CNI International News

ဖနွမ်ပင်၊ အောက်တိုဘာ ၂၄

မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စဉ်းစားဆွေးနွေးရန်အတွက် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အထူးအစည်းအဝေးကို ယခုသီတင်းပတ် အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။

လက်ရှိ အာဆီယံအသင်း၏ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ကမ္ဘောဒီးယားဖြစ်သည်။

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျကာတာမြို့တော်ရှိ အာဆီယံအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံးတွင် ကျင်းပမည့် အဆိုပါ အထူး အစည်း အဝေး၌ “မြန်မာစစ်တပ် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းနှင့် အာဆီယံတို့ ယမန်နှစ်က လက်ခံခဲ့ကြသည့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘော တူညီချက် အချက် ၅ ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းကိစ္စလည်း အကျုံးဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း” ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ချမ်ဆောင်နရီ (Chum Sounry) က ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်က ဖြုတ်ချလိုက်ပြီးကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံသည် အကြမ်းဖက်မှု သံသရာထဲ၌ တဝဲလည်လည် ဖြစ်နေခဲ့ရသည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ထောင်နှင့်ချီသော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို မြန်မာ့တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုများနှင့် သဘောထား ကွဲလွဲမှုများကို သွေးထွက်သံယို နှိမ်နင်းခဲ့သည်။

အာဆီယံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများကိုတွေ့ရစဉ် (GETTY IMAGES)

ယခု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးသည် လာမည့်လ အာဆီယံထိပ်သီး အစည်းအဝေး မတိုင်မီ မြန်မာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို မည်ကဲ့သို့ တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နိုင်မလဲ အကြံပြုချက်များ ရရှိစေရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု ချမ်ဆောင်နရီက ရိုက်တာသို့ မတ်ဆေ့ချ်စာသားရေးပို့၍ ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု အဆိုရှိသော်လည်း ၁၀ နိုင်ငံ စုစည်းထားသည့် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအချို့သည် ထိုကြိုးပမ်းမှုနှင့် အကောင်အထည်ဖော်မှုတွင် တိုးတက်ခြင်း မတွေ့ရသဖြင့် ပိုမို စိတ်မရှည် ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

ထိုသို့ စိတ်မရှည်ကြသည့် အကြောင်းများထဲတွင် နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ကင်းမဲ့ခြင်းနှင့် ရန်လို တိုက်ခိုက်မှုများ မရပ်တန့်ခြင်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။

မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် (အချက် ၅ ချက်) သည် လက်ရှိအသက်ဝင်နေမှု ရှိနေသေးသလား ဆိုသည့် မေးခွန်းကို အာဆီယံက လာမည့် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆုံးဖြတ်ချရန် လိုအပ်ကြောင်း မလေးရှား နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီး ဆိုင်ဖူဒင်အဗ္ဗဒူလာ (Saifuddin Abdullah)က ယခင်လ၌ ပြောကြားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

Source: Reuters, Channel News Asia

CNI International News

ဘေဂျင်း၊ အောက်တိုဘာ ၂၄

ရှီကျင့်ဖျင်သည် အာဏာရကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်(ယနေ့)တွင် တတိယ အကြိမ် ၅ နှစ်သက်တမ်း ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ဦးမည်ဖြစ်သဖြင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာတို့တွင် တရုတ်နှင့်ပိုမိုတင်းကျပ်လာမည့်အလားအလာကို ကမ္ဘာက ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း အေပီ သတင်း ဌာနက ရေးသားဖော်ပြသည်။

ရှီသည် ပြည်တွင်းထိန်းချုပ်မှုကို တင်းကျပ်ထားပြီး ပြည်ပတွင် ၎င်း၏ဩဇာတိုးပွားလာစေရန် တရုတ်၏စီးပွားရေး အင်အားကို အသုံးချဖို့ ကြိုးစားနေသည်။

ယခုလအတွင်း ဘေဂျင်းသည် အမေရိကန်၏မဟာမိတ်များ၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးနှင့်စီးပွားရေး စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းများ ပျက်ပြားအောင် ကြိုးစားနေသည်ဟု ဝါရှင်တန်က စွပ်စွဲခဲ့သည်။

