CNI International News

အန်ကာရာ၊ နိုဝင်ဘာ ၂၇

တူရကီနိုင်ငံတွင် အစိုးရနှင့် ကာ့ဒ်အလုပ်သမားပါတီ (PKK) ကြား ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် လက်ရှိ တူရကီအကျဉ်းထောင်ထဲ၌ အကျဉ်းချခံထားရသည့် PKK ခေါင်းဆောင် အဗ္ဗဒူလာ အော်ကလန် (Abdullah Ocalan) က အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိနေကြောင်း ရိုက်တာမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အော်ကလန်သည် အကျဉ်းထောင်ထဲတွင် ၂၆ နှစ်ကြာ အကျဉ်းချ ခံခဲ့ရပြီးနောက် PKK ၏ ဆယ်စုနှစ် လေးစုကြာ လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းမှုကို အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် အနေဖြင့် ယခုနှစ် အစောပိုင်း၌ ၎င်း၏ PKK အဖွဲ့အား လက်နက်များ ဖြုတ်သိမ်းရန် အကျဉ်းထောင်ထဲမှတစ်ဆင့် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

နိုဝင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင်လည်း တူရကီလွှတ်တော်အမတ် ၃ ဦးသည် အော်ကလန်ထံ သွားရောက် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

PKK အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့ခေါင်းဆောင် အော်ကလန်၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ၎င်းတို့အဖွဲ့အစည်းကို ဖျက်သိမ်းပြီး လက်နက်များကိုလည်း ဖြုတ်သိမ်းမည်ဟု မေလက ကြေညာခဲ့သည်။

ဇူလိုင်လတွင် PKK အဖွဲ့သည် လက်နက်များကို မီးရှို့ပြခဲ့ပြီး တူရကီရှိ ၎င်းတို့တပ်ဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

တူရကီနဲ့ ကာ့ဒ်သူပုန် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့ကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော်လည်း လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးစေခဲ့သည့် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို အပြီးသတ် အကောင်အထည်ဖော်ရန် လုပ်ဆောင်စရာများစွာ ကျန်ရှိနေသေးပြီး PKK အဖွဲ့အပေါ် အကြွင်းမဲ့ ဩဇာညောင်းသည့် PKK ခေါင်းဆောင် အော်ကလန်၏ အခန်းကဏ္ဍကလည်း အရေးပါနေသည်။

အော်ကလန်ကို အကျဉ်းချထားသည့် Imrail အကျဉ်းထောင်ကို သွားရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည့် လွှတ်တော်အမတ် ၃ ဦးကမူ PKK အဖွဲ့ ဖျက်သိမ်းရေး၊ ဆီးရီးယားကာ့ဒ်တပ်ဖွဲ့များ နှင့်ပတ်သက်သည့် အော်ကလန်၏ ကြေညာချက် များကို လွှတ်တော်သို့ တင်ပြခဲ့သည်။

အကယ်၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိခဲ့မည်ဆိုပါက တူရကီသမ္မတ အာဒိုဂန် (Tayyip Erdogan) အတွက် ကြီးမားသည့် အကျိုးကို ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် ၎င်း၏ သမ္မတသက်တမ်းကို ၂၀၂၈ ခုနှစ်ထက် မကျော်လွန်စေရန် ကန့်သတ်ထားသည့် အခြေခံ ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲ စောစောစီးစီး ပြုလုပ်ခြင်းတို့တွင် အာဒိုဂန်သည် ကာ့ဒ်လူမျိုးများ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

နယူးဒေလီ၊ နိုဝင်ဘာ ၂၇

အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များသည် ကက်ရှ်မီးယားဒေသအနှံတွင် လုံခြုံရေး စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင် နေကြောင်း အေပီမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ယခုလအတွင်း နယူးဒေလီ (New Delhi) မြို့တော် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ကက်ရှ်မီးယားဒေသ၏ ခရိုင်အများအပြားတွင် ကင်းလှည့်မှုများ တိုးမြှင့်ခြင်း၊ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ တိုးမြှင့် ချထားခြင်းနှင့် သံသယဖြစ်ဖွယ် နေရာများကို ဝင်ရောက် စီးနင်းရှာဖွေခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ကက်ရှ်မီးယား ဒေသခံများသည် အသွားအလာ ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်ရခြင်း၊ အဓိက လမ်းဆုံလမ်းခွ နေရာများတွင် တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးမေးမြန်း ခံရခြင်းတို့နှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။

နယူးဒေလီမြို့တော်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုကို မည်သည့်အဖွဲ့ကမှ တာဝန်ခံ ထွက်ဆိုခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ အာဏာပိုင်များက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေသည်။

လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများက ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှု နောက်ကွယ်မှ လက်သည်ကို သိရှိရန် အပူတပြင်း လိုက်လံရှာဖွေ နေချိန်တွင် ပြည်သူလူထု အနေဖြင့် သတိဝိရိယဖြင့် နေထိုင်ကြရန် တာဝန်ရှိသူများက တိုက်တွန်းထားသည်။

ခံတပ်နီမှာ ဗုံးပေါက်ကွဲစဉ်

နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်က နယူးဒေလီမြို့တော်၏ သမိုင်းဝင် Red Fort ခံတပ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူ ၁၀ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီးနောက် အာဏာပိုင်များက ကက်ရှ်မီးယားဒေသတွင် စီးနင်းရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ သံသယရှိသူများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်နေသည်။

လက်ရှိအချိန်အထိ သံသယဖြစ်ဖွယ် လူပေါင်းရာချီကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်။

နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်ကလည်း စီးနင်းရှာဖွေမှု တစ်ခုအတွင်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည့် ဖောက်ခွဲရေး ပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းထားသည့် ရဲစခန်းတစ်ခုတွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် လူ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

ရဲတပ်ဖွဲ့ အကြီးအကဲ တစ်ဦးဖြစ်သည့် နာလင် ပရာဘက် (Nalin Prabhat) ကမူ ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် တိုက်ခိုက် ခံရခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းရာတွင် မတော်တဆဖြစ်ပြီး ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: အေပီ

CNI International News

တိုင်ပေ၊ နိုဝင်ဘာ ၂၇

ထိုင်ဝမ်သမ္မတ လိုင်ချင်တေ(Lai Ching-te)သည် ထိုင်ဝမ်၏ ကာကွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလျံတန်ဖိုးရှိ ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်ကို နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်က အဆိုပြုခဲ့သည်ဟု Nikkei Asia မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

လာမည့် ၈ နှစ်အတွင်း အသုံးပြုမည့် ထိုကာကွယ်ရေး ဘတ်ဂျက် အစီအစဉ်သည် တရုတ်၏ စစ်ရေးဖိအားများကို တန်ပြန်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ် မြှင့်တင်ရန် အမေရိကန်၏ တိုက်တွန်းချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

ထိုင်ဝမ်သည် လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်ကလည်း ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ခဲ့သော်လည်း အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) အစိုးရအဖွဲ့ကမူ ထိုင်ဝမ်ကို ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ် ပိုမိုမြှင့်တင်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

ထိုင်ဝမ်သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲဝင်ရန် အသင့် အနေအထား ဖြစ်နေမှုအတွက် ပိုမိုမြင့်တက်စေရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း လိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်ဝမ်သမ္မတ လိုင်ချင်တေကို တွေ့ရစဉ်

၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင်တ ရုတ်က ထိုင်ဝမ်ကို စစ်ရေးအရ စစ်ဆင်ရေး ပြုလုပ်နိုင်ခြေရှိကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိများက အစောပိုင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

“အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်ကတော့ ထိုင်ဝမ်ရဲ့ ဒီမိုကရေစီကို ထာဝရ ကာကွယ်နိုင်တဲ့ ကာကွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည် တွေကို ထူထောင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု လိုင်က ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ် အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် တိုင်ပေ (Taipei) မြို့တော်တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်ဝမ် အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်နှင့်တရုတ်ကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး တင်းမာမှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် လိုင်၏ ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

တရုတ်က ထိုင်ဝမ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဆိုပါက ဂျပန်ကလည်း စစ်ရေးဖြင့် ဝင်ပါရလိမ့်မည်ဟု ယခုလ အစောပိုင်း တွင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီက (Sanae Takaichi) လွှတ်တော်၌ ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် ဂျပန်နှင့် တရုတ်ကြား ဆက်ဆံရေး တင်းမာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တရုတ်သည် ထိုင်ဝမ်ကို ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် တစ်ခုအဖြစ် ကြေညာထားပြီး လိုအပ်လာပါက အင်အားသုံး၍ ထိန်းချုပ်သွားမည်ဟု သတိပေးထားသည်။

ထိုင်ဝမ်ရှိ အမေရိကန် ထိပ်သီးသံတမန် ရေမွန် ဂရင်နီ (Raymond Greene) ကမူ ထိုင်ဝမ်အစိုးရ၏ ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ် မြှင့်တင်မည့် အစီအစဉ်ကို ကြိုဆိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Nikkei Asia

CNI International News

ကိုဟီးယား၊ နိုဝင်ဘာ ၂၆

နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ-အိုက်ဇက်ရှီချီဆူနဲ့ဗွီးဗာ(NSCN-IM)က ကိုဟီးမားမြို့တော်အတွင်းရှိ ဟိုတယ် များ၊ တည်းခိုခန်းများ၊ ဒစ္စကိုကပွဲ ခန်းမများနှင့် ဘားများတွင် အသက် မပြည့်သေးသူများကို ခန့်ထားသည့် ဖြစ်စဉ် များ အပါအဝင် ခြိမ်းခြောက်ငွေညှစ်မှု၊ အရက်ရောင်းချမှု၊ တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးများ ပျံ့နှံ့နေမှုတို့အပေါ် စိုးရိမ် မှုများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး တင်းကျပ်သည့် ညွှန်ကြားချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟု Eastern Mirror သတင်းဝက်ဘ်ဆိုက်မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

လက်ရှိ အခြေအနေကို လေ့လာဆန်းစစ်ခဲ့ပြီးနောက် အရက်သေစာ လက်ဝယ်ပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ မူးယစ် ဆေး အသုံးပြုခြင်း၊ ဟိုတယ်များ၊ တည်းခိုခန်းများ၊ ဒစ္စကိုကပွဲများနှင့် ဘားများတွင် အသက် မပြည့်သူများကို ခန့်ထားမှုကို ချက်ချင်းတားမြစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း NSCN-IM ၏ Angami region က ကြေညာခဲ့သည်။

ခြိမ်းခြောက် ငွေညှစ်မှုများနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအပေါ် အခွန်ကောက်ခြင်း သို့မဟုတ် NSCN/GPRN ၏ အမည်ကို အသုံးချခြင်း၊ နာမည်ဖျက်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့် ပြင်းထန်စွာ အရေးယူခံရလိမ့်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

NSCN-IM တပ်ဖွဲ့ကို တွေ့ရစဉ်

ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ညပိုင်း ပွဲလမ်းသဘင်များနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့် ယခု ထုတ်ပြန်ချက်များကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာရန်နှင့် တားမြစ်ချက်ကို ချိုးဖောက်သူများသည် ကြီးလေးသည့် အရေးယူမှုအား ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

ယခုထုတ်ပြန်ချက်သည် ပြည်သူများ၏ လုံခြုံရေး၊ အကျင့်စာရိတ္တ ကောင်းမွန်ရေး၊ နာဂ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းရှိ လူငယ်များကို ကာကွယ်ရေးတို့အတွက်ဖြစ်ကြောင်း NSCN-IM က ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြည်သူများ၊ stakeholder များနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့် ထုတ်ပြန်ချက်ကို ထိရောက်စွာ အကောင် အထည်ဖော်နိုင်ရန် အပြည့်အဝ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရန်၊ အထက်ဖော်ပြပါ စည်းကမ်းချက်များကို ချိုးဖောက် ပါက သက်ဆိုင်ရာသို့ တိုင်ကြားနိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

Source: Eastern Mirror

CNI International News

တိုကျို၊ နိုဝင်ဘာ ၂၆

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အချိန်မရွေး ဖုန်းခေါ်နိုင်ကြောင်း ပြောသည်ဟု ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီ (Sanae Takaichi)က ပြောကြားလိုက်ကြောင်း ရိုက်တာမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီ (Sanae Takaichi) သည် နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) နှင့် ဖုန်းဆက်သွယ် ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဂျပန်သည် ထိုင်ဝမ် အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး တရုတ်နှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး တင်းမာမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် တာကာအီချီနှင့် ထရမ့်တို့သည် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖုန်းဆက်သွယ် ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တရုတ်က ထိုင်ဝမ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဆိုပါက ဂျပန်ကလည်း စစ်ရေးဖြင့် ဝင်ပါရလိမ့်မည်ဟု ယခုလ အစောပိုင်း တွင် တာကာအီချီက လွှတ်တော်၌ ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်နှင့် ဂျပန်ကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထရမ့်ကမူ ၎င်း၏ လုံခြုံရေးမဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ဂျပန်နှင့် ၎င်း၏ စူပါပါဝါ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် တရုတ်ကြား အငြင်း ပွားမှုအပေါ် လူသိရှင်ကြား မှတ်ချက်ပေးခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီနဲ့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကိုတွေ့ရစဉ်

ထရမ့်၏ နှုတ်ဆိတ်နေမှုကြောင့် ဂျပန်အရာရှိအချို့က အမေရိကန်၏ ရပ်တည်ချက်အပေါ် စိုးရိမ်ကြလိမ့်မည်ဟု လေ့လာသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် တာကာအီချီကမူ သူသည် နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်က ထရမ့်နှင့် ဖုန်းပြောဆိုခဲ့ပြီး ဂျပန်အပေါ် အမေရိကန်၏ ထောက်ခံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး သံသယများ မဝင်စေရန် ပြောကြားခဲ့သည်။

“သမ္မတကြီး ထရမ့်က ဘာပြောလဲဆိုတော့ သူနဲ့ ကျမဟာ အရမ်းရင်းနှီးတဲ့ မိတ်ဆွေတွေပါတဲ့။ ပြီးတော့ ကျမ အနေနဲ့လည်း သူ့ဆီ အချိန်မရွေး ဖုန်းခေါ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်” ဟု တာကာအီချီက သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ထရမ့်က သူသည် နိုဝင်ဘာ ၂၄ ရက်ကလည်း တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် (Xi Jinping) နှင့် ဖုန်းပြောဆို ခဲ့ကြောင်း အပါအဝင် မကြာသေးမီက အမေရိကန်-တရုတ် ဆက်ဆံရေးများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ရှင်းပြခဲ့သည်ဟု တာကာအီချီက ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံပိုင် ဆင်ဟွာသတင်းအေဂျင်စီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင်မူ ရှီနှင့် ထရမ့်တို့၏ ဖုန်းပြောဆိုမှုအတွင်း ရှီက ထိုင်ဝမ်ကို တရုတ်နှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးသည် တရုတ်၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခင်းအကျင်းအတွက် အဓိက အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

အစ္စလာမ်မာဘက်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၆

နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသတွင် စစ်ရေးတင်းမာနေသည့် ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ စစ်အင်အား ဘယ်လိုရှိလဲ ဆိုသည့်အပေါ် လေ့လာနိုင်အောင် ရိုက်တာက နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

ယခုလအတွင်း ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ကြား နယ်စပ်ဒေသတွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် မြေပြင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် လူပေါင်းဒါဇင်ချီ သေသုံးခဲ့သည်။

ထိုပဋိပက္ခသည် အာဖဂန်တွင် တာလီဘန်တို့ အာဏာပြန်ရလာခဲ့ပြီးနောက် လူသေဆုံးမှု အများဆုံး ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်တွေ့မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။

သို့သော် ယခင်က မဟာမိတ်များ ဖြစ်ခဲ့သည့် ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့သည် ရက်ပိုင်းအတွင်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။

လန်ဒန်အခြေစိုက် နိုင်ငံတကာ မဟာဗျူဟာလေ့လာရေး အင်စတီကျုကမူ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့၏ လက်နက်များနှင့် စစ်အင်အားကို အောက်ပါအတိုင်း နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ခဲ့သည်။

အလုံးစုံခြုံငုံသုံးသပ်မှု

ပါကစ္စတန်စစ်တပ်သည် တပ်သားအင်အားစုဆောင်းမှု ကောင်းမွန်ခြင်း တရုတ်ထံမှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရရှိခြင်းနှင့် နျူကလီးယားလက်နက် စီမံကိန်းများကို ဆက်လက်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းတို့ ပြုလုပ်နေသည်။

အာဖဂန်၏ တာလီဘန် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များ၏ စွမ်းဆောင်ရည်မှာ ကျဆင်းနေသော်လည်း ၎င်းတို့ အာဏာ ပြန်ရလာချိန်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ကျန်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာတပ်ဖွဲ့များ၏ လက်နက်များကို ရရှိခဲ့သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ အာဖဂန်တာလီဘန် အစိုးရအပေါ် နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ် မပြုသဖြင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြှင့်တင် မွမ်းမံမှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

ပါကစ္စတန် စစ်သားကို တွေ့ရစဉ်

စစ်မှုထမ်းအင်အား

ပါကစ္စတန်တွင် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်း အင်အား ၆၆၀,၀၀၀ ရှိပြီး ၎င်းတို့အနက် ကြည်းတပ်တွင် စစ်သား ၅၆၀,၀၀၀ ၊ လေတပ်တွင် ၇၀,၀၀၀ နှင့် ရေတပ်တွင် ၃၀,၀၀၀ ရှိသည်။

အာဖဂန်တာလီဘန်အစိုးရ၏ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်း အင်အားမှာ ၁၇၂,၀၀၀ သာရှိသည်။ သို့သော် တာလီဘန်အဖွဲ့ က စစ်သားအင်အား ၂၀၀,၀၀၀ အထိ တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

တိုက်ခိုက်ရေး မော်တော်ယာဉ်များနှင့် လက်နက်ကြီးအင်အား

ပါကစ္စတန်တွင် သံချပ်ကာကား အစီးရေ ၆၀၀၀ ကျော်ရှိကာ လက်နက်ကြီး ၄၆၀၀ ကျော်ရှိသည်။

အာဖဂန်တာလီဘန်အဖွဲ့တွင်လည်း ဆိုဗီယက်ခေတ်က တိုက်ပွဲဝင် တင့်ကားများ အပါအဝင် သံချပ်ကာ ကားများ ရှိသော်လည်း အရေအတွက် အတိအကျကို မသိရပေ။ 

ထို့အတူ တာလီဘန်တို့၏ လက်နက်ကြီး အရေအတွက်ကိုလည်း မသိရပေ။

အာဖဂန်နစ္စတန်က တာလီဘန်တွေကို တွေ့ရစဉ်

လေတပ်

ပါကစ္စတန်တွင် တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ် ၄၆၅ စင်းရှိပြီး ဘက်စုံသုံး ရဟတ်ယာဉ်များ၊ တိုက်ခိုက်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များ အပါအဝင် ရဟတ်ယာဉ် အစင်း ၂၆၀ ကျော်ရှိသည်။

အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်မူ တိုက်လေယာဉ် တစ်စင်းမှမရှိဘဲ လေတပ်ဟူ၍လည်း တိတိကျကျ ဖွဲ့စည်းမထားပေ။ 

တာလီဘန်တို့တွင် လေယာဉ် ၆ စင်းသာ ရှိပြီး ရဟတ်ယာဉ် ၂၃ စင်းသာ ရှိသည်ဟုလည်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

နျူကလီးယား လက်နက်အင်အား

ပါကစ္စတန်သည် နျူကလီးယား လက်နက် ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး နျူကလီးယား လက်နက် ထိပ်ဖူး ၁၇၀ ခန့်ရှိကာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်မူ နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း မရှိပေ။

Source: ရိုက်တာ

CNI International News

မနီလာ၊ နိုဝင်ဘာ ၂၆

ဖိလစ်ပိုင်သည် လာမည့်နှစ်တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို လွှဲပြောင်းရယူချိန်၌ အဓိက အရေးကိစ္စ နှစ်ခုကို တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း ရမည်ဖြစ်ကြောင်း South China Morning Post မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ပထမအရေးကိစ္စမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကာလကြာရှည် ဖြစ်ပွားနေသည့် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယ တစ်ခုမှာ တောင်တရုတ်ပင်လယ်၌ ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများ ရေးဆွဲရေးဖြစ်သည်။

ထိုအရေးကိစ္စ နှစ်ခုစလုံးသည် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရ ခက်ခဲလိမ့်မည်ဟု လေ့လာသူများ သုံးသပ်ခဲ့သည်။

မြန်မာ့အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး အာဆီယံ၏ ကြားဝင်ဖြေရှင်းမှုသည် တိုးတက်မှု နှေးကွေးနေပြီး တောင်တရုတ် ပင်လယ်တွင် ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်း ရေးဆွဲရေးကိုလည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ရေးဆွဲရန် မျှော်မှန်ထားသည်။

တောင်တရုတ်ပင်လယ်နဲ့ အာဆီယံကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော် တောင်တရုတ်ပင်လယ် အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများကြား မတူကွဲပြားသည့် အကျိုးစီးပွားများကြောင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်း ရေးဆွဲမှုသည် စိန်ခေါ်မှုများ ရှိလာ နိုင်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာရီယာ ထရေဆာ လာဇာရို (Maria Theresa Lazaro) ကမူ မြန်မာ့အရေးသည် ဦးစားပေးကိစ္စအဖြစ် ဆက်ရှိနေလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် မလေးရှားနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် မှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည့် မလေးရှားနိုင်ငံသည် ယခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ့အရေးနှင့်ဆက်နွှယ်သည့် ထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုပေါင်း ၁၁၇ ကြိမ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

လာဇာရိုကမူ ဖိလစ်ပိုင်အနေဖြင့် မလေးရှားနိုင်ငံ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အရာအားလုံးကို လုပ်ဆောင်နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်သည် မြန်မာ့အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး လက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေသည့် အစီအစဉ်များကို အခြေခံပြီး ဆက်လက် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း လာဇာရိုက နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး လာဇာရိုကို တွေ့ရစဉ်

 ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို လွှဲပြောင်းရယူမည့် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ဂျူနီယာ (Ferdinand Marcos Jr.) က လာဇာရိုကို မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဖိလစ်ပိုင်အထူးသံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ် ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအကြာတွင် လာဇာရို၏ မှတ်ချက်စကားများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

လာဇာရိုသည် မြန်မာ့အရေးကို ထိရောက်ပြီး ပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ချဉ်းကပ်မှုဖြင့် လုပ်ဆောင်သွားလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း မားကို့စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

လာဇာရိုသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်က မြန်မာ့အရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း မားကို့စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: South China Morning Post

CNI International News

ဘရပ်ဆဲလ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၅

ဥရောပသမဂ္ဂ (အီးယူ) ၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဖိုရမ်အတွက် အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသမှ ထိပ်သီးအရာရှိများနှင့် သံတမန်များသည် ဘယ်ဂျီယံနိုင်ငံ၊ ဘရပ်ဆဲလ် (Brussels) မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်ဟု South China Morning Post မှ ဖော်ပြထားသည်။

ထိုအစည်းအဝေးကို ဝန်ကြီးများနှင့် ဒုဝန်ကြီးများ  ၅၀ ကျော် အပါအဝင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ပေါင်း ၇၀ ကျော်ခန့် တက်ရောက်လာခဲ့သည်ဟု မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။

သို့သော် ထိုအစည်းအဝေးကို အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့အား ဖိတ်ကြားခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

လက်ရှိ အချိန်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂသည် အမေရိကန်နှင့် တရုတ်၏ အားပြိုင်မှုကြောင့် ဂယက်ရိုက်ခတ်ခဲ့ရသည့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့ သည်။

ဥရောပသမဂ္ဂသည် အမေရိကန် သို့မဟုတ် တရုတ်ထက်ပိုပြီး မှီခိုအားထားနိုင်သည့် အင်အား အစုအဖွဲ့ တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုသော အချက်ကို ပြသလိုသည့် ဆန္ဒရှိနေသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတသစ် ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုကို တွေ့ရစဉ်

အင်ဒို-ပစိဖိတ်နိုင်ငံ အများစုသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) ၏ ကုန်သွယ်ခွန် တိုးမြှင့် မှုများကြောင့် အထိနာခဲ့ရပြီး အမေရိကန်နှင့်တရုတ် အားပြိုင်မှုကြားတွင် ပိတ်မိနေသည်ဟု ခံစားနေရသည်။

ထို့ကြောင့် ဥရောပအရာရှိများကလည်း အမေရိကန်ရော တရုတ်ပါ ဖြည့်ဆည်းနိုင်စွမ်း မရှိသည့် ခေါင်းဆောင်မှု ပိုင်း ဟာကွက်ကို အီးယူက ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သော အကြောင်းကို အလေးထား ပြောဆိုနေကြသည်။

 ထို့ပြင် အီးယူသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံနှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရန် မျှော်မှန်းထားပြီး အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား တို့နှင့် လွတ်လပ်သည့် ကုန်သွယ်ရေး ဆွေးနွေးမှုများကို မြှင့်တင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

ထရမ့်၏ ကုန်သွယ်ရေး မူဝါဒများကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတသစ် ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တို(Prabowo Subianto) သည် ဥရောပနှင့် ဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်နေသည်ဟုလည်း ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: South China Morning Post

CNI International News

ဒါကာ၊ နိုဝင်ဘာ ၂၅

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရှိနေသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ် ဟာဆီနာ (Sheikh Hasina) ကို လွှဲပြောင်းအပ်နှံရန် အိန္ဒိယထံ နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် တောင်းဆိုခဲ့သည်ဟု အယ်လ်ဂျာဇီးယားမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တရားရုံးသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ဆူပူအုံကြွမှုများ အတွင်း ဆန္ဒပြသူများကို ရက်စက်စွာ ဖြိုခွင်းမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က ဟာဆီနာအား မျက်ကွယ်ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် သေဒဏ် ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးရုံးအဖွဲ့အကြီးအကဲ တူဟစ် ဟော့စိန် (Touhid Hossain) ကမူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရ သည် ဟာဆီနာအား လွှဲပြောင်းအပ်နှံရန် တိုက်တွန်းထားသည့် စာတစ်စောင်ကို လွန်ခဲ့သည့် ၂ ရက်က အိန္ဒိယ အစိုးရထံ ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အသက် ၇၈ နှစ်အရွယ် ဟာဆီနာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လက ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရပြီးကတည်းက နိုင်ငံ အတွင်းမှ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပြည်ပြေးအဖြစ် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဟာဆီနာကို ရာထူးမှဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ဆူပူအုံကြွမှုများအတွင်း အာဏာပိုင်များ၏ အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းမှုကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ကုလသမဂ္ဂက ပြောကြား ခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာစီနာနဲ့ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီကို တွေ့ရစဉ်

နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ဒါကာမြို့တော်ရှိ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အထူးခုံရုံး (ICT) က ဟာဆီနာကို လူသား မျိုးနွယ်အား ဆန့်ကျင်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ ဟာဆီနာကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်း အပ်နှံမှုအတွက် အိန္ဒိယအနေဖြင့် နှစ်နိုင်ငံကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်အရ ဆောင်ရွက်ရမည့် တာဝန်ဝတ္တရားရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဟာဆီနာ၏ မိတ်ဆွေ မဆန်သည့် အပြုအမူများနှင့် ဆိုးရွားသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို အကာအကွယ် ပေးထားပြီး လူသားမျိုးနွယ်အား ဆန့်ကျင်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံထားရသော ၎င်းအား ခိုလှုံခွင့်ပေးသည့် နိုင်ငံသည် တရားမျှတမှုကို လေးစားရာ ရောက်လိမ့်မည် မဟုတ်ကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တရားရုံး၏ စီရင်ချက် ချမှတ်မှုကို သိရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း လွှဲပြောင်းအပ်နှံရေး တောင်းဆိုချက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး တိုက်ရိုက် မှတ်ချက်ပေးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ 

Source: အယ်လ်ဂျာဇီးယား