CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁

တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့ ၃ နိုင်ငံအနေဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ၎င်းတို့၏ အကျိုးစီးပွားများ ရှိကြသော ကြောင့် အာရက္ခတပ်တော်(AA)အပေါ် ဘယ်လိုဆက်ဆံမလဲဆိုသည်မှာ စိတ်ဝင်စားစွာဖြင့် စောင့်ကြည့်ရမည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တရုတ်၏ ကျောက်ဖြူ ရေနက်စီမံကိန်း၊ အိန္ဒိယ၏ ကုလားတန်မြစ် စီမံကိန်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၏ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတို့ရှိကြပြီး ပင်လယ်ထွက်ပေါက်လည်း တည်ရှိနေသည်။

အိန္ဒိယ-တရုတ်-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၃ နိုင်ငံအနေဖြင့် AA အား အသိအမှတ် မပြုသည်ရှိသော် လက်ရှိ ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို AA ကိုင်ထားခြင်း ဖြစ်သည့်အတွက် ဆွေးနွေးမှုများ လုပ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း စည်းလုံး ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်(UNA)မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးမျိုးကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အများကြီးကျယ်ပြန့်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ရဲ့အဓိက နယ်နိမိတ်ခြင်း ကပ်လျက်က ရှိနေတဲ့ ဟာက ဆက်စပ်နေတာက အိန္ဒိယနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပေါ့။ သို့သော် တစ်ဖက်မှာလည်း တကယ့် မဟာဗျူဟာ မြောက် belt and road ပေါ့နော်။ တရုတ်ရဲ့ BRI ဒီဟာကလည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးနဲ့ လွှမ်းခြုံထားတဲ့ စီမံကိန်း။ တရုတ်ဆိုတာလည်း ကမ္ဘာမှာ အင်အားအကြီးဆုံး စူပါပါဝါထဲမှာပါတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်နေတယ်။ သူ့ရဲ့ မဟာ ဗျူဟာမြောက် စီမံကိန်းဖြစ်တဲ့ သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်း အိပ်မက်ဟာလည်း ကျနော်တို့ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်နေတယ်လေ။ ဒီဟာတွေဟာ အကုန်လုံး ဆက်စပ်နေတဲ့အတွင်းမှာ ကမ္ဘာ့ပထဝီ နိုင်ငံရေးအရလည်း ရခိုင်ပြည်ဟာ အရမ်းအရေး ပါသလို တစ်ဖက်မှာလည်း ကျနော်တို့နဲ့ အခုဆက်စပ်နေတဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ အရှေ့ဘက်မှာရှိနေတဲ့ ကုန်းတွင်းပိတ်နေတဲ့ ပြည်နယ် ၇ ခု။ သူတို့တွေရဲ့ ပင်လယ် ထွက်ပေါက်ဟာလည်း တစ်နည်းအားဖြင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်ဟာလည်း ကျနော်တို့ ရခိုင်ပြည် ဖြစ်နေတဲ့အတွင်းမှာ အများကြီး အရေးပါတယ်ပေါ့နော်။ အဲဒီတော့ ဒီဟာတွေလည်း သေချာပေါက် အခုအချိန်မှာ သူတို့ နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ အသိအမှတ် မပြုဘူးဆိုရင် တောင်မှ အိန္ဒိယဆိုရင် သူတို့ရဲ့ ပြည်နယ်တွေက အာရက္ခတပ်တော်ကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ပြောထားတာတွေရှိ သလို တခြားတခြား ကျနော်တို့ မမြင်နိုင်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေလည်း ရှိကြမှာပါ။ ဆွေးလည်း ဆွေးနွေးရမှာပဲ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အခုရခိုင်ပြည်ရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကိုင်ထားတာက အာရက္ခတပ်တော် ULA/AA ဖြစ်နေလို့ပဲ။ အဲဒီတော့ သူတို့ မပြောလို့ရှိရင် နစ်နာစရာအနေနဲ့ သူတို့ဘက်မှာလည်း အများကြီးရှိမှာပေါ့။ သူတို့ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကအစ ကုန်စည်သယ်ယူ၊ ပို့ဆောင်ရေးကအစ နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးတွေ အများ ကြီး သူတို့ဘက်ကလည်း အကျိုးပျက်မှာပေါ့။ အဲဒီတော့ အဲဒါ မလိုလားရင်တော့ ဆက်ဆံရေးကတော့ လုပ်ကြ ရမှာပဲ” ဟု ပြောသည်။

