပထမ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သမိုင်းသင်ခန်းစာကို ယူဖို့လိုမယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စဉ်များနဲ့ ပတ်သက် တဲ့ သင်ခန်းစာကို ယူဖို့လိုမယ်။ နိုင်ငံရေးဆိုတဲ့ ကဏ္ဍတိုင်းမှာ ပျော့ပျော့ပျောင်းပျောင်းတွေ ပါတယ်ဗျ။ ပျော့ပျောင်းသင့်တာကို ပျော့ပျောင်းရတယ်။ ရေရှည် ရေတို ရေလတ် စသဖြင့်သွားသင့်တာ သွားရတာ ပေါ့။ အဖြေတစ်ခုကို ထုတ်တဲ့အခါမှာ ပြတ်သားတာလဲ ရှိရမယ်။ ပျော့ပျောင်းတာလည်းရှိရမယ်။ ညင် သာတာလဲရှိရမှာပေါ့။ ရေရှည်မျှော်‌မှန်းပြီးတော့ အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့‌နိုင်အောင် အလျှော့ အတင်း လေးတွေနဲ့ သွားရမှာပေါ့။ ဒါမှပဲ ရေရှည်ရောက်နိုင်မယ်ထင်တယ်။ ပြောတာပေါ့ နှစ်ဖက်လုံး နိုင် စေချင်ရင်တော့ဖြင့် ညှိနှိုင်းပြီးတော့ နိုင်ငံရေး အဖြေထုတ်တာဟာ နှစ်ဖက်လုံးကို နိုင်စေတာပေါ့။ မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းက ဖြတ်သန်းပြီးပြီလေ။ အဲဒီလိုဖြစ်နိုင်အောင် ပူးပေါင်းနိုင်အောင် ပြန်လည် ရင်ကြားစေ့မှု တစ်ခုကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်း‌အား‌ဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး နည်းလမ်း‌အားဖြင့် တည်ဆောက်နိုင် ရမှာပေါ့။ အဲဒီလို တည်ဆောက်ဖို့အတွက် ပျော့ပျောင်းတာ ပြတ်သားတာ ‌အပေးအယူ စသဖြင့်ပေါ့ဗျာ လိုအပ်တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ 

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း၌ ပိုမိုကြီးမာကျယ်ပြန့်လာကာ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများလည်း လွန်စွာပေါများလာခဲ့သည်။

ထို့နောက် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အစိုးရသည် နယ်မြေ လက်လွတ် ဆုံးရှုံးမှုများရှိနေသလို တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များကလည်း နယ်မြေထိန်းချုပ်နိုင်ရေးကို အဓိကထား ကြိုးပမ်းလာနေသည်။

အဆိုပါ အခြေအနေများနှင့်အတူ လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများသည် ဖက်ဒရယ်ထက် ကျော်လွန်ပြီး ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းအဆင့်မှသည် လွတ်လပ်ရေးအထိ မျှော်မှန်း၍ တည်ဆောက်လာမှုများရှိနေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆

ဗမာလူမျိုးများသည် လူမျိုးကြီးဝါဒကို ကျင့်သုံးမှုမရှိသလို လူမျိုးရေး ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများလည်း မရှိကြောင်း၊ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲဆိုသည့်အပေါ်သာ အခြေခံစဉ်းစားသင့် သည်ဟု ဗမာနိုင်ငံရေးသမားများက ပြောသည်။

သို့သော် ဗမာမဟုတ်သော လူမျိုးများက လူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးနေသည်ဟု ဗမာလူမျိုးများကို စွပ်စွဲနေကြ ကြောင်း၊ ထိုသို့ စွပ်စွဲမည်ဆိုလျှင် ဗမာမဟုတ်သော လူမျိုးများသည်လည်း လူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးမှုများ ရှိနေ သည်ဟု မျိုးနွယ်စုများကြားမှာပင် စွပ်စွဲမှုများရှိနေခြင်းကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲဟု မေးခွန်းထုတ်စရာရှိလာ ကြောင်း ၎င်းတို့က ပြောသည်။

