CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃
အိန္ဒိယအစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ် အပေါ်တွင် မည်သည့် အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်လာနိုင်သလဲ ဆိုသည့်အပေါ် စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များအကြား သုံးသပ် ဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေ ကြသည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်တို့သည် နယူးဒေလီမြို့၌ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး မြေရှားသတ္တု၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
အလားတူ မြန်မာ့မြေပေါ်ရှိ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်နေသည့် သူပုန်များအား နှိမ်နင်းပေးရေး မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးစဉ် သဘောတူခဲ့သည်ဟု အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန် ဗစ်ကရမ် မစ်ဆရီ (Vikram Misri)က ပြောသည်။
အိန္ဒိယ- နိုင်ငံရေးပါတီ- NSPNC- EAO များ ဖက်ဒရယ်နဲ့ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ်
အိန္ဒိယအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ယခင်ကတည်းက ကူညီခဲ့မှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပါဝင်မှုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကို များစွာဆောင်ရွက်၍ ရနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာ သုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
၎င်းက “ဆွေးနွေးပွဲတွေတော့ သူတို့ အကူအညီ ပေးနေတာရှိတယ်။ နောက်ဆိုရင်တော့ ကျနော်ထင်တယ် အဲဒါနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး သူတို့နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ဟာက ကျနော်တို့ရဲ့ အနောက်မြောက် နယ်စပ်စည်းရိုးကြီးရှိတယ်လေ။ ချင်းရယ်၊ နာဂရယ် နောက်တစ်ခါ အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်(ပြည်နယ်)ဆိုရင် ကျနော်တို့ ကချင်နဲ့ ဆက်စပ်တာရှိတယ်။ အဲဒီ တော့ KIO/KIA နောက်တစ်ခါ နာဂ (NSCN)ပေါ့၊ ပြီးတော့ ချင်းဆို (CNF)တို့ နောက်တစ်ခါ ပလက်ဝထိ ကျနော်တို့ ထိစပ်နေတဲ့ဟာ အခု တိုင်းပြည်မှာ နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခ လက်နက်ကိုင် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခ ဖြစ်နေတဲ့ဟာ အချက် အလက်တွေပဲ။ အဲဒီတော့ ကျနော်တို့က ဘာလဲဆိုတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စကို အိန္ဒိယရဲ့ပါဝင်မှုနဲ့ အထောက်အကူ ပြုမှုနဲ့ ကျနော်တို့က အများကြီး ဆောင်ရွက်လို့ရတယ်။ သူက ကျနော်တို့ရဲ့ Peace Process က ဒီအဖွဲ့တွေနဲ့ ဆိုင် ပြီး နောက်တစ်ခုက AA နဲ့သော်လည်းကောင်း၊ CNF နဲ့သော်လည်းကောင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ရဖို့အတွက် တိုက်ရိုက် ဆောင်ရွက်လို့ရတယ်။ တရုတ်လိုပဲ သူ့မှာပါဝါရှိတယ်လေ၊ ပါဝါရှိတယ်ဆိုတော့ ဆက်စပ်နေတာကို။ အဲဒီတော့ အဲဒီလို ဆောင်ရွက်လို့ရတဲ့ အနေအထားတွေ ရှိနေတယ်။ အရင်ကလည်း သူတို့ လုပ်ခဲ့တာတွေရှိတော့ လုပ်လာ မယ်လို့ ကျနော်ယူဆပါတယ်။ ကောင်းလဲကောင်းပါတယ် အဲဒီကိစ္စတွေက” ဟု ပြောသည်။
ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များနှင့် NSPNC မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဆိုင်ရာ လေ့လာရေးခရီးစဥ်အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် ဖက်ဒရယ်နှင့်ဒီမိုကရေစီဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အိန္ဒိယ စင်တာ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ Think tanks အဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ NSPNC၊ EAOs များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အိန္ဒိယအစိုးရအနေဖြင့် EAO များ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး ဖိအားပေးနိုင်မည့် အလားအလာရှိနိုင်ကြောင်း ဒေါက်တာ အမ်ကောန် လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီကို တွေ့ရစဉ်
၎င်းက “အိန္ဒိယ သံအမတ်ကြီးက အမြဲတမ်း ပြောလေ့ပြောထရှိတာ တစ်ခုရှိတယ်။ သူတို့က ဒီ အာဏာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူတို့ဆက်ဆံမှာက လက်ရှိ အစိုးရပေါ့နော်၊ လက်ရှိ (De facto) အစိုးရပေါ့။ De facto အစိုးရဖြစ်ဖြစ်၊ De jure အစိုးရပဲဖြစ်ဖြစ် (Sovereignty) ကိုထိန်းတဲ့ အစိုးရ ထိခိုက်ရေးကိစ္စတွေ သူတို့ မလုပ်ဘူး။ အဲဒီအစိုးရက လွဲပြီး ကျန်တာတွေနဲ့ မဆက်ဆံဘူး။ အခုလက်ရှိ သံအမတ်က ပြောတာ နှစ်ခါ၊ သုံးခါရှိပြီ။ အဲဒီတော့ ပြောလိုတာ က ခုနက CNF တို့ နောက်တစ်ခါ AA လည်းပါလိမ့်မယ်။ နောက်တစ်ခါ NSCN၊ နောက် KIA အဲဒါတွေနဲ့ ပတ်သက် ပြီးဆိုရင် သူတို့က G to G ပေါ့။ Peace Process လိုပဲ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ်။ သူတို့နဲ့ပတ်သက်ပြီးဆိုရင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရင်တော့ Track 1.5 Diplomacy ကို ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ ကတစ်ခါ သူတို့ကြိုးစားပေး ဖူးတယ်။ အဲဒီတော့ သူတို့အခု ဘာလုပ်လာနိုင်လဲဆိုတော့ Track 1.5 ကို ဆက်ပြီးတော့မှ နီးနီးကပ်ကပ် ဆက် လုပ်နိုင်တယ် သို့မဟုတ် Direct ပေါ့နော်။ ကြားခံ Madiator အနေနဲ့ ဒီဟာတွေရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို သူ ဆောင် ရွက်မလားပေါ့။ Chance တွေ အခွင့်အရေးတွေတော့ သူတို့မှာရှိတယ်။ နဂိုက သမိုင်းကြောင်းအရ ငြိမ်းချမ်းရေး Process နဲ့ပတ်သက်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် အိန္ဒိယက အရေးတကြီး ဆက်ဆံတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ အစိုးရဘက် က ကူညီတဲ့ အနေနဲ့ EAO တွေကိုတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စတွေကို ပြောလာနိုင်မယ့် အနေအထားတွေတော့ ရှိလာ တယ်။ ဖိအားပေးလာနိုင်မယ့် အနေအထားတွေရှိပါတယ် ဒါကျနော့် အမြင်ပါ”ဟု ပြောသည်။
မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်ထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေသည်။
အဆိုပါ ခရီးစဥ်သည် ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဥ်တွင် ပထမဆုံး ပြည်ပ ခရီးစဥ် ဖြစ်သည်။
တခြား တစ်ဖက်မှာလည်း သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရန် ဖိတ်ခေါ် ကမ်းလှမ်းထားသည်။
