CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅
မြန်မာနိုင်ငံမှ မြေရှားသတ္တုများအား တရုတ်ကုမ္ပဏီငယ်များမှ တရားမဝင် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နေခြင်းကို ရပ်တန့် ရန်နှင့် အစိုးရချင်း G to G ဆောင်ရွက်ရန် စဉ်းစားမည်ဆိုပါက ယူနန်အစိုးရသော်လည်းကောင်း၊ တရုတ်ဗဟို အစိုးရကို သော်လည်းကောင်း ချဉ်းကပ်ရန်လိုကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ မြေရှားသတ္တုအား အဓိက အများဆုံး ထွက်ရှိသည့်ဒေသများမှာ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဖြစ်သည့် ကချင်ပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁) ပန်ဝါနှင့် ချီဖွေမြို့ အနီးတစ်ဝိုက်တို့တွင်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ထိုဒေသများအား ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)က ထိန်းချုပ်ထားသည်။
ထို့နောက် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းက “ဝ”ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်(UWSA)နှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ မဟာမိတပ်မတော်(NDAA)တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဒေသများမှာလည်း မြေရှားသတ္တုတူးဖော်နေကြသည်။
EAO ထိန်းချုပ်ဒေသ ဖြစ်သည့်အတွက် ပိုက်ဆံရပါက ခွင့်ပြုသည့် အချက်မှာ ပြဿနာဖြစ်နေကြောင်း၊ EAO လက်ထဲရှိနေသဖြင့် တရားမဝင် တူးဖော်မှုများအား နှိမ်နင်း၍မရကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာ အမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
KIA နဲ့ မြေရှားသတ္တု တူးဖော်ရေးလုပ်ကွက်ကို တွေ့ရစဉ်
၎င်းက “အဲဒီ တရားမဝင်မှု ကွင်းဆက်ကို နှိမ်နင်းဖို့ဆိုတာက EAO လက်ထဲမှာ ရှိနေလို့ကတော့ နှိမ်နင်းလို့မရဘူး။ သူက သူလုပ်ချင်တာကို သူလုပ်မှာပဲလေ။ သူလက်နက်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် သူ့တပ်တွေရဲ့ ရိက္ခာတွေကို တောင့်တောင့်တင်းတင်း ဖြစ်ဖို့အတွက် သူရှိတာအကုန် လှန်လောပြီး အကုန် ရောင်းစားမှာပဲ။ အကုန်အပေးယူ လုပ်မှာ။ ဒါပေမယ့် ဒီဘက်က government side ကြတော့ အဲဒီလို မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီအခါကြတော့ ကျနော်တို့က သွားပြီးတော့ ခက်တယ်။ ကိုယ်ပြောချင်ရင်တော့ အပြီးတိုင် ဒီနယ်မြေတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့လိုတယ်။ ထိန်းချုပ်ပြီးမှ g to g စကားပြောမယ်။ အဲဒါဆို သူခိုးကုမ္ပဏီတွေက အကုန်ပပျောက်သွားမယ်။ အဲဒါတွေလည်း အရေးယူဖို့လို တယ်။ အရေးယူဖို့ လိုတယ်ဆိုတော့ ကိုယ်က လုပ်လို့တော့မရဘူး။ ကိုယ်လုပ်လို့ရတာက ဗုံးသွားကြဲဖို့ပဲရှိတယ်။ အဲဒီ side တွေကို ဘာလို့ မကြဲလဲဆိုတော့ ပြဿနာက တကယ်ထုတ်နေတဲ့ ရွှေမျောတွေ တကယ်ချနေတဲ့ ဟိုတစ်ခါ ဗန်းမော်နားက တစ်ခါဆော်ထည့်လိုက်တယ်။ ဝိုင်းအော်တို့ ပြည်သူတွေသေ၊ ဘာတွေသေ။ အမှန်က တော့ ခိုးထုတ်နေတာ။ government control အောက်မှာ ဖြစ်ဖို့အတွက်ဆိုရင် ခိုးထုတ်တဲ့ အလုပ်မှန်သမျှ တရား ဥပဒေမဲ့ လုပ်တဲ့ဟာ မှန်သမျှဖြစ်တဲ့အလျောက် အရေးယူဖို့တော့ လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် စ-စ်ပွဲကာလဆိုတော့ တခြား နည်းလမ်းနဲ့လည်း လုပ်မရဆိုတော့ ဗုံးသွားကြဲတယ်ပေါ့”ဟု ပြောသည်။
မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် တရားမဝင် မြေရှားသတ္တု တူးဖော်နေမှုများကို ဗုံးကြဲခြင်း သို့မဟုတ် တရုတ်ဗဟိုအစိုးရကို ချဉ်းကပ်၍ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်းမျိုး လုပ်သင့်ကြောင်း ဒေါက်တာအမ်ကောန်လက ဆက်ပြောသည်။
