CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၈

သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် အစိုးရလက်ထက်တွင် ငြိမ်းချမ်း‌‌ရေးလုပ်ငန်းများ လက်တွေ့ အကောင် အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်ရာ၌ KIA နှင့် AA ကို မည်ကဲ့သို့ သီးခြား ကိုင်တွယ်သင့်သလဲ ဆိုသည့်အပေါ် စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များကြား သုံးသပ် ဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေကြသည်။ 

KIA သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ် စသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဒေသတစ်လျှောက် လွတ်မြောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ် များက ထောက်ပြကြသည်။

တစ်ဖက်တွင် အာရက္ခတပ်တော်(AA)သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်းက စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေး စတင်ချိန်က ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်ကို ခြေကုတ်ယူကာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း စတင်ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ခဲ့နောက် ပင်လယ်ထွက်ပေါက်ကို ရအောင် ထိန်းချုပ်လာခဲ့သည်။

အလားတူ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တို့မှာ CNF-KIA- ABSDF- PDF- TNLA- MNDAA တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ မြန်မာ့တပ်မတော်ကို တိုက်ခိုက်လျက်ရှိနေသလို လှုပ်ရှား/ထိန်းချုပ် နယ်မြေများ ချဲ့ထွင်လျက်ရှိနေသည်။

လက်ရှိ စစ်ရေး အခင်းအကျင်းအရ AA သည် KIA ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသော်လည်း ၎င်းနှစ်ဖွဲ့အား ကိုင်တွယ်ရမည့် ပုံစံသည် မတူညီနိုင်ကြောင်း၊ အစိုးရအနေဖြင့်  ၎င်းတို့နှစ်ဖွဲ့အား ကိုင်တွယ်ရာတွင် တရုတ်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှု အခန်းကဏ္ဍသည် အရေးကြီးကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာမျိုးဆက်သွေးက CNI သတင်းဌာနသို့‌ ပြောသည်။  

KIA ခေါင်းဆောင် ဂွမ်မော်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ယေဘူယျအားဖြင့် AA သည် KIA ၏ ထိန်းချုပ်‌မှုအောက်မှာ ရှိ‌တယ်လို့ ပြောလို့ရပေမယ့် တကယ့် လက်တွေ့မှာ လက်ရှိမှာ သူတို့နှစ်ယောက်ရဲ့ AA ဆိုတာ ‌KIA မွေးပေး‌လို့ ဖြစ်လာတာ။ ဆိုလိုတာကဗျာ AA ဆိုတာ KIA ရဲ့တပည့်၊ ‌သို့သော် ဒီဆရာတပည့် နှစ်ယောက်က အခုဟာက တစ်ထပ်တည်းလို့ ပြောလို့မရတော့ဘူး။ ဆိုလို တာက KIA ကို Deal လုပ်ရမယ့် ပုံစံမျိုးနဲ့ AA ကို Deal လုပ်ရမယ့် ပုံစံမတူဘူးဗျ။ ဆရာတပည့် မှန်ပေမယ့် ဆရာကို ပုံစံတစ်မျိုး ဆက်ဆံရမယ်။ တပည့်ကို ပုံစံတစ်မျိုး ဆက်ဆံရမယ့် အနေအထားမျိုးဖြစ်တယ်။ ဘာလို့ဆိုမတူဘူး သူတို့ နှစ်ယောက်ရဲ့ လက်နက်ကိုင် လမ်းစဉ်ပေါ်မှာ ရပ်တည်ချက်တွေက မတူညီလို့ပါ။ အဓိက,ကတော့ တရုတ် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရင် AA က ပြေလည်နိုင်တယ်။ ခုနကပြောတဲ့ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ စကားပြောတဲ့ အခါမှာ တစ်ခါတစ်လေ အင်အားသုံးရတာမျိုး ရှိတဲ့အခါမှာ AA ကတော့ ပိုပြီးနည်းနည်းလေး ဒီထက်ပိုမယ့် သဘောမျိုး ရှိတယ်ပေါ့နော်။ သူတို့မှာ အင်အားများတာ မှန်ပေမယ့် တပ်မတော်အနေနဲ့ အစိုးရအနေနဲ့ Deal လုပ်ရတာ တရုတ်ရဲ့ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုလည်း ပါလာမယ်။ ခုနကပြောသလို Power Balance လုပ်ရတာ AA က ပိုပြီးတော့ လွယ်ကူလိမ့်မယ်လို့ ထင်တယ်။ KIA ကတော့ ပိုရှုပ်ထွေးနိုင်တယ် နယ်မြေ အနေအထားအရကော သူ့ဆီကို ဝင်ရတာ ပိုခက်လိမ့်မယ်ထင်တယ်။  အဓိက,က သူက ကွန်ဖက်ဒရိတ်တွေ  တောင်းနေတာလေ။ သူတို့ ကိုပါအောင် သူတို့ ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ နယ်မြေရှိတယ်။ အဲ့ဘက်ကနေပြီးမှ ကိုယ့်ဘက်ကနေပြီးမှ ကိုယ့်ဘက်က Power တတ်နိုင်သလောက် ငြိမ်းချမ်းရေး စကားပြောတယ်ဆိုတာ တစ်ဖက်ကနေလည်း (Power Gain) က ဆော့ရဝာာကို။ ကိုယ့်ဘက်က Power ကို ပြန်ပြပြီးတော့မှ တစ်ဖက်က Deal လုပ်ပြီး သူတို့တောင်းဆိုတဲ့ဟာ အပေါ်မှာ သေချာတယ် ကွန်ဖက်ဒရိတ်တော့ ကျနော်တို့ မပေးနိုင်ဘူး။ အဲဒီတေ့ာ သူတို့နဲ့က ဘယ်လောက်ထိ ပေးမလဲ ဆိုလိုတာက ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပြည်နယ်သဘောမျိုးထိပေးမလား၊ မပေးဘူးလား စသဖြင့် ဒီလိုစကားမျိုးတွေ ပြောရတော့မှာပေါ့ဗျာ” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ နယ်မြေ အခင်းအကျင်းအရ  KIA သည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းရှိ သယံဇာတများဖြစ်သည့် မြေရှားနှင့် ကျောက်စိမ်း ကိစ္စများကို အ‌ပေးအယူ လုပ်လာနိုင်ကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။ 

အဓိကအားဖြင့် KIA ကို အခြား လက်နက်ကိုင်များနည်းတူ စဥ်းစား၍ မရနိုင်ကြောင်း၊ ၎င်းနှစ်ဖွဲ့သည် လိုချင်တာ မတူညီသည့်အတွက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး စကား‌‌ပြောရမည့် ပုံစံသည်လည်း တပြေးညီတည်းသွား၍ မရနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

AA ခေါင်းဆောင်ကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ပထမတစ်ချက်က KIA က ကျန်တဲ့လူတွေနဲ့ ရောစဉ်းစားလို့ မရဘူး။ စဉ်းစားလို့ မရဘူးဆိုတာ သူ ကိုယ်တိုင်က ဒီအမေရိကန် Baptist Mission တွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုရှိတယ်။ အနောက်အုပ်စုရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုရှိတယ်။ တရုတ်နဲ့ စီးပွားရေးအရ ဆက်ဆံတယ်။ စိတ်ဓာတ်ရေးအရ အနောက်လိုလားတယ်။ ဒီတစ်ချက် သွားတွေ့တယ်။ နောက်တစ်ခုက အထဲထဲမှာ သူတို့ လူမျိုးချင်းမှာလည်း သူတို့ ကွဲပြားမှုရှိတယ်။ အနိုင်ကျင့်မှုလည်းရှိတယ် တစ်ဖက်ကလည်း အဓိက ရှမ်းနီအင်အားစုတွေရှိနေတယ်။ ရှမ်းနီအင်အားစုက ဗမာနဲ့ ပေါင်းလိုက်လို့ရှိရင် ကချင် ပြည်နယ်မှာ အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဒီကိစ္စဟာ ကချင်ပြည်နယ် အနေနဲ့တောင် ဆက်ရှိပါ အုံးမလားပေါ့။ ဒီနယ်နိမိတ်အတိုင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မတိုင်မီက ၁၉၃၅ ခုနှစ် (Burma Government Act) ဆိုတဲ့အရ အဲဒီ အနေအထားကြီးတောင် ပြန်ရောက်သွားနိုင်တယ်လို့ ပြောချင်တာပေါ့နော်။  ဒါကတော့ KIA နဲ့ ပတ်သက်လို့ကတော့ သူက တရုတ်ရဲ့ယူနန်အစိုးရရဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတွေက လိုတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် ယူနန်ထဲမှာ ကချင်တွေက ရှိနေတာကို။ ဒါတစ်ချက်ရှိဖို့ လိုတယ်ပေါ့နော်၊ AA နဲ့ မတူတဲ့အချက်ပေါ့။ နောက်တစ်ခုက သူက ကုန်းပိတ်ပြည်နယ်လည်း ဖြစ်နေတယ်ပေါ့နော်။ ဒါ AA နဲ့မတူတဲ့ အချက်တွေပေါ့နော်။ လူမျိုးအားဖြင့်လည်း သူက ရခိုင်လောက်လည်း မများဘူးပေါ့နော်။ နောက်တစ်ခုကတော့ အဓိက,က သူက သူ့အနေနဲ့ အတင်းကို လိုချင်နေတဲ့ မြစ်ကြီးနားလို နေရာမျိုးကအစ ကိုလိုနီခေတ်တုန်းက ကချင်တောင်တန်းထဲမှာ မပါတဲ့နေရာ ဖြစ်နေတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ စဉ်းစားချက်၊ တွေးခေါ်ချက်တိုင်းမှာတော့ AA နဲ့ တူလို့မရဘူးလို့ ပြောချင်တာပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။ 

လက်ရှိတွင် AA သည် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း တစ်ဖွဲ့တည်း လှုပ်ရှားသလို ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင်လည်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ (MNDAA-AA-TNLA) အဖြစ်ဖွဲ့ထားပြီး စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများရှိသည်။ 

မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် AA တို့အကြားတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အပစ်ရပ် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၌ တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ကာ လက်ရှိ အချိန်အထိ စစ်ရေးတင်းမာနေကြသည်။

လက်ရှိတွင် သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့အနေဖြင့် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း ဆောင်ရွက် ပေးသွားမည့် ကိစ္စရပ်များအနက် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးကဏ္ဍလည်း ပါရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ယုံကြည်မှု ပြန်လည် တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်များ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအခင်းအကျင်း မရှိပါက ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စဥ်တစ်ရပ် အောင်မြင်ရန် မလွယ်ကူ ကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၈

ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်(KIO)နှင့် အစိုးရသစ်၊ တပ်မတော်တို့အကြား တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြုတ်တိုက် ရေးထက် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိရောက်စွာ အမြန်ဆုံးလုပ်နိုင်ပါက ကောင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာ သုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခုကတော့ မြစ်ကြီးနား-မန္တလေး ကားလမ်းတောင် ပွင့်သွားပြီလေ။ နန့်စီးအောင်၊ မိုးညှင်း အဲဒါတွေ အကုန် ပွင့်သွားပြီဆိုတော့ အနေအထားကတော့ ကျနော်တို့ မြင်တာကတော့ ကသာလည်း အစိုး ဘက်က ပြန်ရသွားပြီဆိုတော့ ဗန်းမော် အနေအထားကလည်း ရှင်းရှင်းပြောရရင် KIO ဘက်က အခြေအနေ မကောင်းဘူး ပေါ့။ အစိုးရဘက်ကတော့ အကုန်ပြန်ရနိုင်တဲ့ အနေအထားတွေ ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ မြင်တာက အခုက အစိုးရ သစ် အနေနဲ့ ဒီကိစ္စက နည်းနည်း ကျယ်ပြန့်တယ် ပြောရရင်လေ။ အစိုးရအသစ် အနေနဲ့ KIO နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ကိစ္စကတော့ အထိရောက်ဆုံးနဲ့ အမြန်ဆုံး လုပ်နိုင်ရင်တော့ ကောင်းမယ်။ အပြုတ် တိုက်တာထက်စာရင် ကျနော့် အမြင်ပေါ့နော်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အခုက ကချင်ပြည်နယ်ဘက်ကို ဒီဘက်က အစိုးရစစ်တပ်က ထိုးတာတွေက နယ်မြေရအောင် ရှင်းရှင်းပြောရရင် စစ်ကိုင်းတိုင်းလမ်းကြောင်း၊ ဟိုဘက်က ချင်းပြည်နယ်လမ်းကြောင်း ထောက်ပံ့ရေး လမ်းကြောင်းတွေ ဖြတ်တောက်ပြီးတော့မှ စစ်ပွဲတွေ နိုင်အောင် ပြန်တိုက်နေတာပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။

ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA/KIO)သည် ကချင်ပြည်နယ်ကနေ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည် နယ်ကို ချိတ်ဆက်၍ အနောက်မြောက်ဒေသတစ်လျှောက် လွတ်မြောက်ရေး စစ်ဆင်ရေးကို ဖော်ဆောင်လျက် ရှိသည်။

မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီးနားလမ်းကြောင်းကို တပ်မတော်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်လိုက်စဉ်

လက်ရှိတွင် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းအစပ်မှ မြို့များဖြစ်သည့် ဗန်းမောက်၊ မော်လူး၊ အင်းတော်၊ ကသာ နှင့် ထီးချိုင့်မြို့များအား တပ်မတော်ဘက်မှ ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သကဲ့သို့ ကချင်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ချင်း ပြည်နယ်တို့ဘက်၌ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဦးစားပေး လုပ်လာလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

ထိုသို့ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် KIA ၏ အနောက်မြောက်ဒေသ တစ်လျှောက် လွတ်မြောက်ရေး စစ်ဆင်ရေး အတွက် အကျပ်အတည်းများ ရင်ဆိုင်လာနေရသည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက သုံးသပ်ကြသည်။

တပ်မတော်အနေဖြင့် ကချင်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ချင်းတို့သာမက အခြားပြည်နယ်များကိုပါ ထိုးစစ်ဆင်ရန် ရှိကြောင်း၊ မည်သည့် အတိုင်းအတာအထိ ထိုးစစ်ဆင်နိုင်မလဲဆိုသည်မှာ တပ်ပေါင်းစုများ အပေါ်မှာ မူတည်ကြောင်း ကချင် နိုင်ငံရေးသမား ဦးကွမ်ဂေါင်အောင်ခမ်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဒါကတော့ လုပ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုတာကလည်း ဘယ်လိုမျိုး ငြိမ်းချမ်းရေးလဲ။ အကုန်လုံး ပါဝင်နိုင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလား၊ ဒါမှမဟုတ် win-win ပေါ့ဗျာ၊ အနိုင်ရတဲ့ အလုပ်ဖြစ်မယ့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်သလားဆိုတဲ့ အပေါ်မှာပဲ မူတည်လိမ့်မယ်။ ကျနော်တို့ ကြားရသလောက် သိရသလောက်ဆိုရင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုတဲ့ အပိုင်းက လက်ခံတာရှိသလို လက်မခံတဲ့ အပိုင်းတွေလည်း တော်လှန်ရေးဘက်က ရှိတယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ ကချင်နဲ့စစ်ကိုင်းတင် မကပါဘူး။ ချင်းပြည်မှာလည်း ထိုးစစ်တွေ ဆင်နေပါတယ်။ နောက် တခြား ပြည်နယ်တွေကို လည်း ထိုးစစ်ဆင်ဖို့ သူတို့ဆီမှာ ရှိလာပုံရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လောက်အထိ ထိုးစစ်ဆင်နိုင်မလဲဆိုတဲ့ အပေါ် မှာတော့ တပ်ပေါင်းစုတွေ၊ ဒေသခံတွေ အပေါ်မှာပဲ မူတည်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

KIA-CNF ခေါင်းဆောင်တချို့ကို တွေ့ရစဉ်

အစိုးရအနေဖြင့် KIO ကို ထိန်းနိုင်မည်ဆိုပါက ကျန်သည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အချို့နှင့် တော်လှန် ရေး အင်အားစုများကိုလည်း ထိန်းနိုင်မည်ဟု နေပြည်တော်ဘက်မှ တွက်ဆထားကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေး အကဲခတ်များက သုံးသပ်ကြသည်။

သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သစ် အနေဖြင့် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးကို လက်နက်ကိုင် အားလုံးကို ဖိတ်ခေါ်ကြောင်း ပြောဆိုထားသော်လည်း မြေပြင်တွင် NCA ထိုးထားသည့် လက်နက်ကိုင် ၁၀ ဖွဲ့အနက် ၇ ဖွဲ့အား ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန် ဖိတ်စာများ ပေးပို့ထားကြောင်း သိရသည်။

မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့အနက် TNLA နှင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦးတို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်မှ ၁၃ ရက်အထိ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြကြောင်း လည်း သိရသည်။

ထို့အတူ မကြာခင်တွင် MNDAA နှင့်လည်းကောင်း၊ KIA နှင့်လည်းကောင်း ဆက်လက် ဆွေး‌နွေးကြမည်ဟူ၍ သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသ ထိန်းချုပ်ရေး ကိစ္စရပ်များ၌ ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများ မြင့်တက်လာနိုင်ရန်အတွက် ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့(MNDAA)က မဟာဗျူဟာကျ ကျ ဖော်ဆောင်နေသည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြလာကြသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့(MNDAA)က ၎င်းထိန်းချုပ်ထားသည့် ချင်းရွှေဟော်ဂိတ်နှင့် ကျင်စန်းကျော့ဂိတ်များကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကုန်စည်များကို ကုန်သွယ်နေသလို နေ့စဉ်ကုန်တင်ကား အစီးရေ ၃၀၀ ကျော် ဝင်ထွက်လျက်ရှိနေသည်။

ထို့အပြင် သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ္မတူနှင့် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်များတွင် တရုတ်နိုင်ငံသား လုပ်ငန်းရှင်များကို စီးပွားရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ပေးထားပြီး ဒေသခံများ၏ လယ်ယာမြေကွက်များကိုလည်း အတင်းအဓမ္မ ဝယ်ယူလျက် ရှိနေ သည်ဟု ဒေသခံများက ပြောသည်။

ရှမ်းမြောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသားများ ဝင်ရောက်ပြီး စီးပွားရေး လုပ်ကိုင်နေမှုနှင့် နေထိုင်နေမှုများသည် ရခိုင် ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တောနှင့် ရသေ့တောင်မြို့နယ်များ၌ ကျူးကျော် ဝင်ရောက်နေကြသည့် ဘင်္ဂါလီ များနှင့် တူညီလာနေသည်ကို တွေ့ရသည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက ထောက်ပြသည်။

တရုတ်ကိုယ်စားလှယ်၊ မြန်မာ့တပ်မတော် ကိုယ်စားလှယ်နဲ့ MNDAA ကိုယ်စားလှယ်တို့ကို တွေ့ရစဉ်