ဗမာလူမျိုးများက လူမျိုးရေးခွဲခြားတာ မရှိကြောင်း၊ သို့သော် နိုင်ငံတော် အစဥ်အဆက် အုပ်ချုပ်လာသည့် သူများ က  တိုင်းရင်းသားများဘက် လှည့်မတွေးပေးခဲ့သည့် အရာလေးများကြောင့် လူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးသည်ဟု ထင်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “လူမျိုးကြီးဝါဒကို မကျင့်သုံးပါဘူး ကျနော်တို့က။ ဟိုနာဂနဲ့ ဗမာနဲ့ထမင်း အတူမစားရဘူး၊ ချင်းနဲ့ ဗမာနဲ့ ထမင်းအတူ မစားရဘူးဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုး ရှိမှမရှိတာကြီး။ ဘာမှမဟုတ်ဘူး လူမျိုးကြီးဝါဒဆိုတာ မရှိဘူး။ တကယ်က လူမျိုးရေးခွဲခြားတာလည်း မရှိဘူး။ လူမျိုးရေးခွဲခြားနေတာက တကယ့်တကယ် ခွဲခြားနေတာက တိုင်းရင်းသား တွေက ခွဲနေတာ။ ဗမာဆိုရင် ဘာဖြစ်တယ်၊ ညာဖြစ်တယ်မယုံဘူး၊ AA ပဲကြည့်၊ ကိုးကန့်ပဲကြည့်၊ MNDAA ပဲ ကြည့်ကြည့်၊ ချင်းပဲကြည့်ကြည့် ဗမာဆိုမယုံဘူး။ အဲ့ဒါလူမျိုးရေး ခွဲခြားနေတာပဲလေ။ ဗမာက လူမျိုးရေးခွဲခြား တာမှ မရှိတာကြီး။ တစ်ခုတော့ရှိတယ် သူကလူမျိုးကြီးဝါဒ မဟုတ်ဘူး သူတို့မှားနေတာ။ အဲ့ဒါဘာလဲဆိုလို့ရှိ ရင်တော့ individual ကိစ္စနဲ့ပဲ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်း ကိစ္စနဲ့ပဲဆိုင်တယ်။ အဲ့ဒါဘာလဲဆိုရင် နိုင်ငံတော် အစဥ် အဆက် အုပ်ချုပ်တဲ့၊ လာခဲ့တဲ့လူတွေက သူကအထူးသဖြင့် ဒီတိုင်းရင်းသားတွေ ဘက်ကနေပြီးတော့ ကျနော်တို့ က လှည့်မတွေးပေးတဲ့ အရာလေးတွေရှိတယ်။ သူက ဒါတွေကြောင့်သူက ဥပမာဆိုပါတော့ဗျာ သူတို့နယ်မြေမှာ သူတို့က တစ်သက်လုံးပေါ့။ သမိုင်းနဲ့ချီပြီးတော့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် အုပ်ချုပ်လာခဲ့တယ်။ ကျနော်တို့ လာပြီးတော့ ဝင်လာတဲ့ အခါကြလို့ရှိရင် သူတို့နယ်မြေကို သူတို့လွှမ်းမိုးတယ်လို့ ထင်တယ်ပေါ့။ ကျနော်တို့ကတော့ သူတို့ကိုဖိ နှိမ့်တာလည်း မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ဘာသာကို ခေတ်ရဲ့စနစ်ရဲ့ ဘောင်ထဲကပဲ သွားလိုက်ကြတာ။ သူတို့ကို ထည့် မတွေး မိလိုက်ဘူးပေါ့နော်။ ဒီလို အချက်လေးတွေမှာတော့ ကျနော်တို့ နိုင်ငံတော်ဘက်ကနေ ချွင်းချက်တွေ ဒါရှိ တယ်။ ပြောရမယ်ဆိုလို့ရှိရင်တော့ အာဏာခွဲဝေမှုပေါ့နော်။ အဲ့ဒီအပိုင်းလေးတွေမှာတော့ ကျနော်တို့ ဒီဘက်က ချို့ယွင်းချက်ရှိတာ ရှိတယ်။ သူပြောတဲ့ လူမျိုးကြီးဝါဒနဲ့တော့ မဆိုင်ပါဘူး”ဟု ပြောသည်။

တိုင်းရင်းသားလူငယ်ပေါင်းစုံကို တွေ့ရစဉ် 

လူမျိုးကြီးဝါဒဆိုသည်မှာ လူသားအချင်းချင်း တူညီသည့် ဂုဏ်သိက္ခာ ရှိသည်ဆိုခြင်းကို ငြင်းပယ်ပြီး "ငါနဲ့မတူ ငါ့ရန် သူ" သို့မဟုတ် "ငါကသာ ပိုမြင့်မြတ်တယ်" ဆိုသည့် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော စိတ်ဓာတ်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

တချို့က လူမျိုးကြီးဝါဒဟုပြောလျှင် နှိမ့်ချပြီး မတရားလုပ်နေသည်ဆိုသည့် ပုံစံမျိုးဘက်ကို ပြောတာများပြီး၊ လူမျိုးကြီးဝါဒ ဆိုသည်ကို တကယ် အပေါင်းလက္ခဏာ ဆောင်သည့် ပုံဖော်နည်းမျိုးနှင့် ပုံဖော်လျှင်ကောင်းမည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “လူမျိုးကြီး ဝါဒဆိုတာတောင် သိပ်မရှင်းဘူးပေါ့နော်။ တချို့ဟာက ကျနော်တို့က လူမျိုးကြီးရင် ယဥ်ကျေး မှု ပိုကြီးရမယ်လေ။ ယဥ်ကျေးမှု ပိုကြီးလို့ရှိရင် ပိုပြီးတော့မှ ပို၍ကောင်းမွန်သော အပြုအမှုမျိုးတွေ လုပ်ရမှာပေါ့။ လူမျိုးကြီးဝါဒလို့ မြန်မာပြည်မှာ ပြောပြီဆိုလို့ရှိရင် အဲ့ဒီလူမျိုးကြီးဝါဒကို ကျင့်သုံးနေပါတယ်ဆိုတာက အဲ့ဒီလို နှိမ့် ချပြီးတော့မှ မတရား လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးလိုဘက်ကို ပြောတာမျိုး များတာပေါ့။ ဆိုတော့ အဲ့ဒါတွေ အကုန် လုံးက နိုင်ငံရေးအရ Framing(ဘောင်သွင်းခြင်း) လုပ်လိုက်တဲ့ဟာပေါ့။ ဒီကောင်တွေ မတရားဘူး၊ ဒီကောင်တွေ က ဟိုဟာလုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးပြောကြတဲ့ အနှုတ်လက္ခဏာ ဘက်ကိုသွားတဲ့ဟာမျိုးပေါ့။ တကယ့် တကယ် တမ်း တိတိကျကျ ဒါ ကြီးက ဘယ်လိုလုပ်တယ်၊ ဘယ်ဟာကတော့ဘယ်လို ဘယ်ပုံစံမျိုးနဲ့ လုပ်ပါသည်။ လူမျိုး ကြီးဝါဒကို ကျင့်သုံးတာ ဖြစ်ပြီးတော့မှ ဒါသည် မလုပ်သင့်ပါဘူးဆိုတဲ့ဟာမျိုးက သိပ်ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောလေ့ မရှိဘူးပေါ့လေ။ ဒီလိုလုံးချတဲ့ ပုံစံမျိုးတွေ့ရတယ်။ ဆိုတော့ ကျနော် မြင်တာကတော့ လူမျိုးကြီးဝါဒဆိုတာ ရှိရ မယ်။ လူမျိုးကြီးဆိုရင် အင်မတန်ပိုပြီးတော့ ယဥ်ကျေးရမယ် ပိုပြီးတော့မှ၊ ကိုယ့်လောက် အင်အားမရှိတဲ့လူကို ပိုပြီးတော့မှ တွဲခေါ်တဲ့ ဟာမျိုးဖြစ်ရမယ်။ အဲ့ဒီလူမျိုးကြီးဆိုတဲ့ဟာကို ဘယ်လိုပုံသဏ္ဍမျိုးနဲ့ ပုံဖော်သလဲဆိုတဲ့ ဟာပေါ့နော်။ အနှုတ်လက္ခဏာနဲ့ ပုံဖော်နေတာ မဟုတ်ဘဲနဲ့ တကယ်ကို အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်တဲ့ ပုံဖော် နည်းမျိုးနဲ့ ပုံဖော်ရင်တော့ ကောင်းမယ်ပေါ့”ဟု ပြောသည်။

