CNI International News

ခါတွန်၊ ဇွန်လ ၂၆

ဆူဒန်နိုင်ငံတွင် စစ်တပ်နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် အရန်ပြည်သူ့စစ် (RSF)အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေ အတွင်း အသစ်ထုတ်ဝေလိုက်သည့် ဆူဒန်ပေါင် (Sudanese pound) ငွေစက္ကူများ ဝင်ရောက်လာကြောင်း ရိုက်တာမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုငွေစက္ကူများ မည်သည့်နေရာမှ ရောက်ရှိလာသနည်း ဆိုသည့်အပေါ် မေးခွန်းများ ထွက်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်း စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းသွားစေနိုင်ကြောင်း လေ့လာသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆူဒန်စ-စ်တပ်နှင့် RSF တို့သည် ယခင်က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ရင်းနှီးသည့် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် သဘောထား ကွဲလွဲကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာမှ ဆူဒန်ပြည်တွင်းစစ် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် RSF သည် ဆူဒန်နိုင်ငံ၏ ကျယ်ပြန့်သော ဒါဖာ (Darfur) ဒေသ အပါအဝင် နိုင်ငံ၏ နယ်မြေ အများအပြားကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် RSF သည် ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများ၌ တာဆစ် (Tasis) ဟု လူသိများသည့် စင်ပြိုင်အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းလစာများ ထုတ်ပေးခြင်း ကဲ့သို့သော အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်တာ များကို လုပ်ဆောင်ရန် တဆင့်ချင်းစီ ကြိုးပမ်းလာခဲ့သည်။

ဆူဒန်စစ်ပွဲ အပျက်အစီးကို တွေ့ရစဉ်

စ-စ်တပ်ဦးဆောင်သော ဆူဒန်အစိုးရက ဆူဒန်ပေါင်ငွေ အဟောင်းများကို တရားမဝင်တော့ကြောင်း ကြေညာကာ ၅၀၀ တန်နှင့် ၁၀၀၀ တန် ငွေစက္ကူအသစ်များကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ဆူဒန်နိုင်ငံ၏ ငွေကြေး ထိန်းချုပ်နိုင်ခွင့်သည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အချက်တစ်ချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

RSF ကလည်း ထိုငွေစက္ကူ အသစ်များကို တရားမဝင်ကြောင်း ပြန်လည်ကြေညာခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ထား သည့် နယ်မြေများအတွင်း ငွေစက္ကူပြတ်လပ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြောင်း ဒေသခံလေးဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် မေလနှောင်းပိုင်းတွင် Tasis အစိုးရအဖွဲ့သည် ဝန်ထမ်းများနှင့် RSF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများကို ဆူဒန် ပေါင် ငွေများဖြင့် လစာထုတ်ပေးခဲ့ချိန်၌ ငွေစက္ကူပြတ်လပ်မှု အခြေအနေမှာ လျော့ပါးသွားခဲ့ပြီး RSF ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေများမှာ ရှားရှားပါးပါး တိုးတက်မှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။

ဒေသခံများ၏ ပြောပြချက်အရ ထိုငွေစက္ကူများသည် အသစ်ထုတ်ဝေထားပြီး အသုံးပြုရခြင်း မရှိသေးသည့် ငွေစက္ကူများဖြစ်ကာ ငွေစက္ကူများပေးတွင် "၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ" ဟု ရက်စွဲ ရိုက်နှိပ်ထားကြောင်း ရိုက်တာ သတင်းဌာနက ရရှိခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံတစ်ပုံတွင် ဖော်ပြထားသည်။

စ-စ်ပွဲမတိုင်မီက ငွေစက္ကူများနှင့် ပုံစံချင်း ထပ်တူနီးပါး တူညီနေသည့် ထိုငွေစက္ကူများ မည်သည့်နေရာမှ ရောက်ရှိ လာသည်ဆိုသည်ကို ရိုက်တာသတင်းဌာနအနေဖြင့် အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။

ဆူဒန်ငွေစက္ကူကို တွေ့ရစဉ်

သို့သော် Tasis အာဏာပိုင်များ အခြေစိုက်ရာ ဒါဖာဒေသရှိ ညာလာ (Nyala) မြို့မှ ဘဏ်ဝန်ထမ်းတစ်ဦးကမူ ထိုငွေစက္ကူများသည် အသစ် ရိုက်နှိပ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

မရေရာမှုများကို ပိုမို ကြီးထွားစေသည့် အချက်မှာ ထိုငွေစက္ကူများပေါ်တွင် စ-စ်ပွဲမတိုင်မီက ဆူဒန်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည့် ဟူစိန် ယာဟီယာ ဂျန်ဂေါလ် (Hussein Yahia Jangol) ၏ လက်မှတ် ပါရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။

ဂျန်ဂေါလ်သည် ယခုငွေစက္ကူများ ထွက်ပေါ်မလာမီ မေလ ၂၁ ရက်နေ့က Tasis  အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဗဟိုဘဏ်အသစ်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။

Tasis အစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဟာမက် ဟာဆန် အာလ်-တာအီရှီ (Mohamed Hasan al-Taishi) က ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမတိုင်မီက ထုတ်ဝေခဲ့သော ပေါင်ငွေများကို အာဏာပိုင်များအနေဖြင့် ဆက်လက်အသိအမှတ် ပြုထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