CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉

၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ(USDP)ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့်အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်များ တွေ့ဆုံပွဲ အခမ်း အနားကို နေပြည်တော်မှာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်က ကျင်းပခဲ့သည်။ 

အဆိုပါ တွေ့ဆုံပွဲသို့ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေး‌ကောင်စီရုံး အမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများဖြစ်သည့် ဦးမြထွန်းဦး၊ ဦးမောင်မောင်အုန်း၊ ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း၊ ဦးတင်အောင်စန်း၊ ဦးထွန်းအုံ၊ ဦးမောင်မောင်တင့်တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

အလားတူ နေပြည်တော်မြို့တော်ဝန် ဦးသန်းထွန်းဦး၊ နစကအဖွဲ့ဝင်နှင့် အကြံပေး တာဝန်ယူခဲ့သူ ဒေါ်ဒွဲဘူတို့ လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၉

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ဒရယ်တပ်မတော် ဖွဲ့စည်းမည်ဆိုလျှင် မည်သည့်လမ်းကြောင်း၊ မည်သည့်နည်းလမ်းနှင့် အစပျိုး ဆောင်ရွက်သင့်သလဲ ဆိုသည့်အပေါ် စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများကြား မေးခွန်းထုတ်လျက် ရှိသည်။

ဖက်ဒရယ်တပ်မတော် ဖွဲ့စည်းမည်ဆိုပါက တပ်မတော်နှင့် အနိုင်ရပါတီများက ၂၀၀၈ ဘောင်ထဲက ဖြေရှင်းသင့်သလို ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးကို ထိထိရောက်ရောက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်ရေးအတွက် လွှတ်တော်တွင် ကြိုးစား သွားရမည်ဟု ပြည်သူ့ပါတီ(PP)ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “လက်ရှိကတော့ ဒီဟာ တပ်မတော်နဲ့ လက်ရှိ ဒါအနိုင်ရပါတီ အနေနဲ့က သူတို့က မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ နိုင်ငံ‌ရေးပါတီတွေ အားလုံးက ၂၀၀၈ ဘောင်ထဲကပဲ ဖြေရှင်းဖို့ ကျနော်တို့က စဥ်းစားတာ ဖြစ်တယ်။ တစ်ဖက်က ကျတော့ ၂၀၀၈ ကို လုံးဝ ဖျက်သိမ်းပြီးတော့ အသစ်ရေးဆွဲရမယ်ဆိုတဲ့ ရှုထောင့်ကနေ ချဥ်းကပ်တာရှိတယ်။ အဲ့ဒီ တော့ နိုင်ငံရေးပါတီများ အနေနဲ့ကတော့ ၂၀၀၈ ကို ပြင်ဆင်တဲ့အခါမှာ လက်တွေ့ကျတဲ့၊ ပြီးတော့ အချိန်ကိုက် ဖြစ်တဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ ဒါကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ပြင်ဆင်ရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းခဲ့တာတွေလည်း ရှိတယ်။ ညှိနှိုင်းနေဆဲတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့က ဖွဲ့စည်းပုံ ပြင်ဆင်ရေးကို ထိထိရောက်ရောက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ နိုင်ဖို့အတွက်ကို လွှတ်တော်မှာ တစ်လှည့် ကြိုးစားသွား ရမယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ ဟိုအခြေခံ အကျဆုံးက ပြောရလို့ရှိရင် ဒီတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကိုအခြေခံတဲ့ ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည့်ပုံနဲ့ ဒါဒေသကို အခြေခံတဲ့ ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံဆိုပြီးတော့ ဒါပုံစံနှစ်မျိုးရှိတယ်။ နောက် တစ်ခုကတော့ အားလုံးကို တပြေးညီ စဥ်းစားတဲ့ အချိုးညီ ဖက်ဒရယ်ပုံစံနဲ့ အချိုးမညီ ဖက်ဒရယ်ပုံစံနဲ့ ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် ဟို ဖက်ဒရယ်ဆိုတာ ပြောတာတော့ လွယ်တယ်၊ အဲ့ဒီတော့ အသေးစိတ် ဆွေးနွေးရမှာတွေကတော့ များတယ်။ ဒါကြောင့် အခုလက်ရှိ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံရဲ့ပုံစံဟာလည်း ဒါတိုင်းရင်းသား အခြေပြုတဲ့ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံတွေ ရှိ တယ်။ ဒေသအခြေပြုတဲ့ ဒါ ကျနော်တို့ တိုင်းဒေသကြီး ဖွဲ့စည်းပုံရှိတယ်၊ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဖက်ဒရယ်ယူနစ် ဖွဲ့စည်းပုံ က စပြီးပြောရင် အများကြီးပြောရမယ်။ သို့သော် လက်တွေ့ကျတာက အဲ့ဒီပဋိပက္ခ ပြင်းထန်နေတဲ့ အချိန်မှာ တချို့ကိစ္စတွေမှာ ကျနော်တို့ ချက်ချင်း ဖြေရှင်းလို့ မရဘူး။ အဲ့ဒီတော့ တစ်ဖက်က တည်ငြိမ်ရေး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး၊ နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းနဲ့ ဖြေရှင်းရေး လမ်းကြောင်း ပြန်‌ရောက်လာဖို့အတွက်က အခုက ကျနော်တို့ အဓိက ကြိုးစားနေရတာဖြစ်တယ်”ဟု ပြောသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လက်နက်ကိုင် ခေါင်းဆောင်များကို‌ တွေ့ရစဉ်

ဖက်ဒရယ်ပြဿနာသည် ၁၉၆၂ (သို့မဟုတ်) ၁၉၄၇ ပင်လုံစာချုပ် ကနေစပြီး ဖြစ်လာသည့် ကိစ္စဖြစ်ကြောင်း၊ အဓိက မိမိတို့ တိုင်းရင်းသားများ၊ ပြည်သူများအားလုံးက တည်ငြိမ်လုံခြုံသည့် အခြေအနေကို အရင်ဖန်တီးရမည် ဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။

ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်နှင့် ပတ်သက်ပြီး မည်သည့် နည်းလမ်းနှင့် သွားသင့်သည်ဆိုခြင်းထက် လက်တွေ့မြေပြင် တွင် သဘောထား မည်သို့ရှိသလဲ၊ မည်သို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မလဲ ဆိုသည့်အပေါ်  မူတည်ပြီး အလုပ်လုပ်ကြမည် ဆိုလျှင် အဖြေထွက်ပါလိမ့်မည်ဟု သေနင်္ဂမဟာဗျူဟာလေ့လာရေးအဖွဲ့မှ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဦးသိန်းထွန်းဦး က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်ဆိုတာ အခုဟာက တပ်မတော်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးအောက်မှာ ဘာတွေပါသင့်လဲ၊ ဘယ်လို သွားမလဲဆိုတာ အဲ့ဒါတွေ အရင်ဆုံး ရှင်းလင်းဖို့ လိုတယ်။ ဘယ်လိုနည်းလမ်းနဲ့ သွားသင့်တယ်ဆိုတာ ထက် အခုဟာက အဲ့ဒီလိုဖွဲ့ခဲ့မယ်လို့ ဆိုကြပါစို့ အဲ့ဒီခေါင်းစဥ် တယ်လာလို့ရှိရင် ပါတဲ့သူတွေက ဘယ်လို ဖြစ်ချင် တယ်၊ ဘာဖြစ်ချင်တယ်ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ သဘောထားဆန္ဒတွေ၊ သူတို့ပြောတဲ့ မှတ်ချက်တွေ၊ ဖြစ်ချင်တဲ့ ဟာတွေရှိ အုံမှာလေ။ ဘယ်လိုဖြစ်သင့်တယ်၊ ဘယ်လိုပါသင့်တယ် ဆိုတာလည်း ဖြစ်သင့်ဖြစ်ထိုက်တဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ သွားတာ တော့ ပိုကောင်းတယ်။ အဲ့ဒီတော့ ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးကို သွားဖို့အတွက် လက်ရှိ တပ်မတော် ဘက်ကရော၊ တခြား NCA ထိုးပြီးတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်းပေါ် လျှောက်မယ့် အဖွဲ့တွေကြားထဲရော သူတို့ ဘာတွေ အဲ့ဒါအတွက် ပြင်ဆင်ထားလဲပေါ့။ အဲ့ဒီဟာ အဲ့ဒီအချက်က အရေးကြီးတယ်။ အဲ့ဒီပေါ်မှာပဲ မူတည်ပြီး သွားရမှာ။ ဘာတွေ ပါသင့်တယ် မပါသင့်ဘူးဆိုတာက လက်တွေ့ ပါဝင်ပြီး ဆောင်ရွက်မယ့်လူတွေ ကိုယ်တိုင်က သဘောတူညီတဲ့ အချက်တွေပေါ်မှာ မူတည်ပြီး အလုပ်လုပ်ကြတာ ပိုကောင်းပါလိမ့်မယ်။ အဲ့ဒီတော့ လက်တွေ့ မြေပြင်မှာ ဘယ်သူတွေ ဘယ်လို ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး သဘောထားရှိကြလဲ၊ ဘယ်လိုလုပ်ချင်ကြလဲ၊ အဲ့ဒီလို ဘယ်လို ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မလဲ ဒီလိုအချက်အလက်တွေပေါ်မှာ မူတည်ပြီး အလုပ်လုပ်ကြမယ်ဆို အကောင်းဆုံး အဖြေ ထွက်ပါလိမ့်မယ်”ဟု ပြောသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လက်နက်ကိုင် ခေါင်းဆောင်များကို‌ တွေ့ရစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တပ်မတော်က လက်နက်ကိုင်များကို နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့(BGF) သို့မဟုတ် ပြည်သူ့စစ်(ပသစ) အဖြစ် အသွင်ပြောင်း ဖွဲ့စည်း၍ တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းရန်၊ ထိုမှတဆင့် နိုင်ငံရေးပါတီ ထူထောင်၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရန် သဘောထားရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

တခြား တစ်ဖက်မှာတော့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (သို့မဟုတ်) ပြည်နယ် အစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်၍ ဗဟိုရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်း၍ တဆင့်ချင်း ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းရန် သဘောထား ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

လက်ရှိ မြန်မာပြည်တွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်ပေါင်းစုံ တည်ရှိနေသလို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ နောက်ပိုင်း မှ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းအရ ပေါ်ပေါက်လာသော လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း ရာနှင့်ချီ ရှိနေသောကြောင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် တည်ထောင်ရန် ခက်ခဲနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကြား သုံးသပ်မှု များလည်း ရှိနေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉

မကြာခင် ‌ပေါ်ပေါက်လာမည့် အစိုးရသစ်အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် စီးပွားရေးကို ဒွန်တွဲပြီး ဟန်ချက်ညီညီ  ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာအောင် လုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ က ထောက်ပြလျက်ရှိသည်။

ရွေးကောက်ပွဲအလွန် တက်လာမည့် အရပ်သားအစိုးရသည် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ချုပ်ငြိမ်း‌ရေးကို ရှေးရှုပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကိုသာ ဦးစားပေးအနေဖြင့် ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း၊ အမျိုးသားညီညွတ်‌ရေးအစိုးရ အသွင်သဏ္ဍာန် မျိုး ဖွဲ့စည်းပါက လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေး အကျပ်အတည်းများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဟု နိုင်ငံရေး ပါတီများနှင့် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ‌ထောက်ပြကြသည်။   

