CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀

မြန်မာနိုင်ငံ၌ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများချုပ်ငြိမ်းရေး၊ ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်း‌ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဥ်များ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကြိုးနီစနစ်အား လျှော့ချပေးသင့်ကြောင်း စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက ထောက်ပြကြသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ကြိုးနီစနစ်အား လျှော့ချသင့်သည်ဆိုသော အချက်တွင် အလွန်မှန်ကန်ပြီး လုပ်ငန်း စဉ် အောင်မြင်မြန်ဆန်ရေးအတွက် အဓိက သော့ချက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံ့အသိုင်းအဝန်းက ထောက်ပြကြ သည်။  

ကြိုးနီစနစ်သည် ရှုပ်ထွေးသော စာရွက်စာတမ်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ အဆင့်ဆင့် တင်ပြခွင့်ပြုချက် ယူရမှုများ သည် ဆွေးနွေးမှုများကို နှောင့်နှေးစေပြီး နှစ်ဖက်ယုံကြည်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က ထောက်ပြ ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြိုးနီစနစ်သည် တချို့ကိစ္စများတွင် အတားအဆီးဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် အနေဖြင့် ကြိုးနီစနစ်အား ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးရန်လိုကြောင်း ရန်ကုန်စောင့်ကြည့်အဖွဲ့ တည်ထောင်သူ ဒေါက်တာညိုညို သင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဥ်တွေကတော့ ကြာတတ်တာ သဘာဝပဲပေါ့နော်။ တချို့ကိစ္စတွေကလည်း မြန်မြန်ဆန်ဆန်လုပ်လို့ မရဘူးဆိုတာ နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံတွေအရ ရှိနေတာပဲလေ။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံလို နိုင်ငံမျိုးကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေး တည်ဆောက်ဖို့ လုပ်ငန်းစဥ်တွေက ကြာမှာပဲ။ အထူးသဖြင့် ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ဖို့ သိပ်အရေးကြီးတယ်။ ပြန်လည် တည်ဆောက်ဖို့ ဆိုလို့ရှိရင် ဘက်အသီးသီးက ကိုယ်ပေးထားတဲ့ ကတိတွေကို ပြန်လည်စဥ်းစားကြဖို့ လိုတယ်၊ သုံးသပ်ကြဖို့လိုတယ်၊ ကိုယ်ပေးထားတဲ့ ကတိတွေကို အကောင် အထည်ဖော်ဖို့ လိုတယ်၊ ကတိတွေ တည်ကြဖို့လိုတာပေါ့။ ယုံကြည်မှုတွေ တည်ဆောက်ဖို့ စေ့စပ်ဆွေးနွေးရေး လုပ်ငန်းစဥ်တွေမှာ ကိစ္စတွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီးတော့ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး လေးစားမှုရှိဖို့ အားနည်းချက်တွေ ဖြစ် တယ်ပေါ့နော်။ ဒါကြောင့်မို့ အဲဒီအားနည်းချက်တွေကို ပြင်ဆင်ပြီးတော့ ကြိုးစားမယ်ဆိုရင်တော့ မဖြစ်နိုင်ဘူး ဆိုတာတော့ မရှိပါဘူး။ အခုထက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ရလဒ်တွေ၊ ပြင်ဆင်စရာရှိတာတွေ ပြင်ဆင်လိုက်မယ်ဆိုရင် ဒီထက် ပိုကောင်းနိုင်တယ်။ အန်တီတို့ အဓိက,က ခဏခဏတွေ့ဖို့လိုတယ်။ ကြိုးနီစနစ်တွေကို ဒီငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဥ်မှာ လျှောချပေးဖို့ လိုတယ်။ ဒီငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဥ်ဆိုတာက တခြား ဝန်ကြီးဌာနက ဆောင်ရွက် နေတဲ့ လုပ်ငန်းစဥ်တွေနဲ့ သဘာဝခြင်း မတူဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာက ကြိုးနီစနစ်က ရှိနေတယ်လေ။ တချို့ကိစ္စတွေ မှာ အတားအဆီး ဖြစ်တယ်။ အတာအဆီးက ဒီတစ်ခုထဲတော့ မဟုတ်ဘူး၊ အတားအဆီးတွေ အဟန့်အတားတွေ ကတော့ အများကြီးပဲ၊ စိန်ခေါ်မှုတွေကတော့ အများကြီးပဲ၊ ဒါပေမယ့် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဒီလိုမျိုးလေးတွေကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲပေးဖို့လိုတယ်”ဟု ပြောသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးနေကြစဉ်

ကြိုးနီစနစ်သည် လုပ်ငန်းတစ်ခု ပြီးမြောက်ရန်အတွက် အဓိက လိုရင်းထက် တရားဝင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း (သို့မဟုတ်) စာရွက်စာတမ်း အဆင့်ဆင့်ကို အလွန်အကျွံ ရှေ့တန်းတင်လွန်းခြင်းကြောင့် အလုပ်တွင်ကျယ်မှု မရှိဘဲ ကြန့်ကြာစေသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

များသောအားဖြင့် အစိုးရဌာနဆိုင်ရာများတွင် ထိုစနစ်ကို အများဆုံး တွေ့ကြုံရလေ့ရှိပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာတွင်လည်း ကြီးမားသော အတားအဆီး တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြကြောင်း၊ ကြိုးနီစနစ်ကြောင့် လုပ် ငန်းဆိုင်ရာများ သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝတွင် အချိန်ကြန့်ကြာမှုများ ကြုံတွေ့နေရကြောင်း၊ ၎င်းကို ဖြေရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ ရှာဖွေသင့်ကြောင်းလည်း ထောက်ပြကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြိုးနီစနစ်က မရှိလို့တော့ မဖြစ်ကြောင်း၊ ဗဟိုဦးစီးစနစ် ကြီးလာလေ ကြိုးနီစနစ်က ကြီးလာ လေဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအောင်မျိုးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ကြိုးနီစနစ်ပေါ့ ဒါကတော့ ရှိနေကြတာပဲ။ ကြိုးနီစနစ်ကို ဖြေလျှော့သင့်တယ်ဆိုတာကတော့ ဒါကတော့ မှားတယ်လို့တော့ ပြောလို့မရဘူး။ သူက ဒီလုပ်ငန်းစဥ်မှာပေါ့နော် သူကဆွေးနွေးတဲ့ လူရှိတယ်၊ အတည်ပြုတဲ့လူ ရှိတယ်ပေါ့နော်။ တစ်ခါထဲ On the spot ဆွေးနွေးချက်ကို အတည်ပြုပေးတယ်ဆိုတာက ဆွေးနွေးကြတဲ့ လုပ်ငန်း စဥ်မှာ ဒါကမပါဘူး။ ကြိုးနီကြီးရယ်လို့တော့ ဒီလိုတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့နော်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဆွေးနွေးတဲ့လူ နဲ့ အတည်ပြုတဲ့လူက တစ်ထပ်ထဲ မဖြစ်ရဘူးလေ။ ဒါကနိုင်ငံတကာရဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေရဲ့  Process (လုပ်ငန်းစဉ်) ပေါ့နော်။ ကြိုးနီစနစ်ကတော့ များသောအားဖြင့် ဗဟိုဦးစီးစနစ်ကြီးလာလေ ကြိုးနီစနစ်က ကြီးလာလေပေါ့။ ဒါက မှန်ကန်ချက်ပေါ့နော်။ သိအိုရီပေါ့နော်။ ဗဟိုဦးစီးစနစ် မရှိဘူး တပ်နယ်ထဲက ဒီအာဏာတွေ ဖြန့်ခွဲပေးထားတယ် ဆိုရင်တော့ ကြိုးနီးစနစ်က ပြောက်မှာပေါ့နော်။ သိပ်မကြီးအောင် ကျနော်တို့ လုပ်ဖို့ပဲလိုတယ်ပေါ့နော်။ ကြိုးနီ စနစ်က နည်းနိုင်သမျှ နည်းတာတော့ အကောင်းဆုံးပေါ့နော်။ မရှိလို့တော့ မဖြစ်ဘူး”ဟု ပြောသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးနေကြစဉ်

ကြိုးနီစနစ်သည် လုပ်ငန်းခွင်နှင့် အစိုးရယန္တရားများတွင် တိကျသေချာသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ၊ ကြီးကြပ်မှု အဆင့်ဆင့်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြင့် စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုစနစ်သည် ကြန့်ကြာတတ်သော်လည်း တရားမျှတမှုနှင့် တန်းတူညီမျှမှုရှိခြင်း၊ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ပြတ် သားခြင်း၊ လုပ်ငန်းများ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုနှင့် ယုံကြည် စိတ်ချရမှု စသည့် ကောင်းကျိုးများ ရရှိစေကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာ၌ ဆွေးနွေးဖက်များသည် သက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်များကို ပြန်လည် တင်ပြခြင်းဖြစ် အချိန်ကုန်ဆုံးနေကြောင်း၊ ဆွေးနွေးဖက်များတွင် ဆုံး ဖြတ်ချက်နှင့် အတည်ပြုချက် ပေးနိုင်သော အခွင့်အာဏာများ မပါဝင်ဘဲဖြစ်နေကြကြောင်း သိရသည်။