တိုင်းရင်းသားလူငယ်ပေါင်းစုံကို တွေ့ရစဉ် 

ဗမာလူမျိုးကို လူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးသည်ဟု တခြားသော လူမျိုးများက စွပ်စွဲနေသည့်တိုင် ကချင်နှင့် KIA ကိုလည်း ကချင်လူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးနေသည်ဟု တခြားသော မျိုးနွယ်စုများက ထောက်ပြလျက်ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် အပြန်အလှန် စွပ်စွဲမှုများထက် မည်ကဲ့သို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီးတော့ ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒီမိုကရေစီ ကို အခြေခံသည့် နိုင်ငံအဖြစ် ဖန်တီး တည်ဆောက်မလဲ အဖြေရှာသင့်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။ 

အလားတူ တိုင်းရင်းသားဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ ဗမာက တိုင်းရင်းသားလား တိုင်းရင်းသားမဟုတ်ဘူးလား ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရှိရန်လိုကြောင်း၊ ဗမာက တိုင်းရင်း သား ဆိုလျှင် ဗမာလူမျိုးများက တခြားသော လူမျိုးများကို တိုင်းရင်းသားများကဟု သုံးနှုန်းခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် လိုအပ်သလို ဗမာမဟုတ်သော လူမျိုးများကလည်း ဗမာလူမျိုးကို တိုင်းရင်းသားဟု မသုံးနှုန်းဘဲ မိမိကိုယ်သာ တိုင်းရင်းသားဟု သုံးနှုန်းနေခြင်းကိုလည်း ရှောင်ရှားရန်လိုအပ်ကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။

၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို တည်ဆောက်ရန်နှင့် ပျက်ပြားအောင် မလုပ်ရန်၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံတို့ စုပေါင်းနေထိုင်ကြသော နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅

ဆော်ဒီနိုင်ငံနှင့် နီကာရာဂွါနိုင်ငံတို့က မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်အဖြစ် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေး ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်က သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာကို အသီးသီး ပေးအပ်ခဲ့သည်။

နီကာရာဂွါသည် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် H.E.Mr. Segundo Martin Calero Escorcia အား တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းက သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာကို ဗိုလ်ချုပ်မှူကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

နီကာရာဂွါသံအမတ်ကြီးက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာပေးအပ်နေစဉ်

အလားတူ ဆော်ဒီနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် H.E.Mr. Maziad Mohammed M Al Howishan အား တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းက သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာကို ဗိုလ်ချုပ်မှူကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ပေးအပ်ခဲ့ သည်။

ထို့နောက် နှစ်နိုင်ငံအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်မှု မြှင့်တင်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အခြေအနေများ၊ မကြာမီ ကာလအတွင်း လွှတ်တော် ခေါ်ယူ ဆောင်ရွက်သွားမည့် အခြေအ နေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅

စက်သုံးဆီတင် သင်္ဘောများ အဆက်အပြတ် ဝင်ရောက်လာနေသည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှု လုံးဝ မရှိနိုင်၍ စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့် မလိုအပ်ဘဲ အချိန်ကုန်ခံပြီး တန်းစီဝယ်ယူခြင်း မပြုကြရန် မြန်မာနိုင်ငံစက်သုံးဆီတင်သွင်းရောင်းချဖြန့်ဖြူးရေးအသင်းက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်တွင် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။

မိမိတို့ အသင်းသည် စက်သုံးဆီ တင်သွင်း သိုလှောင် ဖြန့်ဖြူးခြင်း လုပ်ငန်းကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ၏ ဦးဆောင် လမ်းညွှန်မှုဖြင့် အများပြည်သူသို့ စက်သုံးဆီများ တင်သွင်း ရောင်းချဖြန့်ဖြူးပေးလျက်ရှိကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ စက်သုံးဆီတင်သွင်းရောင်းချဖြန့်ဖြူးရေးအသင်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

၎င်းက “ လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်နေသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ကိစ္စရပ်များကြောင့် ပြည်ပမှ စက်သုံးဆီ တင်သွင်းရာတွင် ယာယီကြန့်ကြာမှုအချို့ ရှိနိုင်သော်လည်း ပြည်သူလူထု၏ လိုအပ်ချက်များအတိုင်း စဉ်ဆက် မပြတ် ဖြန့်ဖြူးရောင်းချပေးနိုင်ရန် အရန်စက်သုံးဆီများကို လုံလောက်စွာ ကြိုတင်စီစဉ် ဆောင်ရွက်ထားပြီး ဖြစ်သည့်အပြင် စက်သုံးဆီတင် သင်္ဘောများ အဆက်မပြတ် ဝင်ရောက်လာနေသည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှု လုံးဝမရှိနိုင်ပါကြောင်း အသိပေးအပ်ပါသည်”ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