“ကမ္ဘာ့စနစ်ပျက်ပြီး တရုတ်မှာ အဖြေရှိပါတယ်” ဟု ရှီကျင့်ဖျင်၏ ပြောကြားချက်ကို လန်ဒန်စီးပွားရေးကျောင်း (London School of Economics) မှ ဝီလျံကော်လန်ဟန် (William Callahan) က ကိုးကားရေးသားခဲ့သည်။

“ရှီကျင့်ဖျင်ဟာ တရုတ်ပုံစံကို ကမ္ဘာ့အစီအစဉ်ရဲ့စံနှုန်းတစ်ခုအဖြစ် ထပ်တလဲလဲပြောနေတဲ့အတွက် စစ်အေး တိုက်ပွဲကို ပြန်သွားတဲ့သဘောပါပဲ” ဟု ၎င်းက မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။

ပေါ်လစ်ဗျူရိုအမြဲတမ်းကော်မတီဝင်အသစ်များနှင့်အတူ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်သည် ဘေဂျင်းရှိ Great Hall of the People သို့ ရောက်ရှိလာစဉ်(ဓါတ်ပုံ-အေပီ)

အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်တွင် ပြီးခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ကွန်ဂရက်အစည်းအဝေးတွင် “တရုတ်ပြည်တွင်း၌ အများပြည်သူ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး နှောင့်နှေးစေသော တင်းကျပ်လွန်း သည့် Covid ဆိုင်ရာမဟာဗျူဟာ အပြောင်းအလဲလုပ်မည့်အစီအစဉ်များ”ကို ရှီက အရိပ်အယောင်မှပင် မပြသ ခဲ့ပေ။

နည်းပညာပိုင်းတွင် မိမိကိုယ်ကို ပိုမိုအားကိုးရန်၊ စစ်ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဘေဂျင်း၏ အဓိကအကျိုးစီးပွား တို့ကိုသာ အကာအကွယ်ပေးရန် ရှီက တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်အပါအဝင် အာရှအိမ်နီးချင်းများနှင့် ဆက်ဆံရေးတင်းမာစေသည့် ဘေဂျင်း၏လက်ရှိမူဝါဒများကို အပြောင်းအလဲလုပ်ရန်မရှိကြောင်းလည်း ၎င်းက ကြေညာခဲ့သည်။

၁၉၄၉ ခုနှစ် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့ အောင်ပွဲခံခဲ့သော ရွှေခေတ်ကို သာယာမနေဘဲ ကျောခိုင်းပြီး လက်ရှိအာဏာရ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာတို့ကို ပိုမို အသက်ဝင်လှုပ်ရှားစေဖို့ “တရုတ်ပြည်ကြီး ပြန်လည်နုပျိုလန်းဆန်းလာစေရေး” ဦးစားပေးကြရန် ရှီက တောင်းဆိုခဲ့သည်။

“လီနင်ဝါဒကို ခံယူတဲ့ ရှီဟာ တရုတ်ကို နိုင်ငံရေးနဲ့စီးပွားရေး ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖော်ဆောင် နိုင်စေဖို့ သူ့ရဲ့လိုလားတောင့်တတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကို အနားယူသင့်ပါပြီ” ဟု အာရှလူ့အဖွဲ့အစည်း (Asia Society) ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း နှင့် ဩစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဖြစ်သူ Kevin Rudd က နိုင်ငံတကာရေးရာ (Foreign Affairs) စာစောင်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

Source: AP

CNI International News

ဝါရှင်တန်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂

အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ လာမည့်နိုဝင်ဘာလတွင် လွှတ်တော်(ကွန်ဂရက်)၏ အခွင့်အာဏာကို ရီပက်ဘလစ်ကန် အမတ်များက အလှည့်ကျ ရယူမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် ယူကရိန်းအပေါ် ထောက်ခံမှု လျှော့ချမည်ဟု ကြွေးကြော် နေကြသဖြင့် ထွက်ပေါ်လာမည့် အကျိုးရလဒ်များအား ယူကရိန်းအစိုးရအရာရှိများ၊ လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအကြား စိုးရိမ်ပူပန်နေကြကြောင်း နယူးစ်ဝိခ်မီဒီယာက ရေးသားဖော်ပြသည်။

