CNI International News
တီဟီရန်၊ မတ်လ ၃
အီရန်ကို အမေရိကန်နှင့်အစ္စရေး ပူးပေါင်း၍ တိုက်ခိုက်နေခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံ ဈေးကွက်သည် မြင့်တက်လာ နေပြီး ရေနံတစ်စည်လျှင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၀၀ အထက် ရောက်ရှိနိုင်လား စောင့်ကြည့်နေကြသည်ဟု DW သတင်းဌာနမှ ဖော်ပြခဲ့သည်။
အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အီရန်၏ ပြင်းထန်သော တုန့်ပြန်မှုများကြောင့် ရေနံဈေးကွက်ကို တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေခဲ့ပြီး ရေနံဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း လေ့လာဆန်းစစ်သူအများစုက ခန့်မှန်းနေကြသည်။
အီရန်သည် ကမ္ဘာ့ရေနံထုတ်လုပ်မှု စုစုပေါင်း၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိသော်လည်း ကမ္ဘာ့အရေး အပါဆုံး ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ကျွမ်းကျင်သူများက ခန့်မှန်းခြေ ရေနံဈေးနှုန်းများကို မြှင့်တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်မှု ပမာဏ စုစုပေါင်း၏ ၅ ပုံ ၁ ပုံခန့် ဖြတ်သန်းသွားလာနေသော ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား၌ ရေနံတင်သင်္ဘောများ သွားလာမှု ကာလကြာရှည် ရပ်တန့်သွားပါက ရေနံဈေးနှုန်းသည် တစ်စည် လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်အထိ မြင့်တက်သွားနိုင်သည့် အလားအလာ ရှိနေသည်။
ရေနံတင်သင်္ဘောကို တွေ့ရစဉ်
ထိုကဲ့သို့ ရေနံစျေးနှုန်း မြင့်တက်မှုများသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး လက်ရှိတွင် ထိန်းချုပ်ရန် ခက်ခဲနေသည့် ကုန်ဈေးနှုန်းများကိုလည်း ပိုမိုမြင့်တက်လာစေမည်ဖြစ်သည်။
အီရန်ကို အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုအပြီး တစ်ရက်အကြာဖြစ်သည့် မတ်လ ၂ ရက်တွင် Brent ရေနံစိမ်း ဈေးနှုန်းသည် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီးနောက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး သင်္ဘောသွားလာမှု များ လုံးဝနီးပါး ရပ်တန့်နေသည့် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား အခြေအနေကို ကုန်သည်များက အာရုံစိုက်လာကြ သဖြင့် ရေနံတစ်စည်လျှင် ၇၇ ဒေါ်လာ ဝန်းကျင်တွင် ပြန်လည် တည်ငြိမ်နေသည်။
ရေနံကြွယ်ဝသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ယခုပဋိပက္ခ မဖြစ်ပွားမီကပင် အီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက် မှုများ၏ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်များကို ကုန်သည်များက စိုးရိမ်ခဲ့ကြပြီး ရေနံဈေးနှုန်းမှာ မကြာသေးမီ လများအတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရေနံထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံများ အစုအဖွဲ့ဖြစ်သော OPEC+ သည် ဈေးကွက်ကို ပြန်လည် တည်ငြိမ်စေရန်အတွက် လာမည့် ဧပြီလမှစတင်၍ ရေနံထုတ်လုပ်မှု မြှင့်တင်ရန် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်က သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
“တကယ်လို့ ပဋိပက္ခက ရေရှည်ဖြစ်လာမယ်၊ အထူးသဖြင့် အီရန်ရဲ့ ရေနံတင်ပို့မှု ပြတ်တောက်တာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားကို အီရန်က ပိတ်ဆို့ဖို့ ကြိုးစားတာမျိုးတွေကြောင့် ရေနံရရှိမှုအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိလာ မယ်ဆိုရင် ရေနံဈေးနှုန်းတွေဟာ တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၀၀ လောက်အထိ ထိုးတက်သွားနိုင်ပါတယ်” ဟု Capital Economics မှ ထိပ်တန်းစီးပွားရေးပညာရှင် ဝီလျံ ဂျက်ဆင် (William Jackson) က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား တိုက်ခိုက်ခံရစဉ်
အီရန်သည် တစ်ရက်လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း ၃ ဒသမ ၃ သန်းခန့် ထုတ်လုပ်နေပြီး OPEC အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနက် စတုတ္ထမြောက် ရေနံအများဆုံး ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှု အများဆုံး နိုင်ငံများထဲတွင်လည်း ပါဝင်နေသည်။
အမေရိကန် စွမ်းအင်သတင်း အချက်အလက် အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (EIA) ၏ အဆိုအရ အီရန်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေနံသိုက် အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရေနံသိုက်ပမာဏ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံခန့်နှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး၏ ရေနံသိုက် စုစုပေါင်း၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
သို့သော် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အားနည်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ၏ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုများကြောင့် အီရန်၏ ရေနံထုတ်လုပ်နိုင်မှု ပမာဏမှာ အကန့်အသတ်နှင့်သာရှိသည်။
အီရန်သည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့မှုများကို ရှောင်လွှဲနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး လက်ရှိ တွင် အီရန်၏ ပြည်ပသို့တင်ပို့သော ရေနံ စုစုပေါင်း၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို တရုတ်သို့ ရောင်းချလျက်ရှိသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဝယ်လိုအားကြောင့် အီရန်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ၎င်း၏ ရေနံစိမ်းထုတ်လုပ် မှုကို တစ်ရက်လျှင် စည်ပေါင်း ၁ သန်းခန့်အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
Source: DW