သို့ဖြစ်ပါ၍ ပြည်သူလူထု အနေဖြင့် စက်သုံးဆီနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှု မရှိကြပါရန်၊ မိမိသုံးစွဲရန် လိုအပ်သလောက်သာ ဝယ်ယူကြပါရန်နှင့် စက်သုံးဆီများ အလုံအလောက် ရှိပါသဖြင့် စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့် မလို အပ်ဘဲ အချိန်ကုန်ခံ၍ တန်းစီဝယ်ယူခြင်း မပြုကြပါရန် မေတ္တာရပ်ခံ အသိပေးအပ်ပါသည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံ စက်သုံးဆီတင်သွင်းရောင်းချဖြန့်ဖြူးရေးအသင်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅

နာဂဒေသနှင့် နာဂလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် မြန်မာ့တပ်မတော်/အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ချင်တာဟု နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-ကပ္ပလန်/အန်းမိုင် (NSCN-K/AM)၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးချင်းမောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု အလွန်နိမ့်ကျနေသော စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖွံဖြိုး‌ ရေးအတွက် လိုအပ်တာများ လုပ်ဆောင်ပေးသွားမည်ဟု နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ လဟယ်မြိုနှင့် လေရှီးမြိုတိုရှိဌာနဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများ၊ မြို့မိမြို့ဖများနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ၎င်းက အထက်ပါအတိုင်း ပြောကြားလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

NSCN-K/AM သည် လက်ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်နေ့သည့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ နာဂဒေသဖွံ့ ဖြိုးရေးကို အဓိကယူမည်ဖြစ်ကြောင်း NSCN-K/AM ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးချင်းမောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

 ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ နာဂမျိုးနွယ်စုများကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကျနော်တို့ အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း အဖွဲ့အစည်းကများတဲ့ အခါကြတော့ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျနော်တို့ကတော့ လွတ်လပ်ရေးကို သွားနေတယ်။ လက်ရှိ မြန်မာအစိုးရနဲ့ ကျနော်တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်တယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်   တယ်ဆိုတာလည်း ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက်ကို အဓိက ဦးတည်ပြီးတော့မှ လူမှုဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အဓိက ဦးတည်ပြီးတော့မှ သွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ အစိုးရတစ်ခု၊ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ကျနော်တို့ နာဂဒေသက တကယ်လည်း ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျတယ်။ အဓိကတော့ ဖွံ့ဖြိုးမှုပေါ့။ တအား နောက်ကျတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့ ဒေသတည်ငြိမ် အေးချမ်းရေးကို အဓိကယူမယ်။ ယူပြီးတော့ မှ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကိစ္စတွေကို အစိုးရနဲ့လက်တွဲပြီးတော့မှ အလုပ်လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းနဲ့ ကျနော်တို့ သွားနေတာ ဖြစ်တယ်။ ဒီငြိမ်းချမ်းရေး ကျနော်တို့ ဆွေးနွေးသွားဖို့ ကိစ္စကတော့ ကျနော်တို့ဆီမှာတော့ ဟိုဟာပေါ့ Proposal တွေတော့ အများကြီး ရှိတာပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ကတော့ တိုင်းအစိုးရအဆင့် သွားပြီပေါ့။ အခုလက်ရှိ ရွေးကောက်ပွဲအလွန် အစိုးရဖွဲ့ပြီးတဲ့နောက် အလွန်မှာတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့်ကိုလည်း ကျနော်တို့ သွားဖို့ရှိ တယ်။ အဲ့ဒီချိန်ကျမှပဲ ကျနော်တို့ ဘာဆွေးနွေးသွားမလဲဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကိုတော့ အဲ့ချိန်ကျမှပဲ ကျနော်တို့ သိရမှာပါ”ဟု ပြောသည်။

NSCN-K/AM အဖွဲ့နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရ/ အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တို့ကြား ၂၀၂၄ ခုနှစ် က တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ လုပ်ထားကြသည်။

သို့သော် NSCN-K/AM အဖွဲ့က ပြည်ထောင်စုအဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမှုကို သွားရန် သဘောထားရှိနေပြီး ပြင်ဆင်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ 

ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်မည်ဆိုသည့်အပေါ်တွင် မည်သို့သောအခြေခံအကြောင်းတရားများ၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏လိုအ ပ်ချက်ပေါ်တွင် အဖွဲ့အစည်းရပ်တည်နိုင်‌ရေးအတွက်ကို ရည်ရွယ်တာလား တင်ပြဆွေးနွေးနိုင်သည့် အနေအထား မျိုးဆိုလျှင် ပိုကောင်းမည်ဟု နာဂအမျိုးသားပါတီ(NNP)ဥက္ကဋ္ဌ ဦးရှုမောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

