CNI International News

နယူးယောက်၊ အောက်တိုဘာ ၁

ယူကရိန်းနယ်မြေ အစိတ်အပိုင်းများကို မော်စကို သိမ်းပိုက်ကြောင်း ကြွေးကြော်ခြင်းအပေါ် အမေရိကန်နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယားတို့၏ ကုလသမဂ္ဂ (UN) လုံခြုံရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ် ထွက်ပေါ်ရေး တင်သွင်းမှုကို ကောင်စီအမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ရုရှားက ဗီတိုအာဏာဖြင့် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်၌ ပယ်ချခဲ့သည်။

အခြား အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရုတ်ကတော့ မဲမပေးဘဲ နေခဲ့သည်။ တရုတ်သည် ရုရှား၏ မဟာ ဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဖြစ်သည်။

အစောပိုင်းတွင် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်က ယူကရိန်းပိုင်နက် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည့် နယ်မြေ ၄ ခုကို ရုရှား က အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းသိမ်းပိုက်မှုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း ဥရောပတွင် အကြီးမားဆုံး နယ်မြေသိမ်းပိုက်မှု ဖြစ်သည်။

ရုရှား၏ အဆိုပါလုပ်ရပ်ကို အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံများနှင့် ရုရှား၏ရင်းနှီးသော မဟာမိတ်နိုင်ငံများကပင် ဆန့်ကျင်ခဲ့ ကြသည်။

ကုလလုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးကျင်းပနေစဉ် (AP)

ထိုသို့ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုကို ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ် လင်ဒါသောမတ်ဂရင်းဖီးလ် (Linda Thomas-Greenfield) က တင်ပြခဲ့ပြီး ယူကရိန်း၏ နယ်နိမိတ် အပြောင်းအလဲ အခြေအနေကို အသိအမှတ် မပြုကြရန်နှင့် ရုရှားတပ်များ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းရန် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အခြေခံမူများ နှင့် ဆန့်ကျင်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီအတွင်း သံအမတ်လင်ဒါက ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ သိမ်းပိုက်မှုကို ပူတင်က စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့ရာ ယင်းကြေညာမှုသည် နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို အတိအလင်း ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့ သည်။

အမေရိကန်၏အဆိုကို နိုင်ငံပေါင်း ၁၀ နိုင်ငံက ထောက်ခံခဲ့ကြသော်လည်း တရုတ်၊ ဂါဘွန်၊ အိန္ဒိယနှင့် ဘရာဇီးတို့ က ကြားနေခဲ့ကြသည်။

ယူကရိန်းခွဲထွက်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူတင်ကိုတွေ့ရစဉ် (AP)

ရုရှား၏ လုပ်ရပ်များကို ရှုတ်ချရန် ဝါရှင်တန်သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၉၃ နိုင်ငံပါဝင်သော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ သို့ ဆက်လက် တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သံအမတ် လင်ဒါက ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်။
“အထွေထွေညီလာခံမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်နဲ့ ဒီကိစ္စဆွေးနွေး ကြပါလိမ့်မယ်။ တခြားနိုင်ငံ တွေရဲ့နယ်နိမိတ်တွေကို အင်အားသုံးပြီး မြေပုံပြန်ဆွဲဖို့ ကြိုးပမ်းတာဟာ တရားမဝင်ပါဘူး။ လက်မခံနိုင်ပါဘူး” ဟု လင်ဒါသောမတ်ဂရင်းဖီးလ်က ထပ်လောင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ရုရှားသည် ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်တွင် အိမ်နီးချင်း ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ရက်သတ္တ တစ်ပတ်အကြာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ လေးပုံတစ်ပုံနီးပါးက ထိုအရေးကိစ္စကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြ သည်။

ထို့နောက် အမေရိကန် ဦးဆောင်သော အနောက်အုပ်စုက ရုရှားကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းတွင် အထီးကျန် ဖြစ်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။

Source: Reuters

CNI International News

ဆိုဖီယာ၊ စက်တင်ဘာ ၃၀

ယူကရိန်းစစ်ပွဲဂယက်ကြောင့် နှစ်နှစ်အတွင်း စွမ်းအင်ကုန်ကျစရိတ်များ ကြီးလာခြင်းနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း တိုးလာခြင်းတို့ရှိနေစဉ်အတွင်းမှာပဲ ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံသားများသည် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပတော့မည့် ရွေးကောက်ပွဲသို့ သွားရောက်မဲပေးကြရမည်ဖြစ်ကြောင်း အေပီသတင်းဌာနက ရေးသားဖော်ပြသည်။

