CNI News
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားနေသော လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် လူမျိုးစု ပဋိပက္ခများ ပြေလည်စေရန်အတွက် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေထဲမှာ တိုင်းရင်းသားများ၏ ရပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့်ပတ်သက်ပြီး တိတိကျကျ ထည့်သွင်းပေးသင့်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် တိုင်းရင်းသား အခွင့်အရေးများနှင့် ပတ်သက်၍ အခန်း (၈)တွင် ပြဋ္ဌာန်းချက် အချို့ ပါဝင်ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ တိုင်းရင်းသားများ၏ မျှော်မှန်းချက်ဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ တန်းတူရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ် အပြည့်အဝ ရရှိရေးအတွက် ဥပဒေများကို ပိုမိုခိုင်မာစွာ ထည့်သွင်းပေးသင့်ကြောင်း နိုင်ငံရေး သမားများနှင့် တိုင်းရင်းသားအရေး လှုပ်ရှားသူများက ပြောသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အေးချမ်းရန် အချိန်သင့်နေပြီဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းရင်းသားများ၏ တောင်းဆိုချက် သဘောတူညီ ချက်များကို အခြေခံဥပဒေအရ အာမခံပြီးသား အချက်များ ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်ဟု ပြောလိုကြောင်း ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာကျော်ဆွေက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
၎င်းက “ငြိမ်းချမ်းရေးက ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အလိုအပ်ဆုံး အခြေခံ အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ဒါ ကို ဘယ်သူ့ မျက်နှာကိုမှ မကြည့်ပဲနဲ့ နှစ်ဖက် ပြေလည်တဲ့လမ်းစကို တိုင်းရင်းသားတွေ တောင်းတာလည်း တစ်ဝက် လောက်ရအောင် ဒီဘက်က ပေးမယ်ဆိုတာလည်း ပိုပေးနိုင်အောင် ဒီလိုမျိုးဝိုင်းပြီး ညှိနှိုင်းပြီး အမြန် ဖြေရှင်းကြပါလို့ ကျနော်တို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်က အေးချမ်းဖို့ အချိန်သင့်နေပါပြီ။ ကျနော်တို့ တိုင်းရင်းသား၊ မြန်မာနိုင်ငံသူ၊ နိုင်ငံသားအားလုံးရဲ့ မျက်နှာကိုကြည့်ပြီးတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အမြန်ယူကြပါလို့ နှစ်ဖက်လုံးကို တိုက်တွန်းပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်း အကုန်လုံးကို။ တိုင်းရင်းသားတစ်ဖွဲ့ချင်း သူတို့ရဲ့ သဘောထားနဲ့ သူတို့ဖြစ်ချင်တဲ့ လမ်းစတွေကိုတော့ ဖော်ပြဖို့ရှိပါတယ်။ အစိုးရဘက်ကတော့ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပြီး ဆောင်ရွက်ပေးမှာပေါ့နော်။ အဓိက,ကတော့ NCA လမ်းကြောင်းထဲ ဝင်လာပြီး NCA ကနေ လက်ရှိပြည်ထောင်စု သဘောတူညီချက် စာချုပ်မှာ ပါပြီးသား အချက်တွေ အခြေခံဥပဒေထဲမှာထည့်ပြီး အာမခံနိုင်ရင် ထာဝရငြိမ်းချမ်း ရေး တည်မြဲသွားမှာပါ။ ဘာလို့ဆို တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ တောင်းဆိုချက် သဘောတူညီချက်တွေကို ကျနော်တို့က ဟိုတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ အကုန်လုံး၊ ပညာရှင်တွေနဲ့ အကုန်လုံး ဆွေးနွေးပြီးမှ သဘော တူညီချက်တွေ ပြန်ထုတ်တာလေ အဲဒီ သဘောတူညီချက်တွေကိုမှ ကျနော်တို့က ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေထဲ ကနေ အာမခံပြီး ဖြစ်အောင် အခြေခံဥပဒေထဲကို ထည့်သွင်းမှာ အဲဒါကြောင့်မိုလို့ တိုင်းရင်းသားတွေ လိုချင်တဲ့ တောင်းဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေက အခြေခံဥပဒေအရ အာမခံပြီးသား အချက်တွေ ဖြစ်မှာပါလို့ ပြောလိုတာ ပါ”ဟု ပြောသည်။
တိုင်းရင်းသား လူငယ်များကိုတွေ့ရစဉ်
သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်များတွင် တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားကို ရုံးသုံးစာအဖြစ် တရားဝင် အသုံးပြုခွင့် ရရှိရေးနှင့် မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် ပညာသင်ကြားခွင့်အား အပြည့်အဝ အာမခံချက်ပေးရန် ဗမာမဟုတ်သော တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့အစည်းများက တောင်းဆိုလျက်ရှိသည်။
အလားတူ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအတွက် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့် များကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလျှော့ချပြီး ပိုမိုခွဲဝေပေးရန်၊ မိမိတို့ဒေသထွက် သယံဇာတများကို ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ ကိုယ်တိုင် စီမံခန့်ခွဲခွင့်နှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အကျိုးအမြတ် ခွဲဝေရယူခွင့် ရရှိရေး တောင်းဆိုလျက်ရှိသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ထည့်သွင်းခြင်း ဆိုသည်က ပုဒ်မ ၂၆၁ ကို ပြင်ဆင်ရန်ဆိုတာမျိုးကို ပြောသည်ဟု နားလည်ကြောင်း ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ(ALP) ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်စောမြရာဇာလင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။
တိုင်းရင်းသား လူငယ်များကိုတွေ့ရစဉ်
၎င်းက “တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ထည့်သွင်းတယ်လို့ ဆိုတာကတော့ ကျမ အထင်က ၂၆၁ ပုဒ်မကို ပြင်ဆင်ဖို့ ဆိုတာမျိုးကို ပြောတယ်လို့ နားလည်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုလို့ရှိရင် ဒီပြည် ထောင်စုလို့ ပြောလိုက်ကတည်းက ဗဟိုက ချုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အာဏာနဲ့ ပြည်နယ်တွေက ပြည်နယ်က ရရှိနိုင်တဲ့ အခွင့်အာဏာတွေကို မျှပြီးတော့မှ သုံးစွဲရမယ့် စနစ်ဖြစ်တယ်လို့ ကျမတို့ကတော့ နားလည်ထားတယ်။ အခုဆိုလို့ ရှိရင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုက အရမ်းများတယ်။ များတဲ့အခါ ပြည်ထောင်စု ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုလို့ ဆိုလို့ရှိရင် ဗဟို ချုပ်ကိုင်မှုက လျှော့ချပြီးတော့မှ ပြည်နယ်တွေကို အာဏာပေးရမယ်ဆိုတာကို တိုင်းရင်းသား အများစုကတော့ နားလည်ထားကြတာရှိတယ်။ တိုင်းရင်းသား အများစုကလည်းပဲ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်လို့ဆိုတာ အဲဒါကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ကျမ နားလည်တယ်။ ဥပမာ ပြည်နယ်ရဲ့ အကြီးအကဲ၊ တိုင်းဒေသကြီး ပြည်နယ်တွေရဲ့ အကြီးအကဲကို ရွေးချယ်တဲ့ အခါမှာ အခုဆိုလို့ရှိရင် နိုင်ငံတော်က သမ္မတက ခန့်အပ်တာ။ အဲဒီလိုမျိုး မဟုတ်ပဲ ပြည်နယ်က ဝန်ကြီးချုပ်ကို ဆိုလို့ရှိရင် ပြည်နယ်သားတွေရဲ့ ဆန္ဒအလျောက် ရွေးကောက် တင်မြောက်ပိုင်ခွင့် ရှိဖို့ လိုအပ်တယ်။ အဲဒါသည် ဒီ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံဟာ ဆိုလို့ရှိရင် ပုဒ်မ ၂၆၁ မှာ ပြင်ရစရာရှိတယ်လို့ အများအားဖြင့် လက်ခံ ထားကြတယ်။ နောက်ပြီးလို့ရှိရင် သဘာဝသယံဇာတနဲ့ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေကို ပြည်မက ဘယ်လောက် ယူမလဲ၊ ပြည်နယ်က ဘယ်လောက်ယူမှာလဲ ပြည်နယ်ကတော့ ပိုင်ရှင်ဖြစ်တယ်လေ။ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ ပြည်နယ်နဲ့ ပြည်မကြားမှာ မျှတပြီးတော့မှ ခွဲဝေသုံးစွဲရမယ့် စနစ်လိုအပ်တယ်”ဟု ပြောသည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများကြား သဘောတူညီထား သည့် အချက် ၄၃ ချက်တွင် ပုဒ်မ ၂၆၁ ပြင်ဆင်ရေး တိကျသော သဘောတူညီမှု မရှိသေးကြောင်း သိရသည်။
အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ(NSPNC)နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီ များ အစုအဖွဲ့၏ အလုပ်အဖွဲ့တို့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးနောက် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး အချက် ၄၃ ချက် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်စလုံးက ပြောခဲ့သည်။