NSCN-K/AM အဖွဲ့ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အဓိက,က ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်မယ်ဆိုတာက နံပါတ် ၁ အချက်က ကောင်းတယ်။ ဒါပေမယ့်လို့ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်မယ်ဆိုတဲ့အပေါ်မှာ ဘယ်လို အခြေခံအကြောင်းတရားတွေ၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလို့ ပြောတဲ့အချိန်မှာ ပြည်သူတွေ ရဲ့ လိုအပ်ချက်က သူတို့ရဲ့ လိုအပ်ချက်ပေါ်မှာ အဖွဲ့အစည်း ရပ်တည်နိုင်‌ရေး အတွက်ကို ရည်ရွယ်တာလား၊  ဒါမှ မဟုတ် ပြည်သူတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတဲ့ အနေအထားကို ကျနော်တို့ ဒီပြည်သူတွေနဲ့ ဆက် စပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေရှိတယ်။ အဲ့ဒီတော့ အဲ့ဒီ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့လည်း ကောင်းမွန်စွာ ထိတွေ့ချပြပြီးတော့ ဒီနိုင်ငံတော်နဲ့လည်း ကြားထဲကနေ ကောင်းမွန်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုး တစ်ခုကို သေသေ ချာချာ ဒါ အောက်ခြေအဆင့်မှာလည်း အဲ့ဒီလိုမျိုး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို လည်း သူတို့ တင်ပြ ဆွေးနွေးနိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုး ဖြစ်နိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးဆိုရင်တော့ ပိုကောင်းတာပေါ့ ဗျာ။ ဘယ်လိုမျိုး ဖြစ်သင့်တယ်၊ ဘယ်လိုမျိုး ဖြစ်သင့်တယ်ဆိုတာ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ဒီနိုင်ငံတော်မှာက ငြိမ်းချမ်း ရေး ထွက်ပေါက်က ရှိပြီးသားလေ။ အဲ့ဒီတော့ ဘာတွေလုပ်မယ်၊ ဘာတွေလုပ်ရမယ် ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ သူဟာ NSPNC ကနေ ဦးဆောင်ပြီးတော့ အကောင်အထည်ဖော်နေတဲ့ ကိစ္စတွေရှိတယ်။ NCA ထိုးမယ် ပြီးလို့ရှိရင် တိုင်း ပြည် နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေက NSPNC ကနေ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ဒါ သူတို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးစားနေခဲ့တာ ရှိတယ်။ ဆိုတော့ အဲ့ဒီလမ်းကြောင်းပေါ် သူတို့သွားချင်တာလား ဒါမှ မဟုတ် ဘယ်လိုပုံစံမျိုးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်မလဲဆိုတဲ့ အနေအထား တစ်ခုကတော့ ဒါ သိဖို့လိုတာပေါ့ဗျာ”ဟု ပြောသည်။

နာဂဒေသသည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဆိုးရွားခြင်းနှင့် မုံရွာ- ဟုမ္မလင်း- ခန္တီး ရေလမ်းကြောင်းမှ ကုန်ပစ္စည်း များ သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် ခက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပြတ်တောက်ခြင်းအပြင် စားနပ်ရိက္ခာ ရှားပါး ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ထို့နောက် နာဂဒေသတွင် တစ်ခုတည်းသောရှိသည့် ပန်ဆောင်နယ်စပ်ဂိတ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်မည်ဆိုပါက နာဂဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာနိုင်ကြောင်း ထောက်ပြကြ သည်။

လက်ရှိ နာဂဒေသတွင် NSCN-K/AM၊ NSCN-K/YA၊ ENNO/ENND၊ Naga PDF၊ NSCN-IM၊ NSCN-Hashi Ramsan၊ PLA၊ MPA၊ UNFA-(I)၊ ULFA စသည့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅

တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) တွင် အဓိက အားနည်းချက် နှစ်ချက် မြင်တွေ့ရသည်ဟု နိုင်ငံ‌ရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအန်ကောလက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။ 

NCA တွင် အဓိက အားနည်းချက်အနေဖြင့် နှစ်ချက်ရှိကြောင်း၊ ပထမအချက်အနေဖြင့် နယ်မြေဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များဖြစ်ပြီး ဒုတိယအချက်မှာ အမျိုးသားအဆင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများ ထိရောက်စွာ ဖော် ဆောင်နိုင်မှု မရှိခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ 

ဒေါက်တာအန်ကောလက “ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဟာကတော့ ခုနကလိုပေါ့၊ NCA ကတော့ တတ် နိုင် သလောက်တော့ လုပ်တော့လုပ်ထားကြတယ်။ အဓိက အားနည်းချက်က NCA မှာ နှစ်ချက်ရှိတယ်။ နံပါတ်တစ်အချက်က နယ်မြေဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေပေါ့နော်။ နယ်မြေရှိမှဆိုတဲ့ အတိုင်းအတာတစ်ခု ရှိနေ တယ်။ အဲဒီဟာတစ်ချက်ရယ်။ နောက်တစ်ခုက NCA မှာ တကယ်တမ်း အတည်ပြုတာက အမျိုးသား အဆင့် လူမျိုးအလိုက်နဲ့ ဒေသအလိုက် ဆွေးနွေးပွဲတွေ အဲဒါပြီးတော့မှ ညီလာခံသွားတာ။ အဲဒါတွေနဲ့ သူက Legitimate ကိုယူတာ (Legitimacy) ကို။ အဲဒီဟာတွေကျတေ့ာ အားနည်းချက်က အဲဒီနှစ်ချက် ပေါ့။ အမျိုးသားအဆင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မလုပ်နိုင်ဘူး။ ထိထိရောက်ရောက် မလုပ်နိုင်ဘူး။ အဲဒါတစ်ချက်။ နောက်တစ်ချက်က နယ်မြေကိစ္စတွေ ဖြစ်တဲ့အခါကျတော့ ဥပမာ ကျနော် ပြောပြမယ်။ ALP ဆိုရင် အခု ဒေါ်စောမြရာဇာလင်းတို့က (ALP)တွေ  နယ်မြေမရှိတော့ဘူးလေ။ NCA က ထိုးထားတယ်။ သူ့မှာ ကိုးလို့ကန့်လန့် ဖြစ်နေပြီ။ အဲဒီတော့ နယ်မြေတွေအပေါ်မှာပဲ ကန့်သတ်ချက် တွေနဲ့ သွားတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဘာဖြစ်လာလဲဆိုရင် နယ်မြေရအောင် တိုက်မယ်ဆိုတဲ့ဟာက ပေါ် လာတာ။ ပေါ်လာတဲ့ အခါကျတော့ အမှန်ကတော့ လက်ရှိ အနေအထား အခင်းအကျင်းက ရှိပြီး သား နယ်မြေမှာ NCA ထိုးပြီးတော့ အပစ်ရပ်ပြီးတော့မှ နိုင်ငံရေး ဆက်လက် ဆွေး‌နွေးတာ လောလော ဆယ်ရှိတဲ့ နေရာမှာရပ် နောက်ဆုတ်သင့်တာ နောက်ဆုတ် ဒီလိုသွားတာကို။ နောက်တစ်ချက်က ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေပေါ့ အမျိုးသားအဆင့် ဆွေးနွေးပွဲတွေကို မလုပ်နိုင်ဘူး။ လုပ်မယ့် Framework တို့က အားနည်းချက်တွေ အများကြီးပဲ။ အဲဒါတွေလည်း နည်းနည်းတော့ ဂရုတစိုက် ပြင်ရ ဆင်ရ ပြောရအုံးမယ်။ အချက်အလက်တွေတော့ အများကြီးရှိသေးတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