လက်ရှိ နိုင်ငံရေးစနစ်အပေါ် မကျေနပ်မှုများနှင့် စိတ်ပျက်မှုများရှိနေသဖြင့် ယင်းရွေးကောက်ပွဲသို့ သွားရောက် မဲပေးသူနည်းပါးမည်ဖြစ်ပြီး အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကွဲပြားနေသည့် လွှတ်တော်သာ ပေါ်ပေါက်လာမည်ဟု ဘူလ် ဂေးရီးယား မဲဆန္ဒရှင်များက ယုံကြည်ထားကြသည်။လွှတ်တော်ထဲတွင် လူကြိုက်များ ရေပန်စားပြီး ရုရှား လိုလား သောအုပ်စုများက ၎င်းတို့၏ကိုယ်စားပြုမှုကို နေရာတိုးချဲ့ယူနိုင်သည့် အလားအလာရှိနေကြောင်း အေပီက ဆက်လက်ရေးသားထားသည်။

အနောက်အုပ်စုလိုလားသော ဝန်ကြီးချုပ် ကီရယ်ပက်ကော့ဗ် ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့သည် ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လတွင် အယုံအကြည်မရှိကြောင်း မဲအဆုံးအဖြတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ယခုရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ဖြစ်ပေါ် လာခဲ့သည်။

မော်စကိုသည် မိမိ၏အစိုးရကို နှိမ့်ချရန်အတွက် ပေါင်းစပ်စစ်ပွဲနည်းပရိယာယ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ကီရယ် ပက်ကော့ဗ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းအစိုးရသည် ဓာတ်ငွေ့နှင့်လောင်စာစရိတ်ကို ရူဘယ်ငွေကြေးဖြင့် ပေးချေ ရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ရုရှားသံတမန်ဝန်ထမ်း ၇၀ ကို ဘူလ်ဂေးရီးယားပြည်တွင်းမှ နှင်ထုတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

လာမည့်အောက်တိုဘာ ၂ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ပါတီ ၇ ပါတီအထိ ၄ ရာခိုင်နှုန်း သတ်မှတ်ချက်ကို ကျော်လွန်သွားနိုင်ကြောင်း နောက်ဆုံးကောက်ယူခဲ့သော လူထု သဘောထားစစ်တမ်းများအရ သိရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ ပါလီမန်နှင့် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲများအတွင်း လူတစ်ဦးသည် မဲရုံတစ်ခုတွင် မဲပေးနေစဉ်(ဓါတ်ပုံ-ရိုက်တာ)

ယခင်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဘွိုင်ကိုဘောရစ်ဆော့ဗ်၏ GERB ပါတီကို ထောက်ခံမှု ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း ယခုပွဲတွင် ရှေ့တန်းရောက်လာနိုင်စရာလည်း ရှိနေသည်။

အကျပ်အတည်းကာလတွင် အပြောင်းအလဲတစ်ရပ်ကို လက်ခံရန် မဲဆန္ဒရှင်များ တုံ့ဆိုင်းနေကြသော်လည်း ၎င်းတို့နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ပါတီများကို ဦးစားပေးရွေးချယ်ရန် အလားအလာကောင်းနေသဖြင့် အပြောင်း အလဲဖြစ်နိုင်ခြေများကြောင်း လေ့လာသုံးသပ်သူများက ပြောကြသည်။

ယူကရိန်းစစ်ပွဲသည် ယခုလာမည့်ဘူလ်ဂေးရီးယားရွေးကောက်ပွဲအပေါ် အထူးသက်ရောက်မှုရှိနေကြောင်း ဆိုဖီယာမြို့တော်အခြေစိုက် Gallup နိုင်ငံတကာအဖွဲ့မှ နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ပါဗန်စီမီယိုနော့ဗ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အရင်ရွေးကောက်ပွဲတွေတုန်းကတော့ GERB ပါတီနဲ့ ဘွိုင်ကိုဘောရစ်ဆော့ဗ်တို့ ပုံဖော်ထားတဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ ၁၀ နှစ်အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံ ထပ်ဟပ်မှုရှိပေမယ့်လည်း အခုပွဲမှာတော့ အဓိကရင်ဆိုင်နေရတဲ့ပြဿနာတွေက တည်ငြိမ် ရေး၊ ဈေးနှုန်းကျဆင်းရေးနဲ့ စစ်ပွဲအကျိုးဆက်များ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရေးတို့ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

