CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးအခန်းကဏ္ဍကို ကြည့်လျှင် ကဏ္ဍအသီးသီးမှာ ပါဝင်မှု မြင့်တက်လာသော်လည်း စွမ်း ဆောင်ရည် တိုးမြှင့်ရန်လိုအပ်နေသေးကြောင်း အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

လက်ရှိ အစိုးရသက်တမ်းတွင် အမျိုးသမီးဦးဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍအနေဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ နေရာ အပါအဝင်  လွှတ်တော်တွင် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသည့် အမျိုးသမီး များစွာပါဝင်လာသော်လည်း စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင် ရန် လိုအပ်သည်ဟု ထောက်ပြမှုများ ရှိနေသည်။

မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကဏ္ဍတွင်လည်း အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှုန်း မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့် အဆင့်တိုင်းတွင် အမျိုးသမီးများ ပါဝင်လာရန်အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှုန်းသည် ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးမြှင့်ခဲ့ ကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတွင် အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှုန်းသည် လက်ရှိ အစိုးရသက်တမ်း၌ မြင့်တက်လာသော်လည်း ပါဝင်ရုံဖြင့်မရဘဲ တိုင်းပြည်အကျိုး၊ လူမျိုးအကျိုးနှင့် ဒေသအကျိုးပြု လုပ်ငန်းများ တိုးတက်ရေးအတွက် စွမ်းဆောင်ရန်လည်း လိုအပ်ကြောင်း ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ(ALP)ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်စောမြရာဇာလင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

အမျိုးသမီး ဒုသမ္မတ ဒေါ်နန်းနီနီအေးကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “NCA စာချုပ်ကို ဆွေးနွေးစဉ်တုန်းက အမျိုးသမီးများ ပါဝင်မှု မြှင့်တင်ရေးနဲ့ အမျိုးသမီးတွေက ဆုံးဖြတ် ချက်ချတဲ့ အဆင့်တိုင်းမှာ ပါဝင်လာဖို့အတွက် သဘောတူညီချက်တွေ ရခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ အမျိုးသမီးတွေ ပါဝင်နှုန်းက ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်ခဲ့တယ်။ နောက်ဆုံး ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံမှာ အဲဒီလို တက်ခဲ့တယ်။ အမျိုးသမီးတွေ ပါဝင်ရုံသက်သက်နဲ့ မရဘူး။ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းပဲဖြစ်ဖြစ် အမျိုးသမီးတွေ ပါဝင်လာ ခြင်းသည် တိုင်းပြည်အကျိုး၊ လူမျိုးအကျိုး ဖြစ်ထွန်းဖို့ အရမ်းလိုအပ်တယ်။ ဟုတ်ပါတယ် ဆိုပြီးတော့မှ ပါဝင်ပြီး ဟုတ်ပါတယ်ဆိုပြီးတော့မှ ခေါင်းငြိမ့်နေလို့ မရဘူး။ ငြင်းတာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ပေါ် မူတည်ပြီးတော့မှ အများကြီး တိုင်းပြည်အတွက်၊ လူမျိုးအတွက်၊ ကိုယ့်ဒေသအတွက်ပေါ့ အဲဒီလိုမျိုး ကြိုးစားနိုင်စွမ်း ရှိတယ်ဆိုရင် ပါဝင်မှုဟာ ဝမ်းသာစရာကောင်းပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများကို ရပ်/ကျေး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်လာကြကြောင်း၊ သို့သော် လွှတ်တော်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ကော်မတီများတွင် အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှုန်း နည်းပါးလျက်ရှိသလို ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်း တာဝန်များ ခန့်အပ်ထားမှုများလည်း အလွန်နည်းပါးလျက်ရှိ သည်။ 

နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံနှုန်းတွင် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်စေ၊ လူမှုရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်စေ အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှုန်းကို ၄ ပုံ ၁ ပုံ မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းရန် ပါရှိသည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးဖြစ်စေ၊ လူမှုရေးဖြစ်စေ ကဏ္ဍအသီးသီးရှိ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှုန်းကိုလည်း နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံနှုန်းနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ သို့မှသာ နိုင်ငံတကာ၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိမည်ဟု အမျိုးသမီးအရေးဆောင်ရွက်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

အမျိုးသားလွှတ်တော် သဘာပတိကနေ ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သွားသူ ဒေါ်ဒွဲဘူကို တွေ့ရစဉ်