၂၀၁၅ ခုနှစ်က NCA လက်မှတ်ထိုးကြစဉ်

ထို့ပြင် NCA ၏ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှု မူဘောင်များကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်သင့်ကြောင်း၊ NCA ကို ယခင်အချိန် က လုပ်ငန်းစဥ်များအတိုင်းသာ‌ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဆိုလျှင် အဆင်ပြေနိုင်တော့မှာ မဟုတ်ကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြနေကြသည်။

NCA တွင် အားနည်းချက်ရှိကောင်း ရှိနိုင်ကြောင်း၊ အစိုးရသစ် အနေဖြင့် NCA လမ်းကြောင်းမှ ငြိမ်းချမ်း ရေးကို စကားပြောနိုင်လိမ့်မည်ဟု တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (TNDP) မှ ဥက္ကဋ္ဌ စိုင်းဋ္ဌေးအောင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “အားနည်းချက် ရှိတယ်ဆိုတာလည်း NCA က ကျနော်တို့ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက်က စပေါ်တယ် လို့ ပြောလို့ရတာပေါ့နော် NCA စာချုပ်က။ သဘောတူညီချက် အဆင့်ဆင့်နဲ့ နောက်ပိုင်းကျတော့ ဒီအစိုး ရရဲ့ လိုချင်တဲ့ အချက်လေးတွေ ပြုပြင်ပြီးမှ။ ဒါကတော့ EAO ဘက်ကနေမှ တင်ပြချက် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း လောက် ပါတယ်ဗျ။ အားနည်းချက်ဆိုတာ ရှိကောင်းရှိမှာပေါ့။ အားလုံးပြီးပြည့်စုံတဲ့ စာချုပ်ဆို‌တာတော့ မဖြစ်‌ပေါ်လာဘူး။ ဒါပေမယ့်လည်း အခု လောလောဆယ် အခြေအနေကတော့ NCA စာချုပ် အတိုင်းကို ကျနော်တို့ ကိုင်ပြီးသွားကြရမှာပါ။ NCA လမ်းကြောင်းပေါ် လျှောက်လှမ်းနေတဲ့ အဖွဲ့တွေလည်း ကျန်ပါ သေးတယ်။ အဲဒီအတွက်ကြောင့်မို့ ကျနော်တို့ NCA လမ်းကြောင်းကလည်း ဒီတိုင်း လုပ်ရမယ်လို့တော့ တောက်လျှောက်ကြီး ကိုင်စွဲထားတာ မဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့ နည်းဗျူဟာအပိုင်းတွေ ပြင်စရာရှိပြင်လို့ ရတယ်။ ညှိနှိုင်းလို့ရတာတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဒီအစိုးရဘက်ကတော့ ဒီ NCA လမ်း ကြောင်း ဘက်ကနေပြီးမှ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ကိုင်ပြီးမှ စကားပြောနိုင်မယ်လို့ ကျနော်မြင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ အခုဆိုရင်တော့ NCA စာချုပ် ချုပ်ဆိုတဲ့အခါလည်း နိုင်ငံတကာရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ ချုပ်ဆိုထား တာလေ။ EAO ရှစ်ဖွဲ့နဲ့။ အဲဒီအတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဒီဘက်ကတော့ NCA စာချုပ်အတိုင်း သွားလိမ့်မယ်။ အားနည်းချက် ရှိကောင်းရှိမယ်။ ဒါပေမယ့် ပြုပြင်ရင်းသွားရင်းပေါ့ဗျာ” ဟု ပြောသည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်က NCA လက်မှတ်ထိုးကြစဉ်

NCA စာချုပ်ကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS)၊ KNU/KNLA-PC၊ ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြု ကရင်တပ်မတော် (DKBA)၊ ရခိုင်လွတ်မြောက်‌ရေးပါတီ (ALP)၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (ABSDF)၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF)၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်(PNLO) တို့သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့ တွင် လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြသည်။ 

ထို့နောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP)၊ လားဟူ ဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံး (LDU) တို့လည်း လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် NCA ကနေ KNU,CNF,ABSDF က နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသလို ALP,PNLO,LDU,NMSP တို့သည်လည်း နှစ်ဖွဲ့ကွဲသွားသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၅