“တိုင်းပြည်ရဲ့အဓိကပိုင်းခြားမှုက လက်ရှိအနေအထားမှာ အပြောင်းအလဲတစ်ခုဆိုတာထက် နိုင်ငံရေးမြေပုံအရ အရှေ့နဲ့အနောက် ကွာဟချက်ပဲဖြစ်တယ်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ဘွိုင်ကိုဘောရစ်ဆော့ဗ်၏ပါတီသည် တစ်ပါတီတည်းဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ရန် ကြိုတင်ခန့်မှန်းတွက်ချက် မှုများအရ ရာခိုင်နှုန်းမလုံလောက်နိုင်ပေ။ ၎င်း၏ GERB ပါတီဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့သည် အခြား ပြိုင်ဘက်အားလုံး၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုအပြစ်တင်ခံနေရသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ခြေ နည်းပါးနေသည်။

Source: AP

CNI International News

ကိယက်ဗ်၊ စက်တင်ဘာ ၃၀

ယူကရိန်းဒေသ ၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ရန် ရုရှား၏ အစီအစဉ်ကြောင့် အခြေခံကျ၍ အဓိကအရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ် ချက်များချမှတ်မည့် အရေးပေါ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမီယာ ဇာလန်းစကီးက စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် ခေါ်ယူကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ယူကရိန်းတာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

အတုအယောင် ဆန္ဒခံယူပွဲများဟု ကိယက်ဗ်နှင့် အနောက်အုပ်စုတို့က ပြောကြားထားသည့် ရုရှားသိမ်းယူထား သော ယူကရိန်းနယ်မြေများကို အပြီးအပိုင် သိမ်းယူကြောင်း ကြေညာထားသည့် စာရွက်စာတမ်းများအား သမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်က စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်၌ လက်မှတ်ထိုးပေးခဲ့ကြောင်း ကရင်မလင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးကောင်စီသည် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းရန် ရှိကြောင်း ဇာလန်းစကီး၏ ရုံးက ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ ကောင်စီ၏ အတွင်းရေးမှူး အိုလက်စကီဒနီလော့ဗ် (Oleksiy Danilov) က ယခုအစည်းအဝေးနှင့် ပတ်သက်၍ “ကျနော်တို့နိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးပြီး အခြေခံကျတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်နိုင်မယ်လို့ ယုံကြည် ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ယူကရိန်း၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကောင်စီကို တွေ့ရစဉ် (GETTY IMAGES)

ယူကရိန်း 1+1 ရုပ်သံလိုင်းကို ဖြေကြားခဲ့သော ဒနီလော့ဗ်သည် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကိုတော့ ထုတ်ဖော် ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။

လူထုဆန္ဒခံယူပွဲဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည် တရားမဝင်ကြောင်း၊ ယူကရိန်းက ခိုင်မာစွာ တုံ့ပြန်သွားမည်ဟု သတိပေး ကြောင်း ဇာလန်းစကီးက ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောကြားခဲ့သည်။

ယူကရိန်း၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကောင်စီတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်များ၊ ယူကရိန်းလုံခြုံရေးဌာန အကြီးအကဲတို့ ပါဝင်ကြသည်။

၎င်းတို့သည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး မူဝါဒရေးဆွဲရေးနှင့် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးအတွက် သမ္မတနှင့် လက်တွဲ ဆောင် ရွက်ရန် တာဝန်ရှိကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Source: Reuters

CNI International News

ဘန်ကောက်၊ စက်တင်ဘာ ၃၀

စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်သည် ပရာယွတ်ချန်အိုချာ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးသက်တမ်း စတင်မည့်နေ့ဖြစ်၍ ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာတရားရုံး၏ စီရင်ဆုံးဖြတ်မှုများကို အားလုံးက အာရုံစိုက်စောင့်ကြည့်နေကြကြောင်း ဘန်ကောက်ပို့စ်အွန်လိုင်းစာမျက်နှာက ရေးသားဖော်ပြသည်။

ထိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းသစ် အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်ဟုလည်း ပညာရှင်များအကြား ထင်ကြေးပေးနေကြသည်။