အိန္ဒိယ-မြန်မာ ကုလားတန်မြစ် စီမံကိန်း လမ်းကြောင်းကို တွေ့ရစဉ်

တရုတ်သည် AA နှင့် အနီးကပ်ဆုံးနှင့် သြဇာအရှိဆုံး ဆက်ဆံရေးရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တရုတ်၏ စီမံကိန်းများကို AA ကလည်း အကာအကွယ်ပေးမည်ဟု လူသိရှင်ကြား ကတိပြုထားသကဲ့သို့ AA သည် တရုတ်နှင့် နီးစပ်သော "ဝ" အဖွဲ့ (UWSA) မှတစ်ဆင့် လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် နည်းပညာများ ရရှိနေသည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေးအကဲခတ် များက သုံးသပ်ထားကြသည်။

ထို့ပြင် တရုတ်သည် AA ပါဝင်သော မြောက်ပိုင်းညီနောင်သုံးဖော်နှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်အကြား ဆွေးနွေးမှုများ (ဟိုင်ဂင်ဆွေးနွေးပွဲများ) ကို လက်ခံကျင်းပ ပေးလေ့ရှိသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် ဒုက္ခသည်များ နေရပ်ပြန်ရေးကိစ္စတွင် AA သည် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍ၌ ရှိနေ သည်ဟု ယူဆထားသလို AA ကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မွတ်စလင်များကို "ရခိုင်နွယ်ဖွား မွတ်စလင်များ" အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်ရေးကို ပြောဆိုထားသည်။

ဗဟိုအစိုးရနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အကြား တရားဝင် ကုန်သွယ်မှု လမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်နေချိန်တွင် AA ထိန်းချုပ် နယ်မြေများမှတဆင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပြန်လည်စတင်ရန် နှစ်ဖက်စလုံးက စိတ်ဝင်စားမှု ရှိနေကြ သည်။

ထို့ပြင် အိန္ဒိယ၏ အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြစ်သော ကုလားတန်ဘက်စုံ ပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းသည် AA ထိန်းချုပ်ရာ ပလက်ဝနှင့် ရခိုင်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းသွားရမည်ဖြစ်ပြီး AA နှင့် တရုတ်၏ နီးကပ်မှုကို အိန္ဒိယက ဗျူဟာ မြောက် စိုးရိမ်မှုရှိသော်လည်း စီမံကိန်းများ ဘေးကင်းရန်အတွက် AA နှင့် မဖြစ်မနေ ထိတွေ့ဆက်ဆံရမည့် အနေအထား ဖြစ်သည်။

ထို ၃ နိုင်ငံအနက် တရုတ်နိုင်ငံသည် စီမံကိန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် ဗဟိုအစိုးရနှင့် သဘောတူညီချက် ရရှိရန် လိုအပ်သည်ကို သိရှိသဖြင့် ၎င်းစီမံကိန်းများရှိရာ ကျောက်ဖြူဒေသကို AA အား မသိမ်းပိုက်ရန် ဟန့်တားထား ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “သုံးနိုင်ငံလုံးကတော့ သူတို့ အကျိုးစီးပွား အတွက်ပါပဲ။ သူတို့ အကျိုးစီးပွားအတွက် AA ပေါ့နော်။ ရခိုင် ဒေသမှာ အခု အများစု ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ AA နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို ဆက်ဆံမလဲပေါ့။ သုံးဖွဲ့လုံးကတော့ သူတို့ အကျိုးစီးပွား ဥပမာ အဲဒီဒေသမှာ ကျနော်တို့ အိန္ဒိယကဆိုရင် ကုလားတန်မြစ် စီမံကိန်းဆိုပြီးတော့ မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်ကို ဆန်တက်ပြီးတဲ့ အခါကြတော့ အရှေ့မြောက်ဒေသအထိ လမ်းပေါက်အောင်ပေါ့။ သူ့ရဲ့ ထောက်ပံ့‌ ရေးလမ်းကြောင်းပေါ့။ ကုန်စည်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး အဆင်ပြေအောင်အတွက် သူကြိုးစားနေတာရှိတယ်။ အရင်အစိုးရတွေ လက်ထက်မှာတော့ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် သူတို့လုပ်နေတဲ့ လုပ်ရပ်တွေက AA ကနေပြီး တော့ ဖမ်းဆီးတာတွေ၊ နှောင့်ယှက်တာတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် မအောင်မြင်ဘူးပေါ့။ အခုတော့ ဘယ်အခြေအနေ ပေါက်နေသလဲတော့ မသိဘူး။ ဆိုတော့ အဲဒီလို ဟာမျိုးတွေကို အနှောင့်အယှက် ကင်းကင်းနဲ့ လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် AA နဲ့ သူတို့ ဆက်ဆံရေးက အဆင်ပြေမှဖြစ်မှာ။ ဒါသူ့ အကျိုးစီးပွား အတွက်ပေါ့နော်။ တရုတ်ကတော့ ထုံးစံ အတိုင်းပေါ့။ တရုတ်က သူ့ရဲ့ မဟာဗျူဟာ ရည်မှန်းချက်က အကြီးကြီးပေါ့။ အကြီးကြီးဆိုတာ အဲဒီမှာ ကျောက်ဖြူ ရေနက် ဆိပ်ကမ်းတို့ ဘာတို့ရှိတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ထွက်ပေါက် အဝကို ရခိုင်ကနေ ထွက်ရတာဆိုတော့ ရခိုင်မှာရှိတဲ့ AA နဲ့ သူက ဆက်ဆံရေး ကောင်းအောင် အစကတည်းက ကြိုးစားထားတာ။ ကြိုးစားထားတော့ တစ်ဖက်က ကြတော့လည်း အဲဒီလို စီမံကိန်းကြီးတွေကို ဆောင်ရွက်ဖို့၊ သဘောတူချက် ရဖို့ဆိုတာကလည်း ဗဟိုအစိုးရနဲ့ သဘောတူဖို့ လိုတယ်ဆိုတာသိတော့ ဗဟိုအစိုးရ ရုံးစိုက်ဖို့၊ ဆက်ဆံ ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် ကျောက်ဖြူတို့ အဲဒါတွေလည်း AA သိမ်းတာ သဘောမတူဘူးပေါ့။ မသိမ်းနဲ့ဆိုတာမျိုး သူက ဟန့်တား ထားတာ ပေါ့” ဟု ပြောသည်။