တစ်ဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံရေး မတည်မငြိမ်မှုကနေ လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းခြင်း၊ လျှပ်စစ် ဓာတ်အား အလုံအလောက် မရရှိခြင်း၊ လုပ်သား အရင်းအမြစ် ရှားပါးလာခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံ ရခြင်း စသည့် အခြေအနေများကြောင့် စီးပွားရေး ကျဆင်းလျက်ရှိနေသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဖွဲ့စည်းမည့် အစိုးရသစ်နှင့် လွှတ်တော်သည် မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြန်လည် ဦးမော့လာ အောင် အပြန်အလှန် ထိန်းကြောင်း၍ မူဝါဒကောင်းများ ချမှတ်ရန် လိုအပ်သည်ဟုလည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် များက ထောက်ပြကြသည်။  

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် မြန်မာ့စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု ဖြစ်နေသော ပြဿနာသည် စီးပွားရေးစနစ် တစ်ခုလုံးကို သေချာစွာ မတည်ဆောက်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးသည် ဒွန်တွဲနေသည့်အတွက် စီးပွားရေး အဆင်မပြေပါက အမြင်များ၊ အတွေးအခေါ်များသည်လည်း ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်ဟု စီးပွားရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။  

 NCA နှစ်ပတ်လည် အခမ်းအနား ကျင်းပနေစဉ်

၎င်းက “ဖြေရှင်းရင် ရနိုင်တယ်။ အဓိက,က (Conceptual Framework) ရှိဖို့လိုတာပေါ့။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ တစ်ဖက် ကလည်း စီးပွားရေးတွေလည်း ပါတာပေါ့။ နောက်တစ်ခုက အမြင်တွေပါတာပေါ့။ အမြင်ဆိုတာက တိုင်းရင်းသား တွေရဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ ၄၊ ၅၊ ၁၀ နှစ် ၁၅ နှစ်က အမြင်နဲ့ အခုအမြင်နဲ့ကတော့ ဘာပဲပြောပြော အကြောင်းကြောင်းကြောင့် ပွင့်လာပြီပေါ့။ ပြောချင်တဲ့အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲအခါကျတော့ ဒီတိုင်းပြည်က စုစုစည်းစည်းနဲ့ သာယာဝပြောမှ သူတို့အတွက် အကျိုးစီးပွား ဖြစ်မယ်ဆိုတာကို နားလည်ဖို့လိုတာပေါ့။ ဒါနံပါတ် တစ်အချက်။ နံပါတ်နှစ်အချက်က သူတို့နားလည်အောင် ဒီဘက်က ဘယ်လို (Educate) လုပ်မလဲ အဲ့တာအရေးကြီးတယ်။ အဲဒီတော့ အစိုးရဆိုဒ်က လည်း ဒါကို ဘယ်လို ဖြစ်မလဲဆိုတဲ့ (Conceptual Framework) ကျကျနန ရှိရမှာပေါ့။ ဥပမာ သယံဇာတ ခွဲဝေတဲ့ ကိစ္စတွေ ပါလာမှာပေါ့။ ရိုးရိုးသားသား ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရလို့ရှိရင် သင့်တော်တဲ့ အချိုးတစ်ခုဆိုတာကို သူက ခေါင်းထဲမှာ ယုံကြည်ဖို့ လိုတာပေါ့။ လောလောဆယ် အနေအထားအရ အဲဒါကြီးက တော်တော်လေး အရေးကြီး တာ‌ပေါ့။ နိုင်ငံရေးနဲ့စီးပွားရေးဆိုတာ ဒွန်တွဲနေတာကို။ ကျနော့် အတွေးအခေါ် တစ်ခုက အဲဒီအချိန်တုန်းကပေါ့ဗျာ အခုက အဲဒီအ‌တွေးအခေါ်တောင်မှ လုပ်လို့ရပါ့မလားမသိဘူး။ ဘာလဲဆိုတော့ (စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေး၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်၊ မွန်) အဲ့တာလေးတွေကို တိုးတက်အောင် လုပ်လိုက်နိုင်ရင်တောင်မှ ဒီနေ့အချိန်မှာ စကားတွေ ပြောစရာ တော်တော် နည်းမှာလေ။ အဓိက,က ပြဿနာတစ်ခုက စီးပွားကလည်း မဖြစ်ခဲ့ဘူး။ တစ်ခုရှိတာပေါ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေးကလည်း ဒွန်တွဲနေတဲ့ အခါကျတော့ စီးပွားရေး အဆင်မပြေလို့ရှိရင် အမြင်တွေ အတွေး အခေါ် တွေကလည်း တစ်မျိုးဖြစ်ကုန်တာလေ။ သီအိုရီ သဘောအရပြောရင် ပိုက်ဆံရှိမှ ပညာသင်လို့ရမှာလေ။ အဲ‌ဒီတော့မှ အဲဒီကလေးက ဦးနှောက်ကောင်းမှာလေ။ ပြီးတော့ ကျောင်းတန်းလန်းနဲ့ ထွက်သွားတာမျိုး မရှိမှာ လေ။ စီးပွားရေးကတော့ ကောင်းကိုကောင်းရမှာ။ ပြောချင်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ရတဲ့နေရာ စလုပ်ပေါ့ဗျာ။ ဒါပေမယ့် စနစ်တော့ မှန်မှရမယ်။ ဗမာပြည် စီးပွား‌ရေးဆိုရင် တစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ Economy အားလုံးသည် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း လောက်က ရန်ကုန်တိုင်းမှာရှိတာ။ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ ဒါကိုစဉ်းစားရမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