အကယ်၍ တရားရုံးက ဝန်ကြီးချုပ်ကို ထောက်ခံလိုက်မည်ဆိုလျှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာယွတ်သည် ၎င်း၏အာဏာကို ဆက်လက်စိန်ခေါ်နေမည်ဖြစ်၍ တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစရာကောင်းသည့်အခြေအနေ၌ ဆက်ရှိနေနိုင်သည်။

သို့သော် တရားရုံးက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာယွတ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့လျှင် ပရာယွတ် ရာထူးမှဆင်း ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး နောက်ထပ်ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်ကို ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် တရားရုံးက ပရာယွတ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်မှ ဆိုင်းငံ့ထားရန် ၅ မဲ-၄ မဲဖြင့် မဲခွဲ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသက်တမ်း ကန့်သတ်ချက် လက်ခံစဉ်းစားမှုမပြီးမချင်း ဆက်လက်ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ၎င်းကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ရာထူးဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန်ကိုတော့ တရားရုံးက ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

ပရာယွတ်ချန်အိုချာကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ပေးဖို့ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများက အစိုးရ အိမ်ရှေ့တွင် စုဝေးဆန္ဒထုတ်ဖော်ကြစဉ်(ဓါတ်ပုံ-Getty Images)

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပရာယွတ်အား ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရမည့်ရက်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အတိုက်အခံ များ၏ တင်ပြပန်ကြားချက်ကို တရားရုံးက လက်ခံခဲ့ပြီး တရားရုံးအဖွဲ့ ခုံသမာဓိအားလုံး တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ၎င်း၏ရာထူးကို ဆိုင်းငံ့ထားရန် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၁၅၈ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးသည် အများဆုံးရာထူးသက်တမ်း ထမ်းဆောင်သည့်ကာလမှာ ၈ နှစ် ဖြစ်သည်။

သို့ဖြစ်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာယွတ်သည် ယခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် ရာထူးသက်တမ်းကုန်ဆုံး၍ ဆင်းပေးရတော့မည်ဟု ၎င်းကို ဝေဖန်ထောက်ပြသူ များက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၄ ရက်သည် ပရာယွတ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ယာယီ ပဋိညာဉ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့်နေ့လည်းဖြစ်သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပရာယွတ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင်မှ တရားဝင်ဖြစ်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသူများလည်းရှိရာ ၎င်းတို့က ပရာယွတ်၏သက်တမ်းသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်ကျမှ ကုန်ဆုံးမည်ဟု စောဒကတက်ကြသည်။

အချို့ကလည်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံအောက်၌ ယာယီပဋိညာဉ်ကို အစားထိုးခဲ့သဖြင့် ထို အချိန်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး စတင်သည်ဟု ပြောဆိုနေကြပြီး ၎င်း၏ရာထူးသက်တမ်းသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်ဆုံးမည်ဟုလည်း ယုံကြည်လက်ခံထားကြသည်။

Source: Bangkok Post

CNI International News

မော်စကို၊ စက်တင်ဘာ ၃၀

၇ လကြာ ကျူးကျော်စစ်အတွင်း ယူကရိန်းပိုင်နက်များ အပြီးအပိုင်သိမ်းရန် ပြင်ဆင်နေချိန်၌ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်သည် ဇာပိုရေဇီးယားနှင့် ခါဆွန်နယ်မြေများ၏ လွတ်လပ်ရေး ရရှိကြောင်း အမိန့်ကို လက်မှတ် ရေးထိုး၍ အတည်ပြုကြေညာခဲ့ကြောင်း အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းအရ သိရသည်။

ယူကရိန်းတောင်ပိုင်းရှိ ဇာပိုရေဇီးယား၊ ခါဆွန်တို့၏ အချုပ်အခြာ အာဏာနှင့်လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ် ပြု ကြောင်း ပူတင်က စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နှောင်းပိုင်းတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော သမ္မတ၏အမိန့်စာတွင် အတည်ပြုခဲ့ သည်။

ရုရှားသိမ်းထားသည့် ယူကရိန်းနယ်မြေများတွင် လူထုဆန္ဒခံယူပွဲများ အလျင်အမြန် ကျင်းပပြီးနောက် ယနေ့ (စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်)တွင် ကရင်မလင်သမ္မတနန်းတော်ထဲ၌ ကြီးကျယ်စည်ကားသော အခမ်းအနား တစ်ရပ် ကျင်းပပြီး အဆိုပါနယ်မြေနှစ်ခုကို ရုရှားထဲသို့ ပေါင်းထည့်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