“ယူကရိန်းကို စစ်ရေးနဲ့ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှု ဖြတ်တောက်ဖို့ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်ထဲမှာ အထူးသဖြင့် သမ္မတ ဟောင်း ထရမ့်ကို ထောက်ခံသူတွေကြားထဲမှာ ရီပက်ဘလစ်ကန်အမတ်တွေ ပြောဆိုနေမှုဟာ ယူကရိန်းဘက်ကို အများကြီး စိုးရိမ်လာစေပါတယ်” ဟု ယူကရိန်းရေးရာကျွမ်းကျင်သူ မက်ဇင်ယာလီ (Maxim Yali) က နယူးစ်ဝိခ် သို့ ပြောသည်။

ထိုသို့ သဘောထား မှတ်ချက်မျိုးကို အမေရိကန်မီဒီယာများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိသဖြင့် ၎င်းအနေဖြင့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်မိကြောင်း ယာလီက ဆက်ပြောသည်။

ထရမ့်နဲ့ ရီပက်လလစ်ကန်ပါတီဝင်များကိုတွေ့ရစဉ်

အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်တွင် အောက်လွှတ်တော် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ကီဗင်မက်ကာသီက “၎င်းတို့ ရီပက်ဘလစ်ကန်ပါတီ အနေဖြင့် မကြာခင် ကျင်းပတော့မည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောက်လွှတ်တော် အမတ်နေရာ အများစုကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့လျှင် မော်စကို၏ ကျူးကျော်စစ်အတွက် ချက်လက်မှတ် အလွတ်များ (ငွေကြေးကုန်ကျခံခြင်းသဘော) ရေးပေးနေမည် မဟုတ်ကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

စံချိန်တင် မြင့်မားနေသည့် အမေရိကန်ပြည်တွင်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းသည် မော်စကို၏ ကျူးကျော်စစ်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ယူကရိန်းအစိုးရအား ကူညီနေခြင်းအတွက် အမေရိကန်လူထု၏ဆန္ဒအပေါ် ပြောင်းလဲစေဖို့ ကီဗင်မက်ကာသီက အကြံပြုခဲ့သည်။

ထရမ့်ထောက်ခံသူ မာဂျိုရီ တေလာ ဂရင်းနီကိုတွေ့ရစဉ်

“လူထုက စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုကြားမှာ နေထိုင်နေရတော့ သူတို့က ယူကရိန်းအတွက် ချက်လက်မှတ် အလွတ်တွေ ရေးပေးချင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကျနော်ထင်ပါတယ်။ ယူကရိန်းကိစ္စ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ချိန် တည်းမှာပဲ သူတို့(လက်ရှိ အစိုးရနှင့်ဒီမိုကရက်တစ် အမတ်များ) လုပ်နေတာကို လူထုက လွတ်လွတ်လပ်လပ် စစ်ဆေးလို့လည်း မရဘူးဖြစ်နေတယ်” ဟု ၎င်းက မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။

၎င်း၏ သဘောထား မှတ်ချက်သည် ရီပက်ဘလစ်ကန်ပါတီ၏ အတိအလင်း အပြောင်းအလဲ လိုလားမှုကို ထင်ဟပ် စေခဲ့သည်။

မကြာသေးမီအထိ လက်ယာစွန်းနှင့် ထရမ့်ကို ထောက်ခံကြသည့် မက်ဂေးတစ်ဇ် (Matt Gaetz) နှင့် မာဂျိုရီ တေ လာ ဂရင်းနီ (Marjorie Taylor Greene) တို့ကဲ့သို့ ရီပက်ဘလစ်ကန် အမတ်များသည် ယူကရိန်းသို့ အမေရိကန် ကူညီမှုကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်နေခဲ့ကြသည်။

ပြီးခဲ့သည့် မေလတွင် အောက်လွှတ်တော် အမတ်ဖြစ်ကြသည့် ရီပက်ဘလစ်ကန်ပါတီဝင် ၅၇ ဦးတို့က ယူကရိန်း သို့ ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၄၀ အထိ အကူအညီပေးပို့ရေး အစီအစဉ်ကို လွှတ်တော်အတွင်း ကန့်ကွက်မဲ ပေးခဲ့ကြသည်။

