CNI International Article 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁

စာဖတ်သူများအနေဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ချင်သည်ဆိုပါက စာရေးသူအနေဖြင့် မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ရှင်းပြနိုင်ပါသည်။

စာဖတ်သူများအနေဖြင့် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် အချက်အလက်များကို လေ့လာသုံးသပ်နိုင်ရန်အတွက် ထိုင်း စီးပွားရေး၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် (ခန့်မှန်း) ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေများကို ရှင်းပြပေးမည်ဖြစ်သည်။

ထိုကိန်းဂဏန်းများက ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးကို ထောက်ပံ့ရန် ဘဏ္ဍာငွေ ရှာဖွေနိုင်စွမ်း လုံးဝမရှိတော့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ 

အကြောင်းအရင်းမှာ ဘဏ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍသည် ချေးငွေ ထုတ်ပေးနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

ထိုင်းစီးပွားရေး၏ ရန်ပုံငွေ လိုအပ်ချက်မှာ ပြည်ပမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု အပေါ်တွင်သာ အလုံးစုံ မှီခိုနေရပြီး အနာဂတ်တွင်လည်း ထိုအတိုင်းသာ ဖြစ်နေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပမှ ဘဏ္ဍာငွေ ရှာဖွေနိုင်မှုမှာ ဒေါ်လာ ၃၁ ဒသမ ၇ ဘီလျံ (ဘတ်ငွေ ၁ ထရီလီယံနီးပါး) ရှိခဲ့သည်။

ထိုင်းငွေကြေး စနစ်ကို ပြသထားစဉ်

ထိုပမာဏသည် ဘတ် ၆၀၀ ဘီလီယံရှိသော ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် လုံလောက်ရုံတင်မကဘဲ၊ ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍအနေဖြင့် ဘဏ်ချေးငွေများနှင့် သက်တမ်းစေ့သွားသည့် ဒီဘင်ချာ ငွေချေးလက်မှတ် (အကြွေး စာချုပ်) များကို ပြန်လည် ပေးဆပ်နိုင်ရန် အတွက်ပါ လုံလောက်သော ပမာဏ ရှိခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းချက်မှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကလောက် အခြေအနေ မကောင်းနိုင်ပေ။ 

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပြည်ပမှ ဘဏ္ဍာငွေ ရှာဖွေနိုင်မှုသည် ဘတ် ၄၅၀ ဘီလျံ (ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလျံ) အထိ ထက်ဝက်ခန့် လျော့ကျသွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထိုပမာဏသည် ဘတ် ၈၆၀ ဘီလျံရှိသော ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှု၊ ဘတ် ၁၈၆ ဘီလျံရှိသော ပြန်လည်တောင်းခံထား သည့် ချေးငွေများနှင့် ဘတ် ၁၃၅ ဘီလျံရှိသော သက်တမ်းစေ့ ဒီဘင်ချာငွေချေး လက်မှတ်များကို ဖြည့်ဆည်းပေး ရန် လုံလောက်မှု မရှိတော့ပေ။

၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် လိုအပ်မည့် စုစုပေါင်း ပြည်ပဘဏ္ဍာငွေမှာ ဘတ် ၁ ဒသမ ၂ ထရီလျံ (ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလျံ) ဖြစ်ပြီး ထိုပမာဏကို ရရှိရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ရလဒ်အနေဖြင့် ပြင်းထန်သော ငွေဖြစ်လွယ်မှု/ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ငွေကြေး လည်ပတ်နိုင်မှု ဆိုးရွားစွာ ပြတ်တောက်သွားခြင်း (Severe liquidity crunch) ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်းမျိုး ဖြစ်လာစေနိုင်သည်။

ထိုင်း ATM စက်များကိုတွေ့ရစဉ်

ဥပမာ ပြရမည်ဆိုပါက Severe liquidity crunch ဆိုသည်မှာ ဘဏ်များတွင် ချေးငွေထုတ်ပေးရန် ငွေမလုံ လောက်ခြင်း၊ ကုမ္ပဏီများ လစာပေးရန် ငွေမရှိခြင်းနှင့် လူများက ATM မှ ငွေထုတ်၍ မရခြင်းတို့ဖြစ်သည်။

စီးပွားရေးပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး အခ်နီတီ နီသီသန်ပရာပတ် (Ekniti Nitithanprapas) အနေဖြင့် ငွေကြေးဆိုသည်မှာ ကောင်းကင်မှ အလိုလို ကျလာလိမ့်မည် မဟုတ်သလို သစ်ပင်များမှလည်း သီးပွင့် လာလိမ့်မည် မဟုတ်ကြောင်း နားလည် သဘောပေါက်သင့်သည်။

ငွေကြေးကို အရင်းအမြစ် နှစ်ခုမှ ဖန်တီးပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမအရင်းအမြစ်မှာ ပြည်တွင်းချေးငွေ တိုးချဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ Net Domestic Assets (NDA) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဒုတိယအရင်းအမြစ်မှာ ပြည်ပမှ အရင်းအနှီးများ စီးဝင်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ပညာရပ်ပိုင်းအရ Net Foreign Assets (NFA) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးကို ပြည်တွင်း ချေးငွေမှတဆင့် ထုတ်လုပ်ခြင်းက ပိုမိုကောင်းမွန်သည်။ 

ပြည်ပ အရင်းအမြစ်များအပေါ် မှီခိုလွန်းခြင်းသည် စီးပွားရေးကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော Tom Yum Kung crisis စီးပွားရေး ပျက်ကပ်ကဲ့သို့ အန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေ နိုင်သည်။

ပြည်ပမှ အရင်းအနှီးများ စီးဝင်သည့် (NFA) အလွန်အကျွံ များပြားလာချိန်တွင် ထိုသို့ စီးဝင်လာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသော ပိုလျှံနေသည့် ငွေဖြစ်လွယ်မှု၊ ပိုလျံငွေပေါ်လွယ်မှု (Excess liquidity) ကို ဗဟိုဘဏ်က ပြန်လည် ထိန်းညှိရန် စီးပွားရေး စာအုပ်များနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) က အကြံပြုထားသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အန္တရာယ်ဇုန်အတွင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်း ကဏ္ဍသည် ချေးငွေအသစ်များ ထုတ်ပေးခြင်းကို သိသိသာသာ လျှော့ချခဲ့သဖြင့် ပြည်တွင်းပိုင်ဆိုင်မှု (NDA) ကျဆင်းခဲ့သည်။

ထိုင်းဗဟိုဘဏ်သည် ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်ကို ပြုပြင်ပေးမည့်အစား ချို့ယွင်းနေသော ဘဏ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသည့် ငွေဖြစ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ငွေကြေးပမာဏ (Money Supply) ကို ၂ ဆ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်မူ အခြေအနေများမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။

ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်သည် လက်တွေ့တွင် နှေးကွေးလေးလံလာပြီး ချေးငွေအသစ်များ ထုတ်ပေးခြင်းကို ရပ်တန့် လိုက်သည်။ ထို့ပြင် ဘတ် ၁၄၈ ဘီလျံရှိသော အရစ်ကျ ချေးငွေများကိုပင် ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခဲ့သဖြင့် NDA မှာ အနုတ်လက္ခဏာ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

စီးပွားရေး သီအိုရီအရဆိုလျှင် ပြည်တွင်း၌ ငွေဖြစ်လွယ်မှု ဆိုးရွားစွာ ပြတ်လပ်နေသဖြင့် ထိုနှစ်မှာပင် ဒီဘင်ချာ အကြွေးစာချုပ် စျေးကွက်မှစပြီး စီးပွားရေးပြိုလဲသွားသင့်ပြီ ဖြစ်သည်။

သို့သော် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ကုန်သွယ်ရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် မသေချာ မရေရာမှုများက စီးပွားရေး ပြိုလဲမည့် အခြေအနေကို ကယ်တင်ပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

ထိုင်းငွေကြေးကို တွေ့ရစဉ်

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာတန်ဖိုး ကျဆင်းသွားသောကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက စိတ်ချရသော ထိုင်းဘတ်ငွေထဲသို့ ငွေများအလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။

ထို့ပြင် အမေရိကန်သို့ ကုန်ပစ္စည်းများ အမြောက်အမြား တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ရသောကြောင့် နိုင်ငံအတွင်းသို့ ငွေ အမြောက်အမြား စီးဝင်ခဲ့သည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် ပြည်ပမှ စီးဝင်လာသော ထိုငွေများကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ငွေကြေး ပြတ်လပ်မှုမရှိဘဲ စီးပွားရေး ဆက်လက် လည်ပတ်နိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင်မူ ပြည်ပမှ ငွေဝင်နှုန်းမှာ ယခင်နှစ်ကထက် ထက်ဝက်ကျော်ခန့် လျော့ကျသွားမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ပို့ကုန်မှရမည့် ဝင်ငွေများမှာလည်း ယခင်ကဲ့သို့ များပြားတော့မည် မဟုတ်ပါ။

ဝင်ငွေနည်းသွားသော်လည်း အစိုးရက ဘတ်ဂျက်တွင် ဘတ် ၈၆၀ ဘီလျံ လိုငွေပြသည့် အခြေအနေအထိ ငွေကြေးသုံးစွဲရန် စီစဉ်ထားသည်။ 

ထို့ကြောင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်းနှင့် အစိုးရ၏ အသုံးစရိတ်ကြားတွင် ဘတ် ၅၄၀ ဘီလီယံခန့် ကွာဟနေပြီး ထိုပမာဏကို ဖြည့်ဆည်းရန် နည်းလမ်းမရှိသလောက် ဖြစ်နေသည်။

ခြုံငုံသုံးသပ်ရမည်ဆိုပါက ထိုင်းစီးပွားရေးသည် မိမိဘာသာ ရပ်တည်နိုင်စွမ်းမရှိဘဲ ပြည်ပမှ ငွေကြေးစီးဝင်မှု အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရသည်။

အကယ်၍ လိုအပ်နေသော ငွေကြေးပမာဏကို မရှာဖွေနိုင်ပါက ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော စီးပွားရေး ပျက်ကပ်မျိုး ထပ်မံကြုံတွေ့ရနိုင်ပေသည်။

Source: ဘန်ကောက်ပို့စ်