၎င်းက “ကျနော်က ဗုံးကြဲတာကို မြှောက်ပေးနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ဆိုလိုတာက g to g စဉ်းစားဖို့ဆိုရင် တရားမဝင်မှုဆိုင်ရာကိစ္စတွေ တရုတ်က တရုတ်နိုင်ငံသားပေါ့။ ယူနန်ထဲကလူတွေ လာလုပ်တဲ့ ကိစ္စမျိုးတွေမှာ ယူနန်အစိုးရသော်လည်းကောင်း၊ တရုတ် ဗဟိုအစိုးရနဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ကျနော်တို့ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးကလည်း တဆင့် ချဉ်းကပ်ဖို့လိုတယ်။ မဟုတ်ရင် ဒီဟာက သားရဲ တိရစ္ဆာန်တွေလိုပဲ ဒီမှာဝင်ပြီးမှ လုပ်ချင်ရာလုပ်နေတာ။ အဲဒီဟာကိုတော့ EAO တွေကတော့ ခွင့်ပြုမှာပဲ သူတို့က ပိုက်ဆံရရင် လုပ်မှာဆိုတော့ ပြဿနာက အဲဒါပဲ။ အဲဒီတော့ peace process မှာလည်း ဒီကဏ္ဍတစ်ချက် အလွန်အရေးပါတယ်။ လုပ်နိုင်၊ မလုပ်နိုင်ဆိုတာ။ ဒါပေမယ့် EAO ဘက်က တရုတ်နဲ့ ဘယ်လို အပေးအယူ ပြန်လုပ်လဲဆိုတာက အဲဒီတစ်ချက်လည်း ကျနော်တို့ စဉ်းစားဖို့လိုမယ်။ သူတို့ဘာတွေ အပေးအယူ လုပ်လဲပေါ့” ဟု ပြောသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ (၈)နှစ်တာ ကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံအတွက် မြေရှားသတ္တု ကုန်ကြမ်း တင်သွင်းရာ အဓိက ပြည်ပရင်းမြစ် ဖြစ်လာခဲ့သလို မြန်မာမှ တင်ပို့သည့် မြေရှားသတ္တုများ၏ စုစုပေါင်း တန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံကျော် ရှိခဲ့ကြောင်း ISP Myanmar ၏ စာရင်းများအရ သိရသည်။
သယံဇာတ တူးဖော်ရေး လုပ်ကွက်တစ်ခုကို တွေ့ရစဉ်
၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း၌ မြန်မာ့မြေရှားသတ္တု တင်ပို့မှု သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့ပြီး ၂၀၂၁-၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ ဒသမ ၆ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည့် မြေရှားသတ္တုများ တင်ပို့ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မြေရှားသတ္တု ဧရိယာအများစုသည် တရုတ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသများ ဖြစ်သည့်အတွက် တရုတ်ဘက်မှ မည်သည့် အတိုင်းအတာအထိ ခွင့်ပြုထားသလဲ ဆိုသည့်အပေါ်တွင် မူတည်ကြောင်း ကချင်နိုင်ငံရေးသမား ဦးကွမ်ဂေါင် အောင်ခမ်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
၎င်းက “အခုက KIA ကလည်း ဒီမြေရှားဧရိယာကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးဆိုတော့ KIO အပေါ် မှာပဲ မူတည်ပါတယ်။ သူတို့အနေနဲ့ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ၊ ဘယ်အဆင့်ထိ လုပ်မလဲဆိုတာကတော့ မူတည်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ခုရှိတာကတော့ မြေရှားလုပ်တဲ့ ဧရိယာမှန်သမျှက တရုတ်ပြည်ရဲ့ နယ်စပ်ချင်း ဖြစ်တယ်ဆိုတော့ တရုတ်ပြည်က ဘယ်လောက်အထိ ခွင့်ပြုမလဲ၊ ခွင့်မပြုဘူးလဲ ဆိုတဲ့အပေါ်မှာပဲ မူတည်ပါတယ်။ အခု အခြေအနေ မှာလည်း တရုတ်ပြည်အနေနဲ့ KIA ကို ဘယ်လောက်အထိ သူတို့အနေနဲ့ ဆက်ဆံရေး ရှိသလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည် ပါလိမ့်မယ်” ဟု ပြောသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ မြေရှားသတ္တုများအား တရားဝင် လိုင်စင်မရှိဘဲ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များဖြင့် ပူးပေါင်းပြီး တရားမဝင် မြေရှားသတ္တုတွင်း ရာနှင့်ချီကာ တိုးချဲ့တူးဖော် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ် များက ထောက်ပြကြသည်။
ထိုသို့ တူးဖော်ရရှိသည့် မြေရှားသတ္တု ကုန်ကြမ်းများကို နယ်စပ်ဂိတ်များမှတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ အကောက် ခွန်မဲ့၊ စစ်ဆေးမှုမဲ့ ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် မှောင်ခို သယ်ထုတ်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး KIA က ဒေသကို စိုးမိုးလိုက်ချိန်၌ တရုတ်နိုင်ငံ ဘက်မှ နယ်စပ်ဂိတ်များအား ပိတ်ဆို့လိုက်သည်။
ထို့ကြောင့် မြေရှားသတ္တု တူးရာမှာ သုံးသည့် ဓာတုပစ္စည်းများ ဒေသတွင်းကို မှောင်ခို ဝင်ရောက်ရန် ခက်ခဲသွား သကဲ့သို့ တရားမဝင် တူးဖော်ပြီးသား သတ္တုများအား တရုတ်ဘက် ပြန်ပို့ရန်မှာလည်း လမ်းကြောင်းများ ခက်ခဲ လျက်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