Source: News Week

CNI International News

မင့်ခ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂

မိမိနိုင်ငံကို အခြားနိုင်ငံများ လာရောက် မတိုက်ခိုက်လျှင် ဘယ်လာရုစ်နှင့်ပတ်သက်သည့် စစ်ပွဲဖြစ်လာမည် မဟုတ်ဟု သမ္မတ အလက်ဇန္ဒားလူကာရှန်ကာကိုက အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်တွင် သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ရုရှားအခြေစိုက် အာရ်တီသတင်းဌာနက ရေးသားဖော်ပြသည်။

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၌ ဘယ်လာရုစ်တပ်များ ရုရှားဘက်မှ ပါဝင်နိုင်ကြောင်း စွပ်စွဲမှုအကြား ယခုကဲ့သို့ လူကာရှန်ကိုက သဘောထားမှတ်ချက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

“ဒီလိုမျိုး ပြောသံဆိုသံတွေကို ဂရုမစိုက်ပါနဲ့” ဟု လူကာရှန်ကို၏ ပြောကြားချက်ကို ဘယ်လာရုစ်အစိုးရပိုင် မီဒီယာဖြစ်သော ဘယ်လ်တာ (Belta) က ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ပိုင်း ဘရက်စ် ဒေသရှိ စစ်ရေးပြလေ့ကျင့်ရေးကွင်းသို့ သွားရောက်စဉ်က ၎င်းက ထိုသို့ ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

“ဒီနေ့ဆိုရင် ကျနော်တို့က ဘယ်ကိုသွားတာမဟုတ်ဘူး။ လောလောဆယ် စစ်ဆိုတာ ကျနော်တို့မှာ မရှိဘူး။ တိုက်ဖို့လည်း မလိုအပ်ဘူး” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

လူကာရှန်ကိုက စိတ်အေးအေးထားကြရန်နှင့် မိမိတို့ဆောင်ရွက်နေကျ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ကြရန် နိုင်ငံသူ၊ နိုင်ငံသားများကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ရုရှားနှင့် ဘယ်လာရုစ်တပ်များ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ Muchavec အနီး၌ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြစဉ်(ဓါတ်ပုံ-Getty)

မဝေးလှသည့်အနာဂတ်တွင် တတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ထင်ကြေးများကိုလည်း ၎င်းက ရှုတ်ချခဲ့သည်။ ကမ္ဘာစစ်ကဲ့သို့ ပဋိပက္ခသည် လူသားအားလုံး ပျက်သုဉ်းနိုင်သည့် အလားအလာကို ဆိုလိုနေသည်။

သို့သော် ကမ္ဘာကြီးသည် ထိုသို့အလားအလာ ယခင်ကထက် ပိုမိုနီးကပ်လာသည်ဟု ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

ယခင်သီတင်းပတ်၌ လူကာရှန်ကိုသည် ရုရှား-ဘယ်လာရုစ်နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်တွင် ပူးတွဲတပ်များ ဖြန့်ကြက်ချ ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ တပ်များ အရွှေ့အပြောင်းလုပ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းအဖြစ် နယ်နမိတ်ကိစ္စ တင်းမာမှုတိုးလာသည်ဟု ၎င်းက ရည်ညွှန်းပြောကြားခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်တပ်များအကြား အမာခံတပ်သားများ ပါဝင်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်တွင် ဘယ်လာရုစ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၏ လက်ထောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဗယ်လာရီရီဗန်ကို (Valery Revenko) က ရုရှားစစ်တပ်ထံမှ တင့်ကားအစီးရေ ၁၇၀၊ သံချပ်ကာ ကားအစီးရေ ၂၀၀ နှင့် အမြောက် အလက် ၁၀၀ တို့ကို ၎င်းတို့ပြည်တွင်း၌ ဖြန့်ကြက်ချထားမည်ဟု တွစ်တာလူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

“တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှု ကင်းမဲ့နေတဲ့ကြားက နေတိုးတပ်တွေ ကျနော်တို့နိုင်ငံရဲ့နယ်နမိတ်အနားမှာဖြန့်ပြီး မဟာ မိတ်တပ်အဖြစ် ထူထောင်လာပါတယ်” ဟု ၎င်းက ရှင်းပြခဲ့သည်။