တရုတ်နိုင်ငံ၏ မူဝါဒသည် လက်ရှိတွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ မဟုတ်တော့ဘဲ အမျိုးသားရေးဝါဒသို့ ပြောင်းလဲလာနေ ခြင်းကြောင့် ထိုသို့ တရုတ်နိုင်ငံသားများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ကြီးစိုးချုပ်ကိုင်နေမှုသည် တရုတ်အစိုးရ၏ မူဝါဒ မဟုတ်ဘဲ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ၏ စနစ်ကြောင့်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “တရုတ်အစိုးရရဲ့ အကြံ ဟုတ်ပုံမရဘူးဗျ။ ကျနော်မြင်တာတော့ MNDAA ရဲ့ အကြံပဲဖြစ်မယ်။ နောက် တစ်ခုကတော့ တရုတ်အစိုးရ အနေနဲ့ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တာဝန်ရှိသူ အပေါ်မှာ သူ့ရဲ့မူဝါဒတွေကို ရှင်းရှင်း လင်းလင်း၊ ပြတ်ပြတ်သားသား ချပြဖို့လိုတယ်။ နယ်စပ်မှာ ခြံစည်းရိုး ပိုကာလိုက်လို့ ဒါတွေက အသေးအမွှားတွေ ပါ။ ဒါတွေကို ကျနော်တို့ ခေါင်းထဲမထည့်ဘူး။ ဒါတွေက တရုတ် - မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံက အခိုင်အမာ စာချုပ် လက် မှတ်ထိုးပြီးသား။ နယ်စပ်က လူက၊ ဟိုဘက် မြို့နယ်အာဏာပိုင်လောက်က ခိုးပြီးကျူးကျော်လည်း ဒါက ဘာမှ ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။ ပြန်တိုင်းလို့ရှိရင် နောက်ဆုတ်ပေးရမယ့် လူတွေချည်းပဲ။ တစ်ခုတော့ ရှိတယ်ပေါ့နော် MNDAA ကလည်း တရုတ်စာပဲ အသိအမှတ်ပြုတာတို့ ဒါမျိုးတွေ လုပ်လာမယ်ဆိုရင်တော့ ပြောရမယ် ဆိုလို့ရှိရင် တော့ ဒီဘက်က ဘယ်သူကမှ သည်းညည်း မခံဘူးပေါ့နော်။ ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ဟိုတုန်းက မင်မင်းဆက် လက်ထက်က စစ်ပြေးပြီးတော့ ပြေးလာတဲ့သူတွေက အခု ကျနော်တို့ အပေါ်မှာလာပြီး လူပါးဝတယ်ဆိုပြီး ကျနော်တို့ မကျေမနပ်ဖြစ်နေတဲ့ အတိုင်းအတာပေါ့နော်။ အဲဒီတော့ ခြုံပြောမယ် ဆိုလို့ရှိရင်တော့ ကျနော်တို့က တရုတ်အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေကို ဒီထက်ပိုပြီးတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိဖို့လိုတယ်။ နောက်တစ်ခုက တရုတ်အစိုးရ လည်း ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ သူ့ရဲ့မူဝါဒကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း၊ ပြတ်ပြတ်သားသား သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေပေါ့နော် ဒါတွေကို ကျနော်တို့ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ချပြဖို့ လိုတယ်ပေါ့နော်။ နောက်မှာလည်း လိုတစ်မျိုး မလိုတစ်မျိုး လုပ် နေတာမျိုးဆိုရင်တော့ ကျနော်တို့ မကြိုက်ဘူးပေါ့နော်။ ဒါ ကျနော်တို့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။

ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့(MNDAA)သည် ၎င်းထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များတွင် မြို့အဝင် ဆိုင်းဘုတ်များကို တရုတ်စာ များဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း၊ နိုင်ငံသား မှတ်ပုံတင်ကတ်များကို တရုတ်စာများဖြင့် ထုတ်ပေးခြင်း၊ အိမ်ထောင်စုဇယား များကိုလည်း တရုတ်စာများဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဒေသတွင်း ငွေကြေးသုံးစွဲမှုကိုလည်း  တရုတ်ယွမ် ငွေကြေး များကိုသာ အသုံးပြုခိုင်းလာခြင်း စသဖြင့် လုပ်ဆောင်လာနေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုတစ်ခု ယခုကဲ့သို့ ကြီးစိုးနေမှုကို မြန်မာအစိုးရ အနေဖြင့် အလျင်အမြန် ဖြေရှင်းရန် လိုအပ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြော သည်။

 MNDAA က ထုတ်ပေးတဲ့ ဒေသခံစိစစ်ရေးကတ်ပြားကို တွေ့ရစဉ် 

၎င်းက “သူတို့က လူဦးရေ ၂ သိန်းမကျော်ဘူး။ အဲဒီလောက်နဲ့ဆိုရင် သူတို့ကို ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေအရ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဆိုပြီးတော့မှ လောက်ကိုင်နဲ့ ကုန်းကြမ်းကို ပေးထားတယ်။ အဲဒီမှာ ချင်းရွှေဟော်နဲ့ ကွမ်လုံ တို့ မပါဘူး။ ဒါပေမယ့် နယ်မြေက ဆက်စပ်နေတယ်။ အဲဒီတော့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးက ချင်းရွှေဟော်က မူဆယ် ပြီးရင် အရေးပါတော့ အဲဒီဘက်ကိုပါ သူတို့က ကျူးလာတာ။ ကျူးလာတော့ ခုနက ကျနော်ပြောတဲ့ သူတို့ရဲ့ demographic အရဆိုရင် စစ်ပွဲတစ်ပွဲ အနိုင်တိုက်ဖို့ရော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေကို ဒီလောက်အကျယ်ကြီး ထိန်းဖို့ ရော၊ သံလွင်မြစ် အနောက်ဖက်ကမ်းကို ကူးတာကိုက မဖြစ်နိုင်ဘူး။  အဲဒီတော့ ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတော့ အခု သတင်းတွေလည်း တော်တော်တက် လာနေတယ်လေ အားလုံးလည်း သိနေတာပဲ။ အခုရှမ်းမြောက်မှာက ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်တွေကို ခေါ်သွင်းလာတယ်။ လုပ်ငန်းရှင်တွေကနေ တဆင့် တရုတ် အလုပ်သမားတွေ သွင်းလာတယ်။ တရုတ်အလုပ်သမားတွေ သွင်းလာပြီးတော့ လူဦးရေအရ သူတို့က လွှမ်းမိုးဖို့ ဘင်္ဂါလီတွေလိုပဲ တစ်ပုံစံပဲ အဲဒီဟာကို သူတို့ကျင့်သုံးလာတယ်”ဟု ပြောသည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းရေးကို ဝင်ရောက်စွတ်ဖက်နိုင်ရန်အတွက် နယ်စပ်ဒေသရှိ လက်နက် ကိုင်များကို အထောက်အပံ့ ပေးခြင်းမှတဆင့် လိုအပ်သည့် ဖိအားပေးမှု၊ ကြားဝင်စေ့စပ် ပေးမှုများကိုလည်း လုပ် ဆောင်လျက်ရှိနေကြောင်း၊ အဓိကအားဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်ရှိ MNDAA နှင့် TNLA တို့အပေါ်တွင် ပို၍ လုပ်ဆောင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ထို့အပြင် တရုတ်၏ ပိုးလမ်းမသစ်စီမံကိန်း(BRI) အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ရထားလမ်းပိုင်းများ ပြန်လည် စတင်နိုင် ရန် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် MNDAA တို့ကို လားရှိုးတွင် တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းမှုများ တစ်လတစ်ကြိမ် လုပ်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅

မြန်မာအစိုးရနှင့် နာဂဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို အဓိကထား ဆွေးနွေးလိုကြောင်း နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ် လစ်ကောင်စီ-ကပ္ပလန်/အန်းမိုင်(NSCN-K/AM)၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးချင်းမောင်က  CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

မိမိတို့သည် နာဂလူမျိုးများ လွတ်လပ်ရေး(Independent)ဆိုသည့် လမ်းကြောင်းကို သွားနေသော်လည်း လက်ရှိ မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ နာဂဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအတွက် အဓိကထား၍ အစိုးရနှင့်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ အစိုးရ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဖိတ်ခေါ်မှုကို ကြိဆိုပြီး ပါဝင်လိုကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။ 

ဦးချင်းမောင်က “လက်ရှိကတော့ ကျနော်တို့ကတော့ သမ္မတကြီးက ကျနော်တို့ကို တိုက်ရိုက် ဖိတ်ခေါ်တာတော့ မရှိဘူးပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ အထက်ကနေလည်းပဲ သမ္မတကြီးကိုလည်းပဲ ကျနော် စာတင်ထားတာ မျိုးလည်း ရှိပါတယ်ဗျ။ စာတင်ထားတာရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့် သူတို့က တရားဝင် ဖိတ်ခေါ်တယ် ဆိုလို့ရှိရင် အဲဒီ သူတို့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို ကျနော်တို့ တက်‌ရောက်ဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်နေပါတယ်။ ကျနော်တို့ တောင်းဆိုချင်တဲ့ အရာကတော့ အဲဒီစားပွဲပေါ် ရောက်မှပဲ ကျနော်တို့ သွားချင်တဲ့လမ်းကြောင်းတွေကို ခင်းကျင်းပြပြီးတော့မှ ဆွေးနွေးမယ်လို့ အဲဒီလိုပဲ စဥ်းစားထားတယ်။ အဓိက,ကတော့ ကျနော်တို့ကတော့ လောလောဆယ် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းထဲမှာ နာဂလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ အဓိက,ကတော့ မူဝါဒတော့ ကွာတာပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ကျတော့ လွတ်လပ်ရေး(Independent)ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကို သွားပေ မယ့်လည်း ဒီဟာကတော့ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုပေါ့။ ဒါပေမယ့် လက်ရှိ ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနဲ့ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလမ်းကြောင်းကို အဓိက ကျနော်တို့ ဆွေးနွေးဖို့ ရှိတယ်ဗျ။ အဲဒါလေးကိုတော့ အဓိက ဦးစားပေးပြီး မှ ကျနော်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းဖို့ရှိပါတယ်။ လက်ရှိ အခြေအနေမှာ ကျနော်တို့ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဦးတည်ပြီး တော့မှ သွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ကျနော်တို့ဒေသ ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး ကိစ္စတွေကို အဓိက ကြည့်ရှုပြီးတော့မှ ကျနော်တို့ ဦးစားပေး ပြီးတော့မှ သွားနေပါတယ်”ဟု ပြောသည်။

နစက လက်ထက်က NSCN-K/AM နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းအစိုးရတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကြစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု အလွန်နိမ့်ကျနေသော စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဖွံဖြိုး‌ ရေးအတွက် လိုအပ်တာများ လုပ်ဆောင်ပေးသွားမည်ဟု နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့စဉ် ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။

တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်(NCA) ထိုးထားသည့် လက်နက်ကိုင် အပါအဝင် NCA မထိုးသေးသည့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ NCA ထိုးထားပြီးတော့ ၂၀၂၁-၂၀၂၅ အတွင်း တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှု မလုပ်ရသေးသော အဖွဲ့များ၊ Bilateral ထိုးထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံး ထား၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ၂၁ ရက်တွင် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ သည်။

နာဂဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး တိုင်းပြည် အခင်းအကျင်း၊ နိုင်ငံရေး အခြေအနေ အခင်းအကျင်း က မည်သို့သွားမည်ဆိုတာ မသိရသည့်အတွက်  ပြောရန်ဆိုရန် အခက်အခဲရှိကြောင်း ခန္တီးမြို့နယ် နာဂရိုးရာယဥ် ကျေးမှုဥက္ကဋ္ဌ ဦးရှမ်းမော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီဆိုတာ အခု ဒီယဥ်ကျေးမှုကော်မတီက ဦးဆောင်ပြီးတော့မှ ဖွဲ့စည်းနေပြီပေါ့ နော်။ ဆိုတော့ အဲဒါ အကောင်းဆုံး အကောင်အထည်ဖော်ပြီးမှ ဖွဲ့စည်းပြီးသွားရင်တော့ အကောင်းဆုံး အဆင်ပြေ အောင် ကြိုးစားဖို့တော့ ကြိုးစားနေကြတာပေါ့ဗျာ။ အဲဒါတော့ လောလောဆယ်တော့ တိုင်းပြည် အခင်းအကျင်း၊ နိုင်ငံရေး အခြေအနေ အခင်အကျင်းကလည်း ကျနော်တို့က ပြောလို့ဆိုလို့က ခက်ခဲတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ အဲဒီ ဟာတော့ ပြောဖို့ဆိုဖို့က နည်းနည်း အခက်အခဲ ရှိသေးတယ်ဗျ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တိုင်းပြည်က ဘယ်လို ဆက် ရွေ့ မလဲဆိုတာ ကျနော်တို့လည်း မသိသေးဘူးလေ။ အကောင်းဆုံးကတော့ သွားနေကြတာပေါ့ဗျာ။ ဒေသဦးစီး အဖွဲ့တွေလည်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့တွေလည်းဖွဲ့ပြီးပြီ။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လို တိုင်းပြည်ရဲ့ ညွှန် ကြားချက်က ဘယ်လိုသွားမလဲဆိုတာ ကျနော်တို့လည်း အခုအချိန်ထိ ဘာမှ မသိရသေးတော့က အဲဒါက ပြောဖို့ ဆိုဖို့အတွက် နည်းနည်းတော့ အခက်အခဲရှိမယ်။ အဓိကတော့ ပညာရေးပေါ့ဗျာ၊ ပညာရေးကို ဦးစားပေးချင်တယ်၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို ဦးစားပေးချင်တယ်ပေါ့ဗျာ”ဟု ပြောသည်။

NSCN-K/AM အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဦးအန်းမိုင်ကို တွေ့ရစဉ်

အစိုးရနှင့် တပ်မတော်တို့က တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များအားလုံးကို ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများသို့ တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်ထားသော်လည်း ရှမ်းနီနှင့် နာဂလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ပါဝင်နိုင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ရှင်း ရှင်းလင်းလင်း မရှိသေးဘဲ ဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။

နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-ကပ္ပလန်/အန်းမိုင် (NSCN-K) အနေဖြင့် နာဂဒေသနှင့် နာဂလူမျိုးများ ဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကာ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်းကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားသည်။

NSCN-K/AM အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူသည် NSCN-K ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကပ္ပလန်၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သလို ၂၀၁၉ ခုနှစ်က ခန္တီးမြို့မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်က NSCN-K ခေါင်းဆောင် ၅ ဦးအား ဖမ်းဆီးလိုက်ရာမှာ ပါဝင်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

ထို့နောက် ဦးကပ္ပလန် ကွယ်လွန်ပြီး NSCN-K ကို ဦးယုံးအောင်က ဦးဆောင်လာသည့်အခါမှာ ဦးအန်းမိုင် အပါအဝင် ခေါင်းဆောင် အများစုကို ထုတ်ပယ်ခဲ့ကြောင်း၊ ထိုသို့ ထုတ်ပယ်ခံလိုက်ရပြီးနောက် ဦးအန်းမိုင် ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့က ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂ ရက်တွင် NSCN-K/AM ဆိုပြီး အဖွဲ့သစ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ NSCN-K/AM အဖွဲ့သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်က စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရနှင့် NSCN-K ကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော တိုင်းဒေသကြီးအဆင့် Bilateral စာချုပ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်း ဆွေးနွေးရန် ဆန္ဒရှိနေကြောင်း၊ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုအဆင့်နှင့် NCA လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက် လျှောက်လမ်းရန် ဆန္ဒရှိနေကြောင်း သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရသစ်နှင့် တပ်မတော်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း-မကွေးတိုင်းကို ထိန်းချုပ် ရင်းဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာ အမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းအစပ်မှ မြို့များဖြစ်သည့် ဗန်းမောက်၊ မော်လူး၊ အင်းတော်၊ ကသာ နှင့် ထီးချိုင့်မြို့များအား တပ်မတော်ဘက်မှ ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သကဲ့သို့ ကချင်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ချင်း ပြည်နယ်တို့ဘက်၌ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဦးစားပေး လုပ်လာလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။

တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုဒေသ ၃ ခုကို စစ်ရေး အပြင်းအထန် လုပ်ဆောင်နေရခြင်းသည် ပြီးခဲ့သည့် လပိုင်းခန့်က KIA ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးဂွမ်မော်၏ ပြောကြားချက်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ယူဆကြသည်။

KIA ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးဂွမ်မော်က ချင်းယူနစ်၊ ကချင်ယူနစ်၊ နာဂယူနစ်နှင့် ကသုံးလုံး(ကန့်ဘလူ-ကောလင်း-ကသာ) ဒေသဟူ၍ သတ်မှတ်ထားကြောင်း၊ ထိုဒေသများအား ထိန်းချုပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းဒေသနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသ တစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ် သိမ်းပိုက်မည်ဟု ပြောဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

မန္တလေး-အင်းတော်-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းကို တပ်မတော်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်လိုက်စဉ်

စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ် စစ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ဖြတ်တောက်နိုင်ပါက စစ်ကိုင်းတိုင်း-မကွေးတိုင်း-ချင်းပြည်နယ်တို့အပေါ် လက်နက်ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်း ပြတ်သွားနိုင်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “တကောင်းတိုက်ပွဲက အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်နေတယ်။ တကောင်းပြီးတာနဲ့ ထီးချိုင့်ကို ရောက်တာလေ။ ထီးချိုင့်မှာ တကောင်းနီကယ်စက်ရုံ၊ တရုတ်နီကယ်စက်ရုံရှိတယ်။ နောက်တစ်ခါ ဧရာဝတီမြစ်ရဲ့ အနောက်ဘက် ကို ကူးလိုက်တာနဲ့ “က”သုံးလုံးနယ်မြေကို စစ်ကြောင်းထိုးတာပဲ။ ဘယ်လိုပဲပြောပြော စစ်ကိုင်းနဲ့ ကချင်ကို ဖြတ် လိုက်နိုင်တာနဲ့ စစ်ကိုင်း-မကွေး အညာဒေသရယ်၊ နောက်တစ်ခါ CNF တွေ ကြီးစိုးထားတဲ့ ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ ဟာ တွေက အကုန်လုံးက ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် လက်နက်ထောက်ပံ့ရေး လမ်းကြောင်းပေါ် အဲဒါ အကုန်ပြတ် သွားတာ။ အဲဒါက မဟာဗျူဟာကျတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီစစ်ကိုင်းနဲ့ ချင်းဘက်၊ မကွေးဘက်က အဓိက လက်နက်ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းက AA က နည်းနည်းလေးပဲ လာတယ်။ အဓိက,က KIO ဆီကပဲ။ KIO လက်နက်စက်ရုံတွေဆီကနေမှ သွားနေတာ။ သွားနေတာဆိုတော့ ဒီစစ်ဆင်ရေးက အစိုးရဘက်က ကြည့်ရင် အလွန်အရေးပါတယ်။ ဒါ ဖြတ်ကို ဖြတ်ရမယ့်ကိစ္စဖြစ်တယ်။ အဲဒါမှ စစ်ကိုင်း-မကွေးကို control ပြန်လုပ်နိုင်မယ်။ ကျနော်ထင်တယ် စစ်ကိုင်း-မကွေးကို control လုပ်ရင်းနဲ့ ဟိုဘက်ကို ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စကို အကောင်အထည် ဖော် မယ်နဲ့တူတယ်။ နောက်လလောက်ဆို။ ကျနော်မြင်တာကတော့ အဲဒီလိုမြင်တယ်” ဟု ပြောသည်။

ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA)သည် ကချင်ပြည်နယ်ကနေ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ကို ချိတ်ဆက်၍ အနောက်မြောက်ဒေသတစ်လျှောက် လွတ်မြောက်ရေး စစ်ဆင်ရေးကို ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

ထို့နောက် မြန်မာ့တပ်မတော်သည် ၁ နှစ်နှင့် ၃ လကျော် စစ်ဆင်ရေးလုပ်၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ် ဆက်စပ်ဒေသ မြို့များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်တွင် ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် KIA ၏ အနောက် မြောက်ဒေသတစ်လျှောက် လွတ်မြောက်ရေး စစ်ဆင်ရေးအတွက် အကျပ်အတည်းများ ရင်ဆိုင်လာနေရသည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက သုံးသပ်ကြသည်။