AA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်ကို တွေ့ရစဉ် 

ဗဟိုအစိုးရနှင့် ဆက်သွယ် ဆွေးနွေး ဆောင်ရွက်မှုများသည် စာရွက်ပေါ်၌သာ သဘောတူခြင်းမျိုးဖြစ်ပြီး မြေပြင် တွင်မူ ၎င်းတို့ ၃ နိုင်ငံလုံး၏ အကျိုးစီးပွားများ အဆင်ပြေစေရန် AA နှင့် ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ် ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးက ဆက်ပြောသည်။

၎င်းက “ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကကြတော့လည်း နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးပေါ့။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဘာညာအတွက် လမ်းပွင့်နေဖို့ အတွက်လိုတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အခု ဘင်္ဂါလီ နေရပ်ရှောင် ရိုဟင်ဂျာခေါ်တဲ့ ဘင်္ဂါလီတွေပေါ့။ ဘင်္ဂါလီအရေး ကိစ္စတွေ ဘာတွေနဲ့ အဆင်ပြေအောင် ဆောင်ရွက်ဖို့ဆိုရင် နောင်မှာ အဲဒီမှာ တကယ်တမ်း အုပ်ချုပ် နေတဲ့ AA နဲ့ အဆင်ပြေဖို့ လိုတယ်။ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ မြန်မာအစိုးရနဲ့ ဆက်သွယ် ဆွေးနွေး ဆောင်ရွက်တာက တော့ စာရွက်အပေါ်မှာ သဘောတူတာ လောက်ပဲရမှာ။ လက်တွေ့ မြေပြင်မှာက မလွယ်ဘူးလေ။ လက်တွေ့ မြေပြင် အဲဒီဒေသကို စိုးမိုးနေတာက AA ဖြစ်နေတော့ ဒါကြောင့်မို့လို့ အဲဒီ ၃ နိုင်ငံလုံးကတော့ သူတို့အကျိုးစီးပွား အတွက် အဆင်ပြေအောင်ပဲ AA နဲ့ ဆက်ဆံရေးကို လုပ်ကြလိမ့်မယ်လို့ ယူဆရတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ကျောက်ဖြူ၊ စစ်တွေနှင့် မာန်အောင်မြို့နယ်တို့မှအပ ပလက်ဝ အပါအဝင် ကျန် မြို့နယ်များကို AA မှ သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည်။

လက်ရှိတွင် AA သည် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း တစ်ဖွဲ့တည်း လှုပ်ရှားသကဲ့သို့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၌ ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ အဖွဲ့ဖြစ်လည်း လှုပ်ရှားသည်။

ထို့ပြင် ကချင်၊ ချင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ပူးတွဲစစ်ရေး လှုပ်ရှားလျက်ရှိသကဲ့သို့ နွေဦးတော်လှန်ရေး အင်အားစုများဖြင့်လည်း စစ်ရေးကို ဖြန့်ကျက်လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။