Source: အာရ်တီသတင်းဌာန

CNI International News

ကွာလာလမ်ပူ၊ အောက်တိုဘာ ၂၁

မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ယခုနှစ် မုတ်သုံရာသီ အကုန်ပိုင်း မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်း၍ ရေကြီးရေလျှံသဖြင့် မဲဆန္ဒရှင် ပြည်သူများ အခက်အခဲ တွေ့မည်ကို စိုးရိမ်နေသည့်ကြားမှ အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲကို နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်တွင် ကျင်းပမည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့ကြောင်း အေပီသတင်းအရ သိရသည်။

မုတ်သုံရာသီ အကုန်ပိုင်းတွင် ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ အစိုးရမဟာမိတ်များအပြင် အတိုက်အခံများ၏ ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်မှုများကို မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အစ္စမေးဆာဘရီယာကွပ် လျစ်လျူရှုထားခဲ့သည်။

၎င်းသည် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တွင် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည် လာမည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လကျမှ ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း မလေးရှား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့(UMNO) ပါတီသည် အာဏာရညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့ထဲတွင် မဟာမိတ်များနှင့် မသင့်မတင့် ဖြစ်နေပြီး ရွေးကောက်ပွဲ အဆောတလျင် ကျင်းပရန် စိတ်အားထက်သန်နေသည်။

လာမည့်နှစ် စီးပွားရေးမျှော်မှန်းချက် အားပျော့လာမည်ဟု ယူဆနေချိန်၌ UMNO သည် မလေးရှားနိုင်ငံသားများ၏ ထောက်ခံမှု ပြန်လည်ရရှိရန်နှင့် အတိုက်အခံများကို ပြန်လည်စုစည်းရန် အင်အားဖြည့်တင်း လျက်ရှိသည်။

မလေးရှား ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဗ္ဗဒူဂါနီဆဲလက် (AP)

ရွေးကောက်ပွဲဝင်ကြမည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်း တင်သွင်းရမည့် ရက်မှာ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက် ဖြစ်ပြီး တရားဝင် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများကို ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ကြာ သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဗ္ဗဒူဂါနီဆဲလက် (Abdul Ghani Salleh) က ပြောကြားခဲ့သည်။
မဲပေးကြမည့် မဲဆန္ဒရှင်ဦးရေမှာ ၂၁ ဒသမ ၁၇ သန်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်။

လာမည့်နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်တွင် ပြည်နယ် ၃ ခုရှိ မဲရုံများတွင် စတင်မဲပေးနိုင်မည်ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

မလေးရှားနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ် ၁၃ ခုအနက် ၄ ခုတွင် ကြိုတင်မဲပေးမှုများ အစောပိုင်း ရှိနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားသည် ဗြိတိန်ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် UMNO ပါတီက အမျိုးသားတပ်ဦး ညွန့်ပေါင်းအဖြစ် တိုင်းပြည်ကို တောက်လျှောက် ဦးဆောင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်လာ ဘီလီယံနှင့်ချီ၍ ငွေကြေး အရှုပ်တော်ပုံကြောင့် အဆိုပါညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း နာဂျစ်ရာဇက်ကို အကျင့်ပျက် ခြစားမှု စွဲချက်ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၂ နှစ် စီရင်ခဲ့သည်။

UMNO မှ လက်ရှိသမ္မတ အာမက်ဇာဟစ်ဟာမီဒီသည်လည်း ယခုအခါ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုဖြင့် တရားရင်ဆိုင် နေရသည်။