MNDAA- တရုတ်ကိုယ်စားလှယ်-မြန်မာ့တပ်မတော် ကိုယ်စားလှယ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြစဉ်

ရွေးကောက်ပွဲလည်း ကျင်းပပြီးကာ လွှတ်တော်လည်း ရှိလာပြီဖြစ်သည့်အတွက် နိုင်ငံတကာထံမှ ယုံကြည်မှုရ စေရန် နယ်မြေစိုးမိုးမှုကို အဓိကထား လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကချင်နိုင်ငံရေးသမား ဦးကွမ်ဂေါင်အောင် ခမ်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “စစ်တပ်ကနေ ထိန်းချုပ်လာတဲ့ အခါမျိုးတွေကြတော့ နဂိုမှာလည်း သူတို့အနေနဲ့ ထိန်းချုပ်တဲ့ နယ်မြေ တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ အခင်းအကျင်း PDF တွေနဲ့ KIA ရဲ့ ပူးပေါင်း တပ်‌ပေါင်းစုကြီးကနေ ဒါကို ထိုးစစ်ဆင်ပြီးမှ ပြန်ပြီးသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အခုက ပြန်ပြီးမှ သူတို့အနေနဲ့ (စစ်တပ်) ထိုးစစ်ဆင်ပြီးမှ သိမ်းပိုက်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လက်နက်နဲ့ ဖြေရှင်းတဲ့အချိန်မှာ အားရှိတဲ့သူကတော့ နိုင်မှာပဲ။ တည်မြဲမလား၊ မတည်မြဲဘူးလား ဆိုတာကတော့ ပြောဖို့ခက်ပါတယ်။ အဓိက,ကတော့ စကစ အနေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလည်း ပြီးသွားပြီ။ စကစ လိုချင်တဲ့ ပါလီမန်လွှတ်တော်ကြီးလည်း ရှိလာပြီဆိုတော့ နယ်မြေစိုးမိုးမှုကို အဓိကထားပြီးမှ လုပ်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်တယ်လို့ပဲ ကျနော်ယူဆပါတယ်။ ဘာလို့ဆို ဒီလိုနယ်မြေစိုးမိုးမှုရှိမှပဲ တချို့ဟာတွေက ပြန်ပြီး တော့ ရွေးကောက်ပွဲလည်း လုပ်လာနိုင်တယ်။ နောက်တစ်ချက်က နယ်မြေစိုးမိုးမှု ရှိတဲ့အချိန်မှာ နိုင်ငံတကာကို လည်း ယုံကြည်လာအောင် ပြဖို့လည်း ရှိလာတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် NSPNC က NCA ထိုးထားသည့် လက်နက်ကိုင် ၁၀ ဖွဲ့အနက် ၇ ဖွဲ့ကို ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရန် ဖိတ်စာများ ပေးပို့ထားပြီး တချို့အဖွဲ့များကို တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးနေပြီဖြစ်သည်။

အလားတူ TNLA နှင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကိုဦးတို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်မှ ၁၃ ရက်အထိ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြကြောင်း၊ ထို့နောက် MNDAA နှင့်လည်း ကောင်း၊ KIA နှင့်လည်းကောင်း ဆက်လက် ဆွေး‌နွေးကြမည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ ဖော်ဆောင်ရာ၌ ကချင်လက်နက်ကိုင်(KIA)ကို “ဝ”လက်နက်ကိုင် (UWSA)ကဲ့သို့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးမည်ဆိုလျှင် ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု တိုင်းရင်းသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေးပါတီ(တစည)မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ‌ဒေါက်တာကျော်ဆွေက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

KIA သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ် တို့ကို ချိတ်ဆက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဒေသ တစ်လျှောက် လွတ်မြောက်ရေးအား ကြိုးပမ်းနေသည်။

ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA) အနေဖြင့် NCA လမ်းကြောင်းအစား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုသည့် ဘက်ကို ဦးတည်နေသည်ဟု ယူဆ၍ရကြောင်း တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ(တစည) မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ‌ဒေါက်တာကျော်ဆွေက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “KIA က ငြိမ်းချမ်းရေးဘက်ကို ရောက်မယ့်လမ်းစ ရှိတယ်ဗျ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း ကို တပ်မတော်ဘက်က လုံ‌ခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက ပြန်လည်သိမ်းနိုင်ပြီဆိုရင် တစ်ချိန်မှာပင်လယ်ထွက်ပေါက် အနောက်မျှော် လမ်းစဉ် ပိတ်သွားရင် တပ်မတော်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးယူဖို့ ဆွေးနွေးလိမ့်မယ်။ အဲဒီလိုပဲ ယုံကြည်ထားတယ်။ KIA က NCA လမ်းကြောင်းမှာ လေ့လာသူအဆင့်ပဲ လာထားတာ။ သူတို့လိုချင်တာက NCA လမ်းကြောင်းအစား နောက် ထပ် တစ်လမ်းကြောင်းကို ရွေးတာပေါ့နော်။ အဓိက,က KIA က သူတို့က ကချင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေး ပြောရင်တော့ ဝမ်ပေါင်နိုင်ငံတော်ထောင်ချင်တာ။ ကချင်ပြည်နယ်မှာ သူတို့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ (autonomy) ရတဲ့ ပြည်နယ်အဆင့် ဒါမှမဟုတ်ရင် ကွန်ဖယ်ဒရိတ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးလိုပေါ့နော်၊ နိုင်ငံအဆင့်လေး သူက ရပ်တည်ချင် တာ။ သို့သော်လည်းပဲ တရုတ်ဘက်က ဖိအားပေးထားတာရှိမယ်။ ပြည်မကြီးဘက်က ဖိအားပေးတာ ရှိမယ်ဆိုရင် သီးခြား ရပ်တည်လို့ရမယ့် နိုင်ငံမဟုတ်ဘူး။ အဲဒီတော့ သူတို့ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အဆင့်လောက်ကိုပဲ KIA ဟာ ကချင်အမျိုးသား တစ်မျိုးတည်းကို သူက စုစည်းချင်နေတာ။ တခြား ကချင်ပြည်နယ်မှာ တခြား တိုင်းရင်းသားတွေက အများကြီးရှိသေးတယ်။ သူတို့ ဂျိမ်းဖောအုပ်စု သီးသန့်စုပြီးတော့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတဲ့ ဒေသလိုဟာမျိုး “ဝ”လိုပြည်နယ်မျိုး သူကနေချင်နေတာ။ အဲဒီတော့ အဲဒီအဆင့်မျိုး ပေးနိုင်မယ်ဆိုရင် သူတို့ဘက် က ငြိမ်းချမ်းရေးကိုယူမှာ။ အဲဒါက NCA လမ်းကြောင်းနဲ့ မတူတဲ့ဖြစ်စဉ် ဖြစ်နေတာ။ အဲဒီလောက် ကျနော်တို့က ခွင့်ပြုနိုင်တယ်ဆိုရင် KIA ဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို “ဝ”နဲ့ မြန်မာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရနေသလို အမြဲတမ်းရနေမှာ” ဟု ပြောသည်။ 

 NCA နှစ်ပတ်လည် အခမ်းအနား တက်ရောက်လာတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေကို တွေ့ရစဉ် 

ထို့အပြင် အစိုးရအဖွဲ့ဘက်မှ KIA တောင်းဆိုချက်များကို လိုက်လျောပေးနိုင်မည်ဆိုပါက သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအကြား ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစ ပေါ်လာနိုင်သည်ဟု ဒေါက်တာကျော်ဆွေက ဆက်ပြောသည်။ 

၎င်းက "ဝ"လို ပြည်နယ်ပေးဖို့ကျတော့ ကချင်ပြည်နယ်ထဲမယ် ဒုတိယအင်အား အကြီးဆုံးက ရှမ်းနီတွေပေါ့နော်။ ရှမ်းနီရှိမယ်၊ ဗမာတွေရှိမယ်။ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော် ခရိုင်မပါတဲ့ အဲဒီအထက်က ဒေသတွေကို သူတို့က "ဝ" လို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ နေမယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့က ပြည်နယ်အဆင့်က သူတို့က လျော့သွားတာလေ။ အဲဒါ ဆိုရင် ပေးနိုင်တာ၊ မပေးနိုင်တာထက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပ‌ဒေအရတော့ ပြည်နယ်နယ်နိမိတ် ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲ တာတွေ ဖြစ်ကုန်မှာလေ။ အဲဒီလို အခြေအနေကြောင့်တော့ ခက်တော့ခက်ခဲတယ်။ သို့သော်လည်းပဲ အပေါ်ပိုင်း မှာ မြေရှားရနေတဲ့ ဒေသတွေနဲ့ သူတို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် နယ်မြေဆိုတာမျိုး ပေးထားရင်တော့ ဒါမှ မဟုတ်ရင်လည်း လက်နက်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်နေတဲ့ ကာလမှာ အဲဒီက ဒေသမှာ စီးပွားရှာဖွေခွင့် တရားဝင် ခွင့်ပြုနိုင်ခဲ့ရင် ဒါလွယ်ကူတယ်၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ရလိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ထားတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်ကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းပြီးတော့ KIA ထိန်းချုပ်နယ်မြေ အထူးဒေသ တစ်ခုအနေနဲ့ "ဝ" ပြည်နယ်လို ပေးမယ်ဆိုရင် ငြိမ်းချမ်းရေး သာ ရမယ်ဆိုရင် အစိုးရအနေနဲ့က ပေးမှာပေါ့ဗျာ။ အဓိက,က မြန်မာပြည်က ငြိမ်းချမ်းရေးလိုချင်တယ်။ ဒေသခံက ပြည်သူတွေနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ချင်တယ်။ ဒီအခြေအနေမျိုးကြောင့် ပေးမယ်ဆိုရင်တော့ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်ကတဆင့် တင်ပြပြီးတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးတော့ ပေးမယ်ဆိုရင်ရတယ်။ ဘာလို့လဲဆို ပြည်နယ် နယ်နိမိတ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းတာ ပါမှာမို့လို့သာ အဲ့ဒီလိုပြောရတာ” ဟု ပြောသည်။ 

၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၆၊ အပိုဒ်ခွဲ(စ) အရ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဟိုပန်၊ မိုင်းမော၊ ပန်ဝိုင်၊ နားဖန်း၊ မက်မန်းနှင့် ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း) မြို့နယ် ၆ ခုကို စုစည်းပြီး “ဝ” ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်တိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ် ထားသည်။

ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA) နှင့် “ဝ” တပ်ဖွဲ့သည် မတူညီသည့် ရပ်တည်ချက် များစွာရှိကြောင်း၊ ထိုကဲ့သို့ ‌ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဆိုသည်မှာ လုံးဝ အဆင်မပြေနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာ သုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။  

တရုတ်အထူးကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဆွန်ကော်ရှန်နဲ့ KIA ခေါင်းဆောင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးဂွမ်မော်ကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “လုံးဝ အဲဒီအဆိုကို ဦးကတော့ ကန့်ကွက်ပါတယ်ပေါ့။ "ဝ"နဲ့ မတူတာ တစ်ချက်ရှိပါတယ်။ "ဝ"က ဘာပဲ ပြောပြော အစကတည်းက "ဝ" နယ်မြေက ဆရာမနိုင် နှစ်ဆောင်ပြိုင်ဆိုပြီးတော့ သမိုင်း အစဉ်အလာအရကိုက တရုတ်ရော၊ ဗမာရော၊ အင်္ဂလိပ်ရောက လက်ရှောင်ထားခဲ့တဲ့ အနေအထားရှိတာကို။ ဒီကချင် ဧရိယာကျတော့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ ရော ကိုလိုနီအစိုးရ‌ရော၊ ဗမာရော၊ တရုတ်ရော အားလုံးက ဆက်ဆံမှုရှိတဲ့ အပြင်ကို ထူးခြားမှုတစ်ခုက ဘာရှိနေ လဲဆိုတော့ ကချင်ပြည်နယ်မှာရှိတဲ့ ကချင်က "ဝ"လို တစ်စုတစ်စည်းတည်း မဟုတ်ဘူး။ အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းဖော အုပ်စုရဲ့ လက်ဝါးကြီး အုပ်မှုကို မလိုလားတဲ့ လီဆူတို့ဘာတို့ အုပ်စုကြီးတွေက ရှိတဲ့အပြင် ကချင်ပြည်နယ်မှာ အဓိကကျတဲ့ လူအများစုက ကချင် မဟုတ်ဘဲနဲ့ ရှမ်းနဲ့ ဗမာနဲ့က အဓိကဖြစ်နေတယ်။ ရှမ်းနဲ့ ဗမာနဲ့က သန်းခေါင် စာရင်းအရကတော့ ၅၀ ကျော် ၅၁ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ဖြစ်နေတယ်။ ဒီအတွက်ကြောင့်မို့လို့ "ဝ"လို ကွန်ဖက်ဒရိတ် လုပ်ဖို့အတွက်ကို လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ပြောချင်တာပေါ့နော်၊ သုံးသပ်ချင်တာပေါ့။ အစကတည်းကိုက ပင်လုံ စာချုပ်မှာကိုက ခွဲထွက်ခွင့်၊ လွတ်လပ်ရေး မရမှီ အနေအထားမျိုးကို  သူတို့ကိုယ်တိုင် လက်ခံကျေနပ်ထား ပြီးတော့ သူတို့ကို ကချင်ပြည်နယ်ပေးမယ် ခွဲထွက်ခွင့် မရှိစေရအချက်ကို လက်မှတ် ထိုးထားတာပဲ။ အဲဒါကြောင့် မို့လို့ "ဝ"လို ဥစ္စာမျိုးဆိုတာက ခွဲထွက်ခွင့် မဟုတ်ဘဲနဲ့ ခွဲတော့မထွက်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် လုပ်ချင်တာလုပ်မယ် တရားစီရင်တာလည်း လွတ်လွတ်လပ်လပ် တရားစီရင်မယ် လူလည်းသတ်ချင် သတ်မယ်ဆိုတဲ့ ဥစ္စာမျိုးက ပေးခဲ့မယ်ဆိုရင်ကို စကားကိုမသုံးပါဘူး။ ပေးကိုမပေးဘူး အဲဒါလေ” ဟု ပြောသည်။ 

KIA သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နွေဦးတော်လှန်‌ရေး ကာလအတွင်း ယခင်ထက် ပိုမို အားကောင်းလာကာ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများကို လက်နက်ခဲယမ်း အပါအဝင် စစ်သင်တန်းများနှင့် နေထိုင်နိုင်ရေးတို့ကို ထောက်ပံ့ကူညီပေးနေ သလို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း စစ်ဆင်ရေးများတွင်လည်း ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်နိုင်ရေး ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၀-၂၁ ရက်နေ့များက NCA လက်မှတ်‌ရေးထိုးထားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ အပြင် လက်မှတ် မရေးထိုးထားရသေးသည့် အဖွဲ့များအနေဖြင့် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး ငြိမ်းချမ်း‌ ရေး ဆွေးနွေးကြရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဖိတ်ခေါ်ထားသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နမ့်ခမ်းမြို့နယ်မှ တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA)နှင့် မြန်မာ အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်(MNDAA)တို့ ပြန်လည် ဆုတ်ခွာပေးရမည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေကြောင်း ရှမ်းမြောက်ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

လက်ရှိတွင် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်ကို တအာင်းတပ်ဖွဲ့(TNLA)က ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့(MNDAA)မှ  မြို့ထဲဝင်ရောက်ပြီး ၎င်းတို့၏အလံကို လွှင့်ထူထားကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

သို့သော်လည်း နမ့်ခမ်းမြို့ အပါအဝင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ၎င်းတို့ သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေ များမှ ပြန်လည် ဆုတ်ခွာပေးရမည်ဖြစ်ပြီး ယခင် သတ်မှတ်ပေးထားသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် အထူး ဒေသများအထိသာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရမည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေကြောင်း ရှမ်းမြောက်နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ် သူတစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “နမ့်ခမ်းက အခု ကြားနေရတဲ့ သတင်းဆိုရင် မြေရှားသတ္တု ထုတ်တယ်ဆိုတဲ့ဟာထက် ဆိုးတာပေါ့။ ကိုးကန့်တွေက သူတို့ နမ့်ခမ်းနား ကပ်နေပြီ။ မကြာခင်တော့ နမ့်ခမ်းမြို့ကပါ TNLA က ဆုတ်ပေးရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ကြားနေရတယ်။ နောက်တစ်ခါ ကိုးကန့်ကလည်း နဂိုတုန်းက အထူးဒေသ ၁ ပေါ့နော်၊ အဲဒီကို နယ်မြေအထိ ဆုတ်ရမယ်လို့လည်း ကြားနေတယ်။ ဆိုတဲ့အတွက် ဘာတွေ ဆက်ဖြစ်အုံးမယ် မသိသေးဘူး။ သူထိန်းသိမ်းထားတာ ရှိတယ်၊ သိန္နီတို့၊ ကွတ်ခိုင်တို့၊ လားရှိုးအထိပေါ့၊ လားရှိုးမြို့ပေါ် ရပ်ကွက်ပဲ ကျန်တယ်။ အဲဒီကနေ ဆုတ်ပေးရမှာပေါ့။ ကြူကုတ်၊ ပန်ဆန်း ဘာညာ ဟိုးဘက် လောက်ကိုင်တို့ပေါ့ နဂို သူတို့ သတ်မှတ် ထားတဲ့ အထူးဒေသအထိကို” ဟု ပြောသည်။

နမ့်ခမ်းမြို့အဝင်ကို တွေ့ရစဉ်

၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ကုန်းကြမ်းမြို့နှင့် လောက်ကိုင်မြို့တို့ကို စုစည်းပြီး ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် နမ့်ဆန်နှင့် မန်တုံမြို့ ၂ မြို့ကိုလည်း ပလောင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

သို့သော်လည်း TNLA နှင့် MNDAA တို့သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်က စတင်ခဲ့သော ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့နယ် အားလုံးနီးပါးကို တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် တရုတ်၏ အကူအညီဖြင့် လားရှိုးမြို့ကို MNDAA က တပ်မတော်က ပြန်လည် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသလို ကျောက်မဲ-နောင်ချိုကိုတော့ တပ်မတော်က TNLA ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုခြင်းကြောင့် နမ့်ခမ်း အပါအဝင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး တစ်လျှောက်ရှိ မြို့နယ်များမှ ဆုတ်ခွာရန် MNDAA နှင့် TNLA တို့ကို ဖိအားပေးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

MNDAA ခေါင်းဆောင် တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ စာအုပ်ကို ဖတ်နေစဉ်

၎င်းက “ကွမ်လုံ၊ ဟိုပန်၊ နောက် အဲဒါအပြင်ကို နောက်တစ်ခါ နမ့်ခမ်းတို့၊ သိန္နီတို့၊ ကွတ်ခိုင်တို့ကျတော့ သမိုင်း အစဉ်အလာအရကိုက စယ်လန်းတို့ ဒါတွေက အစကတည်းက အနော်ရထားခေတ်ကတည်းက မြန်မာဘုရင်တွေနဲ့ တောက်လျှောက်ကို ရှမ်းဒေသပေါ့နော်။ ဘယ်လိုဖြစ်သွားလဲဆိုတော့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ ရှိတယ်။ ဒါတွေက သမိုင်းကြောင်းအရလည်း လက်မခံနိုင်ဘူး။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရလည်း လက်မခံနိုင်တဲ့ အခါကျတော့ ဒါကြီးကို အစိုးရတစ်ရပ်က ခွင့်ပြုမယ်ဆိုရင်တောင်မှ အမျိုးသားရေးအုပ်စုတွေနဲ့က ဒါက ပြောရ မယ်ဆိုရင် မကျေမလည် ဖြစ်မယ့် သဘောရှိတယ်။ ဘယ်လူထုမှ လက်မခံဘူး။ အဲဒီတော့ တရုတ်ပြည်က ကုန် သွယ်ရေး ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင်လည်း ဒီနယ်မြေကို ပြန်မပေးဘဲနဲ့ မြန်မာပြည်က လူတွေက တရုတ်နဲ့ ကုန် မသွယ်ရလို့ အငတ်ခံရင်လည်း ခံမှာပဲ။ ဒီအချက်ကိုတော့ သည်းညည်းခံမှာ မဟုတ်ဘူးပေါ့နော်။ ဒါကိုလည်း တရုတ်က သိသွားပုံရပါတယ်။ တရုတ်မှာလည်း ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ပြောလာတဲ့အခါ ကျတော့လေ။ ဒါ့ကြောင့်မို့လို့ တရုတ်က သူတို့ကို ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ဒီကုန်သွယ်မှုလမ်း ပြန်ဖွင့်ဖို့အတွက်ကို MNDAA တို့ ဘာတို့ အားလုံးကိုလည်း တရုတ်ပြည်က ဖိအားပေးပုံရပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နှင့် ၁၃ ရက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့၌ တအာင်းတပ် TNLA နှင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကိုဦးတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း၊ ထို့နောက် ကိုးကန့်တပ် MNDAA နှင့် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA တို့နှင့်လည်း ဆက်လက်တွေ့ဆုံသွားမည်ဟုလည်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ဗြဟ္မာဦးခေါင်းပဲဖြစ်၍ ကိုင်ထားလျှင် ပူလောင်မည်၊ အောက်ချလျှင် မီးလောင် မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးလှဆွေက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရ အဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထားပြီး နိုင်ငံတကာနှင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ပြန်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆို လျက်ရှိ သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မြန်မာနိုင်ငံက ခေါ်ထားခြင်းသည် ဗြဟ္မာဦးခေါင်းကို ကိုင်ထားခြင်းဖြစ်နေကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာက ခေါ်သွားမည်ဆိုလျှင် ခေါ်သွားနိုင်ကြောင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးလှဆွေက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ဖိလစ်ပိုင်က လူတွေက ကျုပ်တို့ မြန်မာပြည်အကြောင်း လာဆွေးနွေး၊ ကျနော်တို့ကတော့ အာဆီယံ ပဋိညာဉ် အတိုင်းပေါ့၊ ဘယ်သူ့နိုင်ငံရဲ့ အကြောင်းကိုမှ ဝင်ရောက် ဆွေးနွေးစရာ အကြောင်းမရှိဘူး။ အာဆီယံ ပဋိညာဉ်မှာ ပါပြီးသားကိုလည်း စွက်ဖက်စရာ အကြောင်းမရှိဘူး။ သူတို့လာ စွက်ဖက်လည်း လက်မခံဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးပါ၊ ဘာညာပြောတယ်။ ကဲခင်ဗျားခေါ်ထားလိုက်။ ဒါပေမဲ့လို့ သူ့ရဲ့ ပြစ်မှုကြွေး တွေကို ဘယ်သူခံမှာတုန်း။ သူက ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀၀ တို့ ဘာတို့ အမေရိကန်ပို့လိုက်တာတွေ ဘယ်သူ ပြန်ဆပ် မှာလဲ၊ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ဂျူနီယာက အကြွေးဆပ်မှာလား၊ ဆပ်မယ်ဆိုရင် ဝမ်းသာတယ်။ ပေး သန်း ၁၀၀၀ ။ ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀၀ ပေး ဒေါ်စုကြည်ခေါ်သွား။ သူကဗြဟ္မာကြီး ဦးခေါင်းပဲ သူက လက်ထဲကို ကိုင်ထားရင်လည်း ပူလောင်မယ်၊ အောက်ချရင်လည်း မီးလောင်မယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ဗြဟ္မာကြီးဦးခေါင်းဆိုတာ မြန်မာစကားပုံမှာ ရှိတယ်လေ။ အဲဒီလို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကြီးကို ကျနော်တို့လည်း ထမင်းကြွေးထားတာ ပိုက်ဆံကုန် တယ်။ ခေါ်သွားစမ်းပါ၊ လာခဲ့စမ်းပါ၊ ခေါ်သွားစမ်းပါ။ ဒါပေမယ့် သူ့ရဲ့ ဟာတွေတော့ ပြဿနာတွေတော့ ရှင်းသွားပါအုံးလို့ ကျနော်က အဲဒီလိုမျိုးပဲ မက်ဆေ့စ်ပေးချင်တယ် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ်ကို” ဟု ပြောသည်။ 

သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ရွေးကောက်ပွဲ မဲထည့်နေစဉ်

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် လွတ်လပ်ရေးဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သမီးဖြစ်ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်း တွင် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဦးဆောင်ရန် နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ စတင် ဝင်ရောက်လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ထောက်ခံသူများကတော့ သူမသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင်ဟု သတ်မှတ်ထား ကြသည်။ အလားတူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD)ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့် ၂၀၁၅- ၂၀၂၀ အတွင်း NLD အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

ထို့နောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲစာရင်း အငြင်းပွားမှုအား မဖြေရှင်းဘဲ အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေး ကြိုးပမ်းသည်ဟုဆိုကာ မြန်မာ့တပ်မတော်က ဖြုတ်ချ၍ ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာတော့ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် အာဆီယံက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သလို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြန်လွတ်လာရေး သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် အစိုးရနှင့် ဆွေးနွေးနေသည်ဟု လက်ရှိအာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ မားကို့စ်က ပြောသည်။

ယခု တကယ့်တကယ်တမ်း ခံနေရသူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကြောင့် ဖြစ်နေခြင်းဟု ပြော၍မရ ကြောင်း၊ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခသည် သူမကြောင့်ဟု သွားပြော၍ မရကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့ လာသုံးသပ်သူ ‌ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှာ ကျင်းပတဲ့ အာဆီယံအစည်းအဝေးသို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တက်ရောက်ဖို့ ရောက်ရှိလာရာ ဖိလစ်ပိုင်က ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့နဲ့ကြိုဆိုစဥ်(ဓာတ်ပုံ-GMA)

၎င်းက “ကျနော်တို့ ဒီပြစ်မှုကြွေးလို့ ပြောရအောင်ကလည်း ဒါတွေက နိုင်ငံ‌ရေးအရ ဖြစ်ပေါ်တဲ့ကိစ္စမှာ နိုင်ငံ‌ရေး ပြစ်မှုအရ လုပ်ရကိုင်ရခက်တဲ့ အတွက်ကြောင့် တခြားဟာတစ်ခု ခေါင်းစဥ်တက်ပြီးတော့မှ လုပ်တာပေါ့လေ။ ထောင်ချထားတဲ့ ပြစ်မှုတွေက။ တကယ့်တကယ်တမ်း ပြန်ပြီးတော့မှ လွှတ်မယ်ဟေ့ ဆိုလို့ရှိရင်လည်း လွှတ်လိုက် လို့ရတဲ့ ကိစ္စမျိုးတွေပေါ့နော်။ နိုင်ငံ‌ရေးအရ ထိန်းသိမ်းထားချင်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ခေါင်းစဥ်တစ်ခု တက်တာ ဖြစ်တယ်၊ အဲဒီအတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဒါသည်ပြစ်မှုကြွေး၊ ဘာကြွေးညာကြွေး ဆိုတဲ့ဟာတွေက အဓိပ္ပာယ်မရှိပါဘူး။ အပေါ်မှာ သူတို့ အချင်းချင်း ပြေလည်သွားလို့ရှိရင် ဒါတွေက ဘာပြစ်မှုမှ မဟုတ်တော့ဘူး။ မပြေလည်လို့သာ ပြစ်မှု ဖြစ်နေတဲ့ကိစ္စပေါ့နော်။ အဲဒီဟာအပေါ်မှာ တစ်ဖက်က ထောင်ထဲ‌ရောက်နေတဲ့လူကို သူကြောင့်ဖြစ်နေတယ် ဆိုတာ သွားပြောလို့က မရဘူးလေ။ ခံနေရတဲ့လူကို ထပ်ပြီးတော့မှ အပြစ်ပြန်တင်နေသေးတဲ့သဘောဖြစ်တာပေါ့ အခုဟာ တကယ့်တကယ်တမ်း ခံနေရတာက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ခံနေရတာလေ၊ ထောင်ထဲ‌ရောက်နေတာလေ အဲဒါကို သူကြောင့် ဒီလို ဖြစ်တယ်တို့ ဘာတို့ညာတို့ ပြောတာကြတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့နော်။ ရှိသမျှ ခေါင်းဆောင် အသီးသီးရဲ့ အမှားတွေ အများကြီး တစ်ဖက်ထဲ မဟုတ်ဘူး၊ ဘက်ပေါင်းစုံမှာ အမှားအများကြီးရှိတယ်။ တပ်ဘက်မှာလည်း အမှားတွေရှိတယ်၊ အရပ်ဘက် နိုင်ငံ‌ရေးသမားတွေမှာလည်း အမှားတွေရှိတယ်၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေ မှာလည်း အမှားတွေရှိတယ်၊ အကုန်လုံး မှန်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ အကုန်လုံးမှားနတာ”ဟု ပြောသည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ပြည်သူများ ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်သော အစိုးရနှင့် ဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် လူတိုင်း တန်းတူညီမျှရှိရေး၊ ဒီမိုကရေစီ စံနှုန်းများ ပြည့်ဝသော လွှတ်တော်နိုင်ငံရေးနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးတို့ဖြင့် နိုင်ငံကို တည်ဆောက်ရန် ယုံကြည်နေသူဖြစ်သည်ဟု ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှား သူများက ပြောသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄

မြန်မာနိုင်ငံတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှုနှင့် သုံးစွဲမှုများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည့်အပေါ် အဘယ်ကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ကြီးထွားလာလဲ ဆိုသည့်အပေါ် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများနှင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း များကြား ထောက်ပြ ဆွေးနွေးမှုများ ရှိလာသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခနှင့် စစ်ရေးပဋိပက္ခ ပြင်းထန်လာသည့် အခြေအနေကြားထဲ၌ နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု မရှိခြင်းကို အသုံးချကာ ၎င်းမူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် လက်နက်ခဲယမ်း မှောင်ခိုကူးမှုများ အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည်။ 

ထို့နောက် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု ကျဆင်းလာကာ ပြည်သူများအနေဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါး သားကောင်များဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံ့အတွက် နစ်နာဆုံးရှုံးမှုများ ရှိလာသည်။ 

လက်ရှိ ရန်ကုန်မြို့အတွင်းရှိ အချို့မြို့နယ်များတွင် မူးယစ်‌ဆေးဝါး ဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်းများကို အာဏာပိုင် အချို့ နှင့် ပူးပေါင်းကာ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် လုပ်ဆောင်နေသည်များကို မြင်တွေ့ရကြောင်း၊ ၎င်းကိစ္စရပ်များသည် နိုင်ငံ မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် တိုက်ရိုက် အချိုးကျမှုများ ရှိနေသည်ဟု ရန်ကုန်စောင့်ကြည့်အဖွဲ့တည်ထောင်သူ ဒေါက်တာ ညိုညိုသင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ မူးယစ်ချက် စက်ရုံကိုတွေ့ရစဉ်

၎င်းက “အန်တီကတော့လေ ဒါ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှုမရှိလို့ပဲ အန်တီက ပြောချင်တာလေ။ နောက်ပြီးတော့ ဒီလုပ်ငန်းက ငွေရလွယ်တယ်။ အချို့မြို့နယ်တွေမှာလည်းပေါ့နော် အောက်ခြေ အာဏာပိုင် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အာဏာပိုင်တွေပေါ့ တချို့မြို့နယ်တွေမှာပါ။ အဲဒီလို အာဏာပိုင်အချို့နဲ့ ပေါင်းပြီးတော့ လုပ်ငန်းတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှိလာတာကို တွေ့နေရတယ်။ မြို့နယ်တချို့မှာဆို တော်တော် ဆိုးတယ်။ အာဏာပိုင်နဲ့ကို ပတ်သက်ပြီးတော့ အာဏာပိုင်ရဲ့ အကာအကွယ်ကို ယူပြီးတော့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား လုပ်နေတာတွေ ရှိတယ်လို့လည်း အန်တီတို့ ကြားရတယ်ပေါ့နော်။ အဲဒီတော့ ဒီရောင်းဝယ် ဖောက်ကားမှုတွေဟာပေါ့နော် လူငယ်လူရွယ်တွေ ကြားထဲမှာတင် မကဘူး အခုဟာက လူကြီးတွေ ဆီမှာပါ ပျံ့နှံ့လာတာကို တွေ့ရတယ်ပေါ့နော်။ ပြည်သူလူထု အများစုကတော့ အထွေထွေ ကျပ်တည်းမှုတွေ ရှိလာတော့ စိတ်ရဲ့ထွက်ပေါက် အနေနဲ့လည်း လွယ်လွယ်ကူကူရတယ်၊ ဈေးပေါပေါ ရတယ် ဆိုပြီးတော့ မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲမှု ရှိလာတာကို တွေ့ရတယ်။ အလွယ်တကူ ဝင်နိုင်တဲ့ အခြေအနေ ဖြစ် နေတယ်လေ။ အဲဒီတော့ ဒီရပ်ကွက်တွေထဲမှာဆိုရင် ဒါပေါ်‌ပေါ်တင်တင် တချို့နေရာတွေမှာ ရောင်းနေတာ တွေ့ရ တယ်။ အဲဒါလည်း တော်တော်အံ့ဩဖို့ကောင်းတယ်။ ဒီနေရာက လူဝင်လူထွက်များလို့ မသင်္ကာလို့ မေးကြည့်လိုက် လို့ရှိရင် အဲဒီအိမ်က ဆေးရောင်း‌တာလေဆိုတဲ့ ဟိုဟာကို တွေ့ရတယ်။ အဲဒီတော့ အန်တီတို့ သာမန်လူတွေ၊ ပြည်သူ‌တွေတောင်မှ သိနေရင် အာဏာပိုင်အချို့က မသိစရာ အကြောင်းမရှိဘူး။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီလုပ်ငန်းက ပူးပေါင်းပြီးတော့ အမြတ်ထုတ်နေတဲ့ လူတန်းစားတချို့ရှိတယ် အာဏာပိုင် လူတန်းစားတချို့ရှိတယ်လို့လည်း အန်တီတို့ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့နေရတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ရန်ကုန်မြို့မှာ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှာ ရှိတဲ့ တရား ဥပဒေစိုးမိုးရေး အာဏာပိုင်တွေ အနေနဲ့ ဒီမူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းချဖြန့်ဖြူးတဲ့ ကိစ္စတွေကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် အရေးယူ ကိုင်တွယ်သင့်တယ်လို့ အန်တီတို့ မြင်တယ်ပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။

ယခုနှစ်(၂၀၂၆ ခုနှစ်)အတွင်းမှာ ရှမ်းပြည်နယ် (အ‌ရှေ့ပိုင်း)၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်တွင်  ငွေကျပ် ၂၀ ဒသမ ၂ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး ချက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ 

ထို့အပြင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ သီပေါနှင့် မိုင်းရယ်မြို့ အနီးတွင်လည်း မူးယစ်ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်နေသည့် စက်ရုံများနှင့် မူးယစ်ရေးဆေးဝါး ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရာတွင် ပါဝင်သည့် ပစ္စည်းများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်မှ ၂၂ ရက်အတွင်းတွင် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

အဆိုပါ ဖမ်းဆီးရမိမှုများသည် အနည်းအငယ်သာဖြစ်ပြီး တခြားသော ဖမ်းဆီးရမိများလည်း အများအပြားရှိသေး သလို လက်ရှိမှာလည်း မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု ကွန်ရက်သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်လျက်ရှိနေ သည်။

ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ မူးယစ်ချက် စက်ရုံကိုတွေ့ရစဉ်

ပြည်သူလူထုနှင့် အနီးစပ်ဆုံး သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များ အနေဖြင့် အဂတိတရားကင်းစွာ ထိထိ‌ရောက်ရောက် အရေးယူဆောင်ရွက်ပေးရန် တိုက်တွန်းချင်သည်ဟု ဒေါက်တာညိုညိုသင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “အဲဒီတော့ အောက်ခြေ ပြည်သူလူထုကြားထဲမှာ ဆေးရောင်းချမှု လုပ်ငန်းတွေ ပြန့်နေတာကို အောက်ခြေ နဲ့ အနီးစပ်ဆုံး အာဏာပိုင်တွေက သိနေတာပဲလေ။ ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေသိတယ်။ နယ်ထိန်းတွေ သိတယ် ပေါ့နော်။ ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ၊ နယ်ထိန်းတွေ‌ကို စေ့စေ့စပ်စပ် တင်းတင်းကြပ်ကြပ်နဲ့ ကိုင်တွယ်ပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ တာဝန် အဂတိတရားကင်းကင်းနဲ့ ဆောင်ရွက်စေမယ်ဆိုရင် ဒါတွေက အများကြီး လျော့ကျသွားမယ်လို့ တော့ အန်တီတို့ မြင်တယ်။ ပြဿနာက အဂတိကင်းကင်းနဲ့ ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ အာဏာပိုင်တွေကလည်း မရှိဘူး တော့ မဟုတ်ပါဘူး ရှိပါတယ်၊ တအား ရှားနေကြတယ်ပေါ့နော်။ ငွေရလွယ်တဲ့ လုပ်ငန်းဖြစ်တော့ ဒီလုပ်ငန်းက အကျိုးအမြတ်ရနေတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တွေကလည်း မသမာသူ လူတစ်စုကလည်းပဲ အာဏာပိုင်တချို့ကို အိတ်ကပ်ထဲ ထည့်ထားနိုင်တဲ့ အနေအထားမှာ ဖြစ်နေတယ်လေနော်။ ပြည်သူလူထုတွေရဲ့ ဘဝကို စတေးပြီးတော့ ကောင်းရာ ကောင်းဝယ်လည်း မဟုတ်တဲ့ လုပ်ငန်းပေါ့နော်၊ တကယ့်တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်လူငယ်တွေကိုလည်း ဖျက်ဆီး နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေပေါ့နော်။ အိမ်တိုင်းမှာလို ဆေးမစွဲတဲ့ လူတွေ မရှိသလောက်ဖြစ်နေတာ။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့က ဒီလုပ်ငန်းအပေါ်မှာ ဒီ မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု လုပ်ငန်းအပေါ်မှာ အဂတိတရားကင်းကင်းနဲ့ အထူးသဖြင့် မြို့နယ်အာဏာပိုင်တွေ၊ တိုင်းအာဏာပိုင်တွေက အထူးသဖြင့် ရပ်ကွက်နဲ့ နယ်ထိန်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ ဒီကိစ္စတွေကို ဖမ်းဆီး အရေးယူသင့်တယ်လို့တော့ အန်တီက အကြမ်းဖျင်း မြင်တယ်”ဟု ပြောသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ငွေကျပ် ၁၇၆၁ ဘီလီယံကျော် တန်ဖိုးရှိ မူးယစ်‌ဆေးဝါးများနှင့် မူးယစ် ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုသည့် ဓာတုပစ္စည်းများ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်ဟု နေပြည်တော်ဘက်က သတင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး ကွန်ရက်ကို လက်နက်ကိုင်များ၊ စီးပွားရေးသမားများနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစား သည့် အာဏာပိုင်များ၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ မူးယစ်ဆေးဝါးဂိုဏ်းများ ပူးပေါင်း၍ လုပ်ဆောင်နေကြကြောင်း၊ ထို့နောက် အိမ်နီးချင်း ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ- လာအို- ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။