မကြာခင်တက်လာမည့် အစိုးရသစ် အနေဖြင့် အင်အားကြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြား ဘက်မလိုက် မူဝါဒလမ်းစဉ်ဖြင့် သွားသင့်ကြောင်း ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ပါဝင်လုပ်ဆောင်နေသူ ဦးခွန်းဆိုင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ထိုကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ တစ်နိုင်ငံဖက်ကိုသာ ပုံအပ် ရပ်တည်လိုက်မည်ဆိုပါက မြန်မာနိုင်ငံသည် အမည်ခံ သာ ကျန်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

ဦးခွန်းဆိုင်က “အဲဒီလိုလုပ်မယ်ဆိုရင် သူက ၂ ခုဖြစ်နိုင်တာပေါ့။ တစ်ခုကတော့ ကျနော်တို့ နိုင်ငံဟာ အမည်ခံပဲ ကျန်တော့မှာပေါ့။ အမည်ခံပဲ ကျန်တော့မယ်။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့အားဖြင့်တော့ သူများ နိုင်ငံ ဖြစ်သွားပြီပေါ့။ အဲဒီတော့ တစ်ခုကောင်းမွန်နိုင်တာက ဘာလဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ နိုင်ငံက နှစ် ပေါင်း ၈၀ နီးပါး ကိုယ့်ဟာကိုယ် အုပ်ချုပ်ခဲ့တာ မငြိမ်းချမ်းခဲ့ဘူး။ သို့သော်လည်းပဲ တခြားနိုင်ငံ လက် အောက်မှာ သွားကျ သွားတဲ့အခါကြတော့ သူတို့နိုင်ငံတွေလိုများ ငြိမ်းချမ်းလာမလားဆိုတဲ့ မျှော်လင့် ချက် မျိုးတော့ ရှိနိုင်တာပေါ့၊ ဒါကတစ်ခု။ နောက်တစ်ခုကတော့ ဘာလဲဆိုတော့ တကယ်လို့ ကျနော်တို့ အိန္ဒိယပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တရုတ်ပဲဖြစ်ဖြစ် ပေါင်းလိုက်တယ်ဆိုရင် သူတို့ နှစ်နိုင်ငံကလည်း ဆက်ပြီးတော့ မတည့်ဘူး ဆိုရင်တော့ ကျနော်တို့လည်း စစ်တလင်းဖြစ်ရမှာပေါ့။ တကယ်လို့ ကျနော်တို့နိုင်ငံက သူတို့နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးကို ရနိုင်တယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့ နိုင်ငံအတွက်ကတော့ ဘာမှပူစရာ မလိုဘူး‌ပေါ့။ ကျနော်တို့ ဘက်မလိုက် မူဝါဒနဲ့သွားရမှာပေါ့။ အခုလောလောဆယ် ကျနော်တို့ ၂၀၀၈ ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ပုဒ်မတွေ အများစုကို လူအများစုက လက်မခံဘူး ဆိုပေမယ့်လည်း ကိုယ်က ဘက်မလိုက်နိုင်ငံ ဖြစ်တယ်၊ နောက် ပြီးတော့မှ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ တခြား နိုင်ငံခြားတပ်တွေ မချရဘူးဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေကတော့ အားလုံးသဘောတူ နိုင်တဲ့ ကိစ္စဖြစ်တယ်။ ဒါက ဆက်ပြီးတော့မှ ရှိသင့်တယ်” ဟု ပြောသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း ထိုနှစ်နိုင်ငံလုံးသည် မြန်မာ့အရေးမှာ အဓိကကျ သည့် အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်နေသော်လည်း ချဉ်းကပ်ပုံချင်း မတူညီကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ် များက ထောက်ပြကြသည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့ မြန်မာယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာ့အရေးမှာ ဩဇာအရှိဆုံးဖြစ်ပြီး တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ၊ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် ရေနံ/သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်းသည် ၎င်း၏ အကျိုးစီးပွားဖြစ်ကာ မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့များ အပေါ်တွင်လည်း သြဇာသက်ရောက်မှု အင်မတန်ကြီးမားသည်ကို တွေ့ရသည်။

လက်ရှိ နယ်စပ်တိုက်ပွဲများတွင် တရုတ်သည် ကြားဝင်စေ့စပ်သူအဖြစ် ၎င်း၏အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ် ကာ ဝင်ရောက် လုပ်ဆောင်ပေးနေသလို ကုလသမဂ္ဂကဲ့သို့ နေရာမျိုးတွင် မြန်မာအစိုးရအပေါ် ဖိအားများ အား ဗီတိုအာဏာဖြင့် ကာကွယ်ပေး၍ အမာခံ မိတ်ဖက်အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

အိန္ဒိယကမူ အရှေ့မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ တည်ငြိမ်ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မကင်းကွာအောင် ကြိုးစားနေပြီး တရုတ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို စိုးရိမ်သကဲ့သို့ အိန္ဒိယခွဲထွက်ရေးအုပ်စုများ မြန်မာနယ်စပ် တွင် ခိုအောင်းမည်ကိုလည်း အစိုးရိမ်ဆုံးဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် လက်ရှိတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း အမြဲဖွင့်ထားကာ ကုလား တန်မြစ် ဘက်စုံစီမံကိန်းနှင့်  အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးပွင့်ဆိုင် အဝေးပြေး လမ်းမကြီးများသည် အိန္ဒိယ ၏ "Act East" မူဝါဒအတွက် အရေးပါနေသည်ဟု ယူဆကြသည်။