လက်ရှိ လွှတ်တော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည် အမျိုးသမီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အနေဖြင့် မိမိတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး၊ ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးနှင့် သက်ကြီးရွယ်အို အခွင့်အရေး များ၊ အုပ်ချုပ်သူများ၏ လာဘတ်စားမှုများနှင့် မသမာမှုများကို ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးပြီး လွှတ်တော်တွင် တင်ပြခြင်း များ လုပ်ဆောင်၍ ထိန်းကျောင်းရန် လိုအပ်သည်ဟု ရန်ကုန်စောင့်ကြည့်အဖွဲ့ တည်ထောင်သူ ဒေါက်တာညိုညို သင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အထူးသဖြင့် လွှတ်တော်ထဲမှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ အမျိုးသမီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေ အနေနဲ့က မိမိရဲ့ မဲဆန္ဒနယ်အတွင်းမှာ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနက ပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေးတွေပေါ့ အမျိုးသမီး ကိုယ်ဝန်ဆောင် တွေကို ပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေးတွေ၊ ကလေးသူငယ်တွေကို ပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေးတွေ၊ အသက်အရွယ်တွေကို ထောက်ပံ့ထားတဲ့ ကိစ္စတွေပေါ့။ အဲဒါတွေကို မိမိတို့ မဲဆန္ဒနယ်အတွင်းက ပြည်သူလူထု၊ ကလေးသူငယ်တွေ၊ အမျိုးသမီးတွေ၊ အဖိုးအဖွားတွေ အမှန်တကယ် ရရှိခြင်း ရှိ/မရှိ၊ မေးမြန်းရမယ်၊ မေးခွန်းထုတ်ရမယ်၊ အဲဒါတွေကို စစ်ဆေးရမယ်၊ အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေအပေါ်မှာ လူမှုဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုအပေါ်မှာ တကယ် ကိုယ့်ရဲ့ မဲဆန္ဒနယ်ပြည်သူလူထု ရ/မရကို စစ်ဆေးတာတို့ကို အနည်းဆုံး အမျိုးသမီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးအနေနဲ့ လုပ်ရမယ့်ကိစ္စတွေပဲ”ဟု ပြောသည်။

အလားတူ အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းများက ပြည်သူလူထုအပေါ် အခြေခံ အခွင့်အရေးများ ချိုးဖောက်မှု ရှိ/မရှိကိုလည်း အမျိုးသမီးလွှတ်တော်အမတ်များက မိခင်နှလုံးသားဖြင့် စမ်းစစ်ပေးရမည်ဟု ဒေါက်တာညိုညိုသင်းက ထောက်ပြ သည်။

အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များကြားက အမျိုးသမီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “တစ်ခါ စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ထမ်းတွေက အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်းတွေက ကိုယ့်ရဲ့ မဲဆန္ဒနယ် ပြည်သူ လူထုတွေရဲ့ အခြေခံ အခွင့်အရေးတွေကို ချိုးဖောက်မှု ရှိ/မရှိ၊ အဲဒါတွေကို အမျိုးသမီး တွေက မိခင်နှလုံးသားနဲ့ စမ်းစစ်ပေးရမယ်၊ ထိန်းကျောင်းပေးရမယ်ပေါ့။ ဧည့်စာရင်းတိုင်တဲ့ကိစ္စတွေမှာ ငွေကြေးလာဘ်လာဘတွေ ယူ လား၊ မယူလားဆိုတာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေမှာ စုံစမ်းတာတွေ၊ လုပ်ပေးသင့်တယ်ပေါ့နော်။ ပြည်သူလူထုက ၅၀၀၀၊ ၁၀,၀၀၀ သက်သာလည်း မနည်းဘူးလေ။ သူတို့အတွက် ဆန်လေး နို့ဆီဘူး ၃,၄ လုံးစာ ရတာပေါ့။ ဒါကြောင့် မိခင် ဆန်တဲ့ နှလုံးသားတွေနဲ့ အုပ်ချုပ်သူ တချို့ရဲ့ စည်းပျက်ကမ်းပျက် လုပ်ဆောင်မှုတွေ၊ အုပ်ချုပ်သူတချို့ရဲ့ မသမာမှု တွေကို အမျိုးသမီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေက ထိန်းကျောင်းပေးကြဖို့ လိုတယ်ပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခင်အကျင်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ်တွင် အမျိုးသမီး ပါဝင်မှုနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုတွင် အမျိုးသမီး များကို  အလေးပေးမှု နည်းပါးနေသော်လည်း လက်ရှိ အမျိုးသမီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေမှာ တိုးတက် လာသည့်အတွက် ကောင်းမွန်သည့် အပြောင်းအလဲဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသမီးအရေးဆောင်ရွက်သူများက ထောက် ပြသည်။

၂၀၂၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၌ လွှတ်တော်အသီးသီးတွင် အမျိုးသမီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်းသွင်းသူ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ၃၀၉ ဦး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ၁၉၀ ဦးနှင့် တိုင်းဒေသ ကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် ၇၀၄ ဦးအထိ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ အမည်စာရင်း တင်းသွင်းသူများအနက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အတည်ပြု ကြေညာထားသည့် အရေအတွက်မှာ အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၁၈၃ ဦးရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC)၏ စာရင်းများအရ သိရသည်။