အစိုးရသစ် တစ်ရပ်အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဥ်များကို အစဥ်တစိုက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သလို နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တည်ငြိမ်ရေးအတွက်လည်း ကြိုးစားအားထုတ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ မိမိတို့ အနေဖြင့် နိုင်ငံတကာမှ ယုံကြည်မှု ပြန်လည်ရနိုင်ရန်အတွက် အစိုးရဖွဲ့စည်းသည့် အခါတွင် အားလုံးပါဝင်သည့် ညီညွတ်ရေးအစိုးရ ပုံသဏ္ဍာန်မျိုး ဖော်ဆောင်သင့်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးကျော်ထက်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။ 

ဗိုလ်ချုပ်ဈေးကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “လက်ရှိနိုင်ငံရဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ ပဋိပက္ခ‌တွေကြောင့်ပေါ့ဗျာ ကျနော်တို့နိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်က လည်း တောက်လျှောက်လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ ထို့ပြင်ကို စီးပွားရေး တည်ငြိမ်သွားဖို့ အတွက်ကိုလည်း အစိုးရ အသစ် အနေနဲ့က ကြိုးစားအားထုတ်ဖို့ လိုတယ်။ အဲ့တော့ political stability ရှိရမယ်။ Sanction ပြုတ်သွား အောင် ဦးစားပေး ကြိုးစားဖို့လိုတယ်။ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှုရဖို့ဆို နိုင်ငံတကာ (Foreign Investment) ကိုလည်း ကျနော်တို့က ပြန်လည်မျှော်ကိုးရမှာ ဖြစ်သလို ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်တွေလည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ကျနော်တို့ လုပ်ဖို့လိုတယ်။ ကုန်ထုတ်ဖို့အတွက်ကို လိုအပ်တဲ့ စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်က ကျနော်တို့နိုင်ငံမှာ မလုံလောက်ဘူး။ ကျနော်တို့နိုင်ငံကို ပြန်ပြီးတော့မှ အရာရာ ပြန်ဦးမော့လာအောင် ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် စွမ်းအင်ကဏ္ဍကိုလည်း ဖူလုံအောင် ကြိုးစားဖို့လိုတယ်။ စီးပွားရေးကလည်း Sanction ပြုတ်သွားမှ ကျနော်တို့နိုင်ငံက စီးပွားရေး ပြန် ကောင်းမယ်ပေါ့ဗျာ။ ပြန်ကောင်းမယ်ဆိုတာ အများမျှော်လင့်လို့ မရဘူး။ နေသာထိုင်သာ ပြန်ရှိမယ့် အနေအထား တစ်ခုကို ပြန်ဖြစ်မယ်။ အဲ့အတွက်ကြောင့် အစိုးရဖွဲ့စည်းတဲ့အခါမှာ ပိုပြီးတော့မှ နိုင်ငံတကာ လက်ခံတဲ့ အခင်း အကျင်း ဖြစ်အောင် ပါဝင်သင့်ပါဝင်ထိုက်သူ တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေကအစ နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံ အင်အားစုတွေကအစ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ အားလုံးပါဝင်တဲ့ အစိုးရဖြစ်အောင် ဖော်ဆောင် ပြနိုင်တယ် ဆိုရင်တော့ နိုင်ငံရေး မယုံကြည်မှုတွေ ပျောက်ဆုံးပြီးတော့မှ နိုင်ငံတကာရဲ့ ယုံကြည်မှုတွေ ပြန်လည်ရလာနိုင် တယ်” ဟု ပြောသည်။ 

လာမည့် အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိတ်ခေါ် ကမ်းလှမ်းမှုများ ပြုလုပ်လာနိုင်သလို စီးပွားရေး ပြန်လည် ဦးမော့အောင်လည်း ကြိုးပမ်းလာနိုင်သည်။ 

သို့သော် စီးပွားရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုင်ရာ မူဝါဒများသည် မှန်ကန်တည့်မတ်ရန် လိုအပ်သလို လက်ရှိ မူဝါဒများအပေါ် ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်လည်း လိုအပ်ကြောင်း အားလုံးက ထောက်ပြနေကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဖက်အကျဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်သည့် ချင်းပြည်နယ်တွင် သယံဇာတများ မထွက်ရှိသော် လည်း လျှပ်စစ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါက ချင်းပြည်နယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို အချိန်ခဏလေးဖြင့် လုပ်၍ရကြောင်း ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ(NCC)မှ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးထက်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ချင်းပြည်နယ်တွင် ပြီးခဲ့သည့် အစိုးရ လက်ထက်များ၌ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရန် လုပ်ဆောင် ခဲ့ကြသော်လည်း လက်ရှိ အချိန်အထိ ပြီးဆုံးအောင် အကောင်အထည် မဖော်နိုင်သေးကြောင်း၊ ထိုစီမံကိန်းများ ပြန်လည် လုပ်ခွင့်ရသွားမည်ဆိုလျှင် ချင်းပြည်နယ်အတွက် ပူစရာမလိုကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