အိန္ဒိယသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ဖြစ်သည့်အတွက် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ အပြောင်းအလဲကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောလေ့ရှိသော်လည်း တရုတ်ကဲ့သို့ မြန်မာ့ပြည်တွင်းရေးကို လူသိရှင်ကြား ပါဝင် လေ့ မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ 

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ မြန်မာယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

အစိုးရသစ်၏ မူဝါဒတွင် နှစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် မျှတစွာ ဆက်ဆံသွားမည်ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းနှစ်နိုင်ငံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ထားရှိသည့် မူဝါဒများမှာမူ အပြောင်းအလဲရှိနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ တစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

ထို့ကြောင့် အစိုးရသစ်အနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံတည်း လမ်းစဉ်ကိုသာ ရွေးချယ်လိုက်မည်ဆိုပါက ဒုက္ခ ပိုရောက်သွားနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ တစ်ဦးက “သူက အဲဒီလို ရွေးချယ်လိုက်ရင်တော့ ဒုက္ခများမှာပေါ့။ ဒုက္ခ ပိုရောက်မှာပေါ့။ ဥပမာ ဆိုကြပါစို့ အမေရိကန် နောက်လူပေါ့။ အထူးသဖြင့်တော့ အိန္ဒိယနောက်လူပေါ့၊ အိန္ဒိယနဲ့ အဆင်ပြေပြေ ဆက်ဆံနေတာက ပြဿနာမရှိဘူး။ သူတို့နှစ်ယောက် အပြိုင်လုနေတဲ့ ကိစ္စတွေ မှာ ဥပမာ စီးပွားရေးအရ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရောင်းချရေးလို ကိစ္စမျိုးတွေမှာ အိန္ဒိယဘက်ကို ကပ်လိုက် တယ် ဆိုရင်တော့ နည်းနည်း ပြဿနာရှိတာပေါ့။ အဲဒီလိုမဟုတ်ဘဲနဲ့ အိန္ဒိယနဲ့ပဲ ဆိုင်တဲ့ကိစ္စမျိုး ဥပမာ ဆိုပါစို့ ရခိုင်တို့၊ ချင်းပြည်နယ်တို့ကို ဖြတ်ပြီးတော့ အာသံ-မဏိပူရ်ဘက် လမ်းဖောက်မယ့်ကိစ္စမျိုး ပိုပြီး တော့ ကောင်းမွန်အောင် တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တာမျိုး။ ဒါကိစ္စမရှိဘူး။ တရုတ်က သူ့အနေနဲ့က အဲဒီဟာမျိုးကို ခွင့်လွှတ်နိုင်တယ်။ သူနဲ့အပြိုင် လုပ်မယ့်ကိစ္စမျိုးကို အိန္ဒိယဖက် ကို ပေးလိုက်တာမျိုး ဆိုရင်တော့ သူက နည်းနည်း ကျေနပ်မှာ မဟုတ်ဘူး။ မကျေနပ်တဲ့ အခါကြတော့ မကျေနပ်ကြောင်းကို သူက ပြောမှာ မဟုတ်ဘူး။ သူက သူနိုင်တဲ့နည်း တစ်နည်းနည်းနဲ့ပေါ့ ဖော်ပြတတ် တယ်။ အခုလက်ရှိ စစ်အစိုးရကျင့်သုံးနေတဲ့ မူဝါဒဟာ နောက်တက်လာမယ့် အစိုးရလက်ထက်မှာ သိပ်ပြီးတော့ အပြောင်းအလဲ ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ မထင်ဘူး။ နှစ်ဖက်စလုံးနဲ့ မျှမျှတတ ဆက်ဆံပြီးတော့ပဲ သွားလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် ပြဿနာက အိမ်နီးချင်း အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံက ကျနော် တို့ နိုင်ငံအပေါ်မှာထားတဲ့ ပေါ်လစီ မူဝါဒတွေကတော့ အပြောင်းအလဲရှိနိုင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လက်ရှိ စိန်ခေါ်မှုသည် တရုတ်ဘက်ကိုချည်း ယိမ်းသွားမည်ကို အိန္ဒိယမှ စိုးရိမ်နေ ကာ အိန္ဒိယနှင့် နီးစပ်လွန်းသွားပါကလည်း တရုတ်က မကြိုက်သည့် အချက်မျိုး ဖြစ်နေသည်ဟု စစ်ရေး နှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များမှ ထောက်ပြကြသည်။

အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တရုတ်၏ ကျောက်ဖြူရေနက် စီမံကိန်းရှိပြီး စစ်တွေမြို့၌ အိန္ဒိယ၏ ကုလားတန်မြစ် စီမံကိန်းမှ အရေးကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် စစ်တွေဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းတို့ ရှိကြ သည်။

သို့သော် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြင် အခြေအနေများအရ တရုတ်သည် ပိုပြီး လက်တွေ့ကျကျ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်နိုင်စွမ်း ပိုမိုရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄

အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အကူအညီဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ‌ဗိုလ်မင်းခေါင်လမ်းတွင် စာဆိုဗိမာန် အဆောက်အဦ တစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၏ စာဆိုဗိမာန် အဆောက်အဦဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ အခမ်းအနားသို့ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာပြည့်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်အုန်း၊ ရန်ကုန်တိုင်းဝန်ကြီး ချုပ် ဦးစိုးသိန်း၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး အဘ်ဟေး တာကူးရ်နှင့်သံရုံးမှ တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ 

အိန္ဒိယအစိုးရသည် စာဆိုဗိမာန် တည်ဆောက်ရေးအတွက်  ဒေါ်လာ ၃ ဒသမ ၇ သန်းကျော် အကူအညီပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း၊ မြန်မာ-အိန္ဒိယ ချစ်ကြည်ရေး အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကူညီခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။