 ယူကရိန်းနိုင်ငံအတွင်းက ခွဲထွက်၍ ရုရှားနဲ့ပူးပေါင်းရေး မဲပေးနေကြစဉ် 

ရုရှားနှင့်ပေါင်းရန်အတွက် အဆိုပါဒေသခံများ၏ ထောက်ခံမဲ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အများစုက တောင်းဆိုထား ကြောင်း ကရင်မလင်က ပြောသည်။

ပူတင်သည် ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒွန်နက်စ်နှင့်လူဟန့်စ် နယ်မြေနှစ်ခု၏ လွတ်လပ်ရေးကိုလည်း အသိအမှတ် ပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ခရိုင်းမီးယား ကျွန်းဆွယ်ကို ယူကရိန်းလက်မှ ရုရှားသိမ်းပိုက်ပြီး ၈ နှစ်အကြာ ယခုကဲ့သို့ ကရင်မလင်နန်းတော်၌ အခမ်းအနားတစ်ရပ်ကို ဒေသစံတော်ချိန် ညနေ ၃ နာရီ (ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် မွန်းတည့် ၁၂ နာရီ) တွင် ကျင်းပ မည်ဟု သိရသည်။

ယခု အခမ်းအနားကို ရွှေကွပ်ထားသည့် စကျင်ကျောက်များ စီခြယ်ထားသော ကရင်မလင်နန်းတော်၏ ဂျော်ဂျီဗာ စကီ (Geogrevsky) ခန်းမ၌ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယိုဂူတာရက်စ်က “ရုရှား၏သိမ်းယူမှုသည် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်ကို ချိုးဖောက်ရာ ရောက်ပြီး တရားဝင်တန်ဖိုး ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း”နယူးယောက်မြို့၌ သတင်းထောက်များနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် သာမန်ထက် ပြင်းထန်သော လေသံဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။

ကရင်မလင်နန်းတော်မှာ ရုရှားနဲ့ပူးပေါင်းမယ့် ယူကရိန်းကခွဲထွက်ဒေသ မဲပေးမှု အောင်မြင်မှု အထိမ်းအမှတ် ကျင်းပရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် (AP)

ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်၌ စတင်ခဲ့သော ရုရှားကျူးကျော်စစ်ကို ခေတ်သစ်ကမ္ဘာတွင် နေရာမပေးနိုင် ကြောင်း၊ လက်မခံသင့်ကြောင်း ဂူတာရက်စ်က ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ရုရှား ဗီတိုအာဏာ သုံးပိုင်ခွင့်ရှိသည့် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ (UNSC) ထဲတွင် အမေရိကန်နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယားတို့က ယနေ့ (စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်)တွင် တွေ့ဆုံရန် စီစဉ်ထားပြီး ယခုကဲ့သို့ သိမ်းပိုက်မှုကို ရှုတ်ချသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်မူကြမ်း ထွက်ရှိနိုင်ရေး ကြိုးပမ်းကြမည်ဖြစ်သည်။

ယူကရိန်းပိုင်နက်ကို ရုရှားတောင်းဆိုမှုအား အမေရိကန်က အသိအမှတ်မပြုကြောင်း စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒန်က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Aljazeera

CNI International News

ဘေဂျင်း၊ စက်တင်ဘာ ၂၉

တရုတ်နိုင်ငံ၏ထောက်လှမ်းရေးနှင့်တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေးဌာနမှ ထိပ်တန်းအရာရှိဟောင်းတစ်ဦးကို အကျင့်ပျက်ခြစားမှု၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုတို့ဖြင့် စွဲချက်တင်ထားကြောင်း အေပီသတင်းအရ သိရသည်။

အာဏာရကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အရေးပါသောကွန်ဂရက်ညီလာခံမတိုင်မီ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အလိုတွင် သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်၏ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လက်မှတ်ရေးထိုးပေးခဲ့သည့်အတိုင်း အရေးယူ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိနေသည်။