ဦးစိုးထက်က “အခုကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လျှပ်စစ်စွမ်းအား မလုံလောက်တဲ့ ပြဿနာရှိတယ်။ ဂန့်ဂေါနဲ့ ကလေး ကြားမှာဆိုရင် ၃၈၀ မဂ္ဂါဝပ်ရှိတဲ့ ထုတ်လို့ရတဲ့ ရေအားလျှပ်စစ်ကို ၂၀၀၈-၂၀၀၉ ကတည်းက လုပ်နေတာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ပြီးနေပြီ။ ဒါပေမယ့် မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကြီး ရပ်တဲ့အချိန်မှာ သမ္မတကြီး ဦးသိန်းစိန် လက်ထက် မှာ အဲဒါတစ်ပြိုင်တည်း ရပ်သွားတာ။ အဲဒါလေးကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်မယ်ဆိုရင် မဂ္ဂါဝပ် ၃၈၀ ဖော်နိုင်တဲ့ ရေအားလျှပ်စစ်က ဖြစ်နေပြီ။ နောက်ပြီးတော့ ပလက်ဝ ဖက်မှာဆိုရင်လည်း လေးမြို့မြစ်မှာဆိုရင် ပြင်သစ်ကနေ ဆာဗေးလုပ်ထားတာရှိတယ်။ ၄၊ ၅ နှစ်လောက်ရှိပြီ။ အဲဒါက မဂ္ဂါဝပ် ၆၁၁ ထွက်မယ့် စီမံကိန်းရှိတယ်။ အဲဒီဟာ လေး လုပ်မယ်ဆိုလည်း ကျနော်တို့က အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေကိုလည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရော၊ အိန္ဒိယရော ကျနော်တို့ မြန်မာပြည်တွင်းရော အကုန်ရောင်းလို့ ရတဲ့ဟာဖြစ်တယ်။ ဒါက လေးမြို့ ၁ ပေါ့။ လေးမြို့ ၂ ဆိုရင် မဂ္ဂါဝပ် ၃၀၀ ကျော်လောက်ထွက်မယ်။ အဲဒီလို စီမံကိန်းတွေ ရှိတဲ့အတွက် သယံဇာတက မထွက်တာမဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့ လုပ်ပိုင်ခွင့် မရသေးတာ။ လုပ်ခွင့် မရသေးတာပဲရှိတယ်။ လျှပ်စစ်သာ ရမယ်ဆိုရင် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ဖွံ့ဖြိုး အောင် ခဏလေးနဲ့ လုပ်လို့ရပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ကို တွေ့ရစဉ်

ချင်းပြည်နယ်သည် သယံဇာတ မထွက်သော်လည်း သဘာဝ အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည့် တောတောင် ရှုခင်းအလှ များ ရှိသောကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်လုပ်၍ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။

ထို့ပြင် မြစ်၊ ချောင်းများ ရှိသည့်အတွက် ၎င်းတို့ကို အခြေခံကာ ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ချင်းပြည်နယ် အတွင်းသာမက မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ပြည်ပတို့ကို ရောင်းချနိုင်သည့် အနေအထားမျိုးတွင် ရှိကြောင်းလည်း သိရသည်။

လက်ရှိတွင် ချင်းပြည်နယ်၌ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကြောင့် မဖွင့်လှစ်နိုင်သေးသည့် ဖလမ်းလေယာဉ်ကွင်း ကို တက်လာမည့် အစိုးရသစ် လက်ထက်၌ ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ(NCC) မှဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးထက်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ကျနော်တို့ ချင်းပြည်နယ်မှာ ဖလမ်းလေယာဉ်ကွင်းက ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ပြီးသွားပြီ။ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ပြီးသွားတဲ့အချိန်မှာ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်သွားတော့ အခုကတော့ အဲဒီလေယာဉ်ကွင်းကလည်း ပြန်ပြီး တော့ တက်လာတဲ့ အစိုးရကနေ လုပ်မယ်ဆိုရင် ဖလမ်းလေယာဉ်ကွင်းလည်း မကြာခင် ပြန်ဖွင့်လို့ရမယ်လို့ ကျနော်တို့ ယုံကြည်တယ်။ နောက်ပြီးတော့ ကျနော်တို့ စီမံကိန်းတွေ လုပ်ထားတဲ့ ပလက်ဝမြစ်ကူး ကုလားတန် မြစ် စီမံကိန်းလည်း မဖွင့်လိုက်ရဘူး။ အဲဒါတွေလည်းရှိတယ်။ နိုင်ငံတော်ကလုပ်တဲ့ ပရောဂျက်တွေ၊ အိန္ဒိယအစိုးရ နဲ့ အပြန်အလှန် အကူအညီယူပြီးမှ လုပ်တဲ့ ယာ(ရာ)ကြီးလမ်းတို့ အဲဒါမျိုးတွေလည်း အများကြီးရှိတယ်။ အစိုးရ သစ် လက်ထက်မှာ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်လိမ့်မယ်လို့ ကျနော်တို့ ယုံကြည်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့ကိုတွေ့ရစဉ် 

ထို့ပြင် ချင်းပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတို့ဖြင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး အနောက် ဖက်တံခါး ထွက်ပေါက် ဖြစ်သောကြောင့် လက်ရှိ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း၌ အရေးပါကြောင်း စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဓိက ခံတပ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ကာ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်(CDF)နှင့် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF) များ၏ ခုခံမှုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အလှည့် အပြောင်း၌ အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်နေကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြ သည်။

ထို့ကြောင့် ချင်းပြည်နယ်၏ အခြေအနေသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှု ကြီးမားစွာ ရှိနေပြီး အိန္ဒိယ၏ Act East Policy အောင်မြင်ရန်အတွက် ချင်းပြည်နယ်သည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ကြောင်းလည်း သိရသည်။

ချင်းပြည်နယ် မတည်ငြိမ်ပါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဖက် တံခါးပေါက်သည် ပိတ်သွားမှာ ဖြစ်ကြောင်းလည်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ယူဆကြသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့က KIA မှ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးဂွမ်မော်သည် ချင်းပြည်အရေးကို အလေးထား ကြိုးစား နေကြောင်း၊ ချင်းပြည် အရင်းအမြစ်သည် တစ်နိုင်လုံး၏ အောင်မြင်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ချင်းပြည်တစ်ခုလုံး လွတ်မြောက်ရေး အားကြိုးမာန်တက် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈

မြန်မာ့တပ်မတော်(ရေ)မှ တန် ၄၀၀၀၀ ရေလုံလွန်းကျင်း ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားနှင့် ၆၃ မီတာ ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက် ဖျက်ရေး ရေယာဉ်(၂)စီး၏ ဧရာခင်းမင်္ဂလာ အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်က ရန်ကုန်မြို့မှာ ကျင်းပ ခဲ့သည်။

အဆိုပါ အခမ်းအနားသို့ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင် လှိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်၏ သင်္ဘောကျင်း စီမံကိန်းကို အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ထိုအဆင့် သုံးဆင့်အနက် ပထမအဆင့် စီမံကိန်းအား ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိလည်းကောင်း၊ ဒုတိယ အဆင့် စီမံကိန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိလည်းကောင်း တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် စစ်ရေယာဉ်များ၊ ဌာနဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂလိက ရေယာဉ်များအား တည်ဆောက် ပြုပြင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆

ပြည်သူလူထုနှင့်နိုင်ငံတော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရရှိအောင် ဆက်လက် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်က ကျင်းပသည့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကော်မရှင် အစည်းအဝေးတွင် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က “တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးသည် တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် အလွန်ပင် အရေးကြီးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသား ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး အနေဖြင့် အသိဥာဏ်ပညာဖြင့် သတိတရားကို လက်ကိုင်ထားပြီး NCA လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ် တည်ပြီး ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်အတွက် အတူတကွ ကြိုးပမ်းကြရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိမှသာ တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပြည်သူလူထုနှင့် နိုင်ငံတော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရရှိအောင် ဆက်လက် ကြိုးပမ်း ဆောင် ရွက်သွားရမည်”ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်(NCA)ကို ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူ ထောင်ရေးကောင်စီ(RCSS)၊ ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်(DKBA)၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး/ကရင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်-ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ(KNU/KNLA-PC)၊ ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP)၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်(PNLO)၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)၊ ချင်းအမျိုးသား တပ်ဦး(CNF)၊ မြန်မာနိုင်ငံ လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး(ABSDF)တို့က ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်၌ လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်။

ထို့နောက် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ(NMSP)၊ လားဟူဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံး(LDU)တို့က ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်တွင် NCA စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်။

လက်ရှိမှာတော့ KNU, ABSDF, CNF တို့က NCA ပျက်သွားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ NCA ကနေ နုတ်ထွက်ထားပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသည်။

အလားတူ NMSP, LDU, ALP, PNLO တို့ကလည်း ၂ ဖွဲ့ကွဲသွားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် UWSA,NDAA,SSPP,TNLA,MNDAA,AA,KIA,KNPP တို့ကလည်း NCA စာချုပ် လက်မှတ် မထိုးနိုင်ကြောင်း ပြောကြားထားသည်။

ထို့နောက် NCA ပြင်ပတွင် ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်(SNA), ကူးကီးအမျိုးသားတပ်မတော်(KNA), ဇိုမီး အမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်(ZRA), နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ(NSCN), ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ (ANC)တို့ ရှိနေသေးသလို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသည့် PDF အဖွဲ့အစည်းများ လည်းရှိနေသည်။

CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားနေသော အီရန်စစ်ပွဲ အရှိန်လျှော့ချကာ ငြိမ်းချမ်းစွာ ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်၌ ထုတ်ပြန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာ စိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း မြန်မာက ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက “ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်ရေးမူကြီး ၅ ရပ်ကို အခြေခံပြီး အပြုသဘောဆောင်သည့် ဆွေးနွေးမှုနှင့် သံတမန်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည်သာ ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်း နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ပါသည်”ဟု ထုတ်ပြန် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့နောက် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ပါဝင်နေသည့် နိုင်ငံများအနေဖြင့် နိုင်ငံတိုင်း၏ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို အပြန်အလှန် လေးစားလိုက်နာရန် လိုအပ်ပြီး ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို လျှော့ချကာ ငြိမ်းချမ်းစွာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် တိုက်တွန်းပါသည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးသည် အီရန်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်က စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယနေ့အထိ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်။

အမေရိကန်နှင့်အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အီရန်၏ အဓိပတိ အလီခါမေနီ အပါအဝင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိပ်သီး ခေါင်းဆောင်များ သေဆုံးခဲ့သည်။

ထို့နောက် အီရန်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ နိုင်ငံများတွင် အခြေစိုက်ထားသော အမေရိကန်စစ်စခန်းများကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်နေသလို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ထားသည့်အတွက် ရေနံသင်္ဘောများ ဖြတ်သန်း နိုင်ခြေမရှိဘဲ ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့လုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင် အကြပ်အတည်း ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိနေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆

မကြာမီ ကျင်းပတော့မည့် လွှတ်တော်ဝင်း လုံခြုံရေးနှင့် လွှတ်တော်အဆောက်အဦ ပြင်ဆင်သည့် လုပ်ငန်းများ ရာနှုန်းပြည့် ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ကြရန် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစောက ပြောသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်က လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ ကျင်းပရေး ဗဟိုကော်မတီ၏ ဒုတိယအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်း အစည်းအဝေးမှာ ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် သတ်မှတ်နေရာများသို့ အသွား/အပြန် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကိစ္စရပ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ရုံး၊ဌာန အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကြိုတင်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ထားရှိ ရန်၊ တည်းခိုနေထိုင်မည့် အဆောင်များ ရေ၊ မီး၊ မိလ္လာ၊ အခန်းတွင်း ပရိဘောဂနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ရက် အမီ အဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထားရှိရန်နှင့် လွှတ်တော်များအလိုက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ရုံးများက ရှင်းလင်း တင်ပြနိုင်ရေး ကြိုတင် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ထားရှိပြီးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစောက ပြောသည်။

၎င်းက “ လွှတ်တော်ဝင်း လုံခြုံရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လုံခြုံရေးအရ ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်များကို လည်း ပြီးပြတ်အောင် ဆောင်ရွက်သွားရန်၊ တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး တွင် ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လွှတ်တော်ရုံး အသီးသီးနှင့် သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီများက ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ပေးရန်၊ လွှတ်တော် အဆောက်အဦ ပြင်ဆင်သည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း ရာနှုန်းပြည့်ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်သည်”ဟု ပြောသည်။

ထို့နောက် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးများတွင် သတင်းမီဒီယာများ သတင်းရယူနိုင်ရေးနှင့် သတ်မှတ် စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းများ လိုက်နာဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မြန်မာနိုင်ငံသတင်းမီဒီယာကောင် စီ၊ ပြည်တွင်းအခြေစိုက် နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်များအသင်းတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်၊ Media Corner များ စနစ်တကျ ထားရှိရန် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစောက ပြောသည်။

လွှတ်တော် ပြင်ဆင်မှုကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော သွားကြည့်နေစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်အထိ အပိုင်း ၃ ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပခဲ့သည်။

ထို့နောက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို မတ်လ ၁၈ ရက် တွင်လည်းကောင်း၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် လွှတ်တော်အသီးသီးကို မတ်လ ၂၀ ရက်တွင်လည်းကောင်း ကျင်းပမည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။

တခြား တစ်ဖက်မှာတော့ နေပြည်တော်ရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်တို့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်က မန္တလေးနှင့်စစ်ကိုင်းမြို့အခြေပြု၍ ပြင်းအား ၇ ဒသမ ၉ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။

အဆိုပါ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးနေသော လွှတ်‌တော် အဆောက်အဦများကို ပြင်ဆင်လျက်ရှိနေသည်။

ထို့ပြင် NUG၊ PDF နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တချို့က လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို လုံခြုံရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှုများ ရှိနေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၆

မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအား နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့(သို့မဟုတ်) ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဆိုသည့် နည်းလမ်းအစား အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့(သို့မဟုတ်) ပြည်နယ်အစောင့် တပ်ဖွဲ့ ပုံစံမျိုးဖြင့် ဆွဲဆောင်စည်းရုံး၍ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်သင့်လားဆိုသည့်အပေါ် စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံ ရေး အကဲခတ်များကြား သုံးသပ်မှုများ ရှိနေကြသည်။

NCA လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ဆွေးနွေးခဲ့စဉ်က အစိုးရဖက်မှ တစ်ခုတည်းသော တပ်မတော်ဖြစ်ချင်သည်ဟု ရပ်တည်ခဲ့ကာ EAOs များဘက်မှလည်း သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အလိုက် ပြည်နယ်အစောင့်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်ရ မည်ဟု ရပ်တည်ခဲ့ကြကြောင်း ငြိမ်းချမ်းရေးတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်နေသူ ဦးခွန်းဆိုင်က CNI သတင်းဌာန သို့ ပြောသည်။

ထိုသို့ သီးသန့် ပြည်နယ်အစောင့်တပ်များမှတဆင့် တစ်ခုတည်းသော ပြည်ထောင်စုတပ်မတော်အဖြစ် ကူးပြောင်းရေးကို တဆင့်ပြီး တဆင့် ဆွေးနွေးချမှတ် လုပ်ဆောင်ရန် သဘောတူထားခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများ မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက ထိုကိစ္စသည် အရွေ့တစ်ခုကို ရောက်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

ဦးခွန်းဆိုင်က “အခုကတော့ ဒီအာဏာသိမ်းမှု၊ အာဏာထိန်းမှု ဖြစ်လာတဲ့ အခါကြတော့ တစ်ခုတည်း သော တပ်မတော် ဖြစ်ရမယ်လို့ အရင်ကပြောခဲ့တဲ့ဟာတွေကို အခုကြတော့ ပိုပြီးတော့ လက်မခံနိုင်ဘူး ဆိုတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်လာတာပေါ့။ ပိုပြီးတော့မှ အချိန်ယူရမယ်၊ ပိုပြီးတော့ စည်းကမ်း ကန့်သတ်ချက် တွေ ရှိရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်လာတာပေါ့။ သို့သော်လည်းပဲ ဒီဥစ္စာတွေဟာ မကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေ မဟုတ်ဘူး။ ကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေဖြစ်တယ်။ အခုလောလောဆယ်မှာ ကိုယ့်ပြည်နယ် စောင့်တပ်နဲ့ ကိုယ်ထားပါ။ ဆွစ်ဇာလန်လည်း ဒီလိုပဲ လုပ်ခဲ့တာပဲ။ ဆွစ်ဇာလန်ဆို နှစ်ပေါင်းရာနဲ့ချီပြီး တော့ သူ့ပြည်နယ်တပ်နဲ့သူ လုပ်ခဲ့တာ။ ဒါပေမယ့် အားလုံးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ကိစ္စဆိုရင်တော့ ပေါင်းပြီးတော့မှ လုပ်ကြတယ်၊ တိုက်ကြတယ်။ အားလုံးနဲ့မဆိုင်ရင် ကိုယ့်ပြည်နယ်တပ်နဲ့ကိုယ်ပဲ လုပ်ခဲ့ကြတာ။ သို့သော် နောက်ဆုံးကြတော့ သူတို့လည်း ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် ဖြစ်သွားတာပဲ။ ကျနော်တို့က ဆွစ်ဇာလန် လိုမျိုး အချိန် နှစ်ပေါင်း ရာနဲ့ချီစောင့်စရာ မလိုပါဘူး။ ဆယ်စုနှစ်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လေးလေးနက်နက် ဆွေးနွေးဖို့ လိုတယ်။ တကယ်တမ်း ကျနော်တို့ရဲ့ လုံခြုံရေးကို ကျနော်တို့ လုပ်မယ် ဆိုရင် ကိုယ့်တစ်ပြည်နယ်တည်း လုပ်လို့မရဘူး။ ကိုယ့်လူမျိုး တစ်စုတည်းပဲ လုပ်လို့မရဘူး ဆိုတာ အားလုံးက သဘောပေါက်နားလည်ဖို့ လိုတယ်။ ငါတို့အားလုံးပေါင်းလုပ်မှ ရတယ်ဆိုတာကို သူတို့ လက်ခံကြတယ်ဆိုရင် ဒါဟာ မဖြစ်နိုင်စရာ အကြောင်းမရှိဘူးပေါ့” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၈၈ တွင် နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ အားလုံးသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ ရှိရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးလျှင် လက်နက် ဆက်ကိုင်ချင်သည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များအနေဖြင့် တပ်မတော်နဲ့အတူ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (BGF) များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ပေးမည်ဟု ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၂ ရက် နေပြည်တော်မှာ ကျင်းပသည့် အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောခဲ့ ဖူးသည်။

တိုင်းရင်းသား အခွင့်အရေး၊ ဒေသအခွင့်အရေးအတွက် နိုင်ငံရေးစင်မြင့် လွှတ်တော်မှာ ဆွေးနွေးကြရမှာ ဖြစ်သကဲ့သို့ စီးပွားရေးလုပ်လိုသည့် EAOs များကိုလည်း ဥပဒေနှင့်အညီ ခွင့်ပြုပေးမည်ဟု ၎င်းက ပြော ကြားခဲ့ဖူးသည်။

သို့သော် ယခုနောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအား နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းရန်၊ ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲလမ်းကြောင်းထဲ ဝင်လာရန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ဖိတ်ခေါ်လျက်ရှိသည်။

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ ညီလာခံကျင်းပနေစဉ်

EAOs များအနေဖြင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်တပ်များအဖြစ် သုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ထားသည့် အနေအထား၌ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (BGF) အမည်မျိုးကို ကျေနပ်မှု၊ ကြိုက်နှစ်သက်မှုရှိသလား မေးခွန်း ထုတ်ရမှာဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အနေအထားအရ ထိုပုံစံမျိုး မလုပ်ခြင်းက ကောင်းကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာ သုံးသပ်သူတစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဒါပေမယ့် ပြဿနာက အရင် ၂၀၂၁ မတိုင်ခင်ကနဲ့ စာရင် ပြဿနာတစ်ခု အခုရှိလာတာက တချို့ တိုင်းရင်းသားတွေက ဥပမာ ကိုးကန့်တို့၊ TNLA တို့က အခြေခံဥပဒေမှာ သူတို့အတွက် သတ်မှတ် ထားတဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွေထက် ကျော်လွန်ပြီးတော့ နယ်မြေတွေ သိမ်းပိုက်ထားတာ။ အဲဒီ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေကလည်း တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ဖြစ်နေ တယ်။ အဲဒီက ပြဿနာက အဓိက ဖြေရှင်းရမယ့် ပြဿနာ။ ဆိုတော့ အဲဒါမျိုး ကျနော်တို့က အခြေခံ ဥပဒေအတိုင်း ဖယ်ပေးဘာညာဆိုပြီးတော့ ဇွတ်အတင်းပြောရင် အခုအချိန်မှာ ကိုယ်က ပြောနိုင်တဲ့အား မရှိဘူးလေ။ ကိုယ်ကမှ အဲဒီဒေသတွေကိုပြန်မှ မသိမ်းနိုင်တာ။ သူတို့ကလည်း အဲဒီဒေသတွေမှာ သူတို့ ပြည်သူတွေ ရှိတယ်၊ သူတို့ လူမျိုးတွေရှိတော့ အများစု ဟုတ်ချင်မှလည်း ဟုတ်မယ်။ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသထဲမှာ ထည့်ချင်တယ်ဆိုတဲ့ဟာမျိုးကို ကျနော်တို့က ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ဒါကို လွတ် လပ်တဲ့ Referendum ဆန္ဒခံယူပွဲနဲ့ပဲ ဆုံးဖြတ်ကြရအောင်ဆိုတဲ့ ဟာမျိုးပေါ့။ ဒီကြားကာလမှာတော့ ဇွတ် အတင်းအဓမ္မ နေရာ ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းတာတွေ မလုပ်ဖို့ဆိုပြီးတော့ ဒါမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးကိုတော့ တရုတ် ရဲ့ ပါဝင်မှုနဲ့ တရုတ်က ဒိုင်လူကြီး သဘောမျိုး ပါဝင်မှုနဲ့ ဒီမိုကရေစီကျတဲ့ မျှတတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုခုနဲ့ လုပ်ဖို့သင့်တယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ပြည်သူလူထုရဲ့ Referendum နဲ့ ဆုံးဖြတ်မယ်ဆိုတဲ့ဟာက ကျန်တဲ့ SSA တို့၊ SSPP တို့ အဲဒီလို အဖွဲ့တွေကလည်း လက်ခံနိုင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

အမျိုးသားအစောင့်တပ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးကာ ပုံမှန်စစ်တပ်ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ပြည်ထောင် စု အဆင့်သာမက ပြည်နယ်အဆင့်ပါ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည့် စနစ်ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်အဆင့်ကို ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ကွပ်ကဲသည်။

ပြည်ထောင်စုအဆင့်တွင် သမ္မတကလိုအပ်လျှင် တပ်ဖွဲ့များကို ပြည်ထောင်စုအမိန့်ဖြင့် ခေါ်ယူပြီး နိုင်ငံတကာ စစ်ပွဲများအထိ စေလွှတ်နိုင်သည်။