CNI News

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၁

လက်ရှိ ပြည်တွင်းတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် နိုင်ငံရေး ပြဿနာများမှာ မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်(NLD) တို့၏ ပြဿနာများ ဖြစ်ကြောင်း သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS) ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ယွက်စစ်က ပြောသည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ အခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်၍ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ယွက်စစ်နှင့် Thai PBS သတင်းဌာနတို့ သီးသန့်တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခန်းတွင် ၎င်းက အထက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ယွက်စစ်က “အမှန်တော့ အဖွဲ့တိုင်း အပစ်ရပ်ပါတယ်။ ဆန္ဒပြပွဲတွေက စစ်တပ်နဲ့ NLD ရဲ့ ပြဿနာကြောင့် ဖြစ်တယ်။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ မဆိုင်ဘူး၊ PDF ကလည်း NLD ထောက်ခံသူတွေပဲ။ ဒါပေမဲ့ ပြည်သူနဲ့ PDF တွေက အတူနေထိုင်ကြတယ်” ဟု ပြောသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်က NLD အစိုးရကို ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ မဲစာရင်း အငြင်းပွားမှုအား မဖြေရှင်းဘဲ အစိုးရဖွဲ့စည်းရေး ကြိုးပမ်းသည်ဟုဆိုကာ ဖြုတ်ချ၍ နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ် ကြေညာထားသည်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုတွေ့ရစဉ် (AFP)

ထို့နောက် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ကို ဖွဲ့စည်းကာ မြန်မာ့တပ်မ‌တော်အား ဖြုတ်ချရေး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းအချို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တိုက်ခိုက်လျက် ရှိသည်။

လက်ရှိတွင် နစက အနေဖြင့် တော်လှန်ရေး အင်အားစုများနှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ ကြား သွေးခွဲရန် နည်းလမ်းစုံသုံးနေကြောင်း NUG ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ် ဦးမန်းဝင်းခိုင်သန်းက အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပြည်သူတွေကို နည်းမျိုးစုံနဲ့ ဒုက္ခပေးမယ့် နည်းလမ်းတွေအပြင် ကျနော်တို့ တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေ ကြား ထဲ နည်းလမ်းမျိုးစုံ သုံးပြီး သွေးခွဲတာမျိုးတွေ တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော် တို့ အနေနဲ့ သတိကြီးကြီးထားပြီး ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ ဘယ်ကိစ္စကိုမှ မျက်ခြေပြတ်ခံလို့ မဖြစ်ပါဘူး။ စစ်ရေးအရ လုပ် ဆောင်ရမယ့်ကိစ္စတွေကို တွန်းတွန်းတိုက်တိုက် လုပ်ဆောင်သလို တစ်ဖက်က နိုင်ငံရေးကစားကွက်တွေကိုလည်း လေ့လာပြီး ပြင်ဆင်သင့်တာ ပြင်ဆင်ဖို့လိုအပ်မှာ အမှန်ပါ။ အခုဆိုရင် တိုင်းရင်းသား အင်အားစုတွေနဲ့ သွေးခွဲဖို့ နည်းလမ်းစုံကို သုံးနေတာကြောင့် ကျနော်တို့အနေနဲ့ ကျနော်တို့ရဲ့ မဟာမိတ်တွေနဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ လက်ချင်းချိတ် ထားနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

Thai PBS သတင်းဌာနနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးယွက်စစ် အင်တာဗျူး ဖြေနေစဉ်  

အဆိုပါ သွေးခွဲခြင်း ကိစ္စမှာ ယခင်ကတည်းက မိမိတို့ သိရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ မိမိတို့တွင် ၎င်းတို့(NUG)ထက် အချက်အလက် ပိုရှိကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ယွက်ဆစ်က ပြောသည်။

၎င်းက “အဲဒါသူတို့ သတိပေးမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျနော်တို့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ - ၆၀ ကျော် တိုက်လာတာ ကျနော်တို့ သူတို့ထက် ပိုသိပါတယ်။ ကျနော်တို့ဆီမှာ အချက်အလက်တွေ သူတို့ထက် ပိုရှိတယ်၊ အမှန်က ပြဿနာက NUG နဲ့ တပ်မတော်ကြား ဖြစ်နေတာ။ တို့တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ မဆိုင်ဘူး။ တို့လည်း သွားမပတ်သက်ဘူး။ အဖွဲ့တိုင်းနဲ့တော့ ဆွေးနွေးလို့ ရပါတယ်။ တော်လှန်ရေးက ဘာကြောင့် ဖြစ်လာရသလဲဆိုရင် ဆွေးနွေးဖို့ စားပွဲဝိုင်း မရှိလို့ပေါ့” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတချို့၊ PDF ပူးပေါင်းတပ်တို့ အကြား စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်တို့မှာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။