ယင်းသို့အရေးယူလုပ်ဆောင်ချက်များအရ ပါတီ၏ စည်းကမ်းစစ်ဆေးရေးဗဟိုကော်မရှင်၏ နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဌာနခွဲကို ဦးဆောင်နေသူ ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိဟောင်း လျူယန်ပင်ကို စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် စွဲချက်တင်ခဲ့သည်။ ယခုစွဲချက်သည် ယင်ကောင်နှင့်ကျားများအကြား အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို တိုက်ဖျက်ရန် ရှီ၏ ကတိကဝတ်ကို အခြေခံသည့် နောက်ထပ်သတိပေးချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ် စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် လက်ထောက် ရဲဝန်ကြီးဟောင်း စွန်းလီဂျန်းကို စတော့ရှယ်ယာ ဈေးကွက်အရှုပ်တော်ပုံ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုနှင့် အခြားပြစ်မှုများဖြင့် စွဲချက်တင်ခဲ့ပြီး သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုတွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် အရာရှိဟောင်း နှစ်ဦးထက်မနည်း အမှုတွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ကို တွေ့ရစဉ်(ဓါတ်ပုံ-Getty Images)

လျူယန်ပင်ကို ယခုလအစောပိုင်း ပါတီမှထုတ်ပယ်ခဲ့ပြီး စွဲချက်တင်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိရာ ၎င်းသည် နှစ်ရှည် ထောင်ဒဏ်ကျခံရန် သေချာလုနီးပါးဖြစ်နေသည်။

အဆိုပါ ကနဦးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင် လျူသည် အတွေးအခေါ်များ ပျက်ပြားနေပြီး ခံယူချက်များလည်း နိုင်ငံရေး အရ ဆိုးရွားစွာ ယိုယွင်းနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်ဟု အေပီသတင်းအရ သိရသည်။

“အကျိုးစီးပွားအတွက် နိုင်ငံရေးအာဏာကို အလဲအလှယ်လုပ်ပြီး သူ့အာဏာကို နိုင်ငံရေးအရင်းအနှီး၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အရ ခံစားခွင့်နဲ့ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု ရှာဖွေဖို့ အသုံးချစရာကိရိယာအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ကြောင်း” အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

လျူသည် အယူသီးသော လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း၊ ဂေါက်သီးရိုက်ကစားပွဲများ၊ ခရီးစဉ်များကို ဖိတ်ကြား သည့်အတိုင်း လက်ခံခဲ့ကြောင်း၊ အစိုးရတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရာတွင် ၎င်း၏သမာသမတ်ရှိမှုကို ထိခိုက်စေ သည့် ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များထံမှ ဆေးဝါးကုသမှုဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ ရယူခဲ့ကြောင်း ၎င်း အစီရင်ခံစာထဲတွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။

စွန်းလီဂျန်း၏အမှုတွင်လည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော တရားရေးဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် အာဏာရ ပါတီ၏ ထိပ်တန်းတာဝန်ရှိသူဟောင်းတစ်ဦးကိုလည်း အလားတူပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။

စွန်းသည် ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ယွမ်ငွေ ၆၄၆ သန်း (ဒေါ်လာ ၉၁ သန်း) လာဘ်ယူခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်း၏အစိုးရရာထူးကို အသုံးပြု၍ ကုန်သည်တစ်ဦး နစ်နာဆုံးရှုံးမှုကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန် စတော့ရှယ်ယာရောင်းဝယ်ရေးကိစ္စ၌ ကြိုးကိုင် ချယ်လှယ်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။

Source: AP

CNI News

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၉

ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းများသို့ အလှူရှင်များ၏ လာရောက်လှူဒါန်းမှုမှာ နည်းပါးလာသည့်အပြင် တိုက်ပွဲရှောင်ဦးရေမှာလည်း တိုးပွားလာသဖြင့် စားနပ်ရိက္ခာမှာ အဓိက အခက်အခဲဖြစ်နေကြောင်း တိုက်ပွဲ ရှောင်စခန်းများမှ တာဝန်ရှိသူများက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ရသေ့တောင်မြို့နယ် စေတီပြင်တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းမှ ကိုအောင်မင်းစိုးက “ပြည်ပရောက်နေတဲ့ လူငယ်တွေ ပြည်ပ မှာ ရောက်နေတဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေကနေ လှမ်းပြီးအကူအညီတောင်းပြီး လှူကြတဲ့အလှူငွေတွေနဲ့ လောလော ဆယ်တော့ ကျနော်တို့ ဆန်တစ်ခုလောက်ပဲ ကူညီထားပါတယ်။ ရေရှည်ကတော့ အဆင်မပြေဘူး။ ကျနော်တို့ အရင်တုန်းကဆိုရင် ၇ ရက်လုံးလုံး ဆန်ရိက္ခာတွေ ထုတ်ပေးတယ်။ အခု တစ်ပတ်ကို ၄ ရက်ပေါ့ ၃ ရက်လောက် ကိုတော့ ရှိတာလေးနဲ့ ကြံဖန်စားကြ။ ကျနော်တို့က တစ်ပတ်ကို ၄ ရက်လောက်ကို အဲဒီ အလှူငွေတွေနဲ့ ရသ လောက်တော့ အတတ်နိုင်ဆုံးကြိုးစားပြီးတော့ ဆန်ရိက္ခာတွေကို ကူညီပေးနေတာတွေ ရှိပါတယ်။

အလှူရှင်တွေ ကတော့ ပထမဖြစ်တုန်းဆိုတော့ တော်တော်လေး လှူကြတယ်။ နည်းနည်းလောက် ငြိမ်သွားတော့ နောက်ပြီး အခြားတစ်ဖက်မှာ တော်တော်လေးအခက်အခဲဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် အဲဒီအလှူရှင်တွေက အဲဒီဘက်ကို ရောက်သွား တော့ ရေရှည်ဖြစ်လာတဲ့အခါကျတော့ အလှူရှင်တွေလည်း နည်းနည်းလျော့နည်းလာကြတယ်”ဟု ပြောသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းတစ်ခု

ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ မြို့နယ် ၆ မြို့နယ်ဖြစ်သည့် မြောက်ဦး၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ မင်းပြားနှင့် မြေပုံမြို့နယ်တို့သို့ NGO အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကူညီထောက်ပံ့မှုများကို ရပ်နားထားရန် တပ်မတော် ဘက်မှ ညွှန်ကြားထားကြောင်း သိရသည်။

တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းအများစုသည် ICRC မှ ရိက္ခာထောက်ပံ့မှုနှင့် တိုက်ပွဲရှောင်တစ်ဦးလျှင် တစ်လစာအတွက် ၁၈၀၀၀(တစ်သောင်းရှစ်ထောင်)ကျပ်နှုန်းထားဖြင့် WFP မှ ထောက်ပံ့ခြင်းတို့ကို အဓိကအားထားနေရခြင်းဖြစ်ပြီး ယခုကဲ့သို့ ကူညီထောက်ပံ့မှုများအား ရပ်နားခိုင်းသည့်အတွက် အခက်အခဲဖြစ်ကြောင်း တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းများမှ တာဝန်ရှိသူများက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

သျှစ်သောင်းတိုက်ပွဲရှောင်စခန်းမှ ဦးစောလှအောင်က “တစ်ဖွဲ့မှလည်း ရောက်လို့မရှိသေးဘူး။ ပေးတာကတော့ WFP ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာများအဖွဲ့ကပေါ့။ အဲဒီအဖွဲ့လည်း ဒီ ၉ လပိုင်းမှာ လုံးဝမရောက်ဘူးလေ။ NGO အဖွဲ့တွေက လစဉ် ပုံမှန်ပေးတာလေ။ လစဉ်ပုံမှန်ပေးတာ ဒီ ၉ လပိုင်းမှာ ဒီနေ့ဆို ၂၉ ရက် ရှိပြီ သူတို့လည်း ပိတ်ထားလို့ မရောက်ဘူးထင်တယ်။ အခက်အခဲကတော့ ဖြစ်တာပေါ့။ ကယ်ဆယ်ရေးစခန်း အလျောက် စားနပ်ရိက္ခာ အခက် အခဲကြုံနေရတယ် အကုန်လုံး။ camp တိုင်းပေါ့။ တစ် camp တည်း မဟုတ်ဘူး။ ကူညီပေးနိုင်ရင် အဲဒီရိက္ခာလေး တွေကို နည်းနည်းကူညီထောက်ပံ့ပေးနိုင်ရင်တော့ ကောင်းမယ်လို့ ထင်မိပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ULA/AA တို့ နှစ်ဖက်အကြား အပြန်အလှန် စစ်ရေးတင်းမာမှုများရှိနေပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများအား ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ထားခြင်းနှင့် စစ်ဆေးရေးများ တင်းကြပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးပိုင်းဆိုင်ရာတွင်လည်း အခက်အခဲများကြုံတွေ့နေကြောင်း တိုက်ပွဲရှောင် စခန်းများက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် ဒေသတွင်း မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ ကုန်ဈေးနှုန်းမှာလည်း မြင့်တက်လာသည့်အတွက် အဆင်မပြေကြောင်းလည်း ရသေ့တောင်မြို့နယ် စေတီပြင်တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းမှ ကိုအောင်စိုးမိုးက CNI သတင်း ဌာနသို့ ပြောသည်။

တိုက်ပွဲရှောင်လာသည့် ဒေသခံများကို တွေ့ရစဉ်

“ကျနော်တို့အရင်တုန်းက ဆန်တစ်အိတ်ကို နှစ်သောင်းခွဲပဲရှိတာ အခုက လေးသောင်းရှစ်ထောင်၊ လေးသောင်းခွဲ အဲဒီလိုဝယ်ပြီးတော့ ပေးနေရတာ။ ဆန်ဈေးကလည်း တစ်ဟုန်ထိုးတက်သွားတယ် ဒီမှာ။ ဆန်ရိက္ခာတွေကလည်း ဒီဘက်မှာတော့ နည်းတော့နည်းနေပြီ။ ဆန်မတင်ရဘူး။ ဆီမတင်ရဘူး။ နောက် သံပစ္စည်းတို့ မတင်ရဘူး။ တွေ့ ရင် ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူမယ်ဆိုပြီးတော့လည်း သူတို့ ကြေညာထားတယ်။ တိုက်ပွဲဖြစ်တဲ့နေရာ မဟုတ် ဘဲနဲ့ တိုက်ပွဲမဖြစ်တဲ့ဒေသတွေကို လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ရမ်းပြီး ပစ်တာကိုက တော်တော်လေးကို အခက်အခဲ ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ ဒေသခံတွေ အခက်အခဲဖြစ်လာတာက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဖြတ်တောက်လိုက်တာ။ ကျနော်တို့ ၁ နာရီနဲ့ ရောက်မယ့်ခရီးကို ၄ နာရီလောက်သွားရတယ်။ ကျန်းမာရေးဆိုရင်လည်း အချိန်မီရောက်ရင် အဆင်ပြေတဲ့နေရာကို အချိန်အကြာကြီးနဲ့ လူနာတွေကို သွားပြီး ပို့ရတယ်”ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ယခင်က တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းများမှ တိုက်ပွဲရှောင်များသည် ၎င်းတို့ စားဝတ်နေရေးအတွက် မြို့ပေါ်သို့တက်၍ ကြုံရာကျပန်း အလုပ်များအား လုပ်ကိုင်ကာ ဝင်ငွေရှာဖွေကြခြင်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါတွင် အလုပ်မလုပ်ကိုင် နိုင်ကြတော့ကြောင်း မြတန်ဆောင်းတိုက်ပွဲရှောင်စခန်းမှ စခန်းတာဝန်ခံ ဦးညီဘုက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

“စစ်ဆေးမှုတွေဝင်နေတော့ လူတွေကို လမ်းကိုမထွက်ရဲဘူး။ အပြင်ကိုထွက်ပြီး အလုပ်လုပ်တဲ့လူတွေလည်း အလုပ်ထွက်လို့ မလုပ်ရဲကြဘူးဆိုတော့ ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းမှာပဲနေကြတဲ့အခါ စားဝတ်နေရေးက တော်တော် အခက်အခဲဖြစ်သွားပါတယ် အခုမှာလေ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ထို့အပြင် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေသည့် ကျေးရွာများရှိ ဒေသခံများမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာကြသကဲ့သို့ တိုက်ပွဲ မဖြစ်ပွားဘဲ လက်နက်ကျည်များ ကျရောက်မှုတို့ကြောင့် စိုးရိမ်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာကြသည့် ဒေသခံများ လည်း ရှိသဖြင့် တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းများတွင် လူဦးရေ များပြားလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

ထို့ကြောင့် သက်ဆိုင်ရာများအနေဖြင့် တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားသည့် မြို့နယ်ဒေသများအား ပစ်ခတ်ခြင်းများ မပြုလုပ်ရန် တိုက်ပွဲရှောင်စခန်းများက ပြောသည်။

လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် တိုက်ပွဲများကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာသည့် တိုက်ပွဲရှောင်အသစ်ဦးရေသည် တစ်သောင်းခွဲကျော်ခန့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ စာရင်းများအရ